Đình Tân Thới Tứ (Hóc Môn, Thành phố Hồ Chí Minh)

Đình Tân Thới Tứ (Hóc Môn, Thành phố Hồ Chí Minh)

Di tích Thành phố

Đình Tân Thới Tứ tọa lạc ở xã Thới Tam Thôn, huyện Hóc Môn, Thành phố Hồ Chí Minh, được Chủ tịch uỷ ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh ký Quyết định số 326/2003/QĐ-UB ngày 31/12/2003 xếp hạng là di tích kiến trúc nghệ thuật cấp Thành phố.

Sự hình thành

Sách Gia Định thành thông chí của Trịnh Hoài Đức có ghi năm 1818, thôn Tân Thới Tứ thuộc tổng Dương Hoà sau thuộc tổng Dương Hòa Thượng, huyện Bình Dương, thành Gia Định. Các bậc kỳ lão địa phương và các vị trong Ban Quản trị đình cho biết trước đây đình Tân Thới Tứ có thờ tờ Sắc vua Tự Đức ban cho thần Thành hoàng bản cảnh thôn Tân Thới Tứ ngày 29 tháng 11 năm Tự Đức thứ 5 (1/1853) là “Thần Quảng hậu Chính trực Hựu thiện Đôn ngưng”, rất tiếc tờ sắc đă bị thất lạc năm 1978. Từ những căn cứ này có thể xác định đình Tân Thới Tứ được xây dựng trong khoảng thời gian từ 1818 đến 1852.

Giá trị lịch sử

Đình tọa lạc trên khu đất cao, rộng rãi, thoáng đãng, có nhiều cổ thụ vốn trước kia là rừng già, cảnh quan đẹp. Năm 1914, ông Nguyễn Văn Phú (Cổ Phú) đứng ra trùng tu đình với kiến trúc cột, kèo mái, đòn tay, rui mè gỗ, mái lợp ngói âm dương. Năm 1946, giặc Pháp muốn chiếm đình làm bót, nhân dân địa phương đã dở bỏ tường bao với mục đích không cho giặc chiếm đình. Năm 1970, đình được trùng tu, dỡ bỏ kèo gỗ mục nát thay bằng kèo xi măng cốt sắt, còn lại tới hiện nay. Đình Tân Thới Tứ ngoài chức năng là cơ sở tín ngưỡng dân gian nơi bảo tồn kiến trúc cổ về xây dựng đình làng truyền thống Nam Bộ, các cổ vật, di vật, hiện vật gắn với đình đuợc tạo hình và chạm trổ tinh xảo thể hiện sự tài hoa khéo léo của nguời Việt thòi đó, đình còn là cơ sở cách mạng trong hai cuộc kháng chiến cứu nước của dân tộc ta, đă nuôi giấu cán bộ cách mạng như các ông Kỳ Đà, Tư Cụt, Mười Hia, Ba Hát, Ba Theo, Văn Cảnh.

Kiến trúc

Kiến trúc tổng thể của đình Tân Thới Tứ gồm các tòa nhà vỏ ca, chính điện, nhà khách nằm trên một trục dọc, nhà bếp nằm ở hông bên phải nhà khách, mái các tòa nhà đều lợp ngói âm dương.

Cổng đình được xây bằng xi măng và gạch kiểu tam quan, gờ nóc trang trí tượng cặp rồng tranh châu, trên khuôn cửa chính đắp nổi hàng chữ “Tân Thới Tứ đình” (đình Tân Thới Tứ), ở hai trụ cổng có cặp liễn đối. Ở sân trước có bình phong Sơn quân với tượng hổ cao lớn và hòn non bộ, miếu Thanh long, miếu Bạch hổ, án thờ thần Nông, các miếu nhỏ này được xây bằng gạch.

Mặt tiền có hai cột rồng bằng xi măng cốt sắt, phía trên gắn bức cặp rồng tranh châu, ông nhật bà nguyệt bằng xi măng, trên các cột hiên đắp nổi đôi liễn chữ Hán với nội dung “Đình Tân Thới Tứ, mọi người đồng lòng phụng thờ thần, Coi trọng mặt tiền, sửa sang lưu truyền sùng bái thánh”.

Vỏ ca là tòa nhà ba gian hai chái được xây dựng bằng tường gạch, cột, đòn tay, rui mè gỗ, kèo bằng xi măng cốt sắt tạo thành tòa nhà cao rộng. Ở đây có các án thờ Hội đồng nội, Hội đồng ngoại, Đông hiến, Tây hiến, Trung tịch, Tiền hiền, Hậu hiền, các án thờ này trước đây được làm bằng gỗ và đuợc chạm trổ tinh xảo đề tài rồng mây, hoa lá nhưng đã bị mục nát nên Ban Quản trị đã gia cố các án thờ này bằng lớp xi măng bên ngoài, chiếc mỏ gỗ to lớn được làm năm 1900, chiếc chiêng đồng làm năm 1820. Trên án thờ Tiền hiền và Hậu hiền có các cặp liễn đối chữ Hán, ở Vỏ ca còn có các hoành phi “Đáp tạ thần ân” (Đáp tạ ơn thần) làm năm 1934, “Quốc thái dân an” (Nước thịnh dân yên), “Phong điều vũ thuận” (Mưa gió thuận hòa) và các cặp liễn đối.

Chính điện là tòa nhà được xây dựng kiểu tứ trụ với tường gạch, cột, đòn tay, rui mè bằng gỗ, kèo mái bằng xi măng cốt sắt tạo cho tòa nhà dáng cao rộng uy nghi, mái lợp ngói âm dương, bên trái và bên phải chính điện có hai hành lang. Ở đây có các án thờ thần Thành hoàng bản cảnh thôn Tân Thới Tứ được vua Tự Đức ban sắc phong là “Thần Quảng hậu Chính trực Hựu thiện Đôn ngưng“, giữa án thờ có chữ Thần thếp vàng, hai bên cửa án thờ chạm chìm cặp liễn đối), án thờ bằng gỗ này làm năm 1904, phía trước án thờ thần là cặp hạc gỗ cao lớn đứng trên lưng rùa biểu tượng của xã tắc bền vững, hai dàn lỗ bộ và chiếc án thờ gỗ với bài vị “Bản cảnh Thành hoàng chính thần gia tặng Quảng hậu Chính trực Hựu thiện Đôn ngưng tôn thần” (Chính thần Thành hoàng bản cảnh tặng thêm là “Thần Quảng hậu Chính trực Hựu thiện Đôn ngưng). Hai bên án thờ Thần còn có các án thờ: bốn vị thánh vương Đại càn Quốc gia Nam hải thôn Tân Thới Tứ, Tả ban làm nầm 1959 với các hàng chữ “Quốc an ninh” (Nước yên), “Thánh đức bảo phò, an lê thứ, Thần ân hộ quốc, lại thứ dân” (Đức thánh độ trì, yên trăm họ, Ơn thần giúp nuớc, độ chúng dân), án thờ Hữu ban làm năm 1943 với các hàng chữ “Dân hưng thịnh” (Dân giàu), “Điện vũ huy hoàng, chung thiên cổ, Thần uy hạo đãng, vật trường lưu” (Đền miếu huy hoàng, chuông ngân măi, Uy thần chiếu khắp, vật dài lâu).

Hậu điện được phân chia với chính điện bằng bức tường ngăn. Ở đây có án thờ Tiền hiền, Hậu hiền với các hàng chữ “Tiền hiền khai khẩn” (Tiền hiền khai phá), “Hậu hiền khai cơ” (Hậu hiền vun bồi), “Tưởng Tiền hiền cố công tạo lập. Niệm Hậu hiền kế nghiệp tiền nhân” (Ơn Tiền hiền có công tạo lập, Nhớ Hậu hiền kế nghiệp người xưa), “Hương thôn phú quý chân quốc thái, Bách tính vinh hoa thị dân an” (Thôn xóm giàu sang thì nước thịnh, Vinh hoa trăm họ ắt dân yên).

Nhà khách và nhà bếp là hai tòa nhà được xây dựng bằng tường gạch, cột kèo bằng xi măng cốt sắt, mái lợp ngói âm dương, đây là nơi đãi khách và nấu ăn trong dịp lễ Kỳ yên. Hiện tại đình còn lưu giữ 42 cổ vật gắn với di tích gồm liễn đối, hoành phi, bài vị, án thờ, chiêng, mõ bằng chất liệu gỗ, đồng.

Lễ hội

Đình Tân Thới Tứ tổ chức Lễ Kỳ yên hàng năm vào các ngày 14, 15, 16 tháng 3 âm lịch với nghi thức lễ truyền thống.

Tham khảo

  • Trích “Di tích lịch sử văn hoá ở Thành phố Hồ Chí Minh”, NXB Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh
Chấm điểm
Chia sẻ
Dinh-Tan-Thoi-Tu-Hoc-Mon-TP-HCM (12)

Bài viết

Bài viết đang được cập nhật

Nội dung chính

Thờ tự
Nội dung đang được cập nhật.
Nhân vật
Nội dung đang được cập nhật.
Lễ hội
Nội dung đang được cập nhật.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *