Tên gọi và vị trí địa lý
Nằm ở trung tâm làng Vĩnh Phệ, xã Chu Minh, huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội, đình Vĩnh Phệ hay còn gọi là đình Nả là một công trình kiến trúc cổ kính, không chỉ mang giá trị nghệ thuật mà còn là nơi sinh hoạt văn hóa cộng đồng quan trọng của người dân địa phương.
Xã Chu Minh nằm ven Sông Hồng, cách trung tâm huyện Ba Vì 2km về phía Nam và cách thủ đô Hà Nội 50km về phía Bắc. Phía Tây và phía Bắc giáp Thị trấn Tây Đằng, phía Đông giáp xã Minh Châu, phía Nam giáp xã đông Quang và Tiên Phong.
Đình Vĩnh Phệ thờ Nguyễn Đạo Thông, thân phụ của Thiền sư Nguyễn Đạo Hạnh, người có công lớn trong việc khai khẩn đất hoang, hướng dẫn dân làng trồng lúa, trồng dâu nuôi tằm, góp phần hình thành và phát triển vùng đất này.
Lịch sử và nhân vật
Theo truyền thuyết dân gian, đình Vĩnh Phệ được khởi dựng từ thời Trần, đánh dấu sự hình thành của một thiết chế văn hóa gắn liền với tiến trình lịch sử lâu đời của vùng đất Chu Minh. Tọa lạc tại xã Chu Minh, huyện Ba Vì, ngôi đình từ lâu đã trở thành điểm tựa tinh thần và là nơi sinh hoạt cộng đồng quen thuộc của người dân địa phương.
Không chỉ mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc, đình Vĩnh Phệ còn nổi bật với giá trị kiến trúc truyền thống đặc sắc. Với kết cấu hài hòa giữa các hạng mục như Đại Bái, Hậu Cung, Nghi Môn và hồ bán nguyệt. Tuy nhiên, qua thời gian dài tồn tại và phụng sự đời sống tín ngưỡng, công trình đã dần bị xuống cấp, nhiều hạng mục có dấu hiệu hư hỏng nặng. Trước thực trạng đó, nhằm bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa lịch sử của di tích, từ năm 2021, chính quyền huyện Ba Vì đã triển khai dự án tu bổ, tôn tạo đình Vĩnh Phệ. Các hạng mục chính như Đại Bái, Hậu Cung, Nghi Môn, nhà Tả Mạc và Am hóa vàng đã được phục dựng, tạo nên khuôn viên khang trang rộng rãi như hiện nay.
Đến ngày 20/4/2024, Đảng ủy, HĐND, UBND và Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Chu Minh đã tổ chức trọng thể lễ khánh thành công trình tu bổ Di tích kiến trúc nghệ thuật đình Vĩnh Phệ. Lễ khánh thành cũng được lồng ghép với lễ hội truyền thống đình chùa Nả của thôn Vĩnh Phệ, khẳng định quyết tâm gìn giữ bản sắc văn hóa và tiếp nối mạch nguồn di sản trong đời sống hiện đại của cộng đồng.
Ngày nay, đình Vĩnh Phệ là là không gian diễn ra các sinh hoạt văn hóa như múa, hát, tổ chức giao lưu văn hóa văn nghệ, đồng thời là nơi diễn ra các hoạt động tâm linh và lễ hội liên quan đến vị thành hoàng của làng.
Nguyễn Đạo Thông là thân phụ của Thiền sư Nguyễn Đạo Hạnh, người có công lớn trong việc khai khẩn đất hoang, hướng dẫn dân làng trồng lúa, trồng dâu nuôi tằm, góp phần hình thành và phát triển vùng đất này. Với những đóng góp to lớn đó, ông được nhân dân suy tôn làm Thành hoàng làng. Theo truyền thuyết, Nguyễn Đạo Thông là hậu duệ của Thiền sư Đại Điên một dòng dõi gắn liền với Phật giáo và tinh thần khai mở.
Kiến trúc cảnh quan
Đình Vĩnh Phệ được xây dựng tại vị trí trung tâm làng, quay mặt về hướng Tây Nam, theo lối kiến trúc truyền thống kiểu chữ “Đinh” (丁), bao gồm các hạng mục chính như tòa Đại Bái, Nghi Môn, nhà Tả Mạc/Hữu Mạc và hồ bán nguyệt phía trước. Công trình tọa lạc trong khu dân cư của thôn Vĩnh Phệ, xã Chu Minh, tạo nên sự gắn bó mật thiết giữa thiết chế văn hóa cổ và đời sống sinh hoạt thường nhật của cộng đồng. Cách đình chỉ vài cây số là chùa Nả (tức chùa Phúc Lâm) đình và chùa là quần thể di tích làng Vĩnh Phệ.
Nghi Môn
Phía trước Nghi Môn là hồ bán nguyệt có quy mô rộng, được bao quanh bằng lan can đá tạo sự an toàn và tách biệt khuôn viên hồ. Qua một khoảng nền bê tông là Nghi Môn gồm bốn trụ biểu tạo hình lồng đèn, trên thân khắc câu đối bằng chữ Hán. Hai trụ biểu chính ở giữa cao vượt so với hai trụ phụ hai bên, đỉnh mỗi trụ chính đặt tượng chim phượng với thế đầu cúi xuống, đuôi vểnh lên, còn hai trụ phụ được trang trí bằng tượng nghê chầu, tạo nên sự cân đối và vẻ uy nghi cho toàn bộ cổng đình.
Tả/Hữu Mạc
Bước qua cổng Nghi môn là khoảng sân rộng được gọi là sân chầu, không gian chính dành cho các nghi lễ, sinh hoạt cộng đồng và hoạt động chiêm bái trong những dịp lễ hội truyền thống. Hai bên sân chầu là hai dãy Tả mạc và Hữu mạc nằm đối xứng nhau, tạo nên thế cân xứng, hài hòa trong tổng thể kiến trúc đình. Những công trình này vừa mang giá trị thẩm mỹ vừa đóng vai trò là nơi đón tiếp, nghỉ ngơi của các bô lão và quan khách trong các sự kiện làng.
Đại Bái
Đại Bái có kết cấu kiểu chữ Đinh (丁), gồm hai phần chính là Đại Bái và Hậu Cung. Phía trước là sân đình rộng rãi, được bao bọc bởi vườn cây xanh mát, bên tả có một hồ nước lớn, góp phần tạo nên cảnh quan khoáng đạt và hài hòa cho toàn bộ khu di tích.
Tòa Đại Bái được thiết kế gồm 5 gian 2 dĩ, làm theo kiểu bốn mái với bốn đầu đao cong vút, với lối kiến trúc mở, không có hệ thống tường bao hay cửa khép kín, giúp không gian bên trong luôn thông thoáng. Mặt nền được tôn cao hơn mặt sân bằng 3 bậc tam cấp, trên bờ nóc và bờ dải, các nghệ nhân đã đắp nổi hình tượng makara ở hai đầu, lân ngậm bờ dải trên đầu đao.
Điểm nhấn nổi bật của tòa Đại bái nằm ở hệ thống sáu bộ vì đỡ mái được làm đồng bộ theo lối “thượng giá chiêng, chồng rường”, “hạ rường nách”, cùng với các chi tiết bẩy hiên và bẩy hậu được gia công tỉ mỉ. Trên các cấu kiện gỗ, nhiều mảng chạm khắc sinh động tái hiện hình ảnh rồng thú, tiên cưỡi rồng, người hát ả đào, người uống rượu,… mang đậm phong cách nghệ thuật thời Hậu Lê. Các đề tài trang trí phổ biến như rồng, vân xoắn, lá lật, đao mác, nghê đều được thể hiện tinh xảo, thể hiện trình độ mỹ thuật đặc sắc vào cuối thế kỷ XVIII – đầu thế kỷ XIX.
Hậu Cung của đình có kiến trúc đơn giản hơn, gồm hai gian nối tiếp trực tiếp từ gian giữa của tòa Đại Bái. Bên trong Hậu Cung có bố trí một Thượng cung bằng gỗ được đặt trên sàn long, ba phía được bưng kín bằng ván mỏng, còn phía trước mở cửa bức bàn bốn cánh tạo thành một khám thờ riêng biệt, nơi đặt long ngai và bài vị thờ thành hoàng làng. Phía trước khám thờ còn đặt bộ bát bửu, cửa võng, kiệu thờ.
Di vật
Hiện nay, đình Vĩnh Phệ vẫn lưu giữ được nhiều di vật có giá trị lịch sử và nghệ thuật đặc sắc, phản ánh chiều sâu văn hóa của cộng đồng làng xã Chu Minh qua các thời kỳ. Tiêu biểu trong số đó là hai cỗ long ngai và bài vị mang phong cách nghệ thuật thời Nguyễn; đặc biệt là 12 đạo sắc phong do các triều vua ban tặng để tôn vinh Thành hoàng làng Vĩnh Phệ. Sắc phong sớm nhất có niên đại Quang Trung năm 1793, còn sắc phong muộn nhất thuộc triều Khải Định, năm thứ 9 (1924).
Ngoài ra, đình còn bảo tồn được một bộ bát bửu bằng gỗ, một bát hương gốm Thổ Hà có niên đại từ thế kỷ XVIII, cùng nhiều hiện vật thờ tự khác như bát hương gỗ sưa, cặp chân nến, cờ, quạt, trống và lọng… Những hiện vật này không chỉ thể hiện sự tinh tế trong tay nghề thủ công truyền thống, mà còn là minh chứng sống động cho sự bền bỉ gìn giữ di sản của người dân địa phương suốt bao thế kỷ.
Lễ hội
Lễ hội Đình Vĩnh Phệ là một trong những lễ hội truyền thống đặc sắc của người dân xã Chu Minh, huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội, được tổ chức thường niên từ ngày 11 đến ngày 13 tháng 3 Âm lịch hàng năm.
Lễ hội diễn ra tại khu vực Đình, từ sáng sớm ngày 10/3, không khí lễ hội đã rộn ràng với nhân dân từ các thôn xã lân cận mang theo lễ vật như cây cảnh, gà, vịt, nhang đèn… để chuẩn bị cho các nghi thức truyền thống. Lễ khai mạc lễ hội do đại diện UBND xã Chu Minh dẫn đầu, sau đó là diễu hành rước Kiệu, đoàn diễu hành hát dân ca, đến tối thì mở màn của lễ hội, đồng dao diễn tại Đình – Chùa Nả (Vĩnh Phệ).
Lễ hội chính thức khai mạc vào ngày 11/3 với các nghi lễ trang trọng như lễ “Ông”, lễ rước kiệu, lễ cúng dường, và lễ cầu phúc. Song song với đó là nhiều hoạt động văn hóa sôi nổi: hát dân ca, đồng dao, hát quan họ; các trò chơi dân gian như bắn cung, đẩy gậy, kéo co… góp phần tái hiện không khí hội làng đậm đà bản sắc dân tộc. Đặc biệt, lễ hội Đình nổi bật với các tiết mục trình diễn nghệ thuật dân gian mang âm hưởng quan họ, tạo nên dấu ấn độc đáo cho du khách khi tham dự.
Tối ngày 11 và 12/3, là các đêm giao lưu văn nghệ, trình diễn đồng dao và các tiết mục biểu diễn của các đội nghệ nhân từ các thôn xã xung quanh tiếp tục thu hút đông đảo người xem và sau đó là kết thúc lễ hội.
Lễ hội đình Vĩnh Phệ không chỉ là dịp để người dân địa phương thể hiện lòng thành kính với các bậc tiền nhân, lễ hội còn là nơi quảng bá hình ảnh, văn hóa, nghệ thuật truyền thống của xã Chu Minh nói riêng và huyện Ba Vì nói chung. Đồng thời, lễ hội cũng góp phần thúc đẩy các hoạt động kinh tế địa phương thông qua giới thiệu sản phẩm thủ công, ẩm thực và du lịch văn hóa, tạo nên một không gian hội làng vừa mang tính thiêng liêng, vừa gần gũi và sôi động.
Xếp hạng
Đình Vĩnh Phệ vinh dự được Bộ Văn hoá và Thông tin xếp hạng di tích lịch sử kiến trúc nghệ thuật năm 2004.
Các ngôn ngữ khác
1. Tiếng Anh (English)
Name and Geographical Location
Located at the center of Vinh Phe village, Chu Minh commune, Ba Vi district, Hanoi city, Vinh Phe communal house, also known as Na communal house, is an ancient architectural work that not only carries artistic value but also serves as an important cultural community space for the local people.
Chu Minh commune lies along the Red River, 2 km south of Ba Vi district center and 50 km north of Hanoi capital. It borders Tay Dang town to the west and north, Minh Chau commune to the east, and Dong Quang and Tien Phong communes to the south.
Vinh Phe communal house is dedicated to Nguyen Dao Thong, father of Zen Master Nguyen Dao Hanh, who made great contributions in reclaiming wasteland, guiding villagers in rice cultivation, mulberry growing, and silkworm raising, thus contributing to the formation and development of this land.
History and Historical Figures
According to folklore, Vinh Phe communal house was first built during the Tran dynasty, marking the establishment of a cultural institution closely tied to the long-standing historical process of Chu Minh land. Situated in Chu Minh commune, Ba Vi district, the communal house has long been a spiritual foundation and a familiar community space for local residents.
Not only bearing profound spiritual significance, Vinh Phe communal house also stands out for its unique traditional architecture. The complex harmoniously integrates main components such as Dai Bai (Main Hall), Hau Cung (Rear Sanctuary), Nghi Mon (Ceremonial Gate), and the semicircular pond. However, after centuries of existence and service to spiritual life, the building gradually deteriorated, with many parts showing severe damage.
To preserve and promote the cultural and historical value of the relic, since 2021 the Ba Vi district authorities launched a restoration project for Vinh Phe communal house. Major components such as Dai Bai, Hau Cung, Nghi Mon, Ta Mac house, and the Incense Burning Shrine were restored, creating a spacious and dignified precinct as it appears today.
On April 20, 2024, the Party Committee, People’s Council, People’s Committee, and the Fatherland Front Committee of Chu Minh commune solemnly organized the inauguration ceremony of the restored Vinh Phe communal house. The event was combined with the traditional Na communal house and pagoda festival of Vinh Phe village, reaffirming the community’s determination to preserve cultural identity and sustain heritage in modern life.
Today, Vinh Phe communal house serves as a venue for cultural activities such as dancing, singing, and artistic exchanges, while also being a sacred space for spiritual practices and festivals associated with the village’s tutelary deity.
Nguyen Dao Thong, father of Zen Master Nguyen Dao Hanh, played a vital role in land reclamation, teaching villagers rice farming, mulberry planting, and silkworm rearing, contributing to the settlement and prosperity of the region. For his great contributions, he was venerated as the village’s tutelary deity. According to legend, Nguyen Dao Thong was a descendant of Zen Master Dai Dien, a lineage linked to Buddhism and the spirit of enlightenment.
Architectural Landscape
Vinh Phe communal house was built at the center of the village, facing southwest, in the traditional “Dinh” (丁)-shaped architectural style. It includes main structures such as Dai Bai, Nghi Mon, Ta/Huu Mac houses, and the semicircular pond in front. Situated within the residential area of Vinh Phe village, Chu Minh commune, it creates a close bond between the ancient cultural institution and the daily life of the community. Only a few kilometers away lies Na pagoda (Phuc Lam pagoda), together with the communal house forming a heritage complex of Vinh Phe village.
Nghi Mon (Ceremonial Gate)
In front of Nghi Mon lies a large semicircular pond surrounded by stone railings, providing both safety and separation of space. Across a concrete yard stands the Nghi Mon, consisting of four lantern-shaped pillars engraved with Chinese couplets. The two central pillars are taller than the two side ones. Atop the central pillars sit phoenix statues with heads lowered and tails raised, while the side pillars are decorated with guardian lion-dog (nghe) statues, creating balance and solemnity for the communal house entrance.
Ta/Huu Mac Houses
Passing through Nghi Mon leads to a spacious courtyard called the “San Chau” (ceremonial yard), the main space for rituals, community gatherings, and worship during traditional festivals. On either side of the courtyard are the Ta Mac and Huu Mac houses, symmetrically arranged, enhancing the harmony and balance of the architectural ensemble. These structures not only hold aesthetic value but also serve as reception and resting places for village elders and guests during communal events.
Dai Bai (Main Hall)
The Dai Bai structure follows the traditional “Dinh” (丁)-shaped layout, comprising two main sections: Dai Bai and Hau Cung. In front lies a spacious yard surrounded by lush greenery, with a large pond on the left, adding to the open and harmonious landscape of the heritage site.
The Dai Bai hall has five compartments and two wings, designed with four curved roofs in an open architectural style, without enclosing walls or doors, allowing ventilation and openness. The floor is elevated above the yard by three steps. At the roof ridge and eaves, artisans crafted embossed makara motifs at the ends and qilin biting the ridge beam at the roof corners.
A notable highlight of the Dai Bai is its six roof-supporting trusses crafted in the styles of “thuong gia chieng, chong ruong” and “ha ruong nach,” along with meticulously made porch brackets. Wooden components feature vivid carvings depicting dragons, immortals riding dragons, traditional dancers, and wine drinkers—reflecting the artistic style of the Late Le dynasty. Popular motifs such as dragons, spirals, leaves, blades, and guardian lions were rendered with refined craftsmanship, showcasing outstanding artistic achievement of the late 18th to early 19th century.
The Hau Cung (Rear Sanctuary) is simpler, with two compartments directly extending from the central compartment of Dai Bai. Inside, a wooden Upper Sanctuary (Thuong cung) stands on a long platform, enclosed on three sides with thin wooden boards, while the front features a four-panel altar door forming a sacred shrine housing the royal throne and ancestral tablets of the tutelary deity. In front of the shrine are ceremonial items such as the Eight Treasures set, altar doors, and palanquins.
Relics
Today, Vinh Phe communal house preserves numerous relics of great historical and artistic value, reflecting the cultural depth of Chu Minh community through different periods. Notable relics include two royal thrones and ancestral tablets in Nguyen dynasty style, along with 12 royal decrees granted by successive emperors to honor the village’s tutelary deity. The earliest decree dates back to the Quang Trung reign in 1793, and the latest to the ninth year of Khai Dinh’s reign (1924).
Other preserved artifacts include a wooden Eight Treasures set, an 18th-century Tho Ha ceramic incense burner, as well as wooden incense burners, candlesticks, flags, fans, drums, and canopies. These items not only showcase the finesse of traditional craftsmanship but also serve as living evidence of the community’s enduring heritage preservation across centuries.
Festival
The Vinh Phe communal house festival is one of the traditional festivals of Chu Minh commune, Ba Vi district, Hanoi, held annually from the 11th to the 13th day of the third lunar month.
The festival begins in the communal house area. From the morning of the 10th day, villagers from surrounding areas bring offerings such as ornamental trees, chickens, ducks, incense, and candles to prepare for the rituals. The opening ceremony is led by representatives of the Chu Minh People’s Committee, followed by a palanquin procession, folk singing parades, and evening folk performances at Na communal house and pagoda.
The main festival, held on the 11th day, features solemn ceremonies including the “Ong” ritual, palanquin procession, offerings, and blessing ceremonies. Parallel to the rituals, vibrant cultural activities take place: folk singing, quan ho singing, and traditional games such as archery, stick pushing, and tug of war—recreating the atmosphere of a traditional village festival. A distinctive highlight is the performance of quan ho folk songs, leaving a lasting impression on visitors.
On the evenings of the 11th and 12th, art performances and folk singing exchanges by troupes from neighboring villages attract large audiences, concluding with the festival closing on the 13th.
The Vinh Phe communal house festival is not only an occasion for locals to express gratitude to their ancestors but also a platform to promote traditional culture, arts, and heritage of Chu Minh commune and Ba Vi district. It also stimulates local economic activities through the presentation of handicrafts, cuisine, and cultural tourism, creating a festival space that is both sacred and vibrant.
Recognition
In 2004, Vinh Phe communal house was honored by the Ministry of Culture and Information as a historical and artistic architectural relic.
Tiếng Pháp (Français)
Nom et position géographique
Située au centre du village de Vinh Phe, commune de Chu Minh, district de Ba Vi, ville de Hanoi, la maison communale de Vinh Phe, également appelée maison communale Na, est un ouvrage architectural ancien qui possède non seulement une valeur artistique, mais qui est aussi un lieu important de vie culturelle communautaire pour les habitants locaux.
La commune de Chu Minh se trouve au bord du fleuve Rouge, à 2 km au sud du centre du district de Ba Vi et à 50 km au nord de la capitale Hanoi. Elle est limitrophe de la ville de Tay Dang à l’ouest et au nord, de la commune de Minh Chau à l’est, et des communes de Dong Quang et Tien Phong au sud.
La maison communale de Vinh Phe est dédiée à Nguyen Dao Thong, père du maître zen Nguyen Dao Hanh, qui a joué un rôle majeur dans la mise en valeur des terres vierges, l’enseignement de la culture du riz, de la plantation du mûrier et de l’élevage du ver à soie, contribuant ainsi à la formation et au développement de cette région.
Histoire et personnages
Selon la tradition populaire, la maison communale de Vinh Phe fut construite sous la dynastie Tran, marquant l’émergence d’une institution culturelle liée au long processus historique de la terre de Chu Minh. Située dans la commune de Chu Minh, district de Ba Vi, elle est depuis longtemps un pilier spirituel et un espace communautaire familier des habitants locaux.
En plus de sa signification spirituelle profonde, la maison communale de Vinh Phe se distingue par la richesse de son architecture traditionnelle. Elle présente une composition harmonieuse comprenant le Dai Bai (salle principale), le Hau Cung (sanctuaire arrière), le Nghi Mon (porte cérémonielle) et l’étang en demi-lune. Cependant, après plusieurs siècles d’existence et de service à la vie spirituelle, l’édifice s’est progressivement détérioré, de nombreuses parties montrant des signes de dégradation.
Afin de préserver et de valoriser ce patrimoine culturel et historique, depuis 2021, les autorités du district de Ba Vi ont entrepris un projet de restauration de la maison communale de Vinh Phe. Les parties principales telles que le Dai Bai, le Hau Cung, le Nghi Mon, la maison Ta Mac et l’autel des offrandes furent reconstruites, donnant au site son apparence spacieuse et solennelle actuelle.
Le 20 avril 2024, le Comité du Parti, le Conseil populaire, le Comité populaire et le Front de la Patrie du Vietnam de la commune de Chu Minh ont solennellement organisé la cérémonie d’inauguration de la maison communale restaurée. L’événement a été associé à la fête traditionnelle de la maison communale et de la pagode Na du village de Vinh Phe, affirmant la volonté de préserver l’identité culturelle et de prolonger le fil du patrimoine dans la vie moderne.
Aujourd’hui, la maison communale de Vinh Phe est un lieu où se tiennent des activités culturelles telles que la danse, le chant, les échanges artistiques, mais aussi un espace sacré pour les pratiques spirituelles et les fêtes liées au génie tutélaire du village.
Nguyen Dao Thong, père du maître zen Nguyen Dao Hanh, fut un pionnier dans l’aménagement des terres, enseignant aux villageois la culture du riz, la plantation du mûrier et l’élevage du ver à soie, contribuant à la prospérité de la région. Pour ses grandes contributions, il fut vénéré comme le génie protecteur du village. Selon la légende, Nguyen Dao Thong descendait du maître zen Dai Dien, une lignée associée au bouddhisme et à l’esprit d’éveil.
Paysage architectural
La maison communale de Vinh Phe fut construite au centre du village, orientée au sud-ouest, suivant le style architectural traditionnel en forme de caractère “Dinh” (丁). Elle comprend des éléments principaux tels que le Dai Bai, le Nghi Mon, les maisons Ta/Huu Mac, et l’étang en demi-lune à l’avant. Située dans le quartier résidentiel du village de Vinh Phe, commune de Chu Minh, elle entretient un lien étroit entre l’institution culturelle ancienne et la vie quotidienne de la communauté. À quelques kilomètres seulement se trouve la pagode Na (pagode Phuc Lam), formant avec la maison communale un complexe patrimonial du village de Vinh Phe.
Nghi Mon (porte cérémonielle)
Devant le Nghi Mon se trouve un grand étang en demi-lune, entouré d’une balustrade de pierre, garantissant sécurité et séparation de l’espace. Au-delà d’une cour en béton se dresse le Nghi Mon, composé de quatre piliers en forme de lanterne, gravés de distiques en caractères chinois. Les deux piliers centraux sont plus hauts que les deux piliers latéraux. Au sommet des piliers centraux sont placées des statues de phénix à la tête baissée et à la queue dressée, tandis que les piliers latéraux sont ornés de statues de lions mythiques (nghe), créant équilibre et majesté à l’entrée de la maison communale.
Ta/Huu Mac
En franchissant le Nghi Mon, on accède à une vaste cour appelée “San Chau” (cour cérémonielle), espace principal destiné aux rites, aux activités communautaires et au culte lors des fêtes traditionnelles. De part et d’autre de la cour se trouvent les maisons Ta Mac et Huu Mac, disposées symétriquement, renforçant l’harmonie architecturale de l’ensemble. Ces bâtiments possèdent une valeur esthétique et servent également de lieux d’accueil et de repos pour les anciens et les invités lors des événements du village.
Dai Bai (salle principale)
Le Dai Bai suit le plan architectural en forme de caractère “Dinh” (丁), composé de deux parties principales : le Dai Bai et le Hau Cung. À l’avant s’étend une grande cour bordée d’arbres verdoyants, avec un vaste étang sur la gauche, apportant ouverture et harmonie à l’ensemble du site.
La salle Dai Bai comprend cinq travées et deux ailes, construite avec quatre toits incurvés selon un style ouvert, sans murs ni portes, permettant une ventilation naturelle. Le sol est surélevé de trois marches par rapport à la cour. Sur le faîte et les rives du toit, des artisans ont modelé des makara aux extrémités et des qilin mordant la poutre aux angles.
L’élément le plus remarquable du Dai Bai réside dans ses six fermes soutenant le toit, exécutées selon les techniques “thuong gia chieng, chong ruong” et “ha ruong nach”, complétées par des consoles minutieusement travaillées. Les pièces en bois présentent de nombreuses sculptures animées représentant dragons, immortels chevauchant des dragons, chanteuses traditionnelles, buveurs de vin, reflétant le style artistique de la dynastie des Le postérieurs. Les motifs décoratifs courants comme dragons, spirales, feuilles, lames et lions mythiques sont finement exécutés, illustrant le raffinement artistique de la fin du XVIIIe au début du XIXe siècle.
Le Hau Cung est plus simple, composé de deux travées directement prolongées depuis la travée centrale du Dai Bai. À l’intérieur, un autel supérieur en bois est installé sur une estrade, fermé sur trois côtés par des planches minces, avec à l’avant une porte à quatre volets formant un sanctuaire distinct où sont déposés le trône et les tablettes du génie tutélaire. Devant ce sanctuaire se trouvent également l’ensemble des “huit trésors”, une porte d’autel et un palanquin rituel.
Vestiges
Aujourd’hui, la maison communale de Vinh Phe conserve de nombreux vestiges de grande valeur historique et artistique, reflétant la profondeur culturelle de la communauté de Chu Minh à travers les époques. Parmi les plus remarquables figurent deux trônes et tablettes de style Nguyen, ainsi que 12 édits impériaux offerts par les empereurs successifs pour honorer le génie tutélaire de Vinh Phe. Le plus ancien remonte au règne de Quang Trung en 1793, et le plus récent à la neuvième année du règne de Khai Dinh (1924).
La maison communale préserve également un ensemble en bois des huit trésors, un brûle-encens en céramique de Tho Ha datant du XVIIIe siècle, ainsi que d’autres objets rituels tels que brûle-encens en bois de rose, chandeliers, drapeaux, éventails, tambours et dais. Ces objets témoignent non seulement de la finesse de l’artisanat traditionnel, mais aussi de la persévérance de la communauté dans la préservation de son patrimoine à travers les siècles.
Fête
La fête de la maison communale de Vinh Phe est l’une des fêtes traditionnelles les plus importantes des habitants de la commune de Chu Minh, district de Ba Vi, ville de Hanoi, organisée chaque année du 11 au 13 du troisième mois lunaire.
Les festivités commencent le 10 du mois, lorsque les habitants des villages voisins apportent des offrandes telles qu’arbres ornementaux, poulets, canards, encens et bougies. La cérémonie d’ouverture est dirigée par le Comité populaire de Chu Minh, suivie d’une procession de palanquin, de chants populaires et de représentations folkloriques dans la maison communale et la pagode Na.
Le 11, jour principal de la fête, se déroulent les rituels solennels : cérémonie de l’“Ong”, procession de palanquin, offrandes et prières de bénédiction. Parallèlement, de nombreuses activités culturelles animent le festival : chants populaires, quan ho, jeux traditionnels comme le tir à l’arc, la lutte au bâton, le tir à la corde… recréant l’ambiance typique d’une fête villageoise. Un moment fort réside dans les représentations de chants quan ho, laissant une impression marquante aux visiteurs.
Les soirées du 11 et du 12 sont consacrées aux spectacles artistiques et aux échanges folkloriques des troupes voisines, attirant un large public. La fête se clôture le 13.
La fête de Vinh Phe n’est pas seulement l’occasion pour les habitants d’exprimer leur piété envers les ancêtres, mais aussi un moyen de promouvoir l’image, la culture et l’art traditionnel de la commune de Chu Minh et du district de Ba Vi. Elle stimule également l’économie locale par la mise en valeur de l’artisanat, de la gastronomie et du tourisme culturel, créant un espace festif à la fois sacré et animé.
Classement
En 2004, la maison communale de Vinh Phe a été classée monument historique et architectural par le Ministère de la Culture et de l’Information.
名称与地理位置
永斐 đình位于河内市巴位县朱明乡永斐村中心，又称“哪 đình”，是一座古老的建筑，不仅具有艺术价值，而且还是当地居民重要的文化活动场所。
朱明乡坐落在红河岸边，距巴位县中心以南 2 公里，距首都河内以北 50 公里。西面和北面与西镫镇接壤，东面与明珠乡接壤，南面则与东光乡、先峰乡相邻。
永斐 đình供奉阮道通，即禅师阮道行之父。他在开垦荒地、指导村民种稻、植桑养蚕方面作出了巨大贡献，为该地区的形成与发展奠定了基础。
历史与人物
据民间传说，永斐 đình建于陈朝时期，标志着朱明地区文化制度的形成，伴随该地域的悠久历史发展。位于朱明乡巴位县的这座 đình，自古以来就是当地居民精神依托与社区活动的场所。
永斐 đình不仅具有深刻的宗教意义，还以其独特的传统建筑价值而著称。整体结构和谐，包含大拜殿、后宫、仪门与半月池。然而，历经漫长岁月，建筑逐渐老化，多处严重损坏。鉴于此，为了保护与弘扬该遗迹的历史文化价值，自 2021 年起，巴位县政府实施了修缮与整治工程。大拜殿、后宫、仪门、左廊房、焚化金纸亭等主要部分已被复建，使整个 đình 的空间焕然一新，宽敞而庄重。
2024 年 4 月 20 日，朱明乡党委、人民议会、人民委员会与越南祖国阵线委员会庄重举行了永斐 đình 建筑艺术遗迹修缮工程竣工典礼。典礼同时结合永斐村哪 đình、哪寺传统庙会，彰显了在现代社会中守护文化本色与延续遗产脉络的决心。
如今，永斐 đình 已成为举行舞蹈、歌唱、文化艺术交流等活动的场所，同时也是供奉村神与举行祭祀仪式的重要空间。
阮道通，即禅师阮道行之父，在开垦荒地、指导村民种稻与养蚕方面贡献卓著，因此被尊为村城隍。据传说，阮道通为禅师大癫的后裔，其家族渊源与佛教及开拓精神密切相关。
建筑与景观
永斐 đình 建于村中轴心，面向西南，采用传统“丁”字形格局（丁），主要包括大拜殿、仪门、左右廊房与前方半月池。建筑位于永斐村朱明乡居民区内，使古老文化制度与当代生活紧密相连。距 đình 数公里即为哪寺（福林寺）， đình 与寺共同组成永斐村的遗迹群。
仪门
仪门前设有宽阔的半月池，周围筑有石栏杆，既确保安全，又使庭院与水面分隔。跨过一片水泥基座，即为仪门，由四根灯笼形石柱构成，柱身镌刻汉文楹联。中间两根主柱高于两侧副柱，柱顶安放双凤，首俯尾扬；两侧副柱则雕饰神兽“狻猊”守护，形成均衡对称、庄严肃穆的门楼格局。
左/右廊房
穿过仪门，即见宽阔的“朝庭”，这是举行祭礼、社区活动及传统庙会祈福的重要空间。庭院两侧对称排列左廊与右廊，形成整体建筑的均衡与和谐。此类建筑既具审美价值，又是村中耆老与来宾在庆典期间休憩与接待之所。
大拜殿
大拜殿呈“丁”字格局，由大拜与后宫两部分组成。前院宽阔，四周环绕绿荫庭园，左侧设有大池塘，使遗迹整体环境开阔清雅。
大拜殿采用“五间两翼”布局，四坡屋顶，四角飞檐高翘。建筑采取开放式设计，无围墙与紧闭之门，使殿内通风明亮。地基较庭院抬高，以三层台阶相连。屋脊与檐口两端塑有摩羯与狮子衔饰。
其建筑亮点在于六架承重梁架，采用“上架铮、重枋”“下枋肩”的传统技法，前后檐拱均雕琢精细。木构件上饰以龙兽、仙人乘龙、歌伎、饮酒人物等生动浮雕，展现后黎时期艺术风格。常见装饰题材如龙纹、旋云、翻叶、兵器与狻猊，皆雕刻精巧，体现十八世纪末至十九世纪初的高超美学水平。
后宫结构较简朴，由大拜殿正中的两间延伸而成。殿内设有木制上供殿，置于高台，三面封闭，仅前方设四扇隔扇，形成独立神龛，内置龙座与城隍神主牌位。神龛前陈设“八宝”、门罩与祭轿。
文物
永斐 đình 现仍保存多件珍贵文物，具有历史与艺术价值，展现朱明乡村社文化的深厚底蕴。其代表性文物包括两件龙座与神主牌，属阮朝艺术风格；尤为重要的是 12 道敕封，由历代帝王赐予永斐村城隍。最早一份为光中四年（1793），最晚一份为启定九年（1924）。
此外， đình 还保存一套木雕“八宝”、一尊十八世纪陶制“土河香炉”，以及多件祭祀器物，如紫檀木香炉、一对烛台、旗帜、扇、鼓、华盖等。这些文物不仅体现传统工艺之精湛，也是当地居民世代守护遗产的生动见证。
庙会
永斐 đình庙会是朱明乡巴位县河内市最具特色的传统节日之一，每年农历三月十一日至十三日举行。
庙会在 đình 区域内展开。农历三月初十一早，周边村社居民携带供品，如盆景、鸡鸭、香烛，前来准备传统祭礼。开幕式由朱明乡人民委员会主持，随后举行抬轿游行与民歌表演。傍晚在哪 đình、哪寺举行儿歌与民俗演出，拉开庙会序幕。
农历三月十一日，正式祭典隆重举行，包括“迎神礼”、抬轿仪式、供奉礼、祈福礼等。同时开展丰富多彩的文化活动：民歌、儿歌、关吏歌唱；传统游戏如射箭、推棍、拔河等，营造浓厚的乡村节日氛围。庙会的亮点是关吏歌表演，给来宾留下独特印象。
农历三月十一、十二日晚间，举行文艺联欢、儿歌表演及周边村社艺人团队的节目，吸引众多观众，直至庙会结束。
永斐 đình庙会不仅是当地居民表达对先贤敬意的机会，也是推广朱明乡乃至巴位县传统文化与艺术的重要平台。同时，通过展示手工艺品、美食与文化旅游活动，庙会也推动了地方经济发展，创造出一个既神圣又热闹亲切的乡村节庆空间。
等级认定
2004 年，永斐 đình 荣获越南文化与信息部授予“历史建筑艺术遗迹”称号。
Tài liệu tham khảo
- Chu Thị Khánh Linh (2024), Luận văn thạc sĩ quản lý văn hóa, Quản lý lễ hội đình – chùa Nả, xã Chu Minh, huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội, Trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương.
- Lưu Minh Trị (2011), Hà Nội Danh thắng và Di tích, tập 02, Nxb Hà Nội.
- Cổng thông tin điện tử huyện Ba Vì.
