Tên gọi và vị trí địa lý
Chùa Yên Nội, tên chữ là Báo Ân Tự, tọa lạc tại thôn Yên Nội, xã Đồng Quang, huyện Quốc Oai, thành phố Hà Nội. Trước Cách mạng Tháng Tám (1945), địa danh này thuộc tổng Hoàng Xá, huyện Yên Sơn, phủ Quốc Oai, tỉnh Sơn Tây. Sau năm 2025, theo điều chỉnh địa giới hành chính, khu vực này nay thuộc xã Hưng Đạo, thành phố Hà Nội.
Từ trung tâm Hà Nội, di tích cách khoảng 22km về phía Tây. Theo hướng Hà Đông, men theo quốc lộ 21B, đến km số 16 sẽ tới làng Yên Nội, nơi ngôi chùa cổ kính hơn 300 năm tuổi tọa lạc, in dấu thời gian trên vùng đất giàu truyền thống của Quốc Oai.
Lịch sử và nhân vật
Theo tương truyền, chùa Yên Nội, được khởi dựng từ thế kỷ XVII, trên vùng đầm lầy, nơi các vị sư qua nhiều thế hệ phải lấp đất, trồng chuối, bán lá gói bánh để mua gạch dựng chùa. Trải qua bao năm tháng, chùa Báo Ân vẫn là nơi gìn giữ đạo pháp, là điểm tựa tinh thần cho người dân trong vùng.
Theo thông tin ghi trên thượng lương, chùa từng được trùng tu vào năm Đinh Hợi (1887) dưới triều Nguyễn, và trên quả chuông chùa còn lưu lại niên đại Thành Thái thứ 4 (1892). Dấu tích cổ xưa và giá trị nghệ thuật nổi bật nhất của chùa chính là hệ thống tượng Phật, phần lớn mang phong cách nghệ thuật thế kỷ XVIII – XIX. Dẫu vậy, thời điểm khởi dựng chính xác của ngôi chùa hiện chưa được sử liệu ghi nhận, vì thế vấn đề niên đại vẫn là một câu hỏi cần được khảo cứu và xác định rõ hơn trong các nghiên cứu tiếp theo.
Đến nay, chùa Yên Nội đã trải qua nhiều lần xây dựng và trùng tu. Đến năm 2018, ngôi chùa xuống cấp nghiêm trọng do tác động của thời gian và thời tiết. Các cấu kiện kiến trúc trở nên xiêu vẹo, tường thủng lỗ chỗ, mái ngói phủ mốc trắng và dột nát, nền nhà ẩm thấp, sụt lún. Nhiều pho tượng Phật làm bằng đất bên trong chùa cũng bị hư hại nặng, một số mất đầu, chỉ còn lại tàn tích nhưng vẫn được người dân giữ gìn, thờ cúng. Ngày 16/11/2018, UBND TP Hà Nội đã có Quyết định bổ sung kinh phí tu bổ cấp thiết chùa Báo Ân với tổng kinh phí 800 triệu đồng, tu bổ phần mái, tường, thanh hoành rui hạng mục Tam Bảo.
Theo Đại đức Thích Trọng Nghĩa, trụ trì chùa Báo Ân, đến ngày 2/3/2019, quá trình tu sửa đã được triển khai.
Trải qua lịch sử tồn tại, ngôi cổ tự này không chỉ là nơi thờ tự linh thiêng mà còn giữ vai trò quan trọng trong đời sống văn hóa, tín ngưỡng của người dân địa phương.
Kiến trúc cảnh quan
Chùa Yên Nội tọa lạc tại vị trí trung tâm của làng, nằm liền kề với đình làng Yên Nội, quay về hướng Tây Nam. Trong khuôn viên có hồ nước và cây xanh, theo lời kể của người dân, ngôi chùa có cách đấy khoảng 300 năm, khu vực xây chùa trước đây là đầm lầy.
Về tổng thể, chùa là một quần thể kiến trúc khép kín, bố cục mặt bằng theo hình chữ Đinh (丁) truyền thống. Ngoài cùng là cổng Tam Quan, tiếp nối là Tam Bảo, Nhà Tổ và khu Vườn Tháp.
Tam Quan
Tam quan là một công trình hai tầng, gồm ba gian, chiều ngang khoảng 4m, mái lợp ngói truyền thống. Hai bức tường đầu hồi được thiết kế với ô cửa tròn. Bên trong là hệ thống cột đá, hai mặt trước và sau đều để thoáng, tạo lối dẫn vào các khu vực bên trong khuôn viên.
Tam Bảo
Qua cổng Tam Quan dẫn vào là khu Tam Bảo, nơi thờ tự trung tâm của chùa Yên Nội. với kiến trúc hình chữ Đinh (丁), gồm Tiền Đường và Hậu Cung.
Tiền đường rộng 15,4m, sâu 7,8m, được xây theo kiểu 3 gian 2 chái, với 4 hàng cột gỗ chắc chắn. Kết cấu mái theo kiểu “chồng rường giá chiêng”, các xà dọc còn chạm khắc hoa lá tỉ mỉ, các gian chính nổi bật với Y môn lớn, được chạm hình rồng ngậm chữ Thọ, hai bên là cá hóa rồng, các đường nét mềm mại mang đậm phong cách truyền thống. Phía trước hiên ở hai bên là hai trụ biểu cao khoảng 3m.
Bên trong mỗi gian đều đặt hương án, trên có đặt tượng và các đồ thờ cúng, tại gian Tiền Đường gồm có các ban: ban Đức Ông, Đức Thánh Hiền, Hộ Pháp. Hậu Cung là gian nối với gian giữa Tiền Đường chạy về Phía sau. Trong Phật điện, tượng Phật được bài trí thành 5 lớp. Trên cùng là tượng Tam thế có kích cỡ cao 0,55m, rộng (thân) 0,31m, (vòng đùi) 0,41m. Tượng ngồi trên toà sen hai lớp cánh xen kẽ tạo thành bệ đỡ. Tượng mặc áo cà sa, gấp nếp cuộn bay, tà áo thân chùm lên chân.
Lớp thứ hai là tượng A Di Đà tạo bởi đất luyện với giấy dó, phía ngoài bả sơn ta, và sơn son thếp vàng. Nổi bật là tượng nghìn mắt nghìn tay khá đồ sộ: cao 2m, cánh tay dang rộng 1m. Đầu đội mũ tì lư, phía trước có hình mặt trời và hoa lá cách điệu, tai chảy, vẻ mặt hiền hậu. Tượng Tuyết Sơn thể hiện ở tư thế ngồi; một chân xếp vòng tròn, một chân co lên; tay dài mặt cúi, cằm chạm đầu gối, người gầy nét mặt khắc khổ. Những pho tượng trên đều có phong cách thế kỷ XVIII.
Ngoài ra, có những pho tượng Quan Âm Thị Kính ngồi trên quả núi, tượng Kim Đồng, Ngọc Nữ… có phong cách thế kỷ XIX.
Tổng thể chùa Yên Nội được thiết kế đơn giản, các phần mái để đơn không trang trí. Bên trong có trang trí hoành phi, câu đối sơn thếp vàng.
Nhà Tổ
Phía sau Tam Bảo, song song với công trình này là Nhà Tổ, một kiến trúc truyền thống nổi bật với mái ngói mũi hài đặc trưng, Cấu kiện đơn giản để trơn không trang trí hoa văn. Nơi đây là không gian thờ tự các vị sư tổ từng trụ trì chùa.
Hiện vật
Chùa Yên Nội hiện vẫn lưu giữ nhiều di vật quý giá từ thời Lê, đặc biệt là 21 tấm bia đá được đặt trong Nhà bia, có niên đại từ cuối thế kỷ XVIII đến thế kỷ XIX. Đây không chỉ là những chứng tích lịch sử mà còn góp phần khẳng định giá trị và vị thế của công trình trong hệ thống di sản Phật giáo Việt Nam.
Xếp hạng
Di tích chùa Yên Nội được xếp hạng di tích cấp Quốc gia tại Quyết định số 177-VH/QĐ ngày 5/3/1990 của Bộ VHTT&DL và hiện do UBND huyện Quốc Oai quản lý theo phân cấp của TP.
Các ngôn ngữ khác
1. Tiếng Anh (English)
Name and Geographical Location
Yen Noi Pagoda, formally known as Bao An Tu, is located in Yen Noi hamlet, Dong Quang commune, Quoc Oai district, Hanoi city. Before the August Revolution (1945), this area belonged to Hoang Xa canton, Yen Son district, Quoc Oai prefecture, Son Tay province. After 2025, under administrative boundary adjustments, this area will belong to Hung Dao commune, Hanoi city.
From Hanoi’s center, the monument is about 22 km westward. Following Ha Dong direction along National Highway 21B, at kilometer 16 lies Yen Noi village, where the over 300-year-old pagoda stands, bearing traces of time on the land rich in traditions of Quoc Oai.
History and Figures
According to oral tradition, Yen Noi Pagoda was first built in the 17th century on swampy land. Generations of monks filled the marsh, planted banana trees, sold leaves for wrapping cakes to purchase bricks for construction. Over the centuries, Bao An Pagoda has remained a place to preserve the Dharma and a spiritual refuge for the local community.
An inscription records that the pagoda was renovated in the year Dinh Hoi (1887) under the Nguyen dynasty. The temple bell bears the 4th year of Thanh Thai reign (1892). The most valuable heritage of the pagoda is its system of Buddha statues, mostly in the 18th–19th-century artistic style. However, the exact time of its original construction remains unverified in historical sources and requires further research.
By 2018, the pagoda was severely degraded: structural components sagged, walls cracked, roof tiles became moldy and leaky, floors subsided, and many clay Buddha statues were damaged, some decapitated. On November 16, 2018, Hanoi People’s Committee issued a decision to provide urgent restoration funding of 800 million VND for Bao An Pagoda, repairing the roof, walls, beams, and the Tam Bao section. According to Venerable Thich Trong Nghia, abbot of Bao An Pagoda, restoration began on March 2, 2019.
Architecture and Landscape
The pagoda is located at the village center, adjacent to Yen Noi Communal House, facing southwest. The campus includes a pond and greenery. Oral tradition states that the pagoda was built about 300 years ago on swampy land.
The overall layout is in the traditional Dinh (丁) shape, including Tam Quan gate, Tam Bao hall, Ancestors’ House (Nha To), and the Tower Garden.
-
Tam Quan: a two-story, three-compartment structure about 4m wide, roofed with traditional tiles, with circular windows on the gables and stone pillars inside.
-
Tam Bao: the central worship hall in Dinh shape, consisting of Tien Duong (front hall) and Hau Cung (rear sanctuary). The front hall is 15.4m wide, 7.8m deep, with four rows of solid wooden pillars, carved beams, and large Y Mon doors decorated with dragons and carp-to-dragon motifs. Inside are altars for Duc Ong, Duc Thanh Hien, and Guardian Deities. The rear hall houses five layers of Buddha statues, including Tam The Buddhas, Amitabha, the Thousand-Armed Thousand-Eyed Avalokitesvara (2m tall, 1m arm span), and Tuyet Son statue, all in 18th–19th-century style.
-
Nha To: located behind Tam Bao, a simple tiled structure dedicated to past abbots.
Relics
Yen Noi Pagoda preserves many valuable relics from the Le dynasty, especially 21 stone steles dated from the late 18th to 19th centuries, housed in the stele house. These are historical evidence confirming the cultural and religious value of the pagoda in Vietnamese Buddhist heritage.
Heritage Recognition
Yen Noi Pagoda was designated as a National Historic Site under Decision No. 177-VH/QD dated March 5, 1990, by the Ministry of Culture, Information, and Tourism, and is currently managed by Quoc Oai district authorities.
2. Tiếng Pháp (Français)
Nom et Situation Géographique
La pagode Yen Noi, dont le nom officiel est Bao An Tu, est située au hameau de Yen Noi, commune de Dong Quang, district de Quoc Oai, ville de Hanoi. Avant la Révolution d’août 1945, cette zone appartenait au canton de Hoang Xa, district de Yen Son, préfecture de Quoc Oai, province de Son Tay. Après 2025, suite au redécoupage administratif, la zone sera rattachée à la commune de Hung Dao, ville de Hanoi.
À environ 22 km à l’ouest du centre de Hanoi, en suivant la direction de Ha Dong par la route nationale 21B, au km 16, se trouve le village de Yen Noi avec sa pagode tricentenaire, marquée par le temps au cœur d’une terre riche en traditions.
Histoire et Personnages
Selon la tradition, la pagode Yen Noi fut fondée au XVIIᵉ siècle sur un terrain marécageux. Des générations de moines comblèrent les marais, plantèrent des bananiers, vendirent des feuilles pour acheter des briques et bâtir la pagode. Depuis, la pagode Bao An demeure un lieu de préservation du Dharma et un refuge spirituel pour les habitants.
Une inscription signale une restauration en 1887 (année Dinh Hoi) sous la dynastie Nguyen. La cloche porte la date de la 4ᵉ année du règne de Thanh Thai (1892). La richesse artistique principale de la pagode réside dans son ensemble de statues bouddhiques des XVIIIᵉ–XIXᵉ siècles. Toutefois, la date exacte de fondation reste incertaine et nécessite de futures recherches.
En 2018, l’édifice était très dégradé : charpente affaissée, murs fissurés, toiture moisie et percée, sol humide et affaissé. Nombre de statues en argile étaient endommagées. Le 16 novembre 2018, le Comité populaire de Hanoi accorda une aide de 800 millions VND pour restaurer Bao An Tu (toiture, murs, charpente du Tam Bao). Selon le Vénérable Thich Trong Nghia, la restauration débuta le 2 mars 2019.
Architecture et Paysage
La pagode est située au centre du village, près de la maison communale de Yen Noi, orientée au sud-ouest. Le site comprend un étang et des arbres.
L’ensemble architectural adopte la forme traditionnelle du caractère chinois Dinh (丁) : porte Tam Quan, salle Tam Bao, Maison des Ancêtres (Nha To) et Jardin des Stupas.
-
Tam Quan : édifice à deux étages, trois travées, largeur env. 4m, toit en tuiles traditionnelles, murs pignons percés d’ouvertures circulaires.
-
Tam Bao : salle centrale en forme Dinh, avec Tien Duong (avant-salle) et Hau Cung (sanctuaire). Avant-salle : 15,4m x 7,8m, charpente en bois massif, poutres sculptées, grande porte Y Mon décorée de dragons et carpes-dragon. Intérieur : autels du Duc Ong, Duc Thanh Hien et Gardiens. Sanctuaire arrière : cinq niveaux de statues bouddhiques (Bouddhas des Trois Temps, Amitabha, Avalokitesvara aux mille bras, Tuyet Son ascétique).
-
Nha To : bâtiment simple à toit de tuiles, dédié aux anciens abbés.
Vestiges
La pagode conserve de nombreux vestiges de l’époque des Le, notamment 21 stèles de pierre des XVIIIᵉ–XIXᵉ siècles, placées dans la Maison des Stèles. Elles constituent des témoignages historiques et religieux de grande valeur.
Classement Patrimonial
La pagode Yen Noi a été classée Monument Historique National par la Décision n° 177-VH/QD du 5 mars 1990 du Ministère de la Culture, de l’Information et du Tourisme. Elle est aujourd’hui gérée par le district de Quoc Oai.
3. Tiếng Trung (中文)
名称与地理位置
安寺（越南语称“延内寺”，字名“报恩寺”），位于河内市国威县同光社延内村。1945 年八月革命前，此地属山西省国威府安山县黄舍总。2025 年后，依据行政区划调整，该地区将划归河内市兴道社。
距河内市中心约 22 公里，沿 21B 国道至第 16 公里处，即可到达延内村，古寺已有三百余年历史，见证了国威地区的悠久传统。
历史与人物
相传延内寺始建于 17 世纪，地处沼泽地。历代僧人填土造地，种蕉卖叶，积钱购砖修建寺庙。数百年来，报恩寺一直是弘扬佛法和村民精神依托之地。
据寺梁题记，寺庙曾于阮朝丁亥年（1887）修缮，寺钟铭有成泰四年（1892）。延内寺最珍贵的遗存是 18–19 世纪风格的佛像群。然而，建寺确切年代无史料记载，尚需进一步考证。
至 2018 年，寺庙严重破损：结构倾斜，墙体破裂，屋瓦霉烂漏雨，地基湿陷。许多泥塑佛像损坏，有的断头。2018 年 11 月 16 日，河内市人民委员会拨款 8 亿越盾紧急修缮报恩寺，主要修复屋顶、墙壁和三宝殿。住持释重义法师称，2019 年 3 月 2 日开始动工修缮。
建筑与景观
延内寺位于村中，与延内 đình 相邻，朝西南。院内有池塘和绿树。传说寺址三百年前原为沼泽地。
整体布局呈传统“丁”字形，包括三关门、三宝殿、祖师殿和塔园。
-
三关门：二层三间建筑，宽约 4 米，传统瓦顶，山墙设圆窗，内有石柱。
-
三宝殿：主体建筑，丁字形布局，由前殿和后殿组成。前殿宽 15.4 米、深 7.8 米，四排木柱，梁枋雕刻花叶，设大“仪门”，饰龙衔寿字与鱼化龙纹。殿内设德翁、德圣贤、护法诸坛。后殿供奉五层佛像，包括三世佛、阿弥陀佛、千手千眼观音（高 2 米、展臂 1 米）、雪山苦行像等。
-
祖师殿：位于三宝殿之后，简朴瓦顶，用于供奉历代住持。
文物
延内寺现存大量黎代文物，尤以 21 方石碑最为珍贵，年代自 18 世纪末至 19 世纪，集中安置于碑亭。这些碑刻不仅是历史见证，也彰显了寺庙在越南佛教遗产中的地位。
遗产等级
1990 年 3 月 5 日，越南文化信息旅游部第 177-VH/QĐ 号决议，将延内寺列为国家级历史遗迹。现由国威县人民委员会依照河内市分级管理。
Tài liệu tham khảo
- Đặng Văn Tu – Nguyễn Tá Nhí (2011), Địa chí Hà Tây, Nxb Hà Nội.
- Lưu Minh Trị (2011), Hà Nội Danh thắng và Di tích, tập 2, Nxb Hà Nội.
- “Chùa Báo Ân (Quốc Oai): Tượng rơi đầu, phủ nilon tránh mưa nắng”, Báo Kinh tế và Đô thị, đăng ngày 04/06/2019.
- “Thư kêu gọi công đức giúp chùa Báo Ân, thôn Yên Nội, xã Đồng Quang, huyện Quốc Oai, Hà Nội”, Tạp chí Phật giáo, đăng ngày 02/04/2019.
- Xót xa ngôi chùa cổ Báo Ân rệu rã chờ sập, kênh VTC16.
