Tiểu sử
Cư sĩ Võ Đình Cường sinh năm Mậu Ngọ (1918) tại Thạch Bình, huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên – Huế; xuất thân trong một gia đình thâm tín Đạo Phật, Cư sĩ đã thọ Tam quy ngũ giới với Cố trưởng lão Hòa thựơng Thích Trí Thủ. Đây chính là nền tảng cho Cư sĩ cống hiến cuộc đời phụng sự Đạo pháp và Dân tộc. Kể từ đây Cư sĩ đã dành tất cả tâm lực cho sự nghiệp gầy dựng, phát triển và hướng dẫn giáo dục cho Gia đình Phật tử Việt Nam từ những năm nửa thập niên 1947 cho đến nay.
Cuộc đời của cử sĩ gắn liền với tổ chức gia đình Phật tử Việt Nam
Mùa thu năm 1940, Cư sĩ tham gia Đồn Thanh niên Phật học Đức dục do Bác sĩ Tâm Minh Lê Đình Thám thành lập gồm những thanh niên trí thức yêu nước, có một niềm tin mạnh mẽ vào lý tưởng giải thốt của Đạo Phật để giải phóng dân tộc khỏi sự áp bức bóc lột của thực dân Pháp.
Vào năm 1944, Bác sĩ Tâm Minh Lê Đình Thám thành lập Gia đình Phật Hóa Phổ, Cư sĩ là thành viên tham gia tích cực nhất bên cạnh Bác sĩ. Tuy nhiên, cuối năm 1946 trong bối cảnh tồn quốc kháng chống chiến thực dân Pháp, Bác sĩ trở về quê nhà Quảng Nam rồi sau đó ra Hà Nội. Kể từ đó, Cư sĩ là người tiếp nối giáo dục Tổ chức Gia đình Phật tử Việt Nam.
Vào năm 1951 Đại hội Gia đình Phật Hóa Phổ tổ chức tại chùa Từ Đàm, Huế, đã đổi danh xưng Gia đình Phật Hóa Phổ thành Gia đình Phật tử Việt Nam (GĐPTVN), và bầu Cư sĩ làm Trưởng ban Hướng dẫn Gia đình Phật tử Trung Phần, tiền thân của Gia đình Phật tử Việt Nam. Kể từ đây Cư sĩ là người đứng mũi chịu sào để lèo lái con thuyền Gia đình Phật tử Việt Nam vượt qua bao sóng gió, phát triển khắp ba miền đất nước.
Vào thượng tuần tháng 5 năm 1951, Đại hội Phật giáo tồn quốc gồm 6 tập đồn Phật giáo khắp ba miền Bắc Trung Nam tổ chức tại chùa Từ Đàm – Huế, thành lập Tổng hội Phật giáo Việt Nam, Cư sĩ được Đại hội cử làm Ủy viên Thanh niên. Với trọng trách được giao, Cư sĩ đã đem hết trí tuệ và công sức chu tồn nhiệm vụ một cách xuất sắc, xứng đáng với sự tín nhiệm của Giáo hội đã giao phó.
Với cương vị Ủy viên Thanh niên và Trưởng ban Hướng dẫn Gia đình Phật tử Tổng hội Phật giáo, Cư sĩ đã khéo léo kết hợp, quy tụ một số Huynh trưởng cốt cán, có năng lực và giàu tâm huyết như các anh Lê Cao Phan, Phan Cảnh Tuân, Nguyễn Xuân Quyền, Lê Cảnh Đạm, Lê Văn Dũng, Văn Đình Hy, chị Hồng Thị Kim Cúc…, tổ chức các khóa trại huấn luyện mà quan trọng nhất là trại Kim Cang vào trung tuần tháng 5 năm 1951 nhằm đào tạo huynh trưởng nòng cốt cho ba miền Bắc, Trung, Nam.
Mùa hè năm 1952, Cư sĩ thành lập một Ban Quản trại lưu động để huấn luyện đào tạo huynh trưởng các tỉnh Quảng Nam, Khánh Hòa, Ninh Thuận, Đà Lạt…, làm hạt nhân phát triển.
Cư sĩ luôn luôn quan tâm đến việc gầy dựng và đào tạo các thế hệ huynh trưởng kế thừa: Tháng 7 năm 1973, trong buổi lễ khánh thành Trại trường Gia đình Phật tử Việt Nam tại Hồ Than Thở, Đà Lạt và khai mạc khóa Trại Huấn luyện Huynh trưởng cấp III, Vạn Hạnh I, Cư sĩ đã nói lên nguyện vọng tha thiết của mình: “…Chính hôm nay trước mắt quý vị, trên 80 Huynh trưởng trên tồn quốc đã tề tựu về đây dự trại huấn luyện cấp III, là trại cao cấp nhất mà Ban Hướng dẫn chúng tôi sẽ mở ra tại Trại trường này sau buổi lễ khánh thành hôm nay”.
Tháng 7 năm 2001, với tư cách Cố vấn Gia đình Phật tử, Cư sĩ đã cùng các Huynh trưởng cấp Dũng cao niên như Cư sĩ Tống Hồ Cầm, Lê Cao Phan, Nguyễn Hữu Huỳnh… về Huế chủ trì Hội nghị Huynh trưởng cấp Tấn tồn quốc, đồng thời tham dự buổi lễ kỷ niệm 50 năm thành lập Gia đình Phật tử Việt Nam do Ban Hướng dẫn Gia đình Phật tử Thừa Thiên – Huế tổ chức. Đặc biệt vào dịp này, lại một lần nữa, mặc dù tuổi đã cao, Cư sĩ đã hoan hỷ đảm nhiệm chức vụ Trại trưởng và đã long trọng phát biểu khai mạc khóaTrại Huấn luyện Huynh trưởng cấp III – Vạn Hạnh II với số lượng 300 Huynh trưởng tham dự sau một thời gian gần 30 năm kể từ trại Vạn Hạnh I tổ chức tại Đà Lạt.
Hoạt động văn hóa
Từ rất sớm Cư sĩ Võ Đình Cường đã là nhà báo. Năm 1941 đến 1945, Cư sĩ là cộng tác viên của Tạp chí Viên Aâm, cơ quan ngôn luận của Hội An Nam Phật học do Bác sĩ Tâm Minh Lê Đình Thám, làm Chủ nhiệm.
– Từ năm 1945 đến 1957, Cư sĩ đảm nhiệm khi thì làm Tổng thư ký Tòa soạn, khi thì Biên tập viên các báo Giải Thốt, Tiến Hóa, Ngày Mai, Liên Hoa tại Huế.
– Từ năm 1957 đến 1966, tại Sài Gòn, Cư sĩ đảm nhiệm Biên tập viên Tạp chí Phật giáo Việt Nam; Tổng Thư ký báo Hải Triều Âm và Tổng Thư ký Tòa soạn tuần báo Thiện Mỹ .
– Sau ngày miền Nam hồn tồn giải phóng, Ban Liên lạc Phật giáo Yêu nước Tp. Hồ Chí Minh được thành lập do Hòa thượng Thích Minh Nguyệt làm Chủ tịch, Cư sĩ được cử làm Phó Tổng Thư ký.
– Năm 1976, Cư sĩ đảm trách Tổng biên tập báo Giác Ngộ cho đến năm 1990.
– Năm 1980, Cư sĩ là một trong những thành viên tích cực vận động thống nhất Phật giáo. Năm 1981, Đại hội đại biểu Phật giáo tồn quốc kỳ I họp tại Thủ đô Hà Nội, Cư sĩ được Đại hội cử giữ chức Trưởng ban Văn hóa Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam. Với cương vị này, vào năm 1982, Cư sĩ đã cho ra đời tờ Tập văn Phật giáo thuộc Ban Văn hóa Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam liên tục cho đến năm 2004, ra được 55 số thì đình bản để xin chuyển sang Tạp chí. Khi được Bộ Văn hóa chấp thuận Tạp chí Văn hóa Phật giáo ra đời, Cư sĩ Võ Đình Cường lại tiếp tục đảm nhận trọng trách Tổng biên tập.
– Từ năm 1987 đến năm 2002 Cư sĩ đảm nhận chức vụ Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam kiêm Trưởng ban Báo chí trong Hội đồng Phiên dịch Ấn hành Đại Tạng kinh Việt Nam của Giáo hội, Trưởng ban In ấn, phát hành.
Ngòai ra, Cư sĩ còn là một Nhà văn, đã xuất bản trên 10 đầu sách như: Ánh Đạo Vàng, năm 1945; Thử Hòa Điệu Sống, năm 1949; Đây Gia Đình (Hồi ký) năm 1956; Đường Tam Tạng Thỉnh Kinh, năm 1960; Những Cặp Kính Màu, năm 1964; Những Ngả Đường (Truyện dài), năm 1965; Đạo Phật Qua Cặp Kính Màu Của Tôi (Nghị luận) năm 1967; Cành Hoa Mẹ Tặng (Tuyển tập), năm 1994; Cô Gái Bất Khuất (Dịch tuyển tập truyện ngắn của Somerset Maugham), năm 1972; Vi Phạm Nhân Quyền Tại Miền Nam Việt Nam (Dịch từ nguyên bản tiếng Pháp của Phái đồn điều tra Liên hiệp quốc về cuộc đàn áp Phật giáo năm 1963 của chính quyền Ngô Đình Diệm), xuất bản năm 1964.
Suốt đời phụng sự cho lý tưởng
Năm 1951, Đại hội Phật giáo Bắc-Trung-Nam tổ chức tại Tổ đình Từ Đàm – Huế, Cư sĩ là Ủy viên Thanh niên Phật tử Tổng hội Phật giáo.
Tháng Giêng năm 1964, khi Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống Nhất thành lập, Cư sĩ được đại hội cử đảm nhiệm Vụ trưởng Gia đình Phật tử vu, Trưởng ban Hướng dẫn Trung ương Gia đình Phật tử cho đến 1981.
Đối với xã hội, Cư sĩ là một nhà giáo mô phạm đã tham gia giảng dạy tại một số trưởng Trung học Tư thục ở cố đô Huế và Sài Gòn. Nhiều thế hệ thanh thiếu niên học sinh sau đó đã trở thành những người có vị trí trong xã hội, góp phần xây dựng đất nước cho đến ngày nay.
Đối với gia đình, Cư sĩ là một người Chồng, người Cha, người Ông mẫu mực hết lòng thương yêu vợ con và cháu chắt.
Cư sĩ Võ Đình Cường có những đóng góp to lớn như hôm nay cho Đạo cho Đời, cho các tổ chức thanh niên, Gia đình Phật tử phần lớn đều có sự đóng góp, khích lệ và chăm sóc … của người bạn đời là bà Nguyễn Thị Cam và các con.
Với 91 tuổi đời, 70 năm phục vụ cho Đạo pháp và Dân tộc, cho lý tưởng Gia đình Phật tử, như cây đại thọ cằn cổi dần theo năm tháng, thân tứ đại của Cư sĩ cũng thế, cái gì có sanh tất có diệt. Thuận thế vô thường, Cư sĩ đã từ biệt thế giới Ta – bà này vào lúc 18 giờ ngày 06 tháng 3 năm 2008, nhằm ngày 29 tháng Giêng năm Mậu Tý, để lại cho gia đình, các hàng Phật tử xuất gia cũng như tại gia muôn vàn thương tiếc.
Các chức vụ mà Cư sĩ đảm trách cho đến ngày về với Phật gồm :
– Ủy viên Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam.
– Nguyên Ủy viên Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
– Nguyên Trưởng ban Văn hóa Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam.
– Nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam.
– Tổng biên tập Tạp chí Văn hóa Phật giáo.
– Nguyên Tổng biên tập Báo Giác Ngộ.
– Sáng lập viên Gia Đình Phật Tử Việt Nam.
– Nguyên Trưởng ban Hướng dẫn Gia Đình Phật Tử Việt Nam (1951-1981).
– Cố vấn Phân ban Hướng dẫn Gia đình Phật tử Giáo hội Phật giáo Việt Nam.
Nguồn: Thích Trung Hậu-Thích Hải Ấn, Chư Tôn Thiện Đức & Cư sĩ Hữu Công Phật giáo Thuận Hóa – Tập 2, xuất bản 2011.
