Thời gian tổ chức
Lễ hội bơi Đăm được tổ chức hằng năm từ ngày 9 đến 11 tháng Ba âm lịch tại làng Đăm. Trong đó, ngày mồng 9 là ngày mở đầu lễ hội với các nghi thức rước và tế lễ. Cuộc đua thuyền diễn ra chủ yếu vào ngày 10 và 11 tháng Ba, thu hút đông đảo người dân và du khách đến xem.
Theo lệ xưa, lễ hội được tổ chức theo chu kỳ: năm chẵn có rước, năm lẻ chỉ tổ chức phần lễ với quy mô nhỏ hơn. Cứ 5 năm một lần, vào năm chẵn lại diễn ra lễ hội lớn với hội bơi thuyền Đăm, tái hiện chiến thuật tiến công bằng thủy quân của tướng quân Đào Trường.
Trong thời gian diễn ra lễ hội, từ sáng sớm tiếng trống làng đã vang lên báo hiệu ngày hội bắt đầu. Sau khi các nghi lễ tế tự hoàn tất vào khoảng giữa trưa, dân làng và khách thập phương tập trung ra khu vực sông để xem cuộc đua thuyền sôi động.
Địa điểm
Lễ hội bơi Đăm diễn ra tại làng Đăm, thuộc phường Tây Tựu, quận Bắc Từ Liêm, thành phố Hà Nội. Đây là vùng đất cổ nằm ở phía tây bắc Thủ đô, từ lâu nổi tiếng với nghề trồng hoa và các sinh hoạt văn hóa truyền thống.
Cuộc đua thuyền được tổ chức trên một nhánh của sông Nhuệ, còn gọi là sông Thủy Giang (sông Pheo), đoạn chảy qua làng. Khúc sông này dài gần 1 km và rộng khoảng 100 m, đủ điều kiện để tổ chức các cuộc đua thuyền.
Trung tâm sinh hoạt tín ngưỡng của làng là đình Tây Tựu (đình Đăm), nơi thờ Thành hoàng Đức Thánh Bạch Hạc Tam Giang Đào Trường. Đình được xây dựng từ thời Lê nhờ công của bà Nguyễn Thị Tính – một cung phi của vua Lê Thế Tông, người quê làng Đăm. Trải qua nhiều lần trùng tu, đình vẫn là nơi diễn ra các nghi lễ chính của lễ hội.
Kiến trúc đình gồm sân rộng với các phương đình nhỏ hai tầng tám mái ở bốn góc. Phía cuối sân là nhà chính ngự ngoài, đối diện với ao đình. Từ đây có con đường theo trục thần đạo dẫn tới chính ngự trong, nơi đặt ngai thờ Thánh. Các công trình đều mang kiến trúc truyền thống với mái cong, đầu đao uốn lượn và nhiều hoa văn trang trí.
Lịch sử
Hội bơi Đăm là một lễ hội truyền thống lâu đời của làng Đăm. Lễ hội có từ thế kỷ XV, gắn với việc thờ Thánh Bạch Hạc Tam Giang Đào Trường – vị tướng có công đánh giặc và bảo vệ đất nước từ thời các vua Hùng. Người dân trong vùng tôn ông làm Thành hoàng làng và tổ chức lễ hội hằng năm để tưởng nhớ công lao của ông.
Ngoài ra, theo quan niệm xưa, hội bơi Đăm còn là nghi thức dâng lễ lên thủy thần Tam Giang, vị thần cai quản nguồn nước, phù trợ cho việc sản xuất nông nghiệp. Vì vậy lễ hội mang ý nghĩa cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi và đời sống bình yên.
Trong lịch sử, hội bơi Đăm còn nổi tiếng vì từng là nơi rèn luyện kỹ năng bơi chèo cho trai tráng trong làng. Một số võ tướng nổi tiếng như Nguyễn Hữu Liêm, thống đốc thủy quân thời Lê Trung Hưng, hay Đỗ Đắc Liên ở thế kỷ XIX, trước khi trở thành tướng lĩnh thủy quân đều từng là những tay bơi giỏi của hội Đăm.
Trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp cho đến năm 1994, lễ hội có thời gian gián đoạn. Từ năm 1994 đến nay, hội bơi Đăm được khôi phục và tổ chức ngày càng quy mô hơn. Lễ hội hiện đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Phần lễ
Phần lễ của hội bơi Đăm diễn ra trang trọng tại đình Tây Tựu. Ngày mồng 9 tháng Ba, dân làng tổ chức rước Thánh từ miếu Thượng về đình. Đám rước đi qua các con đường trong làng với đầy đủ nghi trượng, cờ quạt và sự tham gia của đông đảo người dân.
Khi kiệu Thánh về tới đình, các cụ bô lão và trai đinh rước ngai vào chính điện. Sau đó là lễ tế long trọng do hội đồng bô lão thực hiện. Trong lúc các cụ tiến hành tế lễ, người dân và khách thập phương chuẩn bị lễ vật để dâng lên bàn thờ Thánh, thể hiện lòng thành kính và cầu mong bình an.
Sau nghi lễ ở đình, kiệu Thánh được rước ra Thủy tạ bên bờ sông. Tại đây, kiệu được đặt trang trọng hướng ra mặt nước. Tiếng chiêng trống và pháo nổ vang báo hiệu Thánh đã an vị, đồng thời cũng là hiệu lệnh chuẩn bị bắt đầu cuộc đua thuyền.
Phần hội
Phần hội nổi bật nhất của lễ hội là cuộc đua thuyền trên sông Pheo. Theo truyền thống, làng Đăm có ba thôn cổ là Thượng, Trung và Hạ, mỗi thôn cử hai thuyền tham gia đua, tổng cộng sáu thuyền. Ngoài ra còn có một thuyền quan làm nhiệm vụ theo dõi và giám sát cuộc đua.
Thuyền đua thường được đóng bằng gỗ tốt, thân dài khoảng 15 m, mũi chạm đầu rồng và lái chạm đuôi rồng, được sơn son thếp vàng rất đẹp. Mỗi thuyền có khoảng 25 người, gồm người lái chính, lái phụ, người đánh mõ, người phất cờ, người tát nước, người cầm sào và 18 trai bơi.
Các trai bơi được tuyển chọn kỹ trong độ tuổi 20–35, khỏe mạnh và có kinh nghiệm. Trước ngày hội, họ được tập luyện và sinh hoạt tập trung để chuẩn bị cho cuộc đua.
Khi hiệu lệnh xuất phát vang lên, các thuyền lao nhanh trên mặt nước trong tiếng trống thúc, tiếng hò reo cổ vũ của người xem. Những mái chèo nhịp nhàng quạt nước, các mũi thuyền rẽ sóng tiến lên tạo nên cảnh tượng rất sôi động.
Cuộc đua thường diễn ra trong nhiều vòng. Thuyền giành giải nhất sẽ được vinh dự chở ngai Thánh từ Thủy tạ trở về miếu Thượng.
Bên cạnh đua thuyền, trong những ngày hội còn có nhiều hoạt động văn hóa dân gian như cờ người, đấu vật, chọi gà, thả chim, cùng các hoạt động trưng bày sản phẩm của làng hoa Tây Tựu. Không khí lễ hội vì thế luôn rộn ràng, thu hút đông đảo người dân và du khách.
Lễ hội bơi Đăm không chỉ là dịp tưởng nhớ công lao của các bậc tiền nhân mà còn góp phần giữ gìn truyền thống văn hóa, tăng cường tinh thần đoàn kết cộng đồng và giáo dục thế hệ sau về lòng tự hào đối với quê hương.
Tài liệu tham khảo
- Gia Linh – Duy Phạm, Hàng nghìn người đổ về Tây Tựu, Báo Tiền phong, ngày 06/04/2025.
- Thạch Phương – Lê Trung Vũ (2015), 60 Lễ hội truyền thống Việt Nam, Nxb Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh.
- VCEO Việt Nam, Lễ hội bơi Đăm truyền thống ở Tây Tựu là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, trang vceo.org.vn, ngày 09/04/2025.
Ngôn ngữ khác
Tiếng Anh
Time of Organization
The Dam Boat Racing Festival is held annually from the 9th to the 11th day of the third lunar month in Dam Village. The 9th day marks the opening of the festival with processions and ritual ceremonies. The boat races mainly take place on the 10th and 11th, attracting large numbers of locals and visitors.
According to traditional practice, the festival follows a cycle: in even-numbered years, there are grand processions, while in odd-numbered years only smaller-scale rituals are held. Every five years, during an even-numbered year, a major festival is आयोजित, featuring the Dam boat race that reenacts the naval combat tactics of General Dao Truong.
Throughout the festival, the sound of village drums echoes from early morning, signaling the start of festivities. After the completion of rituals around midday, villagers and visitors gather along the riverbank to watch the lively boat races.
Location
The Dam Boat Racing Festival takes place in Dam Village, Tay Tuu Ward, Bac Tu Liem District, Hanoi. This is an ancient area in the northwest of the capital, long known for its flower cultivation and traditional cultural activities.
The boat race is held on a branch of the Nhue River, also known as Thuy Giang (Pheo River), flowing through the village. This stretch of river is nearly 1 km long and about 100 meters wide, making it suitable for organizing boat races.
The spiritual center of the village is Tay Tuu Communal House (Dam Communal House), dedicated to the tutelary deity Bach Hac Tam Giang Dao Truong. The communal house was built during the Le Dynasty, thanks to Nguyen Thi Tinh, a royal consort of Emperor Le The Tong and a native of Dam Village. Despite multiple restorations, it remains the main site for the festival’s rituals.
The communal house features a spacious courtyard with small two-story, eight-roofed pavilions at its four corners. At the end of the courtyard stands the outer sanctuary, facing a village pond. A central axis pathway leads from there to the inner sanctuary, where the sacred altar is placed. The structures reflect traditional Vietnamese architecture, with curved roofs, upturned eaves, and intricate decorative motifs.
History
The Dam Boat Racing Festival is a long-standing traditional festival of Dam Village, dating back to the 15th century. It is associated with the worship of Saint Bach Hac Tam Giang Dao Truong, a general credited with defending the country during the Hung Kings era. The local people revere him as their tutelary deity and hold the festival annually to honor his contributions.
In addition, according to traditional beliefs, the festival also serves as a ritual offering to the Tam Giang water deity, who governs water sources and supports agricultural production. Thus, the festival carries the meaning of praying for favorable weather, abundant harvests, and peaceful lives.
Historically, the festival was also known as a training ground for swimming and rowing skills among village youths. Several notable naval commanders, such as Nguyen Huu Liem of the Later Le period and Do Dac Lien in the 19th century, were once skilled rowers in this festival before becoming military leaders.
During the period of resistance against the French and until 1994, the festival was interrupted. Since its revival in 1994, it has been increasingly organized on a larger scale. Today, the festival is recognized as a National Intangible Cultural Heritage.
Rituals (Ceremonial Section)
The ceremonial part of the festival takes place solemnly at Tay Tuu Communal House. On the 9th day of the third lunar month, villagers organize a procession to bring the Saint from the Upper Shrine to the communal house. The procession moves through village roads with full ceremonial regalia, flags, and the participation of many villagers.
When the palanquin arrives, elders and young men carry the sacred throne into the main hall. This is followed by a formal ritual conducted by the council of elders. During the ceremony, villagers and visitors prepare offerings to present at the altar, expressing respect and praying for peace and prosperity.
After the rituals at the communal house, the palanquin is carried to the riverside pavilion (Thuy Ta). There, it is placed facing the water. The sound of gongs, drums, and firecrackers signals that the Saint has taken position and also marks the preparation for the boat race.
Festival Activities (Festive Section)
The highlight of the festival is the boat race on the Pheo River. Traditionally, Dam Village consists of three hamlets—Thuong, Trung, and Ha—each sending two boats, making a total of six racing boats. In addition, there is one official boat responsible for supervising the race.
The racing boats are usually made of high-quality wood, about 15 meters long, with dragon-shaped carvings at both the bow and stern, painted in red lacquer and gilded beautifully. Each boat carries about 25 members, including the main steersman, assistant steersman, drummer, flag bearer, bailer, pole handler, and 18 rowers.
The rowers are carefully selected, typically aged between 20 and 35, physically strong and experienced. Before the festival, they undergo training and practice together to prepare for the competition.
When the starting signal is given, the boats surge forward across the water amid drumbeats and enthusiastic cheers from spectators. The synchronized rowing, splashing water, and racing boats create a vivid and energetic scene.
The race usually consists of multiple rounds. The winning boat earns the honor of carrying the Saint’s throne from the riverside pavilion back to the Upper Shrine.
In addition to boat racing, the festival also features various folk activities such as human chess, wrestling, cockfighting, bird releasing, and exhibitions of products from Tay Tuu flower village. The vibrant atmosphere attracts large crowds of locals and visitors.
The Dam Boat Racing Festival is not only an occasion to commemorate ancestral merits but also a way to preserve cultural traditions, strengthen community bonds, and educate younger generations about pride in their homeland.
References
- Gia Linh – Duy Phạm, Hàng nghìn người đổ về Tây Tựu, Báo Tiền phong, ngày 06/04/2025.
- Thạch Phương – Lê Trung Vũ (2015), 60 Lễ hội truyền thống Việt Nam, Nxb Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh.
- VCEO Việt Nam, Lễ hội bơi Đăm truyền thống ở Tây Tựu là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, trang vceo.org.vn, ngày 09/04/2025.
Tiếng Trung
举办时间
氹村赛船节每年在农历三月初九至十一日举行。其中，初九为开幕日，主要进行迎神和祭祀仪式；赛船比赛则集中在三月初十和十一日，吸引大量当地居民和游客前来观看。
按照旧例，节庆按周期举行：双年有迎神仪式，单年仅举行规模较小的祭礼。每隔五年，在双年会举办一次盛大的赛船节，以再现将军陶长（Đào Trường）当年水军作战的战术。
节日期间，清晨村中的鼓声便已响起，宣告节日开始。待中午前后祭祀仪式结束后，村民和四方来客纷纷前往河边，观看热闹的赛船活动。
地点
氹村赛船节在河内市北慈廉郡西自u坊的氹村举行。这是一片位于首都西北方向的古老土地，以花卉种植业和丰富的传统文化活动而闻名。
赛船在儒河（又称水江河、漂河）的一段支流上进行，该河段流经村庄，长度近1公里，宽约100米，适合举办赛船比赛。
村中的信仰中心是西自u đình（氹亭），供奉城隍白鹤三江圣将陶长。该建筑始建于后黎时期，由黎世宗宫妃、氹村人阮氏性出资修建。历经多次修缮，至今仍是节庆主要仪式的举行地点。
đình建筑结构包括宽阔的庭院，四角设有两层八檐的小方亭。庭院尽头为外殿，与池塘相对；沿神道轴线通向内殿，供奉圣位。整体建筑具有传统特色，如飞檐曲线、装饰纹样丰富等。
历史
氹村赛船节是一项历史悠久的传统节日，可追溯至15世纪。节庆与供奉白鹤三江圣将陶长有关，这位将军在雄王时代有抗敌护国之功，被当地居民尊为城隍，并每年举行节庆纪念。
此外，从传统观念来看，赛船节也是向三江水神献祭的仪式。水神掌管水源，与农业生产密切相关，因此节庆还寄托了祈求风调雨顺、五谷丰登、生活安宁的愿望。
历史上，赛船节还是村中青年训练划船技能的重要场所。一些著名水军将领，如后黎中兴时期的水军统督阮有廉，以及19世纪的杜得连，在成为将领之前都曾是氹村赛船中的优秀选手。
从抗法战争时期直到1994年，节庆一度中断。自1994年恢复以来，规模不断扩大，目前已被认定为国家级非物质文化遗产。
仪式部分
仪式在西自u đình庄重举行。农历三月初九，村民从上庙迎请圣像至 đình，队伍沿村中道路行进，仪仗齐全，彩旗飘扬，参与人数众多。
当圣轿抵达 đình后，由长老与壮丁将神位迎入正殿，随后举行隆重祭礼。祭祀期间，村民和游客准备供品献祭，以表达敬意并祈求平安。
之后，圣轿被迎至河边的水榭，并面向水面安置。随着锣鼓与爆竹声响起，象征圣神安座，同时也标志着赛船即将开始。
娱乐活动部分
节庆最精彩的部分是漂河上的赛船比赛。按照传统，氹村分为上、中、下三个古村，每村派出两条船参赛，共六条船，另有一条“官船”负责监督比赛。
赛船多用优质木材制作，船长约15米，船头雕刻龙首，船尾雕刻龙尾，并以朱红与金色装饰。每船约25人，包括主舵、副舵、敲木鱼者、挥旗者、舀水者、撑篙者以及18名划手。
划手年龄多在20至35岁之间，体格健壮、经验丰富。赛前他们需进行集中训练与集体生活，为比赛做好准备。
比赛开始时，随着号令响起，船只飞速前进。鼓声阵阵，观众呐喊助威，船桨整齐划动，船头破浪前行，场面十分壮观。
比赛通常分多轮进行。获得第一名的船队将有荣誉护送圣位从水榭返回上庙。
此外，节日期间还有多种民间活动，如人棋、摔跤、斗鸡、放鸟，以及展示西自u花卉产品等，使节庆气氛更加热闹。
氹村赛船节不仅是纪念先贤功绩的活动，也在传承传统文化、增强社区凝聚力以及培养后代乡土认同方面具有重要意义。
参考资料
- Gia Linh – Duy Phạm, Hàng nghìn người đổ về Tây Tựu, Báo Tiền phong, ngày 06/04/2025.
- Thạch Phương – Lê Trung Vũ (2015), 60 Lễ hội truyền thống Việt Nam, Nxb Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh.
- VCEO Việt Nam, Lễ hội bơi Đăm truyền thống ở Tây Tựu là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, trang vceo.org.vn, ngày 09/04/2025.
Tiếng Pháp
Periode d’organisation
La fete des courses de bateaux de Dam est organisee chaque annee du 9 au 11 du troisieme mois lunaire dans le village de Dam. Le 9 marque l’ouverture avec les rituels de procession et de culte. Les courses de bateaux se deroulent principalement les 10 et 11, attirant un grand nombre d’habitants et de visiteurs.
Selon la tradition, la fete suit un cycle : les annees paires comportent des processions, tandis que les annees impaires ne comprennent que des rituels, avec une envergure plus modeste. Tous les cinq ans, lors d’une annee paire, une grande fete est organisee avec les courses de bateaux de Dam, reconstituant les tactiques d’attaque navale du general Dao Truong.
Pendant les jours de fete, des l’aube, les tambours du village resonnent pour annoncer le debut des celebrations. Apres l’achevement des rites vers midi, habitants et visiteurs se rassemblent au bord de la riviere pour assister aux courses.
Lieu
La fete a lieu dans le village de Dam, quartier de Tay Tuu, district de Bac Tu Liem, a Hanoi. Cette region ancienne, situee au nord-ouest de la capitale, est reputee depuis longtemps pour la culture des fleurs et ses traditions culturelles.
Les courses se deroulent sur un bras de la riviere Nhue, appele aussi riviere Thuy Giang (ou riviere Pheo), traversant le village. Ce troncon mesure pres d’un kilometre de long et environ 100 metres de large, offrant des conditions ideales pour les competitions.
Le centre religieux du village est la maison communale de Tay Tuu (dinh Dam), dediee au genie tutelaire Duc Thanh Bach Hac Tam Giang Dao Truong. Construite a l’epoque des Le grace a Nguyen Thi Tinh, une concubine royale originaire du village, elle reste le lieu principal des ceremonies.
L’architecture comprend une grande cour entouree de pavillons a deux etages et huit toits aux quatre coins. Au fond se trouve le batiment principal exterieur, faisant face a l’etang. Un axe sacre mene ensuite au sanctuaire interieur ou est place le trone du genie. L’ensemble reflete l’architecture traditionnelle avec toits courbes et riches decorations.
Histoire
La fete des courses de Dam est une tradition ancienne remontant au XVe siecle. Elle est liee au culte de Dao Truong, un general ayant combattu pour proteger le pays a l’epoque des rois Hung. Les habitants l’ont eleve au rang de genie tutelaire et organisent cette fete en sa memoire.
Selon les croyances anciennes, la fete est aussi un rite offert au dieu des eaux Tam Giang, protecteur des ressources hydriques et de l’agriculture. Elle exprime ainsi le souhait de pluies favorables, de bonnes recoltes et de paix.
Historiquement, la fete servait egalement d’entrainement aux jeunes hommes du village dans les techniques de navigation. Certains officiers celebres de la marine, comme Nguyen Huu Liem ou Do Dac Lien, furent d’anciens rameurs de Dam.
Interrompue pendant la periode de resistance contre la colonisation francaise jusqu’en 1994, la fete a ete restauree depuis et organisee a plus grande echelle. Elle est aujourd’hui reconnue comme patrimoine culturel immateriel national.
Partie rituelle
Les ceremonies se deroulent solennellement a la maison communale. Le 9 du troisieme mois lunaire, les habitants organisent la procession du genie depuis le temple superieur jusqu’a la maison communale.
Le cortege traverse les rues du village avec bannieres, insignes et une grande participation populaire. A l’arrivee, les anciens portent le trone sacre dans le sanctuaire, suivi d’un rituel dirige par le conseil des anciens.
Les habitants et les visiteurs offrent ensuite des offrandes pour exprimer leur respect et prier pour la paix. Apres les rites, le palanquin du genie est transporte vers un pavillon au bord de la riviere, oriente vers l’eau. Les tambours et les petards annoncent le debut imminent des courses.
Partie festive
Le point culminant est la course de bateaux sur la riviere Pheo. Traditionnellement, le village compte trois hameaux (Thuong, Trung, Ha), chacun envoyant deux bateaux, soit six au total, plus un bateau officiel de surveillance.
Les bateaux, longs d’environ 15 metres, sont richement decores avec des tetes et queues de dragon. Chaque equipage comprend environ 25 personnes : pilotes, batteurs de rythme, porteurs de drapeau, ecailleurs d’eau et rameurs.
Les rameurs, ages de 20 a 35 ans, sont soigneusement selectionnes et entraines. Au signal de depart, les bateaux s’elancent rapidement, accompagnes des tambours et des acclamations du public.
La course comporte plusieurs tours. Le bateau vainqueur obtient l’honneur de ramener le trone du genie au temple superieur.
Parallelement, diverses activites culturelles ont lieu : echecs humains, lutte traditionnelle, combats de coqs, lachers d’oiseaux, ainsi que des expositions de produits floraux locaux.
La fete des courses de Dam n’est pas seulement un hommage aux ancetres, mais aussi un moyen de preserver les traditions, renforcer la cohesion communautaire et transmettre aux generations futures la fierte de leur heritage.
References
- Gia Linh – Duy Phạm, Hàng nghìn người đổ về Tây Tựu, Báo Tiền phong, ngày 06/04/2025.
- Thạch Phương – Lê Trung Vũ (2015), 60 Lễ hội truyền thống Việt Nam, Nxb Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh.
- VCEO Việt Nam, Lễ hội bơi Đăm truyền thống ở Tây Tựu là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, trang vceo.org.vn, ngày 09/04/2025.
