Lăng Lê Văn Duyệt (Bình Thạnh, Thành phố Hồ Chí Minh)

Vị trí

Lăng Lê Văn Duyệt, hay còn được gọi lăng Ông là khu đền và mộ của Tả quân Lê Văn Duyệt; hiện tọa lạc tại số 1 đường Vũ Tùng, có cổng Tây tại số 126 đường Lê Văn Duyệt, phường 1, quận Bình Thạnh, Thành phố Hồ Chí Minh. Do vị trí Lăng Ông nằm ở khu vực Bà Chiểu nên người dân quen gọi chung Lăng Ông – Bà Chiểu (tức là “Lăng Ông ở Bà Chiểu”).

Lược sử

Lăng Ông Bà Chiểu được xem là một trong những địa điểm lâu đời nhất tại Bình Thạnh với hơn 200 năm tuổi. Lăng miếu này nằm ngay vị trí bao quanh là 4 mặt đường đẹp Đinh Tiên Hoàng, Phan Đăng Lưu, Vũ Tùng, Trịnh Hoài Đức.

Để nói về lịch sử của lăng Ông Bà Chiểu thì đây là một câu chuyện đáng để tìm hiểu đấy nhé. Đây là một quần thể khu đền và khu lăng Tả quân Lê Văn Duyệt cùng vợ ông là bà Đỗ Thị Phận. Tên chính xác của khu lăng là Thượng Công miếu. Tả quân là một trong những vị tướng quân, quân sư lịch sử ghi lại rất có tài và công lớn đối với triều đình nhà Nguyễn. Hơn nữa, ông đã trải qua triều đại vua Gia Long và cả vua Minh Mạng.

Nhưng ở thời vua Minh Mạng (năm 1835) có biến loạn thành Phiên An, ông Lê Văn Duyệt bị buộc tội oan. Đến lúc ông mất, vua Minh Mạng đã ra lệnh san bằng mộ và dựng bia đá khắc chữ “Quyền yêm Lê Văn Duyệt phục pháp xử”. Mãi về sau đến năm 1841 – thời vua Thiệu Trị ông mới được giải oan, trụ đá khắc chữ cũng được dẹp bỏ. Thay vào đó, mộ ông được đắp lại cao rộng hơn. Đến năm 1848, lăng mộ cũng đã được xây xong.

Sau khi có Hội Thượng Công Quý Tế, miếu lăng Ông trở thành nơi cúng tế hằng năm của Hội. Và dần dần lăng được trùng tu sửa chữa ngày càng khang trang và đẹp hơn như ngày nay. Sau bao thăng trầm, lăng Ông đã trở thành di tích lịch sử cấp quốc gia. Vào thời Sài Gòn – Gia Định, lăng Ông Lê Văn Duyệt là một trong những địa điểm tâm linh nổi tiếng và là biểu tượng của vùng lúc bấy giờ.

Kiến trúc

Miếu lăng được xây dựng dựa trên lối kiến trúc cổ xưa, với hình ảnh cổng Tam Quan đặc trưng của những công trình chùa, đền, dinh thự ngày xưa. Cổng chào này còn thể hiện được quan niệm và tư tưởng Phật Giáo của nước ta. Phía trên cao dòng chữ Hán “Thượng Công miếu” – Là nơi thờ phụng Thượng Công, đại diện cho chức quan lớn và quan trọng của thời xưa.

Khuôn viên chia ra thành 3 nơi rõ ràng là Nhà bia, lăng mộ và miếu thờ. Mỗi nơi lại có một kiến trúc thú vị và quang cảnh xung quanh cũng rất đẹp. Phía bên ngoài có đôi chim hạc cưỡi rùa “canh giữ”, bên trong thì là bia đá màu xanh rêu phong ghi lại công lao của ông Lê Văn Việt. Tiếp đó, lăng mộ của Tả quân Lê Văn Việt và vợ ông là nơi có kiến trúc cổ nhất. Hai phần mộ được đặt song song giống nhau và thiết kế như dáng mai rùa. Toàn bộ khu mộ được xây bằng loại vữa hợp chất, bao quanh là tường đá ong hình chữ nhật.

Cuối cùng, phần đặc biệt nhất là miếu thờ. Bên trong có bố cục chính là tiền điện, trung điện và chính điện thiết kế theo kiến trúc thời Nguyễn thể hiện qua phần chạm khắc đá và gỗ vẫn còn được lưu giữ đến nay. Các khu điện đặt cách nhau bởi những khoảng sân lộ thiên – sân thiên tỉnh (dân gian gọi là giếng trời). Miếu lăng vẫn lưu được dấu vết của thời gian vì thế mà nhiều du khách tìm đến để chiêm ngưỡng vẻ đẹp cổ kính mà ít nơi còn gìn giữ đến nay.

Giá trị văn hoá

Đó là vào các ngày như 29 – 30/7, ngày 1 – 2/8 âm lịch hằng năm, lăng Ông bà Chiểu sẽ diễn ra lễ cúng giỗ vô cùng long trọng để tưởng nhớ đến Tả quân Lê Văn Duyệt. Hình thức cúng bái đặc sắc nên đây là dịp thu hút được rất nhiều sự chú ý của người dân. Đặc biệt hơn vào ngày mùng 7 Tết mỗi năm, lăng còn tổ chức lễ khai Hạ để cho mọi người một năm mới an lành và may mắn.