Giới thiệu
Cô Bé Minh Lương là một vị tiên cô trong hệ thống Thần linh Tứ Phủ, thuộc hàng Cô Bé Bản Đền.
Thần tích
Sự tích về Cô Bé Minh Lương kể rằng: Vào thời nhà Trần (thế kỷ XV), ở tổng Minh Lương, thuộc xã Lang Quán, huyện Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang ngày nay có hai vợ chồng, ông chồng là người Dao, bà vợ là người Mường tuổi đã cao mà chưa có con.
Ngày ngày ông bà ra ngòi Lịch xúc tôm tép sống lần hồi. Một hôm, ông ở nhà, bà đi xúc tép như mọi ngày, nhưng xúc mãi không được con gì mà chỉ được hai quả trứng lạ. Bực mình, bà xuống hạ nguồn rồi lên tận thượng nguồn ngòi Lịch xúc vẫn chỉ được hai quả trứng ấy. Bà đành mang về thả vào chum nước dưới cầu thang. Ít lâu sau, bà mang thai và sinh ra một cô bé bụ bẫm.
Cùng lúc đó, hai quả trứng thả trong chum nước dưới cầu thang nở ra hai con rắn. Hai con rắn và cô bé Minh Lương cùng lớn lên, quấn quýt làm bạn với nhau.
Một buổi chiều, ông bà đi làm về và nhìn thấy hai con rắn quấn chết cô bé. Sẵn con dao rựa đeo bên người, ông tức giận rút dao vừa chém, vừa nói “Mày hại con tao à”. Hai con rắn sợ quá chạy trốn, nhưng một con chậm hơn đã bị chém đứt đuôi. Ông đuổi hai con rắn và nói: “Cụt đi hang Mang, Khoang đi hang Đồng”. Ông bà xót thương cô bé, không nỡ chôn, nên đặt cô nằm ở trên sàn. Đến sáng đã thấy mối đùn lên đắp mộ cho cô bé.
Dân làng thấy vậy đều cho là cô đã linh hoá nên lập miếu thờ. Thời kỳ giặc Cờ đen, cô bé Minh Lương đã hiển linh giúp quan quân triều đình thoát khỏi rừng rậm, sau đó dũng mãnh dẹp sạch giặc Cờ đen. Sau đó Cô còn hiển linh bốc thuốc, giúp dân chữa bệnh thoát cơn hiểm nghèo.
Thờ phụng
Trải qua nhiều lần trùng tu, tôn tạo, đền Minh Lương nay đã khang trang, bề thế, gồm các ban thờ Cô Bé, thờ Phật, thờ Đức Thánh Trần. Sân đền gồm hệ thống Lầu Cô, Lầu Cậu, Quan Sơn Thần, chân nhang bản mệnh, Mẫu Cửu Trùng Thiên; cạnh đền có hai gian nhà sắm lễ.
Xung quanh đền được bao bọc bởi rất nhiều cây xanh. Ngay trước cửa đền có hai cây thiên tuế, một cây đực, một cây cái. Điều đặc biệt là cây cái mọc lên 8 nhánh và có nhánh phụ trông giống hệt bàn tay vái thiên. Một lần, các bô lão ở làng hoa Ngọc Hà (Hà Nội) lên thăm đền đã xác định tuổi thọ cây đã trên 500 năm và khẳng định, đây là cây thiên tuế độc nhất vô nhị. Dân làng xung quanh không ai dựng nhà cửa xung quanh gò đồi, không ai dám phạm úy dựng nhà cửa nên có thơ rằng:
Đền Cô riêng một quả đồi
Gió lùa hiu hắt mây trôi lững lờ…
Hiện nay, đền Minh Lương nằm giữa một quần thể du lịch tâm linh của xã Thắng Quân, gồm đền Lương Quán và Đầm Mây (nơi có lễ hội Đầm Mây nổi tiếng của huyện Yên Sơn). Cách quần thể du lịch tâm linh không xa là những ngôi làng nhỏ của đồng bào dân tộc Dao, Tày luôn hết lòng với khách, tạo nên một tua du lịch văn hoá, tâm linh.
Thời gian
Ngày tiệc Cô Bé Minh Lương diễn ra vào ngày 24/6 âm lịch hằng năm tại Đền Cô Bé Minh Lương (Lang Quán, Yên Sơn, Tuyên Quang).
Lễ hội Đền thờ Cô bé Minh Lương được biết là nghi lễ linh thiêng với cảnh quan thiên nhiên tuyệt đẹp, thu hút hàng ngàn du khách trong những ngày đầu năm âm lịch.
Đi lễ Cô Bé Minh Lương nên cầu gì ?
Đi lễ đền Cô trước tiên nên cầu sức khỏe và sự bình an, sau rồi mới cầu đến công danh sự nghiệp và tài lộc.
Đi lễ Cô Bé Minh Lương nên chú ý gì?
- Khi dâng lễ, du khách nên đặc biệt chú ý tới cách ăn mặc, nói năng và cử chỉ hành vi của bản thân trong đền.
- Nếu muốn ngắm khung cảnh thanh tịnh của đền thì nên đi vào ngày thường, vì vào dịp Tết chùa rất đông du khách thập phương.
- Thời điểm lý tưởng nhất để chiêm ngưỡng cảnh đẹp của đền là vào buổi tối. Lúc này, toàn bộ khuôn viên chùa được trang trí bằng ánh đèn lung linh, huyền ảo.
- Chú ý ăn mặc kín đáo, gọn gàng khi vào chùa.
- Không nói chuyện, cười đùa trong chùa.
- Du khách không được trèo lên tượng để chụp ảnh và không tự ý bẻ cành cây trong khuôn viên chùa.
- Chỉ nên chuẩn bị mâm cỗ chay, không nên chuẩn bị cỗ mặn.
- Tuyệt đối không được có những ý nghĩ bất chính hay hành vi cướp của, lừa đảo hay trộm cắp trong đền thờ Cô.
Bản văn
Vầng nhật nguyệt soi đường chính đạo
Lượng càn khôn xét kẻ ngay gian
Nhớ xưa Lang Quán-Tuyên Quang
Minh Lương lại có cô ngàn Thiên Y
Bầu tiên dược thần kỳ đẩu số
Đoá phù dung đương độ tốt tươi
Thanh tân sắc nước hương trời
Đã trong hiếu kính lại ngoài cần chuyên
Đôi thung huyên ngày thường nâng giấc
Ví cho bằng vàng ngọc báu gia
Tảo tần nội trợ tề gia
Lên non hái thuốc về nhà luyện đan
Phù tiên dược thần kì cứu thế
Đất Tuyên Quang già trẻ đội ơn
Ơn người như núi như non
Trọn đời giữ tấm lòng son vì đời
Bao cơn vận đổi sao dời
Cô lánh bụi trần về cõi hư không
Nhân dân kỉ niệm nhớ công
Minh Lương thú cảnh non bồng thiên thai
Tiên cô bé trấn miền Bắc Cái
Kẻ ngược ngược xuôi qua lại cúc cung
Núi Dùm điệp điệp trùng trùng
Suối trong uốn khúc đồi thông rườm rà
Đêm thanh bỗng hiện ra bẻ lái
Mặt nước xanh thẳng lối tay chèo
tiếng cười khúc khích hò reo
Mảng cô xuôi ngược sớm chiều lênh đênh
vượt suối khe rừng tre rừng trúc
Cá bạc vàng uốn khúc long lanh
Minh Lương cảnh trí hữu tình
Tiên Cô chèo lái lênh đênh trước đền
mảng chở khách hữu duyên hữu phúc
Mảng chở người trong lúc gian nan
Mảng cô chở thuốc trên ngàn
Mảng cô cứu kẻ cơ hàn tai ương
Mảng chở khách lên đường chính đạo
Mảng chở người cảm mạo phong sương
Cứu người thoát khỏi tai ương
Độ người lên rẫy khai nương bắc cầu
Vai nặng trĩu gánh bầu tiên dược
Túi Hoa Đà luyện nước linh đan
Thảnh thơi gió núi mưa ngàn
Minh Lương chính trực cương thường hiếu trung
Giận những kẻ thoát lòng bội hứa
Giận những loài tà quỷ yêu ma
Thương người hiếu kính mẹ cha
Thương người vì nước vì nhà vì dân
Điểm sắc son kiệm cần liêm chính
Điểm tô cho nước Việt dài lâu
Lời cô ghi nhớ làm đầu
Cải tà quy chính để mau tốt lành
Tiên cô bé Minh Lương giáng thế
Lời cô như nước bể sáng soi
Dù cho vận đổi sao dời
Lời cô vẫn tỏ muôn đời chẳng phai
Gương cô để cho đời soi mãi
Chữ Minh Lương ghi lại sử xanh
Nhang thơm dãi tấm lòng thành
thỉnh tiên cô bé ngàn xanh ngự về
Cô về xá lỗi xá mê
Non thiêng nước độc bốn bề rừng thông
Thỉnh cô trắc giáng từ trung
Khuông phù đệ tử thiên xuân thọ trường
Tài liệu tham khảo
- Quảng Nguyên: https://quangnguyen.net.vn/co-be-minh-luong.html
- Oản tài lộc: https://oantailoc.vn/co-be-minh-luong/
