Điện Càn Thành (Phú Xuân, Huế)

Tên gọi và vị trí địa lý

Điện Càn Thành là chính tẩm của các vị hoàng đế triều Nguyễn, tọa lạc ở trung tâm Tử Cấm thành Huế, đây là không gian sinh hoạt riêng tư, nơi nhà vua nghỉ ngơi và xử lý các công việc thường nhật trong phạm vi hậu cung.

Danh xưng “Càn Thành” xuất phát từ quẻ Càn trong hệ thống Bát quái (Càn, Khảm, Cấn, Chấn, Tốn, Ly, Khôn, Đoài), tượng trưng cho trời và quyền lực tối thượng của đế vương, mang ý nghĩa chí dương.

Trước khi mang tên Càn Thành, công trình này vốn được gọi là điện Trung Hòa. Hiện nay, Điện Càn Thành chỉ còn là phế tích nền móng.

Lịch sử và nhân vật

Nguyên thủy, khu vực này mang tên là điện Trung Hòa, được khởi dựng vào tháng 4 năm Gia Long thứ 10 (1811) và hoàn thành vào tháng 7 cùng năm, đây là một trong những kiến trúc sớm hình thành khá sớm trong nội cung triều Nguyễn.

Đến năm Minh Mạng thứ 14 (1833), triều đình tiến hành xác lập lại quy chế không gian nội cung, chính thức phân định khu vực phía trước điện Trung Hòa là cung Càn Thành, còn khu vực phía sau là cung Khôn Thái. Ban đầu, Đại Nội chưa có tên các cung, Đại Nam thực lục chép:

“Từ điện Trung Hòa trở ra đằng trước là cung Càn Thành, đằng sau là cung Khôn Thái. Từ điện Trung Hòa và điện Cần Chánh cùng với phối điện hai bên tả hữu đến hành lang giải vũ, đường, các, chung quanh đều thuộc về cung Kiền Thành. Các điện, đường, viện, vũ ở đằng sau điện Trung Hòa đều thuộc cung Khôn Thái”.¹

Tháng 8 năm Minh Mạng thứ 20 (1839), điện Trung Hòa được đổi tên thành điện Càn Thành (Kiền Thành), Đại Nam thực lục chép:

“Đổi tên điện Trung Hoà ở cung Kiền Thành là điện Kiền Thành (điện Trung Hoà là tên đã có từ cổ, nay không muốn lại bắt chước, nên đổi đi)”²

Càn là quẻ thứ nhất trong bát quái (Càn, Khảm, Cấn, Chấn, Tốn, Ly, Khôn, Đoài), là chí dương tượng trưng cho trời, vì để thể hiện quyền lực tối thượng và uy nghiêm của bậc quân vương, nên Càn thường được dùng để đặt tên cho nơi ở của hoàng đế – Thiên tử (con trời).

Trong suốt thời Nguyễn, điện Càn Thành không chỉ là nơi sinh hoạt thường nhật mà còn gắn với các hoạt động chính sự của hoàng đế. Vào những ngày thường, nhà vua có thể ngự tại điện để triệu kiến quần thần, bàn hỏi việc triều chính; các quan văn võ theo thứ bậc vào chầu, tùy theo ngày chẵn hay lẻ mà được triệu vào hầu riêng, bên cạnh những buổi thiết triều chính thức tại điện Cần Chánh. Khi vua băng hà cũng được đặt tam linh cữu ở đây trước khi an táng. Ngoài ra, điện còn là nơi nơi cử hành các nghi lễ tang tế; đồng thời là không gian lưu trữ nhiều bảo vật quan trọng như kim bảo, kim sách, ngọc phả, quốc sử, châu bản và các tài liệu cơ mật của triều đình.

Cuối triều Nguyễn, chức năng của điện Càn Thành có sự chuyển biến rõ rệt, trở thành không gian khánh tiết mang tính nghi lễ và ngoại giao, nơi tổ chức các yến tiệc, ca múa trong những dịp khánh hỷ của hoàng gia và triều đình, thường diễn ra sau các lễ Đại triều. Một bản tấu đề ngày mùng 5 tháng Hai năm Khải Định thứ 2 (1917) cho biết sau lễ thiết triều tại điện Thái Hòa và các nghi thức chúc mừng, đáp tạ, triều đình đã mời quan Toàn quyền vào điện Cần Chánh khoản đãi, tiếp đó hoàng đế thân hành thăm đáp lễ tại tòa Khâm sứ; và vào buổi tối cùng ngày, yến tiệc chính thức được tổ chức tại điện Càn Thành. Điều này cho thấy vai trò ngày càng nổi bật của điện trong các hoạt động tiếp đãi và nghi lễ cung đình thời kỳ muộn.

Trải qua nhiều triều vua, điện Càn Thành liên tục được tu sửa và bảo trì đều đặn từ thời Minh Mạng, Thiệu Trị đến Tự Đức, Duy Tân, Khải Định và Bảo Đại, với các hạng mục như thay kết cấu gỗ, sửa mái, bổ sung nội thất, cải tạo hành lang, hệ thống thoát nước… Điều này phản ánh tính chất đặc biệt quan trọng của công trình trong đời sống cung đình.

Tuy nhiên, vào tháng 2 năm 1947, trong chiến dịch Tiêu thổ kháng chiến, điện Càn Thành đã bị thiêu hủy hoàn toàn, hiện nay chỉ còn lại nền móng. Dù vậy, di tích này vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc nhận diện cấu trúc không gian nội cung và nghiên cứu đời sống hoàng gia triều Nguyễn.

Kiến trúc cảnh quan

Điện Càn Thành nằm ở vị trí trung tâm, phía sau điện Cần Chánh – nơi vua thiết triều, phía trước cung Khôn Thái – nơi ở của Hoàng hậu hoặc Hoàng quý phi. Hai bên điện là các công trình phụ trợ, bên phải là điện Trinh Minh (dành cho các phi tần), bên trái là điện Quang Minh (dành cho Đông cung Hoàng Thái tử).

Điện Càn Thành bố cục theo chiều ngang lẫn chiều sâu, tạo nên một tổng thể kiến trúc quy mô lớn, chặt chẽ và giàu tính tầng bậc. Về mặt mặt bằng, công trình được mở rộng sang hai phía tả – hữu, mỗi bên thêm một gian, hình thành bố cục cân xứng: tiền điện gồm 9 gian 2 chái đơn, trong khi chính điện thu gọn còn 7 gian 2 chái kép, tạo nên sự phân cấp rõ rệt về không gian và chức năng.

Theo chiều dọc, điện tiếp tục được kéo dài về phía sau với sự bổ sung của hậu điện, khiến toàn bộ công trình hình thành từ ba lớp mặt bằng chữ nhật kế tiếp nhau: tiền điện – chính điện – hậu điện. Ba khối kiến trúc này không tách rời mà được liên kết bằng hai trần vỏ cua thuộc vì Thừa lưu, nâng đỡ hệ thống máng thoát nước bằng đồng dài tới 50m.

Toàn bộ công trình được đặt trên nền cao khoảng 1m. Kiến trúc mái vận dụng triệt để kiểu thức trùng thiềm điệp ốc, ở chính diện, mái tiền điện và mái hạ được phân tách bởi lớp tường cổ diêm, tạo nên hiệu ứng “mái chồng diêm” hai tầng. Phía sau, mái chính điện cao lớn hơn vươn lên, kết hợp với hệ bờ nóc tạo thành cảm nhận thị giác ba tầng mái liên hoàn. Đặc biệt, hệ mái hiên rộng bao quanh phần bậc cấp, được đỡ bởi các cột trụ xây gạch có tiết diện lớn, tiếp tục được phân tầng bởi một lớp cổ diêm thứ hai; vì vậy, ở một góc nhìn thích hợp, toàn bộ công trình có thể hiện ra với bốn lớp mái chồng điệp, tạo nên chiều sâu không gian và nhịp điệu kiến trúc phong phú.

Mái điện được lợp ngói ống hoàng lưu ly men vàng, loại ngói này là vật liệu đặc trưng của kiến trúc hoàng gia, kết hợp hệ thống con giống và trang trí khảm sành sứ trên đỉnh. Các bờ nóc và tường cổ diêm được chia ô trang trí theo lối “nhất thi nhất họa”, xen kẽ hoa văn và thơ văn bằng kỹ thuật pháp lam, thể hiện trình độ mỹ thuật tinh xảo của cung đình Nguyễn.

Về không gian ngoại thất, bốn góc điện đều mở thông với hệ thống hành lang liên hoàn, kết nối trực tiếp với Điện Cần Chánh ở phía Nam và Cung Khôn Thái ở phía Bắc, tạo nên một mạng lưới giao thông nội cung khép kín nhưng linh hoạt. Phía trước điện là sân rộng với trục dũng đạo lát đá ở trung tâm, hai bên đặt các vạc đồng lớn. Ngoài cùng là hệ bình phong và non bộ, vừa tạo lớp chắn phong thủy, vừa đóng vai trò điều tiết không gian, hình thành tiền cảnh trang nghiêm cho công trình.

Xếp Hạng

Điện Càn Thành nằm trong Quần thể di tích Cố đô Huế được công nhận là di sản văn hóa thế giới ngày 11/12/1993.

Chú thích

Quốc sử quán triều Nguyễn, Đại Nam thực lục, Tập 3, Nxb Giáo dục, Hà Nội, 2007, tr. 504.
Quốc sử quán triều Nguyễn, Đại Nam thực lục, Tập 5, Nxb Giáo dục, Hà Nội, 2007, tr. 558.

Tài liệu tham khảo

Phan Thuận An (2005), Quần thể di tích Huế, Nxb Trẻ.
Thu Thủy, Cung Càn Thành trong Tử cấm thành Huế – Trung tâm Lưu trữ quốc gia I.
ĐIỆN CÀN THÀNH – Sơn Hà Nam Quốc Studio

Ngôn ngữ khác

Tiếng Anh (English)

Name and Geographic Location

Can Thanh Palace was the main residence of the emperors of the Nguyen Dynasty, located at the center of the Forbidden Purple City in Hue. It served as a private living space where the emperor rested and handled daily affairs within the inner court.

The name “Can Thanh” originates from the Qian trigram in the Bagua system (Qian, Kan, Gen, Zhen, Xun, Li, Kun, Dui), symbolizing Heaven and the supreme authority of the monarch, representing pure yang energy.

Before being named Can Thanh, this structure was originally called Trung Hoa Hall. Today, only the foundation ruins of Can Thanh Palace remain.

History and Historical Figures

Can Thanh Palace was the principal residence of Nguyen Dynasty emperors, located within the Forbidden Purple City of Hue—an area under strict control reserved exclusively for royal life.

Originally, this area was known as Trung Hoa Hall, constructed in April of the 10th year of Gia Long (1811) and completed in July of the same year. It was among the earliest architectural works established within the Nguyen inner court.

In the 14th year of Minh Mang (1833), the court reorganized the spatial regulations of the inner palace, officially designating the area in front of Trung Hoa Hall as Can Thanh Palace and the rear as Khon Thai Palace. Initially, the Imperial City did not yet assign names to these palaces. The Dai Nam Thuc Luc records:

“From Trung Hoa Hall forward lies Can Thanh Palace; behind it lies Khon Thai Palace. From Trung Hoa Hall and Can Chanh Hall, along with the side halls on both left and right extending to corridors, pavilions, and surrounding structures, all belong to Can Thanh Palace. The halls, buildings, and courtyards behind Trung Hoa Hall belong to Khon Thai Palace.”¹

In August of the 20th year of Minh Mang (1839), Trung Hoa Hall was renamed Can Thanh Hall (Kien Thanh). The Dai Nam Thuc Luc records:

“The Trung Hoa Hall in Kien Thanh Palace is renamed Kien Thanh Hall (Trung Hoa is an ancient name, and it is now deemed inappropriate to imitate, thus it is changed).”²

Qian (Can) is the first trigram in the Bagua system, representing pure yang and symbolizing Heaven. To express supreme power and imperial majesty, it was commonly used to name the residence of the emperor—the Son of Heaven.

Throughout the Nguyen Dynasty, Can Thanh Hall was not only a place for daily life but also associated with imperial governance. On ordinary days, the emperor could receive mandarins here to discuss state affairs. Civil and military officials attended audiences according to rank, summoned on alternating days, in addition to formal court sessions held at Can Chanh Hall. When an emperor passed away, his coffin was placed here before burial. The hall also hosted mourning rituals and stored important treasures such as imperial seals, golden registers, genealogies, national histories, official documents, and confidential court archives.

Toward the late Nguyen period, the function of Can Thanh Hall changed significantly, becoming a ceremonial and diplomatic space used for banquets, performances, and celebrations during royal and state occasions, often following grand court ceremonies. A report dated February 5, the 2nd year of Khai Dinh (1917), notes that after a royal audience at Thai Hoa Hall and formal congratulatory rituals, the court invited the Governor-General to Can Chanh Hall for a reception. The emperor later paid a return visit to the Resident Superior’s office, and that evening, an official banquet was held at Can Thanh Hall. This reflects the hall’s increasing role in diplomatic and ceremonial activities in the later period.

Across successive reigns—from Minh Mang, Thieu Tri, Tu Duc, Duy Tan, Khai Dinh to Bao Dai—the hall underwent continuous repairs and maintenance, including structural timber replacement, roof restoration, interior additions, corridor renovations, and drainage system improvements. This demonstrates the structure’s importance in court life.

However, in February 1947, during the “scorched earth” resistance campaign, Can Thanh Hall was completely destroyed by fire. Today, only its foundation remains. Despite this, the site continues to play an important role in understanding the spatial structure of the inner court and the royal life of the Nguyen Dynasty.

Architectural Landscape

Can Thanh Hall was centrally located—behind Can Chanh Hall (where the emperor held court) and in front of Khon Thai Palace (residence of the Empress or Noble Consort). Auxiliary structures flanked it: Trinh Minh Hall to the right (for concubines) and Quang Minh Hall to the left (for the Crown Prince).

The hall was arranged both horizontally and longitudinally, forming a large-scale, hierarchical, and tightly organized architectural complex. In plan, it expanded symmetrically to both sides, each side adding one bay. The front hall consisted of 9 compartments with 2 lean-tos, while the main hall was reduced to 7 compartments with double lean-tos, clearly distinguishing spatial hierarchy and function.

Longitudinally, the structure extended further back with the addition of a rear hall, forming three consecutive rectangular sections: front hall – main hall – rear hall. These sections were interconnected by two shell-shaped ceilings (thừa lưu structure), supporting a copper drainage system stretching up to 50 meters.

The entire structure stood on a platform about 1 meter high. The roof system employed the “double-eaved, layered roof” style. At the front, the roof of the front hall and the lower roof were separated by a decorative wall (co diem), creating a two-tiered layered roof effect. Behind, the main hall roof rose higher, forming a visual composition of three continuous roof layers. Notably, wide surrounding eaves were supported by large brick columns and further divided by a second decorative layer, so from certain angles, the structure appeared to have four overlapping roof tiers, creating depth and rhythmic architectural expression.

The roof was covered with yellow-glazed tubular tiles—typical of royal architecture—combined with decorative figurines and porcelain inlays at the ridge. The roof ridges and decorative walls were divided into panels featuring alternating poetry and imagery (“one poem, one painting”), executed using enamel techniques, reflecting the refined artistic craftsmanship of the Nguyen court.

Externally, the four corners of the hall connected to a continuous corridor system, linking directly to Can Chanh Hall to the south and Khon Thai Palace to the north, forming a closed yet flexible internal circulation network. In front of the hall was a spacious courtyard with a central stone-paved path, flanked by large bronze cauldrons. At the outermost layer stood a screen wall and rock garden, serving both feng shui purposes and spatial organization, creating a solemn forecourt for the structure.

Classification

Can Thanh Hall is part of the Complex of Hue Monuments, recognized as a UNESCO World Cultural Heritage Site on December 11, 1993.

Footnotes

Quốc sử quán triều Nguyễn, Đại Nam thực lục, Tập 3, Nxb Giáo dục, Hà Nội, 2007, tr. 504.
Quốc sử quán triều Nguyễn, Đại Nam thực lục, Tập 5, Nxb Giáo dục, Hà Nội, 2007, tr. 558.

References

Phan Thuận An (2005), Quần thể di tích Huế, Nxb Trẻ.
Thu Thủy, Cung Càn Thành trong Tử cấm thành Huế – Trung tâm Lưu trữ quốc gia I.
ĐIỆN CÀN THÀNH – Sơn Hà Nam Quốc Studio

Tiếng Pháp (Français)

Nom et localisation géographique

Le palais Can Thanh est la résidence principale de l’empereur de la dynastie Nguyen, situé au centre de la Cité Interdite de Hue. Il s’agit d’un espace de vie privé où le souverain se reposait et traitait les affaires quotidiennes au sein du harem impérial.

L’appellation « Can Thanh » provient du trigramme Can dans le système des Huit Trigrammes (Can, Kham, Can, Chan, Ton, Ly, Khon, Doai), symbolisant le ciel et le pouvoir suprême de l’empereur, porteur d’une signification de pure énergie yang.

Avant de porter le nom de Can Thanh, cet édifice était appelé palais Trung Hoa. Aujourd’hui, il ne subsiste que les fondations en ruines du palais Can Thanh.

Histoire et personnages

Le palais Can Thanh était la résidence principale de l’empereur de la dynastie Nguyen, situé dans la zone de la Cité Interdite de Hue, un espace strictement contrôlé réservé à la vie de la famille impériale.

À l’origine, ce lieu portait le nom de palais Trung Hoa, construit en avril de la 10ᵉ année du règne Gia Long (1811) et achevé en juillet de la même année. Il s’agit de l’un des premiers édifices importants du palais intérieur de la dynastie Nguyen.

En 1833, sous la 14ᵉ année du règne Minh Mang, la cour impériale réorganisa l’espace du palais intérieur : la zone située devant le palais Trung Hoa devint officiellement le palais Can Thanh, tandis que la zone arrière devint le palais Khon Thai. Initialement, les palais de la Cité Impériale n’avaient pas de noms fixes. Le Dai Nam thuc luc mentionne :

« Depuis le palais Trung Hoa vers l’avant se trouve le palais Can Thanh, vers l’arrière le palais Khon Thai. Du palais Trung Hoa et du palais Can Chanh, ainsi que des bâtiments annexes de gauche et de droite jusqu’aux galeries couvertes, routes et pavillons environnants, tout appartient au palais Kien Thanh. Les palais, bâtiments et pavillons situés derrière le palais Trung Hoa appartiennent tous au palais Khon Thai. »

En août de la 20ᵉ année du règne Minh Mang (1839), le palais Trung Hoa fut renommé palais Can Thanh (Kien Thanh). Le Dai Nam thuc luc indique :

« Le palais Trung Hoa du palais Kien Thanh est renommé palais Kien Thanh (le nom Trung Hoa étant ancien, on ne souhaite plus l’imiter, donc il est changé). »

Le trigramme Can est le premier des Huit Trigrammes, représentant le ciel et l’énergie yang suprême. Afin d’exprimer le pouvoir absolu et la majesté impériale, ce terme était souvent utilisé pour désigner la résidence de l’empereur — le « Fils du Ciel ».

Tout au long de la dynastie Nguyen, le palais Can Thanh ne servait pas seulement de lieu de vie quotidienne, mais était également associé aux activités politiques de l’empereur. En temps normal, l’empereur y recevait les mandarins pour discuter des affaires de l’État. Les fonctionnaires civils et militaires s’y présentaient selon leur rang ; selon les jours pairs ou impairs, ils pouvaient être convoqués pour des audiences privées, en complément des audiences officielles au palais Can Chanh.

Lors du décès de l’empereur, son cercueil y était également placé temporairement avant l’inhumation. Le palais servait en outre de lieu pour les rites funéraires et conservait de nombreux trésors importants tels que les sceaux impériaux, les livres d’or, les généalogies royales, les archives nationales, les documents administratifs et les dossiers confidentiels de la cour.

À la fin de la dynastie Nguyen, la fonction du palais Can Thanh évolua sensiblement, devenant un espace cérémoniel et diplomatique. On y organisait banquets, spectacles et célébrations lors d’événements importants de la cour, généralement après les grandes audiences. Un rapport daté du 5 février de la 2ᵉ année du règne Khai Dinh (1917) indique qu’après les cérémonies au palais Thai Hoa, la cour invita le Gouverneur général au palais Can Chanh, puis l’empereur rendit visite à la résidence du Résident supérieur ; le soir, un banquet officiel eut lieu au palais Can Thanh. Cela illustre le rôle croissant du palais dans les activités diplomatiques et cérémonielles tardives.

Au fil des règnes — de Minh Mang, Thieu Tri à Tu Duc, Duy Tan, Khai Dinh et Bao Dai — le palais Can Thanh fut régulièrement restauré et entretenu : remplacement des structures en bois, réparation des toitures, ajout d’aménagements intérieurs, rénovation des galeries et des systèmes de drainage. Cela témoigne de son importance particulière dans la vie de la cour.

Cependant, en février 1947, lors de la politique de « terre brûlée » pendant la guerre de résistance, le palais fut entièrement incendié. Aujourd’hui, seules les fondations subsistent, mais le site conserve une grande valeur pour l’étude de l’organisation spatiale du palais intérieur et de la vie impériale Nguyen.

Architecture et paysage

Le palais Can Thanh est situé au centre, derrière le palais Can Chanh — lieu des audiences impériales — et devant le palais Khon Thai — résidence de l’impératrice ou de la favorite principale. De part et d’autre se trouvent des bâtiments annexes : à droite le palais Trinh Minh (pour les concubines), à gauche le palais Quang Minh (pour le prince héritier).

Le palais présente une organisation à la fois horizontale et longitudinale, formant un ensemble architectural vaste, structuré et hiérarchisé. En plan, il s’étend symétriquement vers la gauche et la droite, chaque côté ajoutant une travée. Le bâtiment antérieur comporte 9 travées avec ailes simples, tandis que le bâtiment principal est réduit à 7 travées avec ailes doubles, créant une hiérarchie claire des espaces et des fonctions.

Dans le sens longitudinal, l’ajout d’un bâtiment arrière forme un ensemble de trois volumes successifs : avant — principal — arrière. Ces structures sont reliées par des plafonds en forme de carapace de crabe et un système de gouttières en cuivre pouvant atteindre 50 mètres de long.

L’ensemble repose sur une plateforme d’environ 1 mètre de hauteur. La toiture adopte le style « toits superposés » (trung thiem diep oc). À l’avant, les toits supérieur et inférieur sont séparés par un mur décoratif, créant un effet de double toiture. À l’arrière, le toit principal s’élève davantage, produisant une impression de triple superposition. Les larges avant-toits entourent les escaliers, soutenus par de solides colonnes en brique, ajoutant encore à la complexité visuelle.

Les toits sont couverts de tuiles cylindriques émaillées jaunes, typiques de l’architecture impériale, décorées de figurines et d’incrustations de porcelaine. Les faîtages et murs décoratifs présentent des motifs alternant poésie et peinture, réalisés selon la technique du « phap lam », illustrant le haut niveau artistique de la cour Nguyen.

À l’extérieur, les quatre angles du palais sont reliés par des galeries continues, connectant directement le palais Can Chanh au sud et le palais Khon Thai au nord, formant un réseau de circulation interne fermé mais flexible. Devant le palais s’étend une vaste cour avec une allée centrale pavée de pierre, flanquée de grands brûle-parfums en bronze. À l’extrémité se trouvent un écran mural et des rocailles, servant à la fois de protection feng shui et d’élément paysager, créant une façade solennelle.

Classement

Le palais Can Thanh fait partie de l’ensemble des monuments de Hue, inscrit au patrimoine mondial de l’UNESCO le 11 décembre 1993.

Notes

Quốc sử quán triều Nguyễn, Đại Nam thực lục, Tập 3, Nxb Giáo dục, Hà Nội, 2007, tr. 504.
Quốc sử quán triều Nguyễn, Đại Nam thực lục, Tập 5, Nxb Giáo dục, Hà Nội, 2007, tr. 558.

Références

Phan Thuận An (2005), Quần thể di tích Huế, Nxb Trẻ.
Thu Thủy, Cung Càn Thành trong Tử cấm thành Huế – Trung tâm Lưu trữ quốc gia I.
ĐIỆN CÀN THÀNH – Sơn Hà Nam Quốc Studio

Tiếng Trung (中文)

名称与地理位置

乾成宫是阮朝皇帝的正寝，位于顺化紫禁城的中心，是皇帝的私人生活空间，也是其日常起居与处理后宫范围内事务的场所。

“乾成”之名源自八卦体系中的“乾卦”（乾、坎、艮、震、巽、离、坤、兑），象征天空与帝王至高无上的权力，具有至阳之意。

在称为乾成之前，该建筑原名“中和殿”。如今，乾成殿仅存地基遗址。

历史与人物

乾成宫是阮朝皇帝的正寝，位于顺化紫禁城内，该区域为严格管控的内廷，仅供皇室生活使用。

最初，此地称为中和殿，于嘉隆十年（1811年）四月兴建，并于同年七月完工，是阮朝内廷较早形成的重要建筑之一。

至明命十四年（1833年），朝廷重新确立内廷空间制度，正式划分中和殿前方为乾成宫，后方为坤泰宫。最初，大内尚未为各宫命名，《大南实录》记载：

“自中和殿向前为乾成宫，向后为坤泰宫。中和殿与勤政殿及左右配殿至廊庑、道路、阁楼等周围区域皆属乾成宫；中和殿之后的各殿、堂、院、庑皆属坤泰宫。”¹

明命二十年（1839年）八月，中和殿更名为乾成殿，《大南实录》记载：

“将乾成宫内中和殿改名为乾成殿（中和殿为古名，今不欲沿用，故改之）。”²

乾为八卦之首（乾、坎、艮、震、巽、离、坤、兑），属至阳，象征天，因此为体现君主至高无上的权威与威严，常用“乾”命名皇帝居所——“天子”之居。

在整个阮朝时期，乾成殿不仅是日常起居之所，也与皇帝政务活动密切相关。平日，皇帝可在殿内召见群臣、商议政事；文武百官按等级入朝，根据单双日分别被召入近侍。此外，除在勤政殿举行正式朝会外，乾成殿亦承担重要功能。皇帝驾崩后，其灵柩亦曾安置于此后再行安葬。此外，该殿还用于举行丧祭仪式，同时也是存放重要宝物与文献之地，如金宝、金册、玉谱、国史、朱批奏章及机密档案等。

至阮朝末期，乾成殿的功能发生明显变化，逐渐转为礼仪与外交性质的庆典空间，用于举行宴会、歌舞表演，常在大朝礼之后举办。启定二年（1917年）二月初五的一份奏折记载：在太和殿举行朝会及祝贺、答谢仪式后，朝廷邀请总督至勤政殿设宴款待，随后皇帝亲自前往钦使署回访；当日晚间，正式宴会在乾成殿举行。这表明该殿在晚期宫廷礼仪与接待活动中的地位日益突出。

历经多位皇帝，从明命、绍治到嗣德、维新、启定及保大时期，乾成殿均得到持续修缮与维护，包括更换木结构、修缮屋顶、增设内饰、改造廊道与排水系统等，体现出该建筑在宫廷生活中的重要性。

然而，1947年2月，在抗战“焦土政策”中，乾成殿被完全焚毁，如今仅存地基。尽管如此，该遗址仍在识别内廷空间结构及研究阮朝皇室生活方面具有重要价值。

建筑与景观

乾成殿位于中心位置，后接勤政殿（皇帝上朝之所），前邻坤泰宫（皇后或皇贵妃居所）。两侧设有附属建筑：右为贞明殿（供妃嫔居住），左为光明殿（供东宫太子居住）。

乾成殿在横向与纵深上均呈扩展布局，形成规模宏大、层次分明且结构严谨的建筑整体。从平面来看，建筑向左右扩展，每侧增加一间，形成对称布局：前殿为九间两厦（单檐），正殿收为七间两厦（重檐），空间与功能分级清晰。

纵向上，建筑向后延伸，增设后殿，使整体形成前殿—正殿—后殿三重连续矩形空间。这三部分并非分离，而是通过两处“承流架”结构连接，并支撑长达50米的铜制排水槽系统。

整个建筑基座高约1米。屋顶广泛采用“重檐叠屋”形式：正面前殿屋顶与下层屋顶由“古檐墙”分隔，形成双层叠檐效果；后方正殿屋顶更高，与屋脊系统结合，呈现三层连续屋顶的视觉效果。此外，宽大的檐廊环绕台阶，由大型砖柱支撑，并通过第二层古檐墙再次分层；因此，从特定角度观看，整座建筑可呈现四层叠檐效果，空间层次丰富，节奏感强。

屋顶覆盖黄色琉璃筒瓦，这是皇家建筑的典型材料，并配以屋脊兽饰及瓷片镶嵌装饰。屋脊与古檐墙分格装饰，采用“诗画结合”的方式，以法蓝工艺呈现纹样与诗文，体现阮朝宫廷精湛的艺术水平。

在外部空间方面，四角均与连续廊道系统相通，直接连接南侧的勤政殿与北侧的坤泰宫，形成封闭而灵活的内廷交通网络。殿前为宽阔庭院，中轴铺设石质御道，两侧陈列大型铜鼎。最外侧设有屏风与假山景观，既起风水屏障作用，又调节空间层次，营造庄严的前景环境。

等级与认定

乾成殿隶属于顺化古都遗迹群，该遗产于1993年12月11日被认定为世界文化遗产。

注释

Quốc sử quán triều Nguyễn, Đại Nam thực lục, Tập 3, Nxb Giáo dục, Hà Nội, 2007, tr. 504.
Quốc sử quán triều Nguyễn, Đại Nam thực lục, Tập 5, Nxb Giáo dục, Hà Nội, 2007, tr. 558.

参考资料