Thời gian tổ chức
Hội bơi chải Vĩnh Tuy được tổ chức hằng năm vào ngày mồng 10 tháng Tám âm lịch.
Từ tối ngày mồng 9, tại đình của năm thôn trong làng, các bô lão đã làm lễ tế cáo yết Thành hoàng. Sau đó, người dân chuẩn bị lễ vật và sắp xếp đội hình cho đoàn rước. Sáng sớm ngày hôm sau, đúng giờ đã định, các thôn cùng rước lễ về đình Cả ở thôn Thượng để tiến hành các nghi lễ chung của làng.
Sau khi hoàn tất các nghi thức tế lễ, hội bơi chải được tổ chức trên sông Hồng. Lễ hội diễn ra gọn trong một buổi và thường kết thúc vào khoảng giữa trưa.
Địa điểm
Hội bơi chải diễn ra tại xã Vĩnh Tuy, huyện Thanh Trì (nay thuộc khu vực phía nam Hà Nội).
Từ nhiều thế kỷ trước, vùng đất này có tên là trang Vĩnh Hưng. Trải qua quá trình phát triển, dân cư ngày càng đông đúc và tách thành các thôn: Đoài, Thượng, Đông Thiên, Tân Khai và Trang Lập.
Trong làng, mỗi thôn đều có đình riêng nhưng cùng thờ chung một vị Thành hoàng. Trung tâm sinh hoạt tín ngưỡng của làng là đình Cả ở thôn Thượng, nơi diễn ra các nghi lễ chính của lễ hội.
Bên cạnh đó còn có nghè bơi, một công trình kiến trúc kiểu chồng diêm hai tầng tám mái, nằm gần bờ sông. Tại đây có đặt bát hương đá và hai tượng phỗng đá. Đây là nơi người dân làm lễ tế thủy quan và thủy thần trước khi bắt đầu cuộc đua thuyền.
Lịch sử
Sử cũ ghi lại rằng vào tháng Tám năm Canh Dần (1470), quốc vương Chiêm Thành là Trà Toàn đã thân chinh dẫn hơn mười vạn quân thủy bộ cùng voi ngựa tiến đánh Châu Hóa. Tướng trấn thủ biên giới tại đây là Phạm Văn Hiển không chống cự nổi, buộc phải đưa dân vào thành cố thủ rồi khẩn cấp xin triều đình cứu viện.
Trước tình thế đó, vào tháng Giêng năm sau, vua Lê Thánh Tông đã ban hành “định chính lệnh” về việc hành binh gồm 52 điều, đồng thời huy động khoảng 26 vạn quân tinh nhuệ và tự thân cầm quân tiến đánh Chiêm Thành. Nhà vua còn soạn Bình Chiêm sách để ban cho các doanh trại, trong đó nêu rõ mười điều tất thắng và ba điều cần phải lo liệu. Nhờ chiến lược nghi binh khéo léo, đến ngày 1 tháng Ba năm Tân Mão (1471), quân Đại Việt đã hạ được thành Chà Bàn, bắt sống Trà Toàn cùng hơn ba vạn quân Chiêm.
Khi áp giải Trà Toàn và tù binh về Thăng Long, nhà vua nhận thấy thuyền chở Trà Toàn chật hẹp, không đủ chỗ cho toàn bộ vợ cả và vợ lẽ của ông. Vì vậy, vua cho phép chọn hai người đi cùng, còn những người khác sẽ được đưa về kinh sư rồi trả lại sau.
Chiến thắng năm ấy đã trôi qua hơn năm thế kỷ, tưởng chừng chỉ còn được nhắc đến trong các trang chính sử. Tuy nhiên, tại xã Vĩnh Tuy, huyện Thanh Trì vẫn còn lưu giữ bản Ngọc phả lục ghi chép về vị thần của làng. Bản ngọc phả này do Hàn lâm viện Đông Các đại học sĩ Nguyễn Bính biên soạn năm 1573, đến năm Cảnh Hưng thứ 11 (1750) được quản giám bách thần Nguyễn Hiền sao chép lại. Nội dung ngọc phả nhắc đến đức khoan dung và lòng nhân hậu của vua Lê Thánh Tông đối với người Chiêm sau khi chinh phục.
Theo đó, một số người Chiêm được phép ở lại khai khẩn đất đai, lập làng sinh sống. Nhân dân sau này đã dựng đình thờ vị vua cũ của họ và tôn làm Nha Cát Đại vương. Do chữ “Nha” trùng với tên của phu nhân An Định nên về sau đổi thành Nhã Cát, đồng thời thờ phối hưởng công chúa Nguyệt Nga. Hành động khoan dung ấy thể hiện tinh thần “thu phục người mà không khiến họ tuyệt tự”, để rồi được nhân dân tưởng nhớ và thờ phụng lâu dài.
Vì những người Chiêm này có công khai khẩn vùng đất mới, triều đình đặt tên nơi đây là trang Vĩnh Hưng, với ý nghĩa “mãi mãi hưng thịnh”. Qua nhiều thế kỷ sinh sống và phát triển, cư dân ngày càng đông đúc, từ đó tách thành các thôn Đoài, Thượng, Đông Thiên, Tân Khai và Trang Lập. Năm 1956, Trang Lập được nhập vào xã Lĩnh Nam; đến năm 1982, vùng Vĩnh Tuy Đoài được sáp nhập vào nội thành để thành lập phường Vĩnh Tuy ngày nay.
Dù địa giới hành chính có nhiều thay đổi, mỗi thôn vẫn giữ đình làng riêng và cùng thờ chung một vị thành hoàng. Các triều đại phong kiến đều ban sắc phong tôn vị thần này là Nhã Cát Đại vương, phối thờ công chúa Nguyệt Nga, được gia phong mỹ tự Trinh Thiên phu nhân.
Nhằm tưởng nhớ truyền thống thượng võ của tổ tiên – những người từng quen chinh chiến trên sông nước – hằng năm vào ngày 10 tháng Tám âm lịch, người dân Vĩnh Tuy tổ chức hội thi bơi chải trên sông Hồng. Từ tối ngày 9, tại đình của năm thôn, các bô lão đã làm lễ tế cáo yết thành hoàng. Sau đó, dân làng thức đêm chuẩn bị lễ vật và sắp xếp đội hình. Sáng sớm hôm sau, đúng giờ đã định, đoàn người từ năm thôn rước lễ về đình Cả ở thôn Thượng để bắt đầu ngày hội.
Phần lễ
Phần lễ của hội bơi chải Vĩnh Tuy bắt đầu từ tối ngày mồng 9 tháng Tám với lễ cáo yết Thành hoàng tại đình của từng thôn.
Sáng hôm sau, các thôn tổ chức đoàn rước lễ về đình Cả. Đi đầu đoàn rước là đội múa sư tử, tiếp theo là cờ ngũ hành. Sau đó là hai người khiêng mâm thờ có che tàn vàng.
Mâm thờ được sơn son thếp vàng, bên dưới đặt các lễ vật như hồng, chuối, cốm và trám. Trên mâm có 12 phẩm oản gạo nếp lớn. Đi cùng đoàn rước là đội trống gồm một trống bản, bốn trống con và một thanh la. Hộ tống đoàn rước là các cụ cao niên mặc áo the khăn xếp.
Mỗi thôn còn cử bốn cụ mặc áo mũ tế lễ để tham gia vào đội tế chung của làng. Sau khi tế ở đình Cả, đoàn rước tiếp tục ra nghè bơi để làm lễ tế Thủy tề và thủy quan.
Khi nghi lễ kết thúc, tiếng chiêng trống vang lên khắp vùng sông nước, báo hiệu chuẩn bị bắt đầu cuộc thi bơi chải.
Phần hội
Phần hội nổi bật nhất là cuộc đua thuyền trên sông Hồng.
Mỗi thôn chuẩn bị một chiếc thuyền thoi dài khoảng 7 m. Mỗi thuyền có 9 tay bơi, do thôn tuyển chọn, không phân biệt tuổi tác miễn là khỏe mạnh và bơi giỏi. Mỗi bên mạn thuyền có bốn người chèo, phía trước có người móc mũi và phía sau là người cầm lái.
Người điều khiển thuyền mặc áo nâu, thắt lưng đỏ, đầu chít khăn đỏ. Các tay chèo mặc quần cộc và áo bà ba ngắn tay do làng may sẵn. Để dễ phân biệt giữa các thôn, trang phục của từng đội có màu khác nhau, như đội thôn Đoài mặc áo đỏ, đội khác mặc áo trắng, xanh hoặc vàng.
Khi trống lệnh vang lên và cờ hiệu phất xuống, các thuyền đồng loạt lao đi rất nhanh trên mặt nước. Các mái chèo nhịp nhàng vỗ nước tạo nên khung cảnh sôi động.
Cuộc đua chỉ diễn ra một vòng. Nếu nước sông dâng cao, thuyền sẽ đua qua hai ngòi nước quanh nghè bơi với quãng đường khoảng 4 km. Nếu nước cạn, thuyền vượt sang bờ bên kia sông rồi quay lại nghè bơi để về đích.
Kết thúc cuộc đua, thuyền về nhất được thưởng ba đồng tiền và 12 vuông nhiễu điều, thuyền nhì được thưởng ba đồng và thuyền ba được thưởng hai đồng.
Sau cuộc đua thuyền, lễ hội còn có một số trò chơi dân gian như đánh gậy, đánh roi và đấu vật. Mỗi môn thi đấu chỉ diễn ra ba keo để phân định giải nhất, nhì, ba.
Lễ hội kết thúc vào khoảng giữa trưa cùng ngày.
Tài liệu tham khảo
- Mai Thanh Hải (2004), Địa chí tôn giáo – lễ hội Việt Nam, Nxb Văn hóa thông tin.
- Lê Trung Vũ (Chủ biên), 2001, Lễ hội Thăng Long, Nxb Hà Nội.
Ngôn ngữ khác
Tiếng Anh
Time of the Festival
The Vinh Tuy Boat Racing Festival (Hoi Boi Chai Vinh Tuy) is held annually on the 10th day of the eighth lunar month.
From the evening of the 9th day, elders in the communal houses of the five hamlets perform sacrificial rites to report to the Thanh Hoang (village tutelary deity). Afterward, villagers prepare ritual offerings and organize the procession.
Early the following morning, at the predetermined hour, delegations from all hamlets carry their offerings in procession to the main communal house (Dinh Ca) located in Thuong hamlet, where the common rituals of the entire village are conducted.
After the completion of the ceremonial rites, the boat racing festival takes place on the Red River (Song Hong). The entire festival is held within a single morning and usually concludes around midday.
Location
The boat racing festival takes place in Vinh Tuy commune, Thanh Tri district, now belonging to the southern area of Hanoi.
Several centuries ago, this land was known as Vinh Hung trang. Over time, as the population increased, the settlement gradually expanded and divided into several hamlets: Doai, Thuong, Dong Thien, Tan Khai, and Trang Lap.
Each hamlet possesses its own communal house, yet all share the worship of the same Thanh Hoang deity. The religious center of the village is the main communal house (Dinh Ca) in Thuong hamlet, where the principal rituals of the festival take place.
Nearby stands the Nghe Boi shrine, an architectural structure built in the chong diem style with two tiers and eight roofs, situated close to the riverbank. Inside the shrine are a stone incense altar and two stone guardian statues. This is where villagers perform rituals to Thuy Quan and Thuy Than (water deities) before the boat race begins.
History
Historical records recount that in the eighth lunar month of the year Canh Dan (1470), the Champa king Tra Toan personally led an army of more than one hundred thousand soldiers, including both naval and land forces along with war elephants and horses, to attack Chau Hoa.
The frontier commander Pham Van Hien, unable to resist the invasion, withdrew the population into the citadel and urgently requested military assistance from the royal court.
In response to the crisis, in the first lunar month of the following year, King Le Thanh Tong issued a set of military regulations known as the Dinh Chinh Lenh, consisting of 52 articles governing the conduct of the campaign. He mobilized approximately 260,000 elite soldiers and personally led the expedition against Champa.
The king also composed the military treatise Binh Chiem Sach, distributed to military units, outlining ten conditions for assured victory and three matters requiring careful preparation. Through skillful strategic deception, the Dai Viet army successfully captured the Champa capital Cha Ban on the 1st day of the third lunar month in the year Tan Mao (1471). King Tra Toan was captured alive together with more than thirty thousand Champa soldiers.
While escorting Tra Toan and the prisoners back to Thang Long, the king noticed that the boat carrying Tra Toan was too small to accommodate all of his wives. The king therefore allowed him to select two wives to accompany him, while the others would be escorted to the capital and later returned.
More than five centuries have passed since this victory, and it might seem to remain only within the pages of official chronicles. However, in Vinh Tuy commune, Thanh Tri district, there still exists a Ngoc pha luc (sacred genealogy) recording the legend of the village deity.
This genealogy was compiled in 1573 by Nguyen Binh, a scholar of the Han Lam Vien Dong Cac, and later recopied in 1750 during the Canh Hung reign by Nguyen Hien, supervisor of the royal cult of deities.
The text praises the magnanimity and benevolence of King Le Thanh Tong toward the Champa people after their defeat.
According to the genealogy, some Champa people were allowed to remain in the area to cultivate land and establish new settlements. Later generations built a communal house to worship their former king and honored him with the title Nha Cat Dai Vuong.
Because the character “Nha” coincided with the personal name of Princess An Dinh, the title was later changed to Nha Cat Dai Vuong. The deity was also worshipped together with Princess Nguyet Nga, who received the honorific title Trinh Thien Phu Nhan.
This act of royal compassion embodied the principle of subduing people without causing them to lose their lineage, and it was remembered by the villagers through continuous worship.
Because the Champa settlers contributed to cultivating the new land, the royal court named the area Vinh Hung trang, meaning “everlasting prosperity.”
Over time, as the population expanded, the community gradually divided into the hamlets of Doai, Thuong, Dong Thien, Tan Khai, and Trang Lap.
In 1956, Trang Lap hamlet was incorporated into Linh Nam commune, and in 1982 the area of Vinh Tuy Doai was annexed into the inner city to establish Vinh Tuy ward.
Despite many administrative changes, each hamlet still maintains its own communal house while jointly worshipping the same tutelary deity. Various feudal dynasties conferred royal titles upon the deity as Nha Cat Dai Vuong, accompanied by the worship of Princess Nguyet Nga, honored as Trinh Thien Phu Nhan.
To commemorate the martial tradition of their ancestors—people accustomed to warfare on rivers and waterways—the residents of Vinh Tuy organize the boat racing festival on the Red River every year on the 10th day of the eighth lunar month.
Ritual Section
The ritual section of the festival begins on the evening of the 9th day of the eighth lunar month, when each hamlet conducts ceremonies to report to the Thanh Hoang deity at its communal house.
The following morning, each hamlet organizes a procession carrying offerings to the main communal house (Dinh Ca).
At the head of the procession is a lion dance troupe, followed by five-element ceremonial flags. Next come two bearers carrying a ritual tray shaded by a yellow parasol.
The tray, lacquered in red and gilded with gold, contains offerings such as persimmons, bananas, green rice flakes (com), and tram fruits. On the tray are also twelve large ceremonial cakes made from glutinous rice.
The procession is accompanied by a drum ensemble consisting of one large drum, four smaller drums, and a gong. Elderly men wearing traditional silk robes and turbans escort the procession.
Each hamlet also selects four elders dressed in ritual attire to join the communal sacrificial team.
After the ceremony at the communal house, the procession continues to the Nghe Boi shrine, where rituals are performed to Thuy Te and Thuy Quan, the water deities.
When the rituals conclude, the sound of gongs and drums echoes across the river, signaling the imminent start of the boat race.
Festival Activities
The highlight of the festival is the boat race on the Red River.
Each hamlet prepares a long, narrow boat approximately 7 meters in length. Each boat is manned by nine rowers, selected by the hamlet without restriction on age as long as they are strong and skilled swimmers.
Each side of the boat has four rowers, while at the front is a crew member who manages the bow hook and at the rear is the helmsman steering the boat.
The helmsman wears a brown tunic, red sash, and red headscarf. The rowers wear short trousers and short-sleeved ba ba shirts, which are prepared by the village.
To distinguish between teams from different hamlets, each crew wears clothing in different colors—for example, the Doai hamlet team wears red, while others may wear white, blue, or yellow.
When the command drum sounds and the signal flag drops, the boats surge forward rapidly across the water. The synchronized strokes of the paddles create a lively and dramatic spectacle.
The race consists of a single round.
If the river water level is high, the boats race along two waterways circling the Nghe Boi shrine, covering a distance of approximately 4 kilometers.
If the water is shallow, the boats cross to the opposite riverbank and then return to the shrine to finish the race.
At the end of the race, the first-place boat receives three coins and twelve pieces of red silk, the second-place boat receives three coins, and the third-place boat receives two coins.
Following the boat race, several traditional folk games are also organized, including:
Stick fighting
Whip fighting
Traditional wrestling
Each competition usually consists of three rounds to determine the first, second, and third prizes.
The festival concludes around midday of the same day.
References
- Mai Thanh Hải (2004), Địa chí tôn giáo – lễ hội Việt Nam, Nxb Văn hóa thông tin.
- Lê Trung Vũ (Chủ biên), 2001, Lễ hội Thăng Long, Nxb Hà Nội.
Tiếng Trung
举办时间
永绥桨舟竞渡会每年在农历八月初十举行。
从八月初九晚上开始，村中五个村落的祠亭内，长老们先举行祭告城隍的仪式。随后村民准备供品，并安排迎礼队伍。次日清晨，在既定时辰，各村共同抬礼前往上村的“亭大”（总亭），举行全村共同的祭祀仪式。
完成祭礼之后，桨舟竞渡便在红河上举行。整个节会活动通常在半天内完成，一般到中午前后结束。
举办地点
竞渡会在永绥社举行，该地原属清池县（今属河内南部地区）。
数百年前，这片土地名为永兴庄。随着人口不断增加，逐渐分化为多个村落，包括：
兑村
上村
东天村
新开村
庄立村
村中各村落都有自己的祠亭，但共同奉祀同一位城隍。全村信仰活动的中心是上村的亭大，也是节会主要仪式举行的地方。
此外，村中还有一座名为**竞渡祠（泳祠）**的建筑。这是一座重檐两层八角屋顶的传统建筑，位于河岸附近。祠内供有石香炉及两尊石偶像。这里是竞渡开始之前祭祀水官与水神的地方。
历史沿革
史书记载：
庚寅年八月（1470年），占城国王 茶全 亲自率领十余万水陆军及象马进攻化州。镇守边境的将领范文显难以抵抗，只得率民入城固守，并急报朝廷请求援军。
面对这一局势，次年正月，黎圣宗 颁布了关于出征的《定政令》五十二条，并调集约二十六万精锐军队，亲自统帅南征占城。国王还撰写《平占策》分发各军营，提出“十必胜”“三当虑”的战略原则。
凭借巧妙的疑兵之计，大越军队于辛卯年三月初一（1471年）攻破占城都城 茶盘城，俘获茶全及三万余名占军。
当押解茶全及俘虏返回升龙时，国王发现押送茶全的船只狭小，无法容纳其全部妻妾。于是允许其挑选两人同行，其余人则先送往京城，之后再作安排。
这场胜利至今已过去五个多世纪，本应只留存在史书之中。然而在清池县永绥社，仍保存着一部关于本村守护神的玉谱录。这部玉谱由翰林院东阁大学士 阮炳 于1573年编撰，后在景兴十一年（1750年）由百神监管官 阮贤 抄录保存。
玉谱中记述了黎圣宗在征服占城之后，对占族人民所表现出的宽容与仁德。
根据记载，一部分占人被允许留下来开垦土地、建立村落。后来村民为他们旧日的君王建亭立祠，并尊奉为 牙吉大王。由于“牙”字与安定夫人名讳相同，后来改称 雅吉大王，并配祀 月娥公主。
这种宽厚之举体现了“收其人而不绝其嗣”的精神，因此被后世百姓长期纪念与供奉。
因为这些占人对开垦新土地有功，朝廷将此地命名为 永兴庄，寓意“永远兴盛”。经过数百年的发展，人口不断增加，于是分为兑村、上村、东天村、新开村和庄立村。
1956年，庄立村并入岭南社；1982年，永绥兑地区划入市区，成立今天的永绥坊。
尽管行政区划多次变化，各村仍保留自己的祠亭，并共同奉祀同一位城隍。历代封建王朝均颁赐敕封，尊其为 雅吉大王，配祀 月娥公主，并加封美号 贞天夫人。
为了纪念祖先尚武的传统——那些曾经熟习水上作战的人们——每年农历八月初十，永绥居民都会在红河上举行桨舟竞渡。
仪礼部分
竞渡会的仪礼部分从八月初九晚上开始，各村祠亭举行祭告城隍仪式。
次日清晨，各村组织迎礼队伍前往亭大。队伍最前面是舞狮队，其后是五行旗。接着是两人抬着的供桌，上覆金色华盖。
供桌漆饰金红，下置供品，如红柿、香蕉、嫩米（故米）和橄榄。桌上摆放十二个大型糯米供团。
随行的还有鼓乐队，包括一面大鼓、四面小鼓和一面锣。护送队伍的是身穿丝质长衫、头戴方巾的长老。
每个村还派出四位身着祭服的长者，组成全村共同的祭祀队伍。完成亭大的祭礼后，迎礼队伍继续前往竞渡祠，祭祀水帝与水官。
仪式结束后，锣鼓声响彻河岸，宣告竞渡比赛即将开始。
娱乐活动
节会最精彩的部分是红河上的桨舟竞渡比赛。
每个村准备一艘长约七米的梭形竞渡船。每船有九名桨手，由村中选拔，年龄不限，只要体力强、善于游泳即可。
船两侧各有四名划桨者，船首一人负责钩船头，船尾一人掌舵。
船长身穿褐衣，腰系红带，头缠红巾。桨手则穿短裤和由村中统一制作的短袖布衣。为了区分各村队伍，服装颜色各不相同，如兑村队穿红衣，其他队则穿白、蓝或黄色。
当号鼓响起、旗帜落下时，各船同时飞速冲出，整齐的桨声击打水面，场面极为热烈。
比赛只进行一圈。若河水上涨，船只需绕过竞渡祠附近两道水口，全程约四公里；若水位较低，则横渡至对岸再返回竞渡祠终点。
比赛结束后：
第一名奖励三枚铜钱及十二方红绸
第二名奖励三枚铜钱
第三名奖励两枚铜钱
赛船之后，还有若干民间竞技活动，如：
打棍
打鞭
摔跤
每项比赛进行三局，以决出冠、亚、季军。
整个节会通常在当天中午前后结束。
如果
- Mai Thanh Hải (2004), Địa chí tôn giáo – lễ hội Việt Nam, Nxb Văn hóa thông tin.
- Lê Trung Vũ (Chủ biên), 2001, Lễ hội Thăng Long, Nxb Hà Nội.
Tiếng Pháp
Periode d’organisation
La fete de boi chai Vinh Tuy est organisee chaque annee le 10 thang Tam du calendrier lunaire.
Des la soiree du 9 thang Tam, dans les maisons communales des cinq villages du lieu, les anciens accomplissent le rite de presentation aux divinites tutelaires du village. Ensuite, les habitants preparent les offrandes et organisent le cortege processionnel. A l’aube du lendemain, a l’heure fixee, les delegations des differents villages conduisent les offrandes vers la dinh Ca situee dans le village Thuong, afin d’y celebrer les ceremonies communes.
Apres l’achevement des rites, la course de bateaux est organisee sur le fleuve Hong. La fete se deroule en une seule matinee et s’acheve generalement vers midi.
Lieu
La fete de boi chai se deroule dans la commune de Vinh Tuy, district de Thanh Tri (aujourd’hui situee dans la partie sud de Ha Noi).
Il y a plusieurs siecles, cette region portait le nom de trang Vinh Hung. Avec le developpement de la population, elle fut progressivement divisee en plusieurs villages : Doai, Thuong, Dong Thien, Tan Khai et Trang Lap.
Dans le village, chaque hameau possede sa propre maison communale, mais tous venerent la meme divinite tutelairе. Le centre de la vie religieuse locale est la dinh Ca du village Thuong, ou se tiennent les principales ceremonies de la fete.
A proximite du fleuve se trouve egalement le nghe boi, un edifice architectural de type chong diem a deux etages et huit toits. On y trouve un brule-encens en pierre ainsi que deux statues de gardiens en pierre. C’est a cet endroit que les habitants accomplissent le rite d’offrande au thuy quan et aux divinites des eaux avant le debut de la course de bateaux.
Histoire
Les anciennes chroniques rapportent qu’au mois de Tam de l’annee Canh Dan (1470), le roi du Chiem Thanh, Tra Toan, conduisit personnellement plus de cent mille soldats, par voie terrestre et maritime, ainsi que des elephants et des chevaux, pour attaquer la region de Chau Hoa. Le general charge de la defense de la frontiere, Pham Van Hien, ne put resister et dut mettre la population a l’abri dans la citadelle avant d’envoyer une demande urgente de secours a la cour.
Face a cette situation, au premier mois de l’annee suivante, le roi Le Thanh Tong publia un ensemble de reglements militaires appele dinh chinh lenh, compose de cinquante-deux articles, tout en mobilisant environ 260 000 soldats d’elite. Il prit lui-meme la tete de l’armee pour mener la campagne contre le Chiem Thanh.
Le roi redigea egalement le Binh Chiem sach, distribue aux camps militaires, dans lequel etaient exposes dix conditions de victoire et trois points essentiels a preparer. Grace a une strategie de diversion habile, le 1er thang Ba de l’annee Tan Mao (1471), l’armee du Dai Viet prit la citadelle de Cha Ban, capturant vivant Tra Toan ainsi que plus de trente mille soldats du Chiem.
Lors du retour vers Thang Long, le roi remarqua que le bateau transportant Tra Toan etait trop etroit pour accueillir toutes ses epouses. Il autorisa alors deux d’entre elles a l’accompagner, tandis que les autres seraient conduites a la capitale avant d’etre renvoyees plus tard.
Cette victoire remonte aujourd’hui a plus de cinq siecles et pourrait sembler appartenir uniquement aux pages des chroniques officielles. Cependant, dans la commune de Vinh Tuy, district de Thanh Tri, subsiste encore un ngoc pha relatant l’histoire de la divinite du village.
Ce document fut redige en 1573 par le savant de l’Academie Dong Cac, Nguyen Binh, puis recopie en 1750 par Nguyen Hien, charge de la gestion des cultes. Le texte souligne la clemence et la bienveillance du roi Le Thanh Tong envers les populations du Chiem apres la conquete.
Selon ce texte, certains habitants du Chiem furent autorises a rester pour defricher les terres et fonder de nouveaux villages. Les generations suivantes eleverent un temple en l’honneur de leur ancien souverain, qu’ils venererent sous le titre de Nha Cat Dai Vuong.
Plus tard, comme le caractere Nha coincidait avec le nom de l’epouse An Dinh, il fut transforme en Nha Cat, et la princesse Nguyet Nga fut egalement associee a ce culte. Cet acte de tolerance traduisait l’esprit de reconciliation sans destruction des descendants, raison pour laquelle la population continua a honorer cette figure pendant des generations.
Parce que ces habitants du Chiem avaient contribue au defrichement de cette region, la cour donna a la terre le nom de trang Vinh Hung, signifiant prosperite eternelle. Au fil des siecles, la population augmenta et la region fut divisee en cinq villages : Doai, Thuong, Dong Thien, Tan Khai et Trang Lap.
En 1956, Trang Lap fut rattache a la commune de Linh Nam, et en 1982, la region Vinh Tuy Doai fut integree a la zone urbaine pour former l’actuel quartier Vinh Tuy.
Malgre ces changements administratifs, chaque village conserva sa maison communale et continua de venerer la meme divinite tutelairе. Les dynasties feodales accorderent a cette divinite plusieurs decrets honorifiques, la consacrant sous le titre Nha Cat Dai Vuong, associe a la princesse Nguyet Nga, honoree egalement sous le titre Trinh Thien phu nhan.
Afin de commemorer la tradition martiale de leurs ancetres – qui avaient l’habitude de combattre sur les eaux – les habitants de Vinh Tuy organisent chaque annee, le 10 thang Tam lunaire, une course de bateaux sur le fleuve Hong.
Les rites
La partie rituelle commence dans la soiree du 9 thang Tam par la ceremonie d’annonce aux divinites tutelaires dans chaque maison communale.
Le lendemain matin, les villages organisent une procession d’offrandes vers la dinh Ca. En tete du cortege se trouve la troupe de danse du lion, suivie des drapeaux des cinq elements.
Ensuite viennent deux porteurs transportant un plateau d’autel couvert d’un dais jaune.
Ce plateau, laque et dore, contient diverses offrandes telles que hong, chuoi, com et tram. Sur le plateau sont egalement places douze gateaux votifs de riz gluant.
La procession est accompagnee d’un ensemble de tambours comprenant un tambour principal, quatre petits tambours et un gong. Les anciens du village, vetus de ao the et de turbans traditionnels, escortent le cortege.
Chaque village delegue egalement quatre anciens en costume rituel pour participer a la ceremonie commune du village. Apres le sacrifice a la dinh Ca, la procession se rend au nghe boi pour offrir des rites au roi des eaux et aux divinites aquatiques.
Lorsque la ceremonie s’acheve, les sons des tambours et des gongs retentissent sur tout le fleuve, annoncant le debut de la competition.
La fete
L’activite la plus spectaculaire de la fete est la course de bateaux sur le fleuve Hong.
Chaque village prepare un bateau long d’environ 7 metres. Chaque embarcation compte neuf rameurs, choisis parmi les habitants sans distinction d’age, a condition qu’ils soient robustes et bons nageurs.
Quatre rameurs se placent de chaque cote du bateau, un homme se tient a l’avant pour diriger la proue et un autre a l’arriere pour gouverner.
Le chef d’embarcation porte un vetement brun avec une ceinture rouge et un bandeau rouge sur la tete. Les rameurs portent des pantalons courts et des tuniques ba ba a manches courtes confectionnees par le village. Afin de distinguer les equipes, chaque village utilise une couleur differente : par exemple, l’equipe du village Doai porte des tuniques rouges, tandis que d’autres portent du blanc, du bleu ou du jaune.
Lorsque le tambour du depart retentit et que le drapeau s’abaisse, les bateaux s’elancent simultanement sur le fleuve. Les rames frappent l’eau en rythme, creant une atmosphere tres animee.
La course ne comporte qu’un seul tour. Si le niveau de l’eau est eleve, les bateaux parcourent deux bras du fleuve autour du nghe boi, sur une distance d’environ 4 kilometres. Si l’eau est basse, les bateaux traversent le fleuve jusqu’a l’autre rive avant de revenir vers le nghe boi pour atteindre la ligne d’arrivee.
A la fin de la course, le bateau arrive premier recoit trois pieces de monnaie et douze morceaux de tissu rouge, le deuxieme recoit trois pieces, et le troisieme deux pieces.
Apres la course, la fete se poursuit avec plusieurs jeux traditionnels tels que combat au baton, combat au fouet et lutte traditionnelle. Chaque epreuve se dispute en trois manches afin de determiner les trois premiers rangs.
La fete se termine generalement vers midi le meme jour.
References
- Mai Thanh Hải (2004), Địa chí tôn giáo – lễ hội Việt Nam, Nxb Văn hóa thông tin.
- Lê Trung Vũ (Chủ biên), 2001, Lễ hội Thăng Long, Nxb Hà Nội.
