Tên gọi và vị trí địa lý
Đình Nga My Thượng là một di tích lịch sử văn hóa có giá trị, tọa lạc tại xã Thanh Mai, huyện Thanh Oai, thành phố Hà Nội. Đây là một thiết chế văn hóa truyền thống tiêu biểu của làng xã vùng đồng bằng Bắc Bộ, vừa là nơi thờ tự, sinh hoạt tín ngưỡng, vừa là trung tâm văn hóa cộng đồng của nhân dân địa phương.
Lịch sử và nhân vật
Đình thờ hai vị nhân thần thời Bắc thuộc được suy tôn làm Thành hoàng làng. Hai ông là con một gia đình danh giá, cha họ Đặng, mẹ họ Tạ, nổi tiếng văn võ toàn tài. Trong bối cảnh loạn lạc dưới thời nhà Hán, với tài đức của mình, các ông được Chu Chương (Thái thú Giao Châu) tiến cử lên vua, được phong tước Hầu và giữ chức Châu thú, có công dẹp yên loạn bảy quận. Quá trình trấn áp không dùng bạo lực mà dùng hịch văn giáo hóa, cảm hóa quân phiến loạn khiến họ quy hàng. Hai ông lần lượt hóa vào năm Bính Ngọ và Đinh Mùi, được triều đình phong tặng danh hiệu “Thiện Nguyễn Công Tế Thế Hộ Quốc đại vương” và “Quang Lai Công Dực Vận Hiển Hựu đại vương”, cho phép thờ phụng rộng rãi tại nhiều địa phương như Nga My, Cửu Chân, Nhật Nam, Hải Dương.
Kiến trúc cảnh quan
Từ cổng chính đình, du khách sẽ gặp bức bình phong kiểu cuốn thư, trang trí công phu với hình ảnh “lưỡng long chầu nguyệt”, “long cuốn thủy”, cá chép, hổ. Hai bên là cột đồng trụ đắp câu đối chữ Hán. Qua sân gạch là Tiền tế năm gian, tiếp đến là Đại bái năm gian có kiến trúc tương tự, gian giữa đặt nhang án, bộ bát bửu và các đồ thờ tự. Từ Đại bái nối sang Hậu cung là hai dãy Tả – Hữu mạc ba gian nhỏ, phía trước thông thoáng, phía sau xây bịt, kết cấu kiểu “Thượng chồng rường hạ bẩy trên quá giang trốn cột”. Nhà Ống muống mới xây dựng nối liền với Hậu cung, mang tính tiện ích. Hậu cung gồm ba gian nhà ngang, mái hai tầng, bờ chảy xây giật cấp, có tường lửng nối với cột đồng trụ trang trí đôi nghê và ô lồng đèn. Bên trong Hậu cung chia làm hai phần “nội tự ngoại khách”, thể hiện sự phân tách không gian nghi lễ trang trọng.
Hiện vật
Đình hiện còn lưu giữ nhiều hiện vật có giá trị, tiêu biểu gồm: hai bộ long ngai; một bát hương bằng đồng chạm khắc lưỡng long chầu nguyệt tinh xảo; một bia đá bốn mặt – những chứng tích vật chất phản ánh tín ngưỡng, mỹ thuật và lịch sử địa phương.
Sự kiện và lễ hội
Hằng năm, lễ hội đình Nga My Thượng được tổ chức từ ngày 12 đến hết ngày 20 tháng mười một âm lịch. Đây là dịp để người dân tưởng nhớ công đức Thành hoàng, đồng thời là không gian sinh hoạt văn hóa truyền thống, với nhiều nghi lễ trang nghiêm và hoạt động dân gian đặc sắc.
Xếp hạng
Đình Nga My Thượng đã được UBND tỉnh Hà Tây (nay thuộc thành phố Hà Nội) xếp hạng là di tích lịch sử – văn hóa vào năm 2006, khẳng định giá trị lịch sử, văn hóa và kiến trúc của công trình trong hệ thống di sản văn hóa dân tộc.
Tham khảo
- Lưu Minh Trị, (2010), Hà Nội – Danh thắng và di tích (Tập 1), Nxb Hà Nội.
