Tên gọi và vị trí địa lý
Tổ đình Viên Quang tại Đội 5, thôn An Châu, xã Bình Thới, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi. Tổ đình Viên Quang hướng về Nam, vách gạch, lợp ngói. Diện tích xây dựng 400m2, trong tổng thể một mẫu rưỡi (có sổ đỏ). Pháp khí có trống cỡ trung và hai Hồng chung, mỗi cái nặng 50kg. Một do từ thời Tổ khai lưu di tích, một do Tổ đình chú tạo.
Lịch sử
Ngôi Tổ đình, được khai sơn bởi Hòa thượng Bảo Ấn trong triều đại của vua Minh Mạng (1820-1840), là một di tích lịch sử quan trọng. Dưới sự dẫn dắt của Hòa thượng Bảo Ấn, ngôi chùa không chỉ trở thành nơi tu hành và học tập Phật pháp mà còn là trung tâm văn hóa và tâm linh của khu vực.
Việc xây dựng ngôi chùa trong thời kỳ này phản ánh sự phát triển và tầm ảnh hưởng của Phật giáo trong xã hội Quảng Ngãi thời bấy giờ.
Kiến trúc cảnh quan
Trước Chính điện đặt tượng Quán Thế Âm Bồ tát đứng trên tòa sen được xem là biểu tượng của điềm lành, lòng từ bi bác ái, hướng thiện, hướng Phật, đem lại bình an, giải trừ tai ách.
Chùa được trùng tu xây dựng mới với kiến trúc trùng thiềm điệp ốc, có 2 tầng càng lên cao càng thu nhỏ dần, tầng 1 là tòa Tam Bảo được bố trí như sau:
Lớp 1: Đặt tượng Phật Thích Ca đang ngồi Thiền.
Lớp 2: Đặt tượng tam thân Phật là “Pháp thân”, “Báo thân” và “Ứng thân”.
Lớp 3: Đặt tượng Thất Phật Dược Sư.
Hai bên đặt tượng Ngài Địa Tạng Bồ tát (bên phải) và Ngài Mục Kiền Liên (bên trái), Chính điện xây dựng đơn giản mà uy nghi, thanh tịnh. Ngoài ra gần lối vào từ Tiền đường đặt đối xứng hai bên còn có hai vị Hộ pháp thường được tạc to lớn hơn người thường, trang phục như võ tướng, đầu đội mũ trụ, mặc áo giáp, thân thể vạm vỡ, có sẵn khí giới để bảo vệ Đạo Pháp.
Tượng Khuyến thiện tô mặt trắng, nét mặt thanh thản, đặt bên tay phải bàn thờ Phật tay cầm viên ngọc thiện tâm. Tượng ngài Hộ pháp Trừng ác tô đỏ, đặt bên phải ban thờ Phật, tượng có nét mặt thần giận dữ, lăm lăm vũ khí để trừng trị kẻ ác tâm như răn đe mọi người lánh xa con đường tới cái xấu.
Tầng 2 là nhà thờ Tổ, là nơi thờ các vị Tổ sư, các vị hòa thượng tiền bối đã có công khai sơn, sáng lập hoặc trụ trì ngôi chùa. Tượng hoặc bài vị của các vị Tổ được đặt trang nghiêm trên bàn thờ, thường kèm theo hương, đèn và các vật phẩm cúng tế.
Phía sau là khu nhà khách, khuôn viên sau nhà có 2 ngôi bảo tháp cả các vị Tổ sư đã từng tu hành tại chùa.
Dòng truyền thừa
Ngài họ Trịnh, sinh năm Mậu Ngọ (1798), quê làng Tráng Liệt, tổng Nghĩa Hà, nay là xã Nghĩa Hòa, Tư Nghĩa, Quảng Ngãi. Đời thứ 37 Lâm Tế Chánh Tông, đệ tử của Hòa thượng Quảng Tế (chùa Tây Thiên, Bình Sơn). Húy Toàn Chiếu, thượng Trí hạ Minh, hiệu Bảo Ấn.
Năm Đinh Hợi – 1827 (năm Minh Mạng thứ 7), Chư sơn Quảng Ngãi cung thỉnh Ngài về trụ trì chùa Thiên Ấn, kế vị Đệ Nhị Tổ sư Khánh Vân Hòa thượng. Ngài viên tịch vào giờ Ngọ ngày 29 tháng 6 năm Bính Dần – 1866, niên hiệu Tự Đức thứ 18, mộ tháp tại đây và tôn danh Đệ Tam Tổ sư Sắc tứ Tổ đình Thiên Ấn.
Năm Ất Sửu – 1865, Hòa thượng Chương Nhẫn – Tuyên Tâm – Từ Nhơn được Tổ Bảo Ấn cử về trụ trì chùa Viên Quang thay thế Hòa thượng Chương Cao – Viên Thiệu – Tánh Không vừa viên tịch.
Ngài sinh năm Giáp Ngọ (1834), thế danh La Văn Mau, con nuôi của Bảo Ấn Hòa thượng, đổi tên là Trịnh Quang Doãn, viên tịch năm Đinh Dậu (1897), bảo tháp tại Tổ đình Viên Quang. Năm Tự Đức thứ 26 (Giáp Tuất-1874), Tổ đình được phong “Sắc tứ Viên Quang Tự”. Ngoài Viên Quang, Ngài còn kiêm trụ trì các chùa Tây Thiên và Diệu Giác (Bình Sơn).
– Từ 1897-1908, Hòa thượng Giác Tánh, húy Chơn Khước, thượng Tông hạ Tuyên, hiệu Giác Tánh, kế vị trụ trì. Ngài thế danh Lê La Xa (tên trong phú ý là La Văn Xa), sanh năm Canh Dần (1830), quê làng Sung Tích, nay là Tịnh Long, Sơn Tịnh, Quảng Ngãi. Con nuôi của Bảo Ấn Hòa thượng nên đổi tên là Trịnh Quang Việt. Ngài viên tịch vào giờ Ngọ ngày mùng 1 tháng 3 năm Mậu Thân – 1908.
– Từ 1911-1920, Hòa thượng Hoằng Đề, húy Ấn Đàn, thượng Tổ hạ Duyệt, hiệu Hoằng Đề, kế vị trụ trì Sắc tứ Tổ đình Viên Quang. Ngài viên tịch năm Canh Thân (1920), mộ tháp tại Tổ đình Viên Quang.
– Từ 1920-1961, Hòa thượng Phước Huệ, húy Chơn Định, thượng Đạo hạ Chí, hiệu Phước Huệ, kế vị trụ trì. Ngoài ra Ngài còn khai sơn chùa Viên Phước (xã Bình Trị) và chùa Kim Long (xã Bình Mỹ). Ngài viên tịch năm Tân Sửu (1961), mộ táng tại Tổ đình Viên Quang.
– Từ 1962 đến nay, do Hòa thượng Thích An Tường, pháp danh Như Tràng, hiệu Giải Quới, kế vị trụ trì. Hòa thượng thế danh Trịnh Quang Cân, sinh năm 1925, quê xã Bình Thới, huyện Bình Sơn. Năm 1996, kiêm nhiệm trụ trì chùa Thiên Bút (Tp.Quảng Ngãi).
Sự kiện và lễ hội
Tại chùa, Lễ Vu Lan và Lễ Phật Đản là những dịp lễ lớn và quan trọng, thu hút đông đảo phật tử địa phương tham gia.
Lễ Vu Lan diễn ra vào rằm tháng Bảy âm lịch, được tổ chức trang trọng và đầy ý nghĩa. Đây là dịp để con cháu bày tỏ lòng hiếu kính, tri ân đối với cha mẹ và tổ tiên, cũng như cầu siêu cho các vong linh đã khuất. Tại chùa Long Châu, phật tử tụ họp để nghe giảng kinh, làm lễ cầu an và thả đèn hoa đăng, tạo nên không khí thiêng liêng và ấm cúng.
Lễ Phật Đản, diễn ra vào rằm tháng Tư âm lịch, kỷ niệm ngày sinh của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni. Chùa trang hoàng lộng lẫy với cờ hoa và đèn lồng, tổ chức các hoạt động như lễ rước, tụng kinh, thả đèn hoa đăng và thuyết giảng Phật pháp. Phật tử địa phương cùng nhau tham gia, thể hiện lòng thành kính và niềm vui mừng trước sự ra đời của Đức Phật.
Việc tổ chức lễ hội tại chùa không chỉ có ý nghĩa tâm linh mà còn là dịp để cộng đồng phật tử gặp gỡ, giao lưu, và gắn kết. Những lễ hội này giúp phật tử địa phương củng cố niềm tin, tìm thấy sự an lạc trong tâm hồn và duy trì, phát huy những giá trị văn hóa, truyền thống tốt đẹp của dân tộc.
Ngày hiệp kỵ vào mùng 6 tháng 12 âm lịch hằng năm.
Tham khảo
Lê Vinh Bổn, Khảo cứu, nghiên cứu lịch sử phật giáo Việt Nam, 2/10/2012 https://levinhbon.com/2012/10/02/209/
