Đình Lương Khế (TP.Kon Tum – Kon Tum)

Đình Lương Khế (TP.Kon Tum – Kon Tum)

Đình cổ Lương Khế được xây dựng vào những năm cuối thế kỷ XIX, cùng với sự hình thành của làng Lương Khế đến nay đã có trên 100 năm tuổi.

Lịch sử hình thành


Theo lời kể của các vị cao niên làng Lương Khế và một số bài viết, tài liệu hiện đang được lưu giữ tại Đình thì vào năm 1894 (tức năm Giáp Ngọ niên chế) những cư dân đầu tiên từ Phủ Bình Khê và Phù Mỹ, tỉnh Bình Định, đã đi theo đường số 19, vượt đèo An Khê và đèo Mang Giang đến dừng chân bên dòng sông Đăk Bla hiền hòa của Kon Tum để khai khẩn, lập làng mới, đó là làng Lương Khế.

Theo ghi chép của sử sách và tương ương truyền qua nhiều đời: Nghĩa của chữ Lương là đạo ông bà, tổ tiên, hay còn gọi là không theo tôn giáo nào cả, nhóm cư dân này chỉ thờ tổ tiên, cúng đa thần; đã được khế ước chia đất của triều đình cho lớp cư dân đầu tiên và mang ý nghĩa gắn với nguồn gốc của dân làng Lương Khế từ đó đến nay.

Thuở ban đầu, ông Đặng Ngại có tên thật là Đặng Kháng, quê ở thôn Tân Ốc, xã Mỹ Lộc, huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định và cùng nhóm cư dân trong dòng tộc từ Bình Định lên Kon Tum lập làng mới chỉ có chừng 10 gia đình.

Về sau, để ghi nhận công đức của lớp người đi trước, dân làng Lương Khế đã tôn vinh các vị này là tiền hiền thủy tổ và lập bàn thờ để thờ Quốc Công khai thổ, đặt trang trọng tại gian phía Nam của đình Lương Khế ngày nay.

Giai đoạn đầu tiên đặt chân đến vùng đất mới họ gặp không ít khó khăn và thách thức; những gia đình đầu tiên của làng Lương Khế phải bỏ nhiều công sức, tiền bạc để khai khẩn hình thành nên cộng đồng làng ở khu vực phía bắc của làng Tân Hương; được mệnh danh là “rừng thiêng nước độc”, đây là vùng đất ít phù sa màu mỡ và xa con sông Đăk Bla nhưng có lợi thế về địa hình tương đối bằng phẳng và thuận lợi cho giao thông đường bộ.

Cuối năm 1911 khi quá trình khai khẩn đã hình thành, người dân làng mới đệ trình đơn lên Quản đạo Kon Tum là Tôn Thất Toại làm quan triều đình Nhà Nguyễn dưới thời Vua Đồng Khánh ban lệnh chiêu mộ để phát triển dân cư về sau. Hầu chiếu chỉ quan Quản đạo Kon Tum để lập làng, lập đình Lương Khế. Từ đó, làng Lương Khế chính thức được trở thành một địa danh hành chính của Kon Tum bấy giờ.

Từ năm 1913, dân làng đã thành kính xây dựng đình Lương Khế để thờ Thần hoàng, thờ vua tổ Hùng Vương và thờ tiền hiền.

Kiến trúc


Năm 1913, sau hai năm lập làng Lương Khế, dân làng cùng nhau xây dựng một ngôi đình giữa làng làm nơi thờ thần hoàng bản xứ, mong cho thần linh phù hộ, che chở cho dân an cư lập nghiệp.

Lúc đầu đình được xây dựng bằng mái tranh, vách nứa, nền đất. Mặt đình quay về hướng Nam và nằm trên khu đất cao. Đình có kiến trúc kiểu chữ “Môn”. Chính điện thờ Tổ Hùng Vương. Dãy nhà hướng Nam thờ các vị tiền hiền có công khai phá xây dựng làng. Dãy nhà hướng Bắc là nơi dân làng hội họp trong các ngày lễ hội.

Nhà chính điện có ba gian, kiểu kiến trúc nhà kho của người Việt, bờ nóc gắn hình “Lưỡng long chầu nguyệt”, bốn đầu đao mái trên, mái dưới đều gắn dây cuốn. Sau những lần tu bổ, mái đình được lợp lại bằng ngói vảy, tường xây bằng gạch, sườn gỗ. Trên đầu nóc đắp đôi lưỡng phụng chầu nguyệt, các hàng cột ở tiền sảnh được khắc hình rồng.

Phía Tây của đình, nơi các bậc tiền hiền khai khẩn lập làng đầu tiên, dân làng Lương Khế đã xây dựng điện thờ thánh mẫu Thiên Y A Na (còn gọi là Am Bà tại nhánh đường Hoàng Văn Thụ). Đây là vị thánh cứu ngư dân trên biển mỗi khi gặp nạn nên lập Am mà thờ phụng;

Phía Đông của đình có Am Xóm Lưới, nay là Linh am Tự.

Phía Nam của đình là Am Xe Kéo, nay là Hội Thanh Minh Nghĩa Tự.

Phía Bắc của đình có Am Xóm Chùa, nằm ở khu vực chùa Bác Ái, hiện nay là công viên nước của thành phố.  Đây là ngôi đình được Vua Khải Định ban sắc thần vào năm 1925 và cung thánh đình được trang trí hoa văn nghệ thuật mang bản sắc riêng có của cư dân vùng Trung bộ, tạo ra ấn tượng vừa trang nghiêm huyền bí vừa hết sức gần gũi. 

Ban đầu đình Lương Khế và điện Thánh mẫu chỉ được xây dựng tạm bợ. Đến năm 1962, khi kinh tế phát triển, dân làng Lương Khế tiếp tục phục dựng đình làng và điện thánh mẫu kiên cố hơn.

Lễ hội văn hóa


Trải qua hơn 100 năm thành lập làng, qua nhiều đổi thay và biến cố của lịch sử, nhưng dân làng Lương Khế vẫn giữ được nhiều nét văn hóa truyền thống, trong đó có các lễ hội tín ngưỡng gắn với đình – làng của cư dân người Kinh.

Mỗi năm vào dịp Mùng 10/3 âm lịch giỗ Tổ Hùng Vương kết hợp với lễ Thanh Minh dân làng Lương Khế lại tập trung về đình làng cùng nhau tổ chức Giỗ tổ Hùng Vương, thành kính dâng hương, hoa tưởng vọng Vua Hùng, vị vua đã khai quốc lập nên Nhà nước Văn Lang đầu tiên của dân tộc Việt Nam.

Mỗi năm Giỗ tổ Hùng Vương cũng là dịp người dân ở đây tưởng nhớ các bậc tiền hiền có công khai phá lập làng và ghi công đức các bậc hậu hiền có công góp sức, góp của bảo vệ, xây dựng và phát triển làng Lương Khế.

Đây cũng là dịp để các bậc cao niên trong làng nhắc nhở con cháu rằng, mọi người dân đất Việt, dù miền Bắc hay miền Nam, dù đồng bằng hay miền núi, không phân biệt dân tộc, tôn giáo đều là con cháu Vua Hùng phải cùng nhau đoàn kết, cùng dựng xây tổ quốc Việt nam xã hội chủ nghĩa.

Định kỳ hằng năm vào ngày rằm tháng hai âm lịch, khu dân cư Lương Khế vẫn gìn giữ và phát huy được nhiều nét văn hóa cổ truyền và các am thờ tự đều tổ chức Lễ Tế Xuân với các nghi lễ truyền thống như: Rước vua, soi vua, tế thần, tế âm, tế tiền hiền để cầu mong cho quốc thái, dân an, bày tỏ sự tri ân với các bậc tiền hiền khai cơ, hậu hiền khai khẩn

Nét đặc sắc


Năm 1925, Vua Khải Định đã ban sắc thần cho ngôi đình.

Bộ Văn hóa, Thể thao & Du lịch đã bình chọn đình Lương Khế là 1 trong 61 ngôi đình cổ tiêu biểu nhất của Việt Nam.

Tham Khảo


  • http://bantongiao.snv.kontum.gov.vn/tin-nguong,-ton-giao-va-doi-song/Vai-net-ve-Dinh-co-Luong-Khe–thanh-pho-Kon-Tum-276
  • http://m.baokontum.com.vn/dat-nguoi-kon-tum/lang-luong-khe-2544.html

 

 

Chấm điểm
Chia sẻ
Đình Lương Khế

Bài viết

Bài viết đang được cập nhật

Nội dung chính

Thờ tự
Nhân vật
Nội dung đang được cập nhật.
Lễ hội
Nội dung đang được cập nhật.
Hình ảnh
Video

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

pexels4035926