Đình Tân Thới Nhì (Hóc Môn, Thành phố Hồ Chí Minh)

Đình Tân Thới Nhì (Hóc Môn, Thành phố Hồ Chí Minh)

Di tích Thành phố

Đình Tân Thới Nhì tọa lạc ở số 2 đường Lý Nam Đế, thị trấn Hóc Môn, huyện Hóc Môn, Thành phố Hồ Chí Minh, được Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh ký Quyết định số 23/2005/QĐ-UB ngày 1/2/2005 xếp hạng là di tích kiến trúc nghệ thuật cấp Thành phố.

Sự hình thành

Gia Định thành thông chí của Trịnh Hoài Đức chép năm 1818, thôn Tân Thới Nhì thuộc tổng Dương Hòa sau thuộc tổng Dương Hòa Thượng, huyện Bình Dương, thành Gia Định. Thôn Tân Thới Nhì thuộc hệ thống các thôn Tân Thới Thượng, Tân Thới Trung, Tân Thới Hạ, Tân Thới Đông, Tân Thới Tây, Tân Thới Nhứt, Tân Thới Tam, Tân Thới Tứ của vùng đất Mười tám thôn Vườn Trầu, là hệ thống thôn làng cổ xưa có quy mô lớn của Hóc Môn thời đó. Tại đình hiện còn bức ảnh chụp tờ sắc vua Tự Đức ban cho thần Thành hoàng bản cảnh thôn Tân Thới Nhì ngày 29 tháng 11 năm Tự Đức thứ 5 (1/1853) là “Thần Quảng hậu Chính trực Hựu thiện Đôn ngưng” (tờ sắc bị thất lạc trong thời kỳ chống Pháp xâm lược). Từ những căn cứ này có thể xác định đình Tân Thới Nhì được xây dựng trong khoảng thời gian từ 1818 đến 1852.

Tên gọi

Đình Tân Thới Nhì còn có tên gọi nữa là đình Khánh Diên với lý do: Những năm cuối thế kỷ XIX, ở vùng Hóc Môn, có ông Trịnh Thiêm người Triều Châu (Trung Quốc) sang lập nghiệp. Ông được nhóm người Triều Châu ở Hóc Môn cử làm Bang trưởng. Ông Trịnh Thiêm là người giàu có, đã hiến mảnh đất ở đầu chợ Hóc Môn tức vị trí đình tọa lạc hiện nay để di dời và trùng tu đình Tân Thới Nhì đã xuống cấp. Việc di dời và trùng tu đình hoàn thành vào cuối 1902 với tên gọi là đình Khánh Diên. Những năm gần đây, nhân dân thị trấn Hóc Môn đâ lấy lại tên gọi vốn có là đình Tân Thới Nhì thay cho tên gọi đình Khánh Diên. Đình tọa lạc ở vị trí trung tâm của thị trấn Hóc Môn, gần trụ sở ủy ban nhân dân huyện, sát chợ Hóc Môn. Đình có kiến trúc tổng thể gồm các tòa nhà tiền điện, trung điện, chính điện nằm trên một trục dọc, đông lang, tây lang ở hai bên, nhà sau nối liền phía sau của đông lang và tây lang, mái của các tòa nhà lợp ngói âm dương, cổng đình xây theo kiểu hình tháp hai tầng mái, nóc mái và gờ mái gắn tượng gốm men chim phượng hoàng, hình rồng, dưới hiên mái đắp nổi hàng chữ “Tân Thới Nhì đình môn” (Cửa đình Tân Thới Nhì). Giữa khoảng sân hẹp là án thờ Sơn quân với tượng hổ bằng xi măng cốt sắt được tạo hình uy nghi dũng mãnh có nhiệm vụ canh giữ cửa đình. Bên phải và bên trái sân đình là miếu Thanh long và miếu Bạch hổ. Mặt tiền của đình khá đặc biệt, bên phải và bên trái mặt tiền có Lầu trống và Lầu chuông với những hàng chữ Hán. Phần chính của mặt tiền có ba cửa, phía trên cửa giữa có bức phù điêu hình cuốn thư với hàng chữ Hán “Khánh Diên đình“, phía trên hai cửa bên là hai bức phù điêu mặt rồng, ba bức phù điêu này được thực hiện bằng kỹ thuật gắn mảnh gốm nhiều màu. Mái ngói âm dương hai tầng, gờ nóc mái gắn tượng gốm men cặp rồng chầu mặt trời, gờ mái gắn hình rồng phượng, cá rùa.

Kiến trúc

Tiền điện là toà nhà được xây dựng kiểu tứ trụ với tường gạch, cột, kèo mái, xà, đòn tay, rui mè bằng gỗ tạo thành toà nhà cao rộng uy nghi. Ở đây có các án thờ Hội đồng nội, Hội đồng ngoại, Đông hiến, Tây hiến, án thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh, các án thờ bằng gỗ được tạo hình chân ngai, được chạm nổi tinh xảo hình tượng rồng lân, rồng cá giỡn nước sống động, các hoành phi, liễn đối, bao lam được chạm trổ mỹ thuật hình tượng bát tiên, tứ linh, nho sóc, chim hoa và chữ Hán.

Trung điện là tòa nhà được xây dựng kiểu tứ trụ có hai tầng mái, tường gạch, cột, kèo mái, xà đòn tay, rui mè gỗ tạo thành tòa nhà cao và thoáng. Giữa trung điện có án thờ Trung tịch cao lớn bằng xi măng và gạch, xung quanh gắn mảnh gốm nhiều màu hình tượng mặt rồng, mai lan cúc trúc và cặp rồng chầu mặt trời. Ở đây có các hoành phi, liễn đối chạm chìm, chạm nổi chữ Hán tinh tế “Kế thiên thần ân” (Ơn thần sánh trời cao) làm năm 1902, “Bảo tư hữu thổ” (Giữ đất này) làm năm 1936. “Thới bình liêm túc sinh dương, hòa phong quang bạch nhật, Nhì hóa nhân tâm tuyên bố, mặc nhiên tướng âm phù”, ghép hai chữ đầu của cặp liễn là hai chữ Thới Nhì, ngoài ra còn bức bao lam gỗ chạm lọng tinh tế hình tượng chim hoa.

Chính điện là tòa nhà được xây dựng kiểu tứ trụ cao lớn với tường gạch, mái lợp ngói âm dương. Tại hiên chính điện có các bức hoành phi “Tài lộc hưng thịnh” (Tài lộc dồi dào), “Phong hòa vũ thuận” (Gió hòa mưa thuận), “An cư lạc nghiệp“. Ở chính điện có các án thờ Tả ban, Hữu ban, ở án thờ Tả ban có bài vị ông Trịnh Thiêm nguời có công hiến đất và trùng tu đình năm 1902, các án thờ Tiền hiền, Hậu hiền bằng xi măng và gạch. Giữa chính điện là án thờ thần Thành hoàng bản cảnh cao lớn bằng xi măng gạch có đắp nổi hàng chữ “Vạn tuợng duy tân, Bách ban hảo cảnh” (Muôn hình đổi mới, Thắng cảnh trăm nơi), trên án thờ là tấm bảng gỗ chạm nổi tinh tế hình cặp rồng chầu mặt trời và chữ thần thếp vàng, lồng kính tấm ảnh chụp tờ sắc thần ban cho thần Thành hoàng bản cảnh thôn Tân Thới Nhì ngày 29 tháng 11 năm Tự Đức thứ 5 (1/1853) là “Thần Quảng hậu Chính trực Hựu thiện Đôn ngưng”. Hai bên án thờ thần là hai tủ đựng mũ, quần áo của thần và các án thờ Tiền hiền, Hậu hiền. Phía trước án thờ thần có hai dàn lỗ bộ, tàn lọng, cặp hạc, Bạch mã, ngựa Xích thố bằng xi măng cốt sắt. Ở đây còn có các cặp liễn đối ca ngợi ơn thần đức thánh che chở chúng dân.

Đông lang, tây lang, nhà sau là ba tòa nhà được xây bằng tường gạch, kèo, đòn tay, rui mè gỗ, mái lợp ngói âm dương, đông lang có án thờ Tiên sư. Đông lang và tây lang là nơi đãi khách trong dịp Lễ Kỳ yên hàng năm.

Cổ vật

Kiến trúc mái đình Tân Thới Nhì có nét tương đồng với kiến trúc mái các hội quán người Hoa ở vùng Chợ Lớn, thể hiện sự pha trộn kiến trúc Việt Hoa thời kỳ đầu thế kỷ XX ở vùng đất Hóc Môn. Hiện tại đình còn lưu giử 23 cổ vật gắn với di tích gồm hoành phi, bài vị, án thờ… bàng chất liệu gỗ.

Lễ hội

Đình Tân Thới Nhì tổ chức lễ Kỳ yên hàng năm vào các ngay 13, 14, 15 tháng 2 âm lịch với nghi thức lễ truyền thống.

Tham khảo

  • Trích “Di tích lịch sử văn hoá ở Thành phố Hồ Chí Minh”, NXB Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh
Chấm điểm
Chia sẻ
Dinh-Tan-Thoi-Nhi-Hoc-Mon-TP-HCM (8)

Bài viết

Bài viết đang được cập nhật

Nội dung chính

Thờ tự
Nội dung đang được cập nhật.
Nhân vật
Nội dung đang được cập nhật.
Lễ hội
Nội dung đang được cập nhật.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *