Đình Chí Hòa (Quận 10, Thành phố Hồ Chí Minh)

Đình Chí Hòa (Quận 10, Thành phố Hồ Chí Minh)

Vị trí

Đình Chí Hòa, trước có tên là đình Hòa Hưng (vì tọa lạc trên phần đất của làng Hòa Hưng), sau đổi tên là đình Chí Hòa. Hiện nay đình tọa lạc trong con hẻm số 475 đường Cách mạng Tháng Tám, thuộc phường 13, Quận 10, Thành phố Hồ Chí Minh. Đây là ngôi đình thuộc hàng cổ nhất tại thành phố này, và đã được Bộ Văn hóa cấp bằng công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia theo quyết định số 1460 – QĐ/VH ký ngày 28 tháng 6 năm 1996.

Kiến trúc

Nhìn tổng quan, kiến trúc đình Chí Hòa vẫn giữ nguyên được kiến trúc Việt Nam là dàn trải theo phương ngang, không lấy chiều cao làm trọng, hoà nhập với thiên nhiên một cách hữu tình và nhờ vẻ đẹp tự nhiên mà tôn lên nét đẹp kiến trúc công trình. Các yếu tố nhân tạo trong tạo hình đã được khai thác triệt để tạo cho ngôi đình thêm uy nghiêm, độc đáo.

Vẻ đẹp bên ngoài của đình Chí Hòa không chỉ có nét đẹp cổ kính mà còn phải kể đến sự rực rỡ, quy mô của bộ mái đình. Đó là kiểu kết hợp hài hòa giữa hai yếu tố hiện đại và truyền thống. Đình Chí Hòa là biểu tượng đặc trưng của đình làng Nam bộ với kiến trúc Đình xây trên nền cao 5 tấc, lợp ngói âm dương, đầu đao đính đuôi rồng, trên nóc có tượng lưỡng long tranh châu bằng gốm xanh quý hiếm. Có bình phong, các bàn thờ Thần Nông, Thần đất, Ngũ hành nương nương… Nhìn từ ngoài thấy rõ 3 phần: võ ca, chánh điện và Đông – Tây lang. Bộ vì kèo với kỹ thuật xây dựng chêm, nêm hết sức tinh vi. Trên nền kiến trúc độc đáo của Đình Chí Hòa, nghệ thuật trang trí đã thể hiện rõ vai trò của mình trong việc tôn tạo thêm vẽ đẹp nguy nga và cổ kính cho khu di tích.

Nổi bật trong chính thất đền là các bộ liễn treo trên cột phía trong chứa các nội dung văn tự qua bộ chữ Hán cẩn xà cừ rất quý, cộng thêm các bức hoành treo trước võ qui, đông và tây lang đều có niên đại trên 100 năm. Thêm vào đó là các bao lam với nghệ thuật chạm trổ tinh vi hình tứ linh hoặc mai, lan, cúc, trúc bố trí hỗ trợ vừa cách điệu vừa chịu lực cho bộ vì kèo và cột, tạo nên bức tranh phù điêu hết sức kỳ vĩ…

Nhiều cổ vật quý hiếm hiện đang được lưu giữ và trưng bày trong chánh điện gồm: 2 bộ lỗ bộ đầu bịt đồng, cán gỗ mun, ngựa thần, cặp hạc, bộ bát bửu, chiêng trống, bộ tàn lọng, áo mão, cân đai, võng điều và long xa đều là vật vô giá được bố trí trong chánh điện theo đúng cung cách thờ cúng. Đặc biệt, đình Chí Hòa hiện còn lưu giữ hộp gỗ mun thân tròn đầu vuông, dài 4 tấc, trong đó có đựng bản sắc phong của vua Tự Đức phong cho đình Chí Hòa. 

Hầu hết các bàn thờ bài trí “đông bình, tây quả”, giữa hương án, lư đồng. Tất cả hiện vật thờ cúng thuộc quý hiếm, với sự kết hợp hài hoà giữa các yếu tố truyền thống và hiện đại tạo nên một không gian mờ ảo trên những đường trang trí tuyệt mỹ càng làm tăng thêm sự trang nghiêm, u nhã vốn có của một cơ sở tín ngưỡng cộng đồng.

Giá trị lịch sử

Trải qua những thăng trầm và nhiều biến cố của lịch sử, Đình Chí Hòa còn ghi lại nhiều sự kiện văn hóa lịch sử của đất Gia Định xưa. Vào khoảng những năm 1785 đến 1789, trong khuôn viên của đình đã diễn ra lớp học do cụ Võ Trường Toản đứng lớp. Từ lớp học này đã xuất hiện nhiều nhân vật nổi tiếng như Trịnh Hoài Đức, Lê Quang Định, Ngô Nhơn Tịnh…

Trong thời kỳ chiến tranh, Đình Chí Hòa cũng là nơi che giấu cán bộ Cách mạng hoạt động bí mật. Như phong trào yêu nước tự phát xảy ra vào năm 1915 – 1917 tại đình gọi là Thiên – Địa Hội. Ngoài ra tại Đình, dưới bệ sân khấu có hầm bí mật được lực lượng Thanh niên Tiền phong sử dụng trong một thời gian.

Tại TP. Hồ Chí Minh, đình Chí Hòa được xếp hạng nhất trong tất cả các Đình hiện có và cũng đứng đầu danh sách 10 Đình Chùa cổ và lâu đời nhất của Thành phố. Giá  trị lịch sử – văn hoá của ngôi đình thể hiện sự ghi dấu những tâm tư tình cảm và cảm niệm cuộc sống, vũ trụ của người dân phương Nam, sự khao khát một nền hòa bình, quốc thái dân an và ước mơ về một cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Ngôi Đình cổ kính này từng được vua Tự Đức đời thứ 5 ban sắc phong năm Nhâm tý – 1852 và được Bộ VHTT cấp bằng Di tích lịch sử cấp Quốc gia năm 1996.

  • Trích theo cuốn “Di tích lịch sử văn hóa ở Thành phố Hồ Chí Minh”
Chấm điểm
Chia sẻ
DINH-CHI-HOA-TPHCM (2)

Bài viết

Bài viết đang được cập nhật

Nội dung chính

Thờ tự
Nội dung đang được cập nhật.
Nhân vật
Nội dung đang được cập nhật.
Lễ hội
Nội dung đang được cập nhật.
Hình ảnh
Video

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *