Tên gọi và vị trí địa lý
Đền Thịnh Thôn tọa lạc ở phía Nam làng Thịnh Thôn, xã Cam Thượng, huyện Ba Vì (nay thuộc xã Quảng Oai, thành phố Hà Nội). Khu vực này phía Đông giáp xã Đường Lâm (thị xã Sơn Tây), phía Tây giáp các xã Tiên Phong và Thụy An (huyện Ba Vì), phía Nam giáp xã Xuân Sơn (thị xã Sơn Tây), và phía Bắc giáp xã Đông Quang (huyện Ba Vì). Theo truyền thuyết dân gian, nơi đây xưa kia từng là một cửa sông, vị trí không chỉ thuận lợi về phong thủy mà còn mang dấu tích lịch sử, gắn bó mật thiết với đời sống cư dân trong vùng.
Lịch sử và nhân vật
Đền Thịnh Thôn là nơi thờ Đức Quốc Mẫu Man Hoàng Hậu, tên thật là Trần Thị Đoan, thường gọi là bà Man Thiện, thân mẫu của hai nữ anh hùng Trưng Trắc và Trưng Nhị. Theo truyền thuyết dân gian và thần phả soạn vào năm Hồng Phúc nguyên niên (1572), bà là người quê ở làng Nam Nguyễn, nay thuộc thôn Nam An, xã Cam Thượng, huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội, xuất thân từ dòng dõi cháu ngoại vua Hùng.
Chồng bà là Lạc tướng huyện Mê Linh, sau khi chồng mất sớm, bà ở vậy nuôi hai con gái khôn lớn, chuyên nghề trồng dâu, chăn tằm, dệt lụa, đồng thời dạy dỗ Trưng Trắc và Trưng Nhị (Hai Bà Trưng) cả võ nghệ lẫn lòng yêu nước, ý chí kiên cường.
Trong cuộc khởi nghĩa chống ách đô hộ của nhà Đông Hán, bà không chỉ là hậu phương vững chắc mà còn là người tập hợp lực lượng, tổ chức, liên kết, trực tiếp tham gia chỉ huy nhiều trận chiến. Với tài thao lược và ý chí quật cường, bà trở thành biểu tượng của người phụ nữ kiên trung, được tôn xưng là Man Hoàng Hậu. Tuy cuộc khởi nghĩa thất bại trước thế lực mạnh của giặc, nhưng bà và Hai Bà Trưng đã để lại một trong những trang sử vẻ vang đầu tiên trong lịch sử giữ nước của dân tộc.
Cũng theo thần phả và truyền thuyết địa phương, sau khi tử trận trong cuộc chiến chống Mã Viện, xác bà Man Thiện trôi theo dòng sông và dạt về nhánh sông làng Thịnh Thôn. Nhân dân nơi đây đã vớt xác, an táng tại cánh đồng Mả Dạ, và lập đền thờ để tưởng nhớ công lao to lớn của bà. Từ đó, Đền Thịnh Thôn trở thành địa chỉ tâm linh quan trọng, không chỉ ghi dấu một nhân vật lịch sử mà còn thể hiện sự tri ân và ngưỡng vọng của nhân dân đối với người phụ nữ đã góp phần tạo nên trang sử hào hùng thời dựng nước.
Trải qua bao biến đổi của lịch sử, khuôn viên và kiến trúc Đền Thịnh Thôn đã bị xuống cấp nghiêm trọng, ảnh hưởng đến giá trị văn hóa, tín ngưỡng và thẩm mỹ của di tích. Trước thực trạng đó, huyện Ba Vì đã chỉ đạo các ngành chức năng phối hợp với UBND xã Cam Thượng tổ chức khảo sát, lập hồ sơ và triển khai dự án tu bổ, tôn tạo Di tích lịch sử – văn hóa Đền Thịnh Thôn.
Dự án được phê duyệt và triển khai với quy mô đầu tư lớn, đồng bộ, tổng mức đầu tư trên 30 tỷ đồng, chia làm ba giai đoạn.
-
- Giai đoạn 1 (năm 2019) tập trung gia cố nền móng và phục dựng kiến trúc chính của ngôi đền.
- Giai đoạn 2 và 3 (năm 2022) tiếp tục triển khai các hạng mục còn lại gồm kiến trúc phụ trợ, hạ tầng kỹ thuật và cảnh quan tổng thể.
Đến nay, dự án đã hoàn thành, trở thành ngôi đền có diện tích rộng, khang trang hơn, nhằm giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa lịch sử đặc, một địa chỉ tâm linh có ý nghĩa quan trọng trong đời sống tinh thần của nhân dân địa phương.
Kiến trúc cảnh quan
Trải qua nhiều biến đổi thăng trầm của lịch sử, ngôi đền Thịnh Thôn ngày nay đã có nhiều thay đổi về kiến trúc. Đền được xây dựng trên khu đất bằng phẳng, mặt hướng ra cánh đồng rộng lớn của làng, sau lưng là dòng sông Hồng.
Cổng
Đền Thịnh Thôn tọa lạc ven trục đường đi lại của nhân dân địa phương, với khu sân đền được xây cao hơn mặt đường nhằm tạo thế uy nghi cho toàn bộ quần thể kiến trúc. Từ mặt đường có một chiếc cầu nhỏ bắc qua con sông dẫn vào khoảng sân rộng trước đền. Tại góc trái sân (theo hướng từ ngoài vào), nổi bật là một lầu có tiết diện hình tròn, được thiết kế hai tầng mái cổ truyền. Công trình này sử dụng các cột tròn chịu lực ở bên trong, các mặt được để thoáng không xây tường, vừa tạo sự thông gió, vừa tăng tính thẩm mỹ cho khuôn viên.
Tiếp là một cổng nhỏ gồm hai trụ biểu, dẫn tiếp vào khoảng sân rộng thứ hai nằm phía trong. Chính giữa trục thần đạo là một lầu hai tầng tám mái được với bốn cột gỗ lớn. Đi tiếp trên trục này là đến Nghi Môn, cổng chính dẫn vào khu đền thờ trung tâm, không gian linh thiêng thờ tự Đức Quốc Mẫu Man Thiện.
Nghi Môn
Nghi Môn được tạo thành từ bốn cột trụ biểu cao lớn. Trong đó, hai cột giữa tạo thành lối đi chính, rộng khoảng 2m, phần lối đi này được thiết kế mở hoàn toàn, không có mái che và không có cửa, đỉnh trụ gắn chim phượng.
Từ hai cột chính, một bức tường lửng được xây nối ngang sang hai cột phụ ở hai bên, trên mặt phần tường này, đắp nổi đối xứng hình tượng hai voi chầu. Hai cửa phụ, có kích thước nhỏ hơn, chiều cao khoảng 2 mét, mỗi cửa được thiết kế với hai tầng mái mang đậm phong cách kiến trúc truyền thống.
Từ khu vực cổng, một hệ thống tường bao được xây liền mạch, chạy quanh toàn bộ khuôn viên di tích, góp phần tạo nên sự khép kín, tôn nghiêm và thống nhất cho quần thể kiến trúc thờ tự.
Tả/Hữu Vu
Qua Nghi môn, là một khoảng sân gạch rộng, ở hai bên sân là hai dãy nhà đối xứng, mỗi dãy gồm ba gian, mái lợp ngói truyền thống, cửa làm bằng gỗ bức bàn theo kiểu kiến trúc cổ. Các công trình này đóng vai trò phụ trợ, phục vụ sinh hoạt và nghi lễ trong đền.
Đền chính
Đền chính gồm hai tòa nhà nằm song song trên cùng một nền cao, dãy nhà đầu tiên là Đại Bái, tiếp đến là tòa Tiền Đường và Hậu Cung, được bố trí theo kiểu chữ “đinh” (丁) truyền thống.
Đại Bái gồm ba gian, được xây dựng theo kiểu kết cấu “kèo kẻ giá chiêng” đặc trưng của kiến trúc truyền thống Bắc Bộ. Trên các cột và xà gỗ có câu đối chạm khắc chữ Hán, ghi rõ niên hiệu “Tự Đức nhị thập ngũ niên” (1872). Hoa văn tại đây mang nét mộc mạc, tinh tế, với đầu dư chạm kiểu đốt trúc, các kẻ bẩy, con rường được trang trí bằng họa tiết lá lật mềm mại. Đặc biệt, công trình này chỉ xây bít đốc, không có tường hậu, tạo nên sự thông thoáng, dẫn vào đền chính.
Qua một khoảng sân hẹp phía sau Đại Bái là tòa Tiền Đường, cũng gồm ba gian, công trình nổi bật với bốn đầu đao cong vút, phần nóc và bệ đài được đắp nổi các con giống như kỳ lân, nghê, rắn… hết sức sinh động và công phu. Từ gian giữa Tiền đường, đi sâu vào bên trong là khu vực Hậu Cung là nơi thờ chính, được kết nối với Tiền tế theo lối kiến trúc “chuôi vồ”. Trên cửa Hậu Cung nổi bật ba chữ lớn “Tối linh từ”, nghĩa là “ngôi đền rất thiêng”. Bên dưới đại tự là hai bức cốn chạm nổi hình chim phượng, trong tư thế chầu vào hậu Cung, tượng trưng cho sự linh thiêng và tôn kính.
Không gian Hậu Cung được bài trí long ngai, bài vị sơn son thiếp vàng, các tượng thờ được đặt trong lồng kính. Các gian đều được trang trí hệ thống cửa võng sơn thếp vàng lộng lẫy, cùng với hoành phi, câu đối mang giá trị nghệ thuật và tâm linh sâu sắc.
Mái đền lợp ngói mũi hài, được trang trí đầu đao uốn cong hình rồng, giữa bờ nóc gắn lưỡng long chầu nhật, góc mái gắn lân.
Hiện vật
Đền Thịnh Thôn hiện còn lưu giữ nhiều di vật quý giá như long ngai, bài vị, đại tự, câu đối, bảy sắc phong của các triều đại phong kiến, trong đó có sắc phong niên hiệu Đồng Khánh thứ 2 (1886), cùng thần phả chữ Hán ghi chép rõ về thân thế, công trạng của Đức Quốc Mẫu Man Thiện. Những hiện vật này không chỉ phản ánh bề dày lịch sử và giá trị tín ngưỡng lâu đời của ngôi đền, mà còn là chứng tích vật chất quan trọng góp phần nghiên cứu về văn hóa, xã hội, mỹ thuật, tôn giáo và thể chế phong kiến qua các thời kỳ.
Sự kiện và lễ hội
Lễ hội đền Thịnh Thôn là lễ hội dân gian truyền thống được tổ chức vào ngày Rằm tháng Giêng hằng năm tại làng Thịnh Thôn, xã Cam Thượng. Đây là dịp để nhân dân địa phương tưởng niệm và tri ân công đức của Đức Quốc Mẫu Man Thiện, thân mẫu của Hai Bà Trưng, người có nhiều đóng góp to lớn trong cuộc khởi nghĩa chống lại ách đô hộ.
Lễ hội do chính quyền xã Cam Thượng chủ trì tổ chức và quản lý, với sự tham gia đông đảo của nhân dân trong vùng và du khách thập phương. Lễ hội được diễn ra với hai phần, gồm phần lễ và phần hội, phần lễ diễn ra trang nghiêm với nghi thức tế lễ truyền thống do các bô lão và con cháu trong dòng tộc thực hiện, thể hiện lòng thành kính đối với người được thờ phụng.
Phần hội được tổ chức sôi nổi với các trò chơi dân gian đặc sắc, mang đậm nét văn hóa địa phương như kéo co, đẩy gậy, hát ví, hát trống quân, rước kiệu, tạo nên không khí vui tươi, gắn kết cộng đồng, đồng thời góp phần gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa phi vật thể của vùng đất giàu truyền thống lịch sử này.
Xếp hạng
Với những giá trị nổi bật về lịch sử, kiến trúc và tâm linh, năm 1992, Đền Thịnh Thôn đã được Bộ Văn hoá -Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) chính thức công nhận và xếp hạng là Di tích Kiến trúc Nghệ thuật cấp Quốc gia.
Tài liệu tham khảo
- Vũ Văn Quân (2022), Hồ sơ tư liệu văn hiến Thăng Long Hà Nội, tập 8, Nxb Hà Nội.
- Lê Thu, Ba Vì: Khánh thành công trình tu bổ, tôn tạo đền Thịnh Thôn, Tạp chí Kinh tế đô thị, Ngày 06/02/2023.
- Lưu Minh Trị (2011), Hà Nội danh thắng và di tích, tập 2, Nxb Hà Nội.
- Phóng sự: Đền – Chùa Thịnh Thôn xã Cam Thượng “ Di sản tâm linh nơi vùng đất cổ”, Kênh Youtube.
Name and Geographical Location
Thinh Thon Temple is located in the southern area of Thinh Thon Village, Cam Thuong Commune, Ba Vi District (now under Quang Oai Commune, Hanoi City).
The area borders Duong Lam Commune (Son Tay Town) to the east, Tien Phong and Thuy An Communes (Ba Vi District) to the west, Xuan Son Commune (Son Tay Town) to the south, and Dong Quang Commune (Ba Vi District) to the north.
According to local legend, this place was once a river estuary — a site with not only advantageous geomantic (feng shui) features but also profound historical significance, closely associated with the daily life and cultural identity of the local inhabitants.
History and Historical Figures
Thinh Thon Temple is dedicated to National Mother Empress Man, whose real name was Tran Thi Doan, also known as Lady Man Thien, the mother of the two national heroines Trung Trac and Trung Nhi.
According to folk legends and a sacred genealogy (thần phả) compiled in the first year of the Hong Phuc reign (1572), she was a native of Nam Nguyen Village (present-day Nam An Hamlet, Cam Thuong Commune, Ba Vi District, Hanoi City), and was a descendant of the Hung Kings’ maternal lineage.
Her husband was a Lac general of Me Linh District. After his early death, she remained a widow, raising her two daughters, teaching them sericulture, silk weaving, and martial arts, while nurturing their patriotic spirit and willpower.
During the uprising against the Eastern Han dynasty’s domination, Lady Man Thien not only served as a vital supporter behind the frontlines but also gathered forces, organized and coordinated resistance, and even directly commanded several battles. Her strategic wisdom and indomitable courage made her a symbol of loyal womanhood, and she was posthumously honored as Empress Man (Man Hoang Hau).
Though the rebellion was eventually suppressed, she and the Trung Sisters left one of the earliest and most glorious chapters in Vietnam’s struggle for independence.
According to local lore, after falling in battle against Ma Yuan, her body drifted down the river and came ashore near Thinh Thon Village. The villagers retrieved her remains, buried her at Ma Da Field, and built a temple to commemorate her great contributions. Since then, Thinh Thon Temple has become a significant spiritual landmark not only marking the memory of a historical figure but also expressing the deep gratitude and reverence of the people toward a woman who contributed profoundly to the nation’s founding history.
Over centuries, the temple complex deteriorated due to historical and environmental factors, affecting its cultural, religious, and aesthetic value. In response, Ba Vi District authorities directed relevant agencies and the People’s Committee of Cam Thuong Commune to conduct surveys, prepare documentation, and implement a restoration project for the Thinh Thon Temple Historical and Cultural Site.
The project, approved and executed in three major phases, had a total investment of over 30 billion VND.
- Phase 1 (2019): focused on reinforcing the foundation and restoring the temple’s main structure.
- Phases 2 and 3 (2022): included auxiliary buildings, technical infrastructure, and landscaping.
The restoration has now been completed, giving the temple a more spacious and dignified appearance while preserving and promoting its historical and spiritual value — a sacred site of great importance in the cultural and religious life of the local community.
Architecture and Landscape
Throughout its long and eventful history, Thinh Thon Temple has undergone several architectural changes. It is built on a flat site, facing the village’s vast rice fields, with the Red River flowing gently behind.
Gate Area
The temple lies along a main local road, with its courtyard elevated above street level to create a commanding and solemn view of the entire architectural complex. From the roadside, a small bridge crosses a narrow stream leading to the temple’s spacious front courtyard.
On the left-hand side of the courtyard (from the entrance perspective) stands a two-story circular pavilion, supported by round wooden columns. The structure has open sides with no enclosing walls, allowing ventilation and enhancing the overall aesthetic harmony of the site.
Next stands a smaller gate marked by two decorative pillars (trụ biểu), leading into a second inner courtyard.
At the central axis of the temple’s spiritual layout (trục thần đạo), there is an octagonal two-tiered pavilion, supported by four large wooden columns. Following this axis leads to the Nghi Môn the main gate opening into the temple’s inner sanctum, the sacred space dedicated to National Mother Man Thien.
The Nghi Môn consists of four tall stone pillars. The two central pillars form the main entrance, approximately two meters wide, designed in an open style with no roof or doors. Phoenix figures crown the pillar tops.
Connecting the central and side pillars is a low wall, on which are sculpted symmetrical reliefs of two elephants in a kneeling posture, symbolizing reverence.
Two smaller side gates, each about two meters tall, are covered with two-tiered traditional tiled roofs, showcasing the regional architectural style.
An enclosing wall extends from this gate system around the temple grounds, creating a coherent, enclosed, and reverent sacred compound.
Left and Right Wings (Tả Vu / Hữu Vu)
Beyond the Nghi Môn lies a wide brick-paved courtyard. On both sides stand two symmetrical auxiliary halls, each with three compartments (gian), traditional tiled roofs, and wooden panel doors (bức bàn).
These halls serve as supporting spaces for temple rituals and community activities.
Main Temple
The main temple complex consists of two parallel structures built on the same elevated platform.
The first building is the Đại Bái Hall, followed by the Tiền Đường and Hậu Cung, arranged in the traditional “Đinh” (丁) layout.
The Đại Bái Hall, comprising three compartments, follows the “kèo – kẻ – giá chiêng” wooden beam system typical of Northern Vietnamese architecture.
On its wooden columns and beams are engraved couplets in Han script, including an inscription marking the 25th year of the Tu Duc reign (1872).
The decorative patterns are simple yet elegant — bamboo-joint carvings on brackets, and stylized leaves adorning rafters and beams. The hall is enclosed only on its sides, with an open rear wall that allows airflow into the inner temple.
Behind a narrow courtyard lies the Tiền Đường Hall, also with three compartments, distinguished by its four sharply curved roof corners. The ridge and podium are decorated with lively carvings of kylins, guardian lions, and serpents.
From its central chamber, one enters the Hậu Cung, the main sanctuary connected in the “chuôi vồ” (mallet-handle) style. Above the entrance to the Hậu Cung, large gilded characters spell “Tối Linh Từ” — “The Most Sacred Temple.”
Beneath the plaque, two wooden panels feature phoenixes facing inward, symbolizing holiness and reverence.
Inside, the Hậu Cung houses lacquered and gilded thrones (long ngai), ancestral tablets, and statues displayed within glass enclosures. The altar area is richly adorned with gilded cửa võng (hanging altarpieces), horizontal plaques, and parallel sentences, all bearing deep artistic and spiritual significance.
The temple’s roof is covered with mũi hài-shaped tiles, its ridge decorated with dragons flanking the sun (lưỡng long chầu nhật), and its roof corners with kylin figures.
Artifacts
Thinh Thon Temple preserves numerous valuable relics, including royal thrones, altarpieces, horizontal plaques, inscribed couplets, and seven royal decrees (sắc phong) issued by feudal dynasties.
Among these is a decree from the 2nd year of the Đồng Khánh reign (1886), as well as an original Han-script genealogy detailing the life and contributions of National Mother Man Thien.
These relics not only reflect the temple’s long-standing religious and historical significance but also serve as vital material evidence for research in Vietnamese culture, art, religion, and feudal institutions.
Festivals and Cultural Activities
The Thinh Thon Temple Festival is a traditional folk celebration held annually on the 15th day of the first lunar month in Thinh Thon Village, Cam Thuong Commune.
It commemorates and honors the merits of National Mother Man Thien, the mother of the Trung Sisters, for her great contributions to the national uprising against foreign domination.
The festival is organized under the leadership of the Cam Thuong Commune People’s Committee, with active participation from local residents and visitors.
The event includes two main parts:
- The ceremonial section, featuring solemn rituals conducted by village elders and clan representatives to express reverence toward the temple deity.
- The festive section, full of joyful traditional games such as tug of war, pole pushing, call-and-response singing (hát ví), drum singing (hát trống quân), and palanquin processions, fostering community spirit and preserving the region’s rich intangible cultural heritage.
Recognition
For its outstanding historical, architectural, and spiritual value, Thinh Thon Temple was officially recognized and classified as a National Architectural and Artistic Relic by the Ministry of Culture and Information (now the Ministry of Culture, Sports and Tourism) in 1992.
Temple de Thinh Thôn
Nom et situation géographique
Le temple de Thinh Thôn est situé au sud du village de Thinh Thôn, commune de Cam Thuong, district de Ba Vi (aujourd’hui rattaché à la commune de Quang Oai, ville de Hanoï).
La zone est délimitée à l’est par la commune de Duong Lam (ville de Son Tay), à l’ouest par les communes de Tien Phong et Thuy An (district de Ba Vi), au sud par la commune de Xuan Son (ville de Son Tay), et au nord par la commune de Dong Quang (district de Ba Vi).
Selon la légende populaire, cet endroit était autrefois une embouchure fluviale — un site au feng shui favorable, marqué par l’histoire et intimement lié à la vie quotidienne et spirituelle des habitants de la région.
Histoire et personnages historiques
Le temple de Thinh Thôn est consacré à la Mère de la Nation, Impératrice Man (Duc Quoc Mâu Man Hoàng Hâu), de son vrai nom Trân Thi Doan, plus connue sous le nom de Dame Man Thiên, mère des deux héroïnes nationales Trung Trac et Trung Nhi.
D’après la tradition orale et le registre sacré (thần phả) rédigé en la première année de l’ère Hong Phuc (1572), elle était originaire du village de Nam Nguyên, aujourd’hui hameau de Nam An, commune de Cam Thuong, district de Ba Vi, ville de Hanoï, et descendait par sa lignée maternelle des rois Hùng.
Son époux, Lac Tuong du district de Mê Linh, mourut prématurément. Elle éleva seule ses deux filles, se consacrant à la culture du mûrier, à l’élevage des vers à soie, au tissage, tout en leur enseignant les arts martiaux, l’amour de la patrie et la volonté de résistance.
Lors de l’insurrection contre la domination de la dynastie Han orientale, elle ne fut pas seulement un appui solide à l’arrière, mais également une organisatrice et stratège qui rassembla les forces, coordonna les troupes et dirigea directement plusieurs batailles.
Grâce à son intelligence tactique et à sa détermination inébranlable, elle devint le symbole de la fidélité et du courage féminins, honorée sous le titre d’Impératrice Man (Man Hoàng Hâu).
Bien que l’insurrection fût réprimée, elle et les sœurs Trung laissèrent l’une des premières pages glorieuses de l’histoire vietnamienne de la résistance nationale.
Selon la légende locale, après sa mort au combat contre Ma Viên, son corps fut emporté par le courant jusqu’à une branche du fleuve, près du village de Thinh Thôn.
Les villageois recueillirent sa dépouille, l’inhumèrent dans le champ de Ma Da, et élevèrent un temple commémoratif en son honneur. Depuis lors, le temple de Thinh Thôn est devenu un haut lieu spirituel, non seulement pour honorer une héroïne historique, mais aussi comme expression de gratitude et de vénération du peuple envers une femme ayant marqué de son empreinte l’histoire fondatrice du pays.
Au fil du temps, le complexe du temple s’est détérioré, affectant ses valeurs culturelles, religieuses et esthétiques. Face à cette situation, les autorités du district de Ba Vi ont chargé les services compétents, en coordination avec le comité populaire de la commune de Cam Thuong, de réaliser une étude, un dossier patrimonial et un projet de restauration du site historique et culturel du temple de Thinh Thôn.
Ce projet, approuvé et mis en œuvre en trois phases, a bénéficié d’un investissement total supérieur à 30 milliards de dôngs :
- Phase 1 (2019) : consolidation des fondations et reconstruction de la structure principale du temple.
- Phases 2 et 3 (2022) : aménagement des bâtiments annexes, des infrastructures techniques et du paysage général.
Aujourd’hui, les travaux sont achevés, redonnant au temple un aspect spacieux et majestueux, tout en préservant et valorisant ses valeurs historiques et spirituelles, constituant un lieu de culte et de mémoire essentiel dans la vie culturelle et religieuse de la population locale.
Architecture et paysage
À travers les vicissitudes de l’histoire, le temple de Thinh Thôn a connu plusieurs transformations architecturales.
Il est construit sur un terrain plat, faisant face à de vastes rizières, avec le fleuve Rouge coulant à l’arrière.
Le portail
Le temple s’élève le long de la voie principale du village, avec une cour surélevée, conférant à l’ensemble un caractère solennel et dominant.
Depuis la route, un petit pont franchit un ruisseau et conduit à une vaste cour pavée devant le temple.
Sur le côté gauche de la cour (vue depuis l’entrée) se dresse un pavillon circulaire à deux étages de toit traditionnel, soutenu par des colonnes cylindriques. Ses façades ouvertes favorisent l’aération et embellissent l’ensemble du site.
Vient ensuite un petit portail formé de deux piliers d’honneur (trụ biểu) menant à une seconde cour intérieure.
Sur l’axe sacré (trục thần đạo), un pavillon octogonal à deux niveaux repose sur quatre colonnes de bois massives. En suivant cet axe, on atteint le Nghi Môn, portail principal ouvrant sur le sanctuaire dédié à la Mère de la Nation, Dame Man Thiên.
Nghi Môn
Le Nghi Môn comprend quatre grands piliers.
Les deux piliers centraux forment l’entrée principale, large d’environ deux mètres, ouverte sans toit ni porte, surmontée de figures de phénix.
Des murs bas relient les piliers centraux aux latéraux, décorés en relief de deux éléphants agenouillés se faisant face.
Deux portes secondaires, hautes d’environ deux mètres, portent des toits à deux étages, dans un style architectural vietnamien traditionnel.
Un mur d’enceinte continu entoure l’ensemble, créant un espace clos, harmonieux et sacré.
Les pavillons latéraux (Tả Vu / Hữu Vu)
Au-delà du Nghi Môn s’étend une cour pavée de briques, bordée de deux bâtiments symétriques de trois travées chacun, couverts de tuiles traditionnelles et fermés par des portes en bois sculpté.
Ces bâtiments servent aux activités annexes et aux préparatifs rituels.
Le sanctuaire principal
Le temple principal comprend deux bâtiments parallèles érigés sur un socle commun surélevé :
le premier, le Đại Bái (salle des offrandes principales), est suivi du Tiền Đường (avant-salle) et du Hậu Cung (sanctuaire arrière), disposés selon le plan traditionnel en forme de caractère Đinh (丁).
Le Đại Bái, composé de trois travées, adopte la structure en poutres “kèo – kẻ – giá chiêng”, typique du Nord du Vietnam.
Des couplets en caractères chinois y sont gravés, mentionnant l’année Tự Đức 25 (1872).
Les motifs décoratifs, sobres et raffinés, présentent des sculptures de bambou, des feuillages stylisés et des éléments courbes élégants.
Le bâtiment est ouvert à l’arrière, favorisant la ventilation et la connexion avec le sanctuaire intérieur.
Derrière une petite cour se trouve le Tiền Đường, également à trois travées, remarquable par ses quatre coins de toit recourbés, ornés de figures de qilins, lions, serpents, finement sculptés.
Le Hậu Cung, relié selon le style architectural dit “chuôi vồ”, abrite l’autel principal.
Au-dessus de la porte, les trois grands caractères “Tối Linh Từ” signifient « Temple très sacré ».
Sous l’inscription, deux panneaux de bois sculptés représentent des phénix se faisant face, symbolisant la sacralité et la vénération.
Le sanctuaire renferme des trônes et tablettes dorées, des statues sous vitrine, et un ensemble décoratif somptueux de panneaux dorés, plafonds sculptés, tablettes horizontales et couplets, d’une grande valeur artistique et spirituelle.
Le toit est couvert de tuiles en forme de chaussure (mũi hài), orné de dragons affrontés autour du soleil (lưỡng long chầu nhật) et de qilins aux angles.
Objets et reliques
Le temple conserve de nombreux objets anciens précieux : trônes, tablettes, inscriptions, couples poétiques, et sept décrets royaux des dynasties féodales, dont un daté de la 2e année de l’ère Đồng Khánh (1886).
On y trouve aussi un registre sacré en caractères chinois retraçant la vie et les exploits de la Mère de la Nation, Dame Man Thiên.
Ces objets témoignent non seulement de la profondeur historique et religieuse du lieu, mais constituent également des sources matérielles importantes pour l’étude de la culture, de l’art, de la religion et des institutions féodales du Vietnam.
Fêtes et événements
La fête du temple de Thinh Thôn est une célébration populaire traditionnelle, organisée chaque 15e jour du premier mois lunaire dans le village de Thinh Thôn, commune de Cam Thuong.
Elle rend hommage à la Mère de la Nation, Dame Man Thiên, mère des sœurs Trung, pour ses grands mérites patriotiques.
La fête est dirigée par le comité populaire de Cam Thuong, avec la participation enthousiaste des habitants et des visiteurs.
Elle se compose de deux parties :
- La partie rituelle, solennelle, comprend des cérémonies d’offrandes traditionnelles, menées par les anciens du village et les descendants des lignées familiales.
- La partie festive, animée, réunit des jeux populaires tels que le tir à la corde, le poussage de bâton, le chant alterné (hát ví), le chant de tambour (hát trống quân) et la procession du palanquin, dans une atmosphère de joie communautaire, favorisant la préservation du patrimoine immatériel local.
Classement patrimonial
En raison de ses valeurs historiques, architecturales et spirituelles exceptionnelles, le temple de Thinh Thôn a été officiellement classé “Monument architectural et artistique national” par le Ministère de la Culture et de l’Information (aujourd’hui Ministère de la Culture, des Sports et du Tourisme) en 1992.
盛村殿（Thịnh Thôn Temple）
名称与地理位置
盛村殿位于河内市巴位县（Ba Vì）广怀社（Quảng Oai），原属甘尚社（Cam Thượng）盛村（Thịnh Thôn）南部地区。
该地东邻山西市（Sơn Tây）长林社（Đường Lâm），西接巴位县（Ba Vì）先丰社（Tiên Phong）与瑞安社（Thụy An），南毗山西市春山社（Xuân Sơn），北连巴位县东光社（Đông Quang）。
据民间传说，此处古为河口之地，不仅地势风水极佳，亦蕴含深厚的历史印迹，与当地居民生活紧密相连。
历史与人物
盛村殿奉祀国母蛮皇后（Đức Quốc Mẫu Man Hoàng Hậu），讳陈氏端（Trần Thị Đoan），俗称蛮善夫人（Bà Man Thiện），乃越南两位女英雄**征侧（Trưng Trắc）与征贰（Trưng Nhị）**之母。
据《神谱》（成于洪福元年〔1572〕）及民间传说记载，蛮皇后原籍南阮村（Nam Nguyễn），今属河内市巴位县甘尚社南安村（thôn Nam An, xã Cam Thượng, huyện Ba Vì），出自雄王（Hùng Vương）之后裔。
夫为麋泠县（Mê Linh）雒将（Lạc Tướng）。夫亡后，夫人守节抚孤，亲自劳作种桑养蚕、纺丝织绸，并教授二女武艺与爱国之志。
东汉侵越时，夫人不仅为义军后援，更亲自召集兵众、联络诸部、统帅军阵。其智勇兼备，意志坚定，被尊为蛮皇后。虽起义终败于汉军强势，但夫人与征氏姐妹之功业，开创越南民族抗敌史上首篇光辉篇章。
据传说及《神谱》，夫人于抗击马援（Mã Viện）之役中阵亡，遗体漂流至盛村支流。乡民打捞后葬于“马夜田”（Mả Dạ），并建殿祀之，以纪其功。自此，盛村殿成为当地重要的信仰圣地，既纪念历史人物，又象征民众对女性忠烈精神的崇敬与感恩。
历经岁月沧桑，盛村殿之院落与建筑多已毁坏，文化与信仰价值受损。为保护文物，巴位县政府指示有关部门协同甘尚社人民委员会开展调查、建档，并实施盛村殿历史文化遗迹修复与复建工程。
项目总投资逾三十亿越盾，分三期实施：
- 第一期（2019年）：加固基础，重建主殿结构；
- 第二、三期（2022年）：完善附属建筑、基础设施及整体景观。
工程现已竣工，盛村殿焕然一新，规模宏敞庄严，成为当地精神与文化传承的重要场所。
建筑与景观
历经变迁，如今之盛村殿建筑形制与昔异。殿建于平地之上，前临广阔稻田，后倚红河（Sông Hồng）。
山门（正门）
盛村殿临村中主道而建，院地高于路面，使整体格局显得巍峨肃穆。
从道路可经一小桥跨溪，直达殿前宽阔砖坪。
院左建有圆形二层阁楼，内设圆柱承重，四面通透无墙，既通风又美观。其后设有双柱小门（Trụ Biểu），引入第二重院落。
沿神道中轴（Trục Thần Đạo），可见一座八角二层亭阁，以四根大木柱支撑。继续前行，即至仪门（Nghi Môn），为殿区主门，通向奉祀国母蛮善夫人的中心圣域。
仪门
仪门由四根高大石柱构成，中间两柱为主门，宽约两米，无顶无门，柱顶饰凤鸟。
中柱与两侧辅柱以矮墙相连，墙面浮雕双象拱立图案。
两侧各设副门，高约两米，采用双层屋顶，造型典雅，极具传统韵味。
整个殿区以连贯围墙环绕，形成封闭、庄重而统一的格局。
东西配房（Tả Vu / Hữu Vu）
入仪门后为一片宽阔砖坪，两侧各建三间对称房舍，覆以传统瓦顶，木门雕镂古雅。
此处为祭祀准备与接待等辅助性建筑。
正殿
主殿由两栋平行建筑组成，均建于高基之上：前为大拜殿（Đại Bái），后为前堂（Tiền Đường）与后宫（Hậu Cung），整体布局呈**“丁”字形（丁）**。
大拜殿三间，采用北部传统之**“拱梁—格梁—钟架式”结构。梁柱上刻有汉文楹联，题曰“嗣德二十五年（1872）”**。装饰纹样质朴雅致，雕有竹节、卷叶图案。此殿无后墙，空间通透。
其后为前堂，同为三间，屋角飞檐高翘，屋脊与檐座饰麒麟、狮、蛇等瑞兽浮雕，生动精巧。中央通向后宫，两者以**“槌柄式（Chuôi Vồ）”相连。后宫门额上书“最灵祠（Tối Linh Từ）”三字，下方浮雕双凤朝圣**图，象征神圣与崇高。
后宫内陈设龙座、神位、金漆木雕，并悬挂匾额、楹联、金漆挂幔，兼具艺术与宗教价值。
屋顶覆鞋头瓦（Ngói Mũi Hài），中脊饰二龙戏珠（Lưỡng Long Chầu Nhật），屋角饰麒麟。
文物
盛村殿现藏多件珍贵文物，如龙座、神位、匾额、楹联及七道封诰，其中包括同庆二年（1886）敕封。另有**《神谱》汉文抄本**，详述国母蛮善夫人生平与功业。
这些遗物不仅体现殿庙之历史深度与信仰传统，亦为研究越南封建时期文化、艺术与社会制度的重要实物资料。
节庆与活动
盛村殿庙会为一年一度之传统民间节日，于农历正月十五日在甘尚社盛村举行。
节日旨在纪念与感恩国母蛮善夫人——征氏二姊妹之母，其功业永载史册。
庙会由甘尚社政府主办，民众与游客踊跃参与。活动分为祭祀仪式与娱乐庆典两部分：
- 祭祀仪式庄严肃穆，由乡老及族人主持；
- 庆典活动热闹非凡，设有拔河、推棍、唱Ví、唱Trống Quân、抬轿巡游等民俗游戏，展现地方文化，增强社区凝聚力，并促进非物质文化遗产的传承与弘扬。
级别与认定
因其在历史、建筑与信仰方面之突出价值，盛村殿于1992年被越南文化与信息部（今文化体育与旅游部）正式列为国家级建筑艺术遗迹（国家级建筑艺术文物）。
