Thời gian
Từ mùng 6 đến mùng 7 tháng Giêng Âm lịch
Địa điểm
Phường Xương Giang, tỉnh Bắc Ninh.
Lịch sử và di vật
Khu di tích lịch sử Chiến thắng Xương Giang nằm tại phường Xương Giang, tỉnh Bắc Ninh, là nơi ghi dấu chiến công oanh liệt của nghĩa quân Lam Sơn trong cuộc kháng chiến chống quân Minh năm 1427. Trận chiến Chi Lăng – Xương Giang đã góp phần chấm dứt 20 năm đô hộ của nhà Minh, mở ra thời kỳ độc lập cho nước Đại Việt.
Thành Xương Giang vốn được quân Minh xây dựng từ năm 1407. Nơi đây hiện còn lưu giữ nhiều dấu tích quan trọng như: Cửa Đông, Cửa Bắc, Cửa Nam, khu trung tâm, dấu vết tường thành phía Đông, đoạn sông Xương Giang, giếng Phủ, đền Thành cùng các hố khai quật khảo cổ học.
Đền Xương Giang là công trình kiến trúc tiêu biểu nằm trong khu di tích thành Xương Giang, kết hợp hài hòa giữa phong cách thời Hậu Lê và những yếu tố hiện đại. Đền gồm ba tòa chính: Tiền bái, Thiêu hương và Chính cung, tạo thành một quần thể uy nghi, cân xứng.
Trước đền là cổng tam quan với ba lối đi, tiếp đến là nghi môn tứ trụ kình thiên vững chãi, khắc câu đối bằng chữ quốc ngữ – nét độc đáo hiếm thấy ở các ngôi đền truyền thống. Hai bên sân là tả vu – lầu chuông và hữu vu – lầu trống, còn phía trước là sân hội lớn lát đá vuông, nơi tụ khí linh thiêng và thịnh vượng.
Tòa Tiền bái là nơi diễn ra các nghi lễ quan trọng trong những dịp lễ, ngày hội của Khu di tích Chiến thắng Xương Giang, nơi quan viên và nhân dân làm lễ tưởng niệm các anh hùng nghĩa sĩ Lam Sơn. Công trình gồm 5 gian 2 trái, mái 8 mái chồng diêm cong lượn mềm mại, với 6 hàng cột tạo nên dáng vẻ uy nghi, bề thế mang đậm phong cách kiến trúc cổ truyền.
Chính giữa tòa là hương án ban công đồng, nơi thờ ngũ tướng, ngũ phương, thổ công, thành hoàng và các anh hùng nghĩa sĩ cùng vong linh nghĩa quân. Toàn bộ công trình được kết hợp tinh tế giữa đá xanh và gỗ, với cột hiên chạm khắc hình rồng mây mềm mại mà vẫn vững chãi. Hai bên trong đền đặt đôi thần mã trắng – hồng cùng giá trống và chiêng dùng trong các lễ tế thần và tế nghĩa sĩ.
Đặc biệt, Đền Xương Giang hiện lưu giữ viên gạch cổ thế kỷ XV mang về từ Kinh điện Lam Kinh – kinh đô đầu tiên của triều Lê. Dưới nền đền có đất long mạch Lam Kinh, nước giếng ngọc được lấy về đổ vào hai giếng mắt rồng, cùng chân hương thờ Lê Lợi từ Lam Kinh. Những biểu tượng linh thiêng ấy thể hiện sự kết nối tâm linh sâu sắc, như lời chấp thuận của Đức Cao Tổ Hoàng Đế Lê Lợi cho nhân dân Bắc Giang được phụng thờ Ngài tại Đền Xương Giang.
Tòa Chính cung gồm ba gian thờ chính, là nơi tôn thờ Thái tổ Cao Hoàng đế Lê Lợi, Quân sư Nguyễn Trãi cùng 16 vị tướng lĩnh trực tiếp tham gia trận Chi Lăng – Xương Giang. Hai bên tả – hữu là ban thờ Tiền quân và Hậu quân của nghĩa quân Lam Sơn, những người đã anh dũng hy sinh góp phần làm nên chiến thắng lịch sử, chấm dứt 20 năm đô hộ của nhà Minh và mở ra kỷ nguyên độc lập cho dân tộc Đại Việt.
Gian giữa đặt ban thờ và tượng Hoàng đế Lê Lợi bằng đồng, nặng 1.300 kg, được đúc dựa theo mẫu tượng thờ tại Thái Miếu nhà Lê ở Thanh Hóa. Tượng thể hiện dáng vẻ uy nghi, lẫm liệt của một vị tướng tài ba, đồng thời toát lên phong thái nhân hậu, đức độ của một minh quân.
Hai gian bên thờ Quân sư Nguyễn Trãi và 16 tướng lĩnh Lam Sơn, cùng ban thờ Tiền – Hậu quân, tưởng niệm và tri ân công lao của những người đã ngã xuống vì độc lập dân tộc. Đặc biệt, đền còn thờ tướng quân Phạm Văn Liêu (Phạm Đình Liêu) – người Thanh Hóa, theo Lê Lợi từ buổi đầu khởi nghĩa Lam Sơn, sau chiến thắng được phong Bình Ngô khai quốc công thần, Khang Thái úy, và ở lại trấn giữ vùng Kinh Bắc.
Lễ hội đền Xương Giang
Đầu xuân – ngày 6 và 7 tháng Giêng âm lịch hằng năm, nơi đây tưng bừng diễn ra Lễ hội Thành Xương Giang, một trong những lễ hội lớn và có ý nghĩa nhất của tỉnh Bắc Ninh. Đây là dịp để người dân tưởng nhớ công lao của nghĩa quân Lam Sơn, tri ân những anh hùng đã ngã xuống vì độc lập dân tộc, đồng thời ôn lại trang sử hào hùng của chiến thắng Chi Lăng – Xương Giang lẫy lừng.
Không khí lễ hội bắt đầu sôi động từ tối mùng 5 tháng Giêng, khi thanh niên trong vùng quây quần tổ chức đốt lửa trại, mở đầu cho chuỗi hoạt động tưng bừng của ngày hội. Sáng mùng 6, khắp nẻo đường Bắc Ninh rộn ràng tiếng chiêng trống, cờ hoa rực rỡ, từng đoàn người trong trang phục truyền thống nô nức rước kiệu, dâng hương tưởng niệm các bậc tiền nhân.
Trong suốt lễ hội, các chiến công năm xưa của nghĩa quân Lam Sơn được tái hiện sinh động qua những màn diễn lịch sử, giúp du khách cảm nhận sâu sắc tinh thần quật cường của dân tộc. Cùng với đó là các nghi lễ dâng hương trang trọng, thể hiện lòng thành kính đối với anh hùng Lê Lợi, Nguyễn Trãi và các tướng sĩ.
Không chỉ mang ý nghĩa tưởng niệm, lễ hội còn là dịp để người dân vui chơi, gắn kết cộng đồng với nhiều trò chơi dân gian đặc sắc như đánh đu, kéo co, đấu vật, bịt mắt bắt dê… Tất cả tạo nên một không gian lễ hội sôi động, vừa linh thiêng vừa gần gũi, khiến bất cứ ai đến với Xương Giang mùa xuân cũng đều cảm nhận được niềm tự hào, hứng khởi và tình yêu quê hương sâu đậm
Tài liệu tham khảo
- Nguyễn Ngọc Hải, 2019, Quản lý lễ hội Xương Giang thành phố Bắc Giang tỉnh Bắc Giang, luận văn thạc sĩ, Trường Đại Học Sư phạm Nghệ Thuật Trung Ương, Hà Nội.
- Lan Hương, 2022, Bắc Giang: Xây dựng hồ sơ khoa học lễ hội chiến thắng Xương Giang đề nghị đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2023,Cục du lịch Việt Nam, truy cập tại: https://vietnamtourism.gov.vn/post/45878
- Giáp Văn Qúy, 2018, Quản lý di tích lịch sử Địa điểm chiến thắng Xương Giang thành phố Bắc Giang, luận văn thạc sĩ, Trường Đại Học Sư phạm Nghệ Thuật Trung Ương, Hà Nội.
Ngôn ngữ khác
Tiếng Anh
Festival at Xuong Giang Temple – Xuong Giang Ward, Bac Ninh Province
Time
From the 6th to the 7th day of the First Lunar Month
Location
Xuong Giang Ward, Bac Ninh Province
History and Relics
The Historical Site of the Xuong Giang Victory, located in Xuong Giang Ward, Bac Ninh Province, commemorates the glorious triumph of the Lam Son insurgent army in the resistance war against the Ming invaders in 1427. The Chi Lang – Xuong Giang Campaign contributed to ending 20 years of Ming domination and ushered in a new era of independence for Dai Viet.
Xuong Giang Citadel was originally built by the Ming army in 1407. The area still preserves many important remnants, such as the East, North, and South Gates, the central area, traces of the eastern rampart, a section of the Xuong Giang River, the Phu Well, the Citadel Temple, and several archaeological excavation pits.
Xuong Giang Temple is a representative architectural structure within the Xuong Giang Citadel complex, harmoniously blending the Late Le style with modern elements. The temple consists of three main buildings—Tien Bai, Thieu Huong, and Chinh Cung—forming an imposing, well-balanced ensemble.
In front of the temple stands a tam quan gate with three entrances, followed by a solid tu tru ceremonial gate carved with inscriptions in the Vietnamese romanized script—a rare feature among traditional temples. On both sides of the courtyard are the bell tower (left) and drum tower (right). The main square is paved with square stone slabs and serves as a sacred gathering place symbolizing prosperity and spiritual energy.
The Tien Bai Hall hosts major ceremonies during festivals held at the Xuong Giang Victory Site, where officials and local residents honor the Lam Son heroes. The structure comprises five bays and two lean-tos, with an eight-layered roof of elegant upward curves and six rows of pillars reflecting traditional Vietnamese architecture.
At the center is the incense altar dedicated to deities of the Five Directions, earth gods, the citadel’s tutelary spirit, heroes, and fallen Lam Son soldiers. The structure combines blue stone and wood, with dragon-and-cloud carvings on the veranda pillars—both graceful and robust. Inside stand a pair of sacred horses (white and pink), along with drums and gongs used in ritual ceremonies.
Notably, Xuong Giang Temple preserves a 15th-century brick brought from Lam Kinh—the first royal capital of the Le dynasty. Beneath the temple lies Lam Kinh earth veins; water from the Jade Well was brought to fill the temple’s two “dragon-eye wells,” along with incense ashes from the altar of King Le Loi at Lam Kinh. These sacred symbols signify a profound spiritual connection, representing the blessing of Emperor Le Loi for the people of Bac Giang to worship him at Xuong Giang Temple.
The Chinh Cung Hall comprises three main altars dedicated to Emperor Le Loi, Military Advisor Nguyen Trai, and sixteen generals who directly participated in the Chi Lang – Xuong Giang Campaign. On the left and right are altars to the Front Army and Rear Army of the Lam Son forces, honoring those who sacrificed their lives for national independence.
The central chamber houses a 1,300-kg bronze statue of Emperor Le Loi, cast following the model preserved at the Le Dynasty Ancestral Temple in Thanh Hoa. The statue reflects the majestic bearing of a brilliant military commander and the benevolent dignity of a wise ruler.
The side chambers honor Nguyen Trai and the sixteen Lam Son generals, as well as the Front and Rear Army altars. The temple also worships General Pham Van Lieu (Pham Dinh Lieu) from Thanh Hoa, who followed Le Loi from the early days of the Lam Son uprising and, after victory, was granted the title Binh Ngo Khai Quoc Cong Than, Khang Thai Uy and later stationed in the Kinh Bac region.
Xuong Giang Temple Festival
Every spring, on the 6th and 7th days of the First Lunar Month, the Xuong Giang Citadel Festival—one of the most significant festivals in Bac Ninh Province—is joyfully celebrated. This is a time for locals to commemorate the Lam Son insurgents, honor the heroes who sacrificed for independence, and recall the glorious victory of Chi Lang – Xuong Giang.
Festivities begin on the evening of the 5th day of the First Lunar Month, when young villagers gather around a campfire, marking the start of the vibrant celebrations. On the morning of the 6th, the streets of Bac Ninh come alive with the sounds of drums and gongs, colorful flags, and processions of people dressed in traditional attire carrying palanquins and offering incense to their ancestors.
Throughout the festival, historic battles of the Lam Son army are reenacted vividly, allowing visitors to experience the resilient spirit of the Vietnamese people. Solemn incense-offering ceremonies honor Emperor Le Loi, Nguyen Trai, and the Lam Son generals.
Beyond commemoration, the festival also strengthens community bonds through traditional folk games such as swinging, tug-of-war, wrestling, and blindfolded goat-catching. These events create a lively yet sacred atmosphere, leaving every spring visitor to Xuong Giang with a deep sense of pride and affection for the homeland.
References
- Nguyễn Ngọc Hải, 2019, Quản lý lễ hội Xương Giang thành phố Bắc Giang tỉnh Bắc Giang, luận văn thạc sĩ, Trường Đại Học Sư phạm Nghệ Thuật Trung Ương, Hà Nội.
- Lan Hương, 2022, Bắc Giang: Xây dựng hồ sơ khoa học lễ hội chiến thắng Xương Giang đề nghị đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2023,Cục du lịch Việt Nam, truy cập tại: https://vietnamtourism.gov.vn/post/45878
- Giáp Văn Qúy, 2018, Quản lý di tích lịch sử Địa điểm chiến thắng Xương Giang thành phố Bắc Giang, luận văn thạc sĩ, Trường Đại Học Sư phạm Nghệ Thuật Trung Ương, Hà Nội.