Thời gian tổ chức
Hội đua voi của người M’nông thường được tổ chức vào tháng ba âm lịch, tức vào mùa xuân. Đây là thời điểm được xem là đẹp nhất trong năm ở Tây Nguyên: trời nắng dịu, đất rừng khô ráo, dọc theo các bờ sông và suối, nhiều loài hoa rừng nở rộ với đủ màu sắc như trắng, vàng, tím, hồng.
Người Tây Nguyên thường ví von thời điểm này là: “mùa con ong đi lấy mật, mùa con voi xuống sông uống nước; mùa em đi phát rẫy làm nương; anh vào rừng đặt bẫy, gài chông”. Vì vậy, đây là dịp thích hợp để các buôn làng tổ chức lễ hội và những cuộc thi tài sôi nổi.
Địa điểm
Hội đua voi thường diễn ra tại những dải đất rộng và tương đối bằng phẳng, hoặc các khu rừng thưa ít cây lớn. Đường đua thường có bề ngang đủ rộng để khoảng mười con voi có thể dàn hàng ngang cùng lúc, còn chiều dài từ một đến hai ki-lô-mét.
Nhiều cuộc đua voi nổi tiếng được tổ chức ở vùng buôn Đôn, thuộc tỉnh Đắk Lắk, nơi từ lâu đã nổi tiếng với nghề săn bắt và thuần dưỡng voi. Đây cũng là nơi sinh sống của nhiều tộc người như M’nông, Êđê, Lào… và là vùng có đàn voi nhà đông đảo.
Lịch sử
Đối với các dân tộc sống dọc dãy Trường Sơn, đặc biệt là người M’nông, voi được xem là loài vật quý giá nhất, tượng trưng cho sức mạnh và sự giàu có của mỗi gia đình cũng như mỗi buôn làng.
Từ một loài vật hoang dã trong rừng sâu, khi được bắt về và thuần dưỡng, voi trở thành người bạn thân thiết của con người. Trong đời sống thường ngày, voi giúp vận chuyển hàng hóa, đi lại, làm rẫy, kéo gỗ và tham gia nhiều công việc nặng nhọc khác.
Voi tuy là loài vật có thân hình to lớn nhưng lại nổi bật bởi trí thông minh và đặc biệt là lòng trung nghĩa hiếm thấy trong thế giới hoang dã. Sử sách và truyền thuyết Việt Nam đã lưu lại nhiều câu chuyện cảm động về tình nghĩa giữa voi và con người. Tương truyền, sau khi Hai Bà Trưng tuẫn tiết tại sông Hát, hai con voi chiến của bà đã tìm về nơi ấy, quanh quẩn bên thi hài chủ rồi bỏ ăn cho đến chết. Câu chuyện này vẫn còn được nhắc nhớ tại Đền Voi Phục ở Hà Nội.
Một câu chuyện khác đầy bi tráng gắn với nữ tướng Bùi Thị Xuân, khi bà bị xử tử dưới triều Gia Long, con voi chiến – người bạn đồng hành trung thành đã không nỡ giày xéo chủ. Trước tình thế ấy, bà phải dịu dàng gọi và dặn rằng nếu không ra tay, chính nó sẽ phải chịu chết oan. Nghe lời, con voi cúi đầu, vái chủ ba lần, nước mắt tuôn rơi, rồi dùng vòi nâng bà lên cao, đón lấy bằng cặp ngà, để bà chỉ chịu một lần đau đớn. Sau đó, nó tìm cách phá xích, chạy vào rừng sâu.
Không chỉ trong những câu chuyện riêng lẻ, hình ảnh voi còn gắn liền với những chiến công oanh liệt của dân tộc. Trong trận đánh đồn Ngọc Hồi năm 1789, dưới sự chỉ huy của Đặng Tiến Đông, voi chiến của nghĩa quân Tây Sơn đã góp phần quan trọng vào chiến thắng. Hay như con voi già của vua Hàm Nghi, khi nhà vua bị bắt, cũng đã phá xích chạy vào rừng và tuyệt thực cho đến chết.
Những câu chuyện ấy không chỉ cho thấy vai trò của voi trong lịch sử mà còn khắc họa một cách sâu sắc phẩm chất trung thành, nghĩa tình của loài vật này – một biểu tượng đẹp trong văn hóa truyền thống Việt Nam.
Trong cả nước, voi tập trung nhiều nhất ở tỉnh Đắk Lắk, với hàng trăm con voi nhà, trong đó huyện Ea Súp có đàn voi đông nhất. Buôn Đôn vì vậy từ lâu đã trở thành vùng đất nổi tiếng với nghề săn bắt và huấn luyện voi.
Chính từ truyền thống gắn bó lâu đời giữa con người và voi, hội đua voi đã ra đời như một dịp để tôn vinh sức mạnh, sự khéo léo và tinh thần dũng cảm của người M’nông.
Phần lễ
Trước ngày hội, người dân trong các buôn làng bắt đầu chuẩn bị từ nhiều tháng trước. Những chàng trai và các mơgát (người quản tượng) đưa voi vào những khu rừng có nhiều cỏ cây để chúng ăn uống đầy đủ và khỏe mạnh.
Ngoài thức ăn tự nhiên, voi còn được bồi dưỡng thêm chuối chín, đu đủ chín, mía, bắp ngô, khoai lang và cám gạo. Trong thời gian này, người ta cũng hạn chế cho voi làm việc nặng để giữ sức cho cuộc thi.
Đến ngày hội, đàn voi từ các buôn làng xa gần lần lượt kéo về địa điểm thi đấu. Người dân từ nhiều nơi cũng tụ họp về đây, mặc những bộ trang phục truyền thống rực rỡ sắc màu để tham dự ngày hội.
Khi cuộc đua bắt đầu, một hồi tù và vang lên báo hiệu. Những con voi dưới sự điều khiển của các chàng mơgát tiến vào bãi đua và dàn hàng ngang. Con voi đầu đàn bước ra phía trước, ngẩng cao đầu, quay vòi rồi cúi xuống như chào khán giả hai bên.
Không khí lúc này trở nên căng thẳng và náo nhiệt. Tiếng chiêng, tiếng trống vang lên rộn rã. Trên mỗi con voi có hai mơgát: một người ngồi phía trước điều khiển voi bằng một thanh sắt nhọn gọi là kreo, còn người ngồi phía sau dùng búa gỗ thúc vào mông voi để voi tăng tốc.
Khi tiếng tù và báo hiệu xuất phát vang lên, đàn voi lập tức lao về phía trước. Những bước chân voi to lớn vốn thường ngày chậm rãi nay trở nên nhanh và mạnh, tạo nên cảnh tượng đầy khí thế giữa tiếng reo hò cổ vũ của khán giả.
Phần hội
Khi chú voi dẫn đầu xuất hiện ở vòng quay trở về đích, tiếng reo hò của khán giả vang lên như sấm. Tiếng chiêng, tiếng trống giục giã không ngừng. Những con voi thắng cuộc giơ cao vòi vẫy chào mọi người, rồi ngoan ngoãn nhận những khúc mía, ống đường do người dân mang đến thưởng.
Sau cuộc đua, các đàn voi lần lượt trở về buôn làng của mình. Những con voi và chàng mơgát thắng cuộc được dân làng ra tận đầu buôn đón chào, tặng quà như những người chiến thắng.
Thông thường, voi thắng cuộc thường thuộc về buôn Đôn – buôn làng của người M’nông nổi tiếng có nhiều voi và có truyền thống chăm sóc, huấn luyện voi giỏi nhất trong vùng.
Hội đua voi là ngày vui lớn của người Tây Nguyên. Lễ hội thể hiện rõ tinh thần thượng võ và lòng dũng cảm của người M’nông, những con người từng quen đối mặt với nguy hiểm trong các cuộc săn bắt voi rừng.
Khung cảnh thiên nhiên hùng vĩ của núi rừng Tây Nguyên – nơi diễn ra cuộc đua – càng làm tăng thêm vẻ hào hùng và đặc sắc của lễ hội cổ truyền này.
Một sự kiện đáng chú ý diễn ra vào tháng 4 năm 1993 (tức tháng 3 âm lịch) khi “Liên hoan lễ hội cồng chiêng và đua voi Tây Nguyên” được tổ chức tại thị xã Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk. Nhiều dân tộc như Gia Rai, Êđê, M’nông, Ba Na, Xê Đăng, Cơ Tu, Chăm Hroi… đã tụ họp về đây cùng tham gia ngày hội.
Mở đầu lễ hội là cuộc diễu hành của 35 con voi từ các huyện Ea Súp, Krông Bông, Lắk, H’Lao và Đắk Min tiến vào thành phố Buôn Ma Thuột. Những con voi cao lớn, lưng phủ khăn thêu rực rỡ, bước đi giữa sự chào đón nồng nhiệt của người dân.
Tuy nhiên, cuộc đua voi tổ chức trên sân vận động của thị xã vào ngày 8 tháng 4 năm đó không thật sự hấp dẫn như khi diễn ra trong không gian rừng núi tự nhiên, bởi đường đua trong sân vận động chật hẹp, không phù hợp với những con voi to lớn vốn quen hoạt động trong thiên nhiên rộng rãi.
Hiện nay, Hội đua voi Tây Nguyên được xem là một trong những lễ hội văn hóa đặc sắc của các dân tộc vùng Tây Nguyên, gắn liền với đời sống, tập quán và truyền thống săn bắt, thuần dưỡng voi của người M’nông và nhiều cộng đồng dân tộc khác trong khu vực.
Tài liệu tham khảo
- Vũ Thụy An (Biên soạn), 2015, Lễ hội truyền thống Việt Nam, Nxb Thanh niên.
- Mai Thanh Hải (2004), Địa chí tôn giáo – lễ hội Việt Nam, Nxb Văn hóa thông tin.
- Thạch Phương – Lê Trung Vũ (2015), 60 Lễ hội truyền thống Việt Nam, Nxb Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh.
Ngôn ngữ khác
Tiếng Anh
General Information
The elephant racing festival of the M’nong people is usually held in the third lunar month, corresponding to spring. This is considered the most beautiful time of the year in the Central Highlands: the weather is mild and sunny, the forest land is dry, and along rivers and streams many kinds of wildflowers bloom in white, yellow, purple, and pink.
People of the Central Highlands often describe this season as: “the season when bees go to collect honey, when elephants go down to the river to drink; when girls clear fields for cultivation; when men enter the forest to set traps.” Therefore, this is an ideal time for villages to organize festivals and lively competitions.
Location
Elephant races are typically held on wide and relatively flat land, or in sparse forests with few large trees. The race track is wide enough for about ten elephants to line up side by side, and its length ranges from one to two kilometers.
Many famous elephant races take place in Buon Don, in Dak Lak province, a region long known for its tradition of capturing and taming elephants. This is also home to various ethnic groups such as the M’nong, Ede, and Lao, and has one of the largest populations of domesticated elephants.
History
For ethnic groups living along the Truong Son range, especially the M’nong, elephants are considered the most valuable animals, symbolizing strength and wealth for both families and villages.
Originally wild animals of the deep forest, elephants, once captured and trained, become close companions to humans. In daily life, they assist in transporting goods, traveling, farming, hauling timber, and performing many heavy tasks.
Despite their large size, elephants are notable for their intelligence and their remarkable loyalty, rarely seen in the wild. Vietnamese historical records and legends preserve many touching stories about the bond between elephants and humans. It is said that after the Trung Sisters died at the Hat River, their war elephants returned to the place, stayed beside their mistresses’ bodies, and refused to eat until death. This story is still remembered at Voi Phuc Temple in Ha Noi.
Another tragic story is associated with the female general Bui Thi Xuan. When she was executed under the Gia Long reign, her loyal war elephant refused to trample her. She gently urged it, saying that if it did not obey, it would be killed unjustly. The elephant bowed three times, tears falling, then lifted her with its trunk and let her fall onto its tusks so she would suffer only once. Afterward, it broke its chains and fled into the forest.
Elephants are also closely tied to great military victories. In the battle of Ngoc Hoi in 1789, under the command of Dang Tien Dong, the war elephants of the Tay Son army played a crucial role. Likewise, the elephant of King Ham Nghi, after the king’s capture, broke its chains, returned to the forest, and starved itself to death.
These stories highlight not only the role of elephants in history but also their loyalty and emotional depth, making them a powerful symbol in Vietnamese traditional culture.
In Vietnam, elephants are most concentrated in Dak Lak province, with hundreds of domesticated elephants, especially in Ea Sup district. Buon Don has thus long been known as a center for elephant hunting and training.
From this long-standing relationship between humans and elephants, the elephant racing festival emerged as an occasion to honor strength, skill, and bravery among the M’nong people.
Rituals
Preparations for the festival begin months in advance. Young men and mahouts (mogat) take elephants into forest areas rich in vegetation so they can feed well and maintain good health.
In addition to natural food, elephants are supplemented with ripe bananas, papayas, sugarcane, maize, sweet potatoes, and rice bran. During this period, heavy work is limited to preserve their strength for the competition.
On the festival day, elephants from different villages gather at the racing ground. People from various places also come, dressed in colorful traditional costumes.
When the race begins, a horn signal is sounded. Under the control of the mahouts, elephants enter the field and line up. The leading elephant steps forward, raises its head, swings its trunk, and bows as if greeting the spectators.
The atmosphere becomes intense and lively. The sounds of gongs and drums fill the air. Each elephant carries two mahouts: one in front guiding it with a pointed iron tool called a kreo, and one behind urging it forward with a wooden hammer.
At the starting signal, the elephants surge forward. Their normally slow steps become fast and powerful, creating a dramatic spectacle amid the cheers of the crowd.
Festival Activities
When the leading elephant appears at the final turn toward the finish line, the crowd erupts in thunderous cheers. Gongs and drums continue to resound. The winning elephants raise their trunks in greeting and are rewarded with sugarcane and treats from spectators.
After the race, the elephants return to their villages. Winning elephants and their mahouts are welcomed at the village entrance and honored with gifts like champions.
Typically, winning elephants often come from Buon Don, known for having many elephants and strong traditions in elephant care and training.
The elephant racing festival is a major celebration of the Central Highlands peoples. It reflects the martial spirit and bravery of the M’nong, who historically faced dangers in capturing wild elephants.
The majestic natural setting of the Central Highlands further enhances the grandeur and uniqueness of this traditional festival.
A notable event took place in April 1993 (third lunar month), when the “Central Highlands Gong Culture and Elephant Racing Festival” was held in Buon Ma Thuot, Dak Lak province. Ethnic groups such as Gia Rai, Ede, M’nong, Ba Na, Xe Dang, Co Tu, and Cham Hroi gathered to participate.
The festival opened with a parade of 35 elephants from districts such as Ea Sup, Krong Bong, Lak, H’Lao, and Dak Min entering Buon Ma Thuot town, welcomed enthusiastically by local people.
However, the elephant race held in the town stadium on April 8 that year was less impressive than those in natural forest settings, as the stadium track was too narrow for such large animals accustomed to open spaces.
Today, the Central Highlands elephant racing festival is recognized as a distinctive cultural event of the region’s ethnic communities, closely associated with their traditions of elephant hunting, taming, and cultural life.
References
- Vũ Thụy An (Biên soạn), 2015, Lễ hội truyền thống Việt Nam, Nxb Thanh niên.
- Mai Thanh Hải (2004), Địa chí tôn giáo – lễ hội Việt Nam, Nxb Văn hóa thông tin.
- Thạch Phương – Lê Trung Vũ (2015), 60 Lễ hội truyền thống Việt Nam, Nxb Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh.
Tiếng Trung
举办时间
芒侬族赛象节通常在农历三月举行，即春季。这一时期被视为西原一年中最美的时节：阳光柔和，林地干爽，沿着河岸与溪流，各类野花竞相开放，色彩缤纷，有白、黄、紫、粉等。
西原人民常用一句话来形容这一时节：“是蜜蜂采蜜的季节，是大象下河饮水的季节；是姑娘开荒种地的季节，是小伙进林设陷捕猎的季节。”因此，这也是各个村寨举行节庆和竞技活动的理想时机。
地点
赛象通常在开阔平坦的地带或树木稀疏的林地中举行。赛道宽度足以让约十头大象并排起跑，长度一般在一至两公里之间。
许多著名的赛象活动在多恩村一带举行，该地属于得乐省，长期以来以捕捉和驯养大象闻名。这里居住着芒侬、埃地、老挝等多个民族，也是家养大象数量较多的地区。
历史
对于生活在长山山脉一带的各民族，尤其是芒侬族而言，大象是最珍贵的动物，象征着力量与财富，也是家庭与村寨地位的重要标志。
大象原本是深林中的野生动物，被捕获并驯养之后，成为人类亲密的伙伴。在日常生活中，它们承担运输、出行、开荒、运木等多种繁重劳动。
尽管体型庞大，大象却以聪慧和罕见的忠诚著称。越南历史与传说中流传着许多人与象之间感人至深的故事。例如，相传征侧、征贰两位女王在叱咤江畔殉国后，她们的战象守护遗体，不食而亡。该故事至今仍在河内伏象祠中被人传颂。
另一段悲壮的故事与女将裴氏春有关。她在嘉隆年间被处死时，其战象不忍践踏主人。她只得安抚并嘱咐它执行命令。大象含泪三拜后，用长鼻将她托起，再以象牙承接，使她仅承受一次痛苦，随后挣脱锁链逃入深林。
此外，大象还参与了许多民族历史上的重要战役。例如1789年玉回之战中，在邓进东的指挥下，西山军的象兵发挥了重要作用。又如咸宜帝的一头老象，在皇帝被捕后挣脱锁链，绝食而亡。
这些故事不仅体现了大象在历史中的作用，也深刻展现了其忠义品质，成为越南传统文化中的重要象征。
在全国范围内，大象主要集中在得乐省，曾拥有数百头家养大象，其中亚苏县数量最多。多恩村因此成为著名的捕象与训象之地。
正是基于人与大象长期紧密的关系，赛象节逐渐形成，成为展示芒侬族力量、技巧与勇气的重要节日。
礼仪部分
节日前，村寨居民需提前数月准备。青年与驯象人将大象带入草木丰富的森林中，使其得到充分休养。
除了自然食物外，大象还会被喂以熟香蕉、木瓜、甘蔗、玉米、红薯及米糠等，以增强体力。同时尽量减少其劳动强度，为比赛保存体力。
节日当天，各地村寨的大象陆续汇集至赛场。来自各地的人们身着色彩鲜艳的民族服饰，共同参与盛会。
比赛开始时，号角声响起，大象在驯象人的指挥下进入赛场并排站立。领头的大象走出队列，高昂头颅，挥动长鼻，随后俯首，仿佛向观众致意。
此时气氛紧张而热烈，锣鼓齐鸣。每头大象上有两名驯象人：前方一人手持尖铁器“kreo”控制方向，后方一人用木槌敲击象臀以催促加速。
当起跑信号再次响起，大象群立刻冲出。平日缓慢的步伐此刻变得迅猛有力，在观众的欢呼声中形成极具气势的场面。
会娱部分
当领先的大象出现在终点回转处时，观众欢呼如雷，锣鼓声不断。获胜的大象高举长鼻向观众致意，并接受人们递上的甘蔗等奖赏。
比赛结束后，各队大象返回各自村寨。获胜的大象与驯象人会在村口受到隆重迎接，并获得奖励。
通常，冠军多来自多恩村，因为这里以拥有众多大象及高超的驯养技艺而闻名。
赛象节是西原地区的重要节日，体现了芒侬族尚武精神与勇敢品质，这种精神源于他们长期从事捕象活动的传统。
壮丽的西原山林景观更为这一节日增添了雄浑与独特的魅力。
值得一提的是，1993年4月（即农历三月），西原锣钲文化与赛象节在邦美蜀市举行。嘉莱、埃地、芒侬、巴拿、色当、戈都、占族等多个民族齐聚一堂。
节日以35头来自亚苏、克容邦、乐县、赫老与得明等地的大象巡游拉开序幕。高大的大象披着绣花彩毯，在人群的热烈欢迎中缓缓前行。
然而，当年4月8日在体育场举行的比赛由于场地狭窄，不如自然环境中的比赛精彩，大象难以充分发挥其速度与力量。
如今，西原赛象节已成为当地最具特色的民族文化节庆之一，与芒侬族及其他民族的生活习俗和驯象传统紧密相连。
参考文献
- Vũ Thụy An (Biên soạn), 2015, Lễ hội truyền thống Việt Nam, Nxb Thanh niên.
- Mai Thanh Hải (2004), Địa chí tôn giáo – lễ hội Việt Nam, Nxb Văn hóa thông tin.
- Thạch Phương – Lê Trung Vũ (2015), 60 Lễ hội truyền thống Việt Nam, Nxb Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh.
Tiếng Pháp
Periode d’organisation
La fete de dua voi cua nguoi Mnong est generalement organisee au thang Ba am lich, c’est-a-dire au printemps. C’est la periode consideree comme la plus belle de l’annee dans la region du Tay Nguyen : le climat est doux et ensoleille, la terre forestiere est seche, et le long des rivieres et des ruisseaux, de nombreuses fleurs sauvages s’epanouissent avec des couleurs variees comme le blanc, le jaune, le violet et le rose.
Les habitants du Tay Nguyen decrivent souvent cette periode ainsi :
« mua con ong di lay mat, mua con voi xuong song uong nuoc; mua em di phat ray lam nuong; anh vao rung dat bay, gai chong ».
C’est donc un moment ideal pour organiser des fetes et des competitions traditionnelles.
Lieu
La course de voi se deroule generalement sur des terrains larges et relativement plats, ou dans des forets claires avec peu de grands arbres. La piste est assez large pour permettre a une dizaine de voi de se placer cote a cote, avec une longueur allant de un a deux kilometres.
De nombreuses courses celebres ont lieu dans la region de buon Don, province de Dak Lak, connue depuis longtemps pour la chasse et le dressage des voi. Cette region abrite egalement plusieurs groupes ethniques tels que Mnong, Ede, Lao, et possede un grand nombre de voi domestiques.
Histoire
Pour les peuples vivant le long de la chaine de Truong Son, en particulier les Mnong, le voi est considere comme l’animal le plus precieux, symbole de puissance et de richesse pour chaque famille et chaque village.
D’un animal sauvage de la foret profonde, une fois capture et apprivoise, le voi devient un compagnon proche de l’homme. Dans la vie quotidienne, il transporte des marchandises, sert de moyen de deplacement, travaille dans les champs, tire du bois et participe a de nombreuses taches lourdes.
Malgre sa taille imposante, le voi se distingue par son intelligence et surtout par sa fidelite remarquable. L’histoire et les legendes vietnamiennes conservent de nombreux recits emouvants sur les liens entre l’homme et le voi.
On raconte qu’apres la mort des Hai Ba Trung sur la riviere Hat, leurs voi de guerre revinrent sur les lieux, resterent pres de leur maitresse et refuserent de manger jusqu’a mourir. Cette histoire est encore evoquee au den Voi Phuc a Ha Noi.
Un autre recit tragique concerne la generale Bui Thi Xuan. Lors de son execution sous le regne de Gia Long, son voi de guerre refusa de la pietiner. Elle dut lui ordonner elle-meme d’agir. Le voi s’inclina trois fois, versa des larmes, puis la souleva avec sa trompe pour lui eviter une longue souffrance avant de s’enfuir dans la foret.
Les voi sont egalement lies aux grandes victoires militaires. Lors de la bataille de Ngoc Hoi en 1789, sous le commandement de Dang Tien Dong, les voi de guerre de l’armee Tay Son jouerent un role important. De meme, le voi du roi Ham Nghi, apres la capture du roi, brisa ses chaines et mourut en refusant de s’alimenter.
Ces histoires illustrent non seulement le role du voi dans l’histoire, mais aussi ses qualites de fidelite et de loyauté, faisant de lui un symbole important de la culture vietnamienne.
Au Vietnam, les voi se concentrent principalement dans la province de Dak Lak, notamment dans le district de Ea Sup, ou l’on trouve le plus grand nombre de voi domestiques. Buon Don est ainsi devenu celebre pour la chasse et le dressage des voi.
C’est de cette relation etroite entre l’homme et le voi qu’est nee la fete de la course de voi, destinee a honorer la force, l’habileté et le courage des Mnong.
Les rites
Avant la fete, les preparatifs commencent plusieurs mois a l’avance. Les jeunes hommes et les mogat (cornacs) conduisent les voi dans des zones forestieres riches en vegetation afin de les nourrir et de renforcer leur condition physique.
En plus de leur alimentation naturelle, les voi recoivent des supplements tels que bananes mures, papayes, canne a sucre, mais, patates douces et son de riz. On limite egalement les travaux lourds pour preserver leur energie.
Le jour de la fete, les voi venus de differents villages se rassemblent sur le lieu de la competition. Les habitants, vetus de costumes traditionnels colores, viennent assister a l’evenement.
La course commence par le son d’une corne. Les voi, diriges par les mogat, entrent sur la piste et se placent en ligne. Le voi meneur avance, leve la tete, agite sa trompe puis s’incline comme pour saluer le public.
L’atmosphere devient alors intense et animee, accompagnee du son des gongs et des tambours. Chaque voi porte deux mogat : l’un a l’avant dirige avec un instrument appele kreo, l’autre a l’arriere stimule le voi avec un maillet en bois.
Au signal du depart, les voi s’elancent a toute vitesse. Leurs pas puissants, habituellement lents, deviennent rapides et vigoureux, creant un spectacle impressionnant.
La fete
Lorsque le voi de tete apparait sur le chemin du retour, les acclamations du public retentissent. Les gongs et les tambours rythment la course.
Les voi vainqueurs levent leur trompe pour saluer, puis recoivent des recompenses telles que des tiges de canne a sucre offertes par les spectateurs.
Apres la course, les voi retournent dans leurs villages. Les vainqueurs sont accueillis avec enthousiasme et recoivent des cadeaux.
Les victoires reviennent souvent aux voi de buon Don, region reputee pour son savoir-faire en matiere d’elevage et de dressage.
La fete de la course de voi constitue un grand evenement du Tay Nguyen, reflet de l’esprit martial et du courage des Mnong, habitues aux dangers de la chasse aux voi sauvages.
Le cadre naturel majestueux des montagnes et forets du Tay Nguyen renforce encore le caractere spectaculaire de cette fete traditionnelle.
Un evenement marquant eut lieu en avril 1993 lors du festival des gongs et de la course de voi organise a Buon Ma Thuot. De nombreux groupes ethniques tels que Gia Rai, Ede, Mnong, Ba Na, Xe Dang, Co Tu, Cham Hroi y participerent.
Cependant, la course organisee dans un stade le 8 avril fut moins impressionnante que dans la nature, en raison de l’espace limite.
Aujourd’hui, la fete de la course de voi est consideree comme l’un des festivals culturels les plus representatifs du Tay Nguyen.
References
- Vũ Thụy An (Biên soạn), 2015, Lễ hội truyền thống Việt Nam, Nxb Thanh niên.
- Mai Thanh Hải (2004), Địa chí tôn giáo – lễ hội Việt Nam, Nxb Văn hóa thông tin.
- Thạch Phương – Lê Trung Vũ (2015), 60 Lễ hội truyền thống Việt Nam, Nxb Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh.
