Tên gọi và vị trí địa lý
Làng Su Già Ta (Sujāta), còn được gọi là làng Senānī theo một số ghi chép, là một ngôi làng cổ nằm cách Bồ Đề Đạo Tràng (Bodh Gaya) khoảng 5km về phía Đông Bắc, thuộc bang Bihar, Ấn Độ. Vị trí địa lý của làng này nằm gần khu rừng Uruvelā cổ xưa – nơi Thái tử Tất Đạt Đa (Siddhartha Gautama) từng tu khổ hạnh trước khi đạt đạo dưới cội Bồ Đề. Vị trí của làng Su Già Ta hiện nay được xác định thông qua các di tích khảo cổ và truyền thống tín ngưỡng dân gian, liên quan mật thiết đến một trong những biến cố trọng đại trong cuộc đời đức Phật.
Lịch sử và nhân vật
Làng Su Già Ta (Sujāta) gắn liền với một trong những sự kiện quan trọng và thiêng liêng nhất trong cuộc đời Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, đó là việc Ngài được dâng bát cháo sữa ngay trước ngày thành đạo. Tư liệu và truyền thuyết Phật giáo đều ghi lại chi tiết này như một minh chứng tiêu biểu cho tinh thần bố thí và lòng thành kính của người nữ cư sĩ đối với bậc Thánh nhân. Nhân vật trung tâm của sự kiện là một người thôn nữ tên Su Già Ta (Sujāta), sống tại một làng nhỏ gần khu rừng Uruvelā – nơi Thái tử Tất Đạt Đa (Siddhartha) đang tu khổ hạnh.
Câu chuyện kể rằng: “Tại ngôi làng nhỏ sát cạnh khu rừng có gia đình một anh chăn bò, cô vợ tên Tu Già Ta (Sujāta). Nàng rất sung sướng vừa mới sinh được cháu trai đầu lòng. Cô dùng sữa thơm ngon nhất vắt từ những con bò của anh chồng chuẩn bị nấu một bữa ăn thịnh soạn để mang vào rừng dâng cúng đền ơn cho những vị thần đã giúp cho cô sinh được một đứa con khỏe mạnh.” Trong lúc vào rừng để thực hiện lời nguyện, nàng gặp “sa môn Tất Đạt Đa đang ngồi ở đó. Thân hình của đạo sĩ trông ốm gầy và yếu đuối, nhưng nét mặt của Ngài vẫn trong sáng và dung nghi toát lên vẻ phi thường. Nàng Su Già Ta nhìn sa môn với sự ngạc nhiên, cô thầm bảo: “Xưa nay ta chưa bao giờ thấy nhân vật nào phước tướng như thế, có thể Ngài chính là vua của các thần cây ở đây!’ Và nàng mang thức ăn đặc biệt ấy đến dâng cúng cho Người.”
Ngoài ra, có dị bản cho rằng nàng Su Già Ta là con gái của một điền chủ ở làng Senānī, gần khu vực Uruvelā. Khi cầu nguyện được con trai, nàng hứa sẽ dâng cháo sữa cúng thần linh và sau khi nguyện thành, nàng sai tỳ nữ tên là Punna chuẩn bị đồ cúng. Người hầu này “ngang qua khu rừng, nhìn thấy dung nghi lạ thường của nhà khổ hạnh Sĩ Đạt Ta, nghĩ rằng đó là vị trời hay các bậc thánh, nên chạy về nhà báo cho chủ hay để chuẩn bị bữa ăn cúng dường. Vì thế sau khi chuẩn bị xong nàng Su Già Ta cùng với người hầu của mình đến tận nơi để dâng cúng đức Phật.”
Dù các chi tiết trong các truyền thuyết có khác nhau về thân thế của nàng, điểm chung không thể phủ nhận là “sự kiện người thôn nữ tên Su Già Ta dâng cháo sữa cúng dường nhà khổ hạnh Sĩ Đạt Ta trước khi thành đạo là một sự thật lịch sử mà không ai có thể phủ nhận”. Hành động này không chỉ đánh dấu bước ngoặt trong hành trình tu tập của Thái tử mà còn trở thành biểu tượng cho hạnh nguyện “Bố Thí Ba La Mật” trong truyền thống Phật giáo Đại thừa. Su Già Ta vì thế được tôn vinh như một biểu tượng của lòng từ bi, của niềm tin, và công hạnh dâng hiến, góp phần trực tiếp vào việc Đức Phật thành đạo dưới cội Bồ đề.
Kiến trúc cảnh quan
Tại làng Su Già Ta hiện còn tồn tại một số kiến trúc mang dấu tích lịch sử và tôn giáo. Đáng chú ý nhất là một ngôi mộ cổ bằng gạch nung, có đường kính khoảng 20m và cao khoảng 10m, được xây dựng theo hình dáng tháp Trà Tỳ, bao quanh bởi hàng rào bảo vệ. Gần đây, di tích này được các nhà khảo cổ khai quật và được cho là tháp tưởng niệm nàng Su Già Ta, tương truyền do vua A Dục (Ashoka) xây dựng trên nền nhà cũ của nàng. Cách đó khoảng 1,5km, nằm giữa cánh đồng là một ngôi đền nhỏ do Phật giáo Miến Điện xây dựng vào năm 1983, thờ nàng Su Già Ta như một biểu tượng của lòng từ bi và công hạnh bố thí. Phía sau ngôi đền còn có một bệ thờ khác thể hiện hình ảnh nàng với dáng quý tộc cùng người hầu dâng sữa – phản ánh hai truyền thuyết khác nhau về thân thế của Su Già Ta.
Hiện vật
Hiện vật nổi bật tại làng là các pho tượng tạc lại hình ảnh “người con gái đang quỳ dâng sữa cho đức Thế Tôn”. Trong điện thờ chính của đền Su Già Ta, có tượng đức Phật và tượng nàng Su Già Ta đang quỳ với tay dâng bát cháo sữa. Hình ảnh này tương đồng với nhiều tác phẩm mỹ thuật Phật giáo tại Việt Nam và các nước châu Á. Ngoài ra, các nghệ nhân còn dựng thêm tượng thứ hai phía sau đền, mô tả một người phụ nữ quý phái đi cùng hầu nữ, phản ánh dị bản về thân thế của Su Già Ta. Cả hai cụm tượng đều mang tính biểu tượng sâu sắc về tinh thần cúng dường, lòng tôn kính và đức tin vào công hạnh của đức Phật.
Sự kiện và lễ hội
Tuy không có lễ hội lớn riêng biệt tại làng Su Già Ta được tổ chức thường niên như tại Bồ Đề Đạo Tràng, nhưng nơi đây vẫn là điểm đến hành hương của nhiều tăng ni, Phật tử từ khắp nơi trên thế giới. Vào những dịp đại lễ như Phật Đản, nhiều đoàn hành hương ghé thăm làng Su Già Ta để tưởng niệm sự kiện nàng dâng cháo sữa – được ghi nhận là một trong hai bữa ăn có “công đức lớn nhất trong suốt cuộc đời hoằng hóa của Ngài”. Tại đây, các Phật tử thường tụng kinh, cúng dường và chiêm bái tượng Su Già Ta để học theo hạnh nguyện bố thí và tâm từ bi.
Xếp hạng
Dù chưa được chính quyền Ấn Độ công nhận là di sản văn hóa quốc gia hay thế giới, nhưng làng Su Già Ta được cộng đồng Phật giáo quốc tế xem là một trong những địa điểm thiêng liêng có ý nghĩa đặc biệt trong hành trình thành đạo của đức Phật. Việc phát hiện di tích tháp tưởng niệm vào năm 2002 đã góp phần gia tăng giá trị khảo cổ và lịch sử của địa điểm này. Ngôi làng hiện nằm trong tuyến đường hành hương chính của Phật tử đến Bồ Đề Đạo Tràng, trở thành điểm đến không thể thiếu đối với những ai muốn tìm hiểu sâu về cuộc đời đức Phật và tinh thần từ bi – bố thí trong đạo Phật.
Tham khảo
- Thích Phước Tiến. Phật Quốc Ký Sự. Thư Viện Hoa Sen. Truy cập từ: https://thuvienhoasen.org/p73a5580/phat-quoc-ky-su-thich-phuoc-tien
