Tên gọi và vị trí địa lý
Huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc là vùng đất cổ chứa đựng nhiều giá trị tôn giáo, tín ngưỡng đặc sắc; nơi đây không chỉ tồn tại mà còn lưu giữ được những nét sinh hoạt văn hóa truyền thống của người Việt. Chùa Yên Cát tọa lạc tại tổ dân phố Yên Cát, thị trấn Vĩnh Tường, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc. Đây là một trong những ngôi chùa cổ kính, mang đậm dấu ấn lịch sử và văn hóa của vùng đất này.
Lịch sử và nhân vật
Bài viết Lễ đúc Đại hồng Chung – đúc Khánh tại chùa Yên Cát (Thị trấn Vĩnh Tường) cho biết về lịch sử ngôi chùa:
Cách đây gần 300 năm lịch sử, chùa Yên Cát đã được xây dựng khang trang và thoáng mát dưới những tán rừng cổ thụ là nơi thanh linh tự, trên bến, dưới thuyền soi mình bên hồ nước trong xanh và huyền ảo.
Trải qua năm tháng khó khăn dưới chế độ phong kiến và chiến tranh chống đế quốc Pháp ngôi chùa cổ kính đã bị phá hủy hoàn toàn. Đến năm 1962, ngôi chùa được các cụ và nhân dân địa phương xây dựng lại chỉ với 2 gian nhà cấp 4 nhỏ hẹp để cầu phúc, cầu an. Đầu những năm 2000, ngôi chùa lại tiếp tục được xây dựng lại lần thứ 2 (là ngôi chùa Tam Bảo hiện nay). Năm 2004, được sự đồng tâm của quý khách thập phương và toàn thể nhân dân Tổ dân phố Yên Cát, chùa tiếp tục xây dựng cổng Tam Quan. Tháng 12/2013 đã hoàn thành phần thô giai đoạn 1 với tổng số tiền công đức 500 triệu đồng và năm 2015 chính thức đưa Cổng Tam Quan vào sử dụng với tổng kinh phí trên 1 tỷ đồng.(1)
Kiến trúc cảnh quan
Chùa Yên Cát nổi bật với cổng tam quan được xây dựng với ba lối vào, trong đó có tích hợp gác chuông phía trên, tạo nên vẻ uy nghiêm và cổ kính, chép trong Khảo sát đặc điểm một số ngôi chùa ở huyện Vĩnh Tường (Vĩnh Phúc):
Cổng tam quan của chùa thường được xây dựng với ba cổng một cổng giữa và hai cổng hai bên, nhiều chùa tích hợp cả gác chuông trên cổng tam quan như chùa Yên Cát (TT.Vĩnh Tường), chùa Nguyên Hòa (xã Việt Xuân),… cổng Tam quan không có một kiến trúc cố định mà hình thức, cách trang trí, hướng cổng tùy mỗi ngôi chùa.
Hiện nay, tại huyện Vĩnh Tường với sự quan tâm, đóng góp của nhân dân và chính quyền địa phương mà nhiều ngôi chùa được tôn tạo và xây dựng lại như: Yên Cát (TT.Vĩnh Tường), chùa Già Du (xã Vĩnh Sơn), chùa Nguyên Hòa (xã Việt Xuân),…(2)
Hiện vật
Chùa cũng đúc Khánh nặng 300kg và Đại hồng Chung nặng 600kg, góp phần tạo sự tôn nghiêm chốn cửa thiền, góp phần làm cảnh quan ngôi chùa thêm khang trang, phục vụ tốt nhu cầu đời sống văn hóa tâm linh, tôn giáo của các phật tử và nhân dân địa phương.
Sự kiện và lễ hội
Chùa Yên Cát là nơi diễn ra nhiều lễ hội và nghi lễ quan trọng theo lịch Phật giáo, được người dân địa phương duy trì qua nhiều thế hệ.
Xếp hạng
Theo danh mục kiểm kê di tích lịch sử – văn hóa huyện Vĩnh Tường năm 2022, chùa Yên Cát tại tổ dân phố Yên Cát, thị trấn Vĩnh Tường, đã được đưa vào danh sách di tích cần bảo tồn và phát huy giá trị.
Chú thích
- Đài phát thanh & truyền hình Vĩnh Phúc, Lễ đúc Đại hồng Chung – đúc Khánh tại chùa Yên Cát (Thị trấn Vĩnh Tường), website http://vinhphuctv.vn/ , 29/03/2017.
- Tạp chí Nghiên cứu Phật học, Khảo sát đặc điểm một số ngôi chùa ở huyện Vĩnh Tường (Vĩnh Phúc), website https://www.tapchinghiencuuphathoc.vn/ , 21/08/2021.
Tham khảo
- Đài phát thanh & truyền hình Vĩnh Phúc (2017), Lễ đúc Đại hồng Chung – đúc Khánh tại chùa Yên Cát (Thị trấn Vĩnh Tường), website http://vinhphuctv.vn/
- Tạp chí Nghiên cứu Phật học (2021), Khảo sát đặc điểm một số ngôi chùa ở huyện Vĩnh Tường (Vĩnh Phúc), website https://www.tapchinghiencuuphathoc.vn/
