Tên gọi và vị trí địa lý
Đình Phượng Mỹ tọa lạc tại xã Mỹ Hưng, huyện Thanh Oai, Hà Nội, xưa thuộc trang Phượng Lịch, xã Phượng Lịch, tổng Bối Khê, huyện Thanh Oai, trấn Sơn Nam Thượng. Vị trí này mang giá trị đặc biệt trong không gian văn hóa lịch sử vùng đồng bằng Bắc Bộ, nơi quy tụ nhiều di tích thờ phụng các bậc nhân thần gắn liền với tiến trình lịch sử dân tộc.
Lịch sử và nhân vật
Đình Phượng Mỹ thờ Thành hoàng làng là Huyền Thông, vị tướng tài thời Đinh, người có công giúp Đinh Bộ Lĩnh dẹp loạn 12 sứ quân. Theo thần phả còn lưu giữ, ông từng được phong là Thái uý và được cử đi đánh dẹp các sứ quân như Ngô Nhật Khánh, Nguyễn Siêu, góp phần thống nhất giang sơn. Sau khi Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi, ông được phong là “Thái uý thượng quốc đại vương”, đồng thời xin vua cho 38 người ở trang Phượng Lịch và Hồ Liên làm gia thần giúp việc. Tầm vóc và công trạng của ông được ghi nhận trong 22 đạo sắc phong còn lưu giữ, trong đó đạo sớm nhất có niên hiệu Cảnh Trị thứ 8 (1670).
Kiến trúc cảnh quan
Đình Phượng Mỹ được xây dựng theo kiểu chữ “công”, gồm Nghi môn, Phương đình, Đại bái, Trung cung và Hậu cung. Toàn bộ công trình mang đậm dấu ấn kiến trúc thời Nguyễn, thể hiện rõ ở kết cấu “chồng rường” trên 4 hàng chân cột, mái ngói ri, vì kèo, rường, cốn đục chạm hoa lá cách điệu. Nghi môn có cấu trúc trụ biểu với hai trụ chính, hai cửa phụ hai tầng tám mái, giả ngói ống và đao cong. Phương đình hình vuông, hai tầng tám mái, kiểu chồng diêm, các chi tiết đắp rồng, kìm và lưỡng long chầu nguyệt. Biểu tượng âm – dương được thể hiện rõ qua bố cục mái. Các họa tiết trang trí như long cuốn thủy phản ánh tín ngưỡng nông nghiệp, cầu mưa thuận gió hòa của cư dân.
Hiện vật
Di tích hiện còn lưu giữ nhiều hiện vật quý giá như tượng “nàng tiên thắt đai xanh xoè cánh tay như chim phượng” và tượng Thành hoàng Huyền Thông theo phong cách thời Nguyễn. Ngoài ra còn có kiệu bát cống, long đình chạm rồng phượng sơn son thếp vàng, một cuốn thần phả và 22 đạo sắc phong từ thời Lê đến Nguyễn, minh chứng cho sự kế tục thờ phụng và tri ân công đức nhân thần qua các thời kỳ.
Xếp hạng
Năm 1998, đình Phượng Mỹ được Bộ Văn hóa và Thông tin xếp hạng là di tích kiến trúc nghệ thuật, ghi nhận giá trị đặc sắc về lịch sử, văn hóa và nghệ thuật của công trình trong dòng chảy di sản kiến trúc truyền thống Việt Nam.
Tham khảo
- Lưu Minh Trị, (2010), Hà Nội – Danh thắng và di tích (Tập 1), Nxb Hà Nội.
