Thân thế – cuộc đời
Minh phi họ Phạm là cung phi của Lê Thánh Tông, xuất thân từ một gia đình võ quan. Bà là cháu của quan được tặng hàm Đô đốc đồng tri Phạm Thánh, đồng thời là con của Đô đốc Khang Vũ bá Phạm Văn Liêu, người sau khi qua đời được truy tặng chức hàm và tước vị. Gia đình có truyền thống võ nghiệp, vì vậy Phạm Thị có địa vị nhất định trước khi được tuyển vào cung.
Tháng 7 năm Quang Thuận thứ 2 (1461), bà được tuyển vào cung. Đến tháng 9 cùng năm, bà được phong Tiệp dư. Sau đó, địa vị của bà từng bước được nâng lên qua nhiều bậc trong hệ thống cung tần. Tháng 7 năm Quang Thuận thứ 4 (1463), bà sinh Ý công chúa Oánh Ngọc. Tháng 11 cùng năm, bà được phong Uyển dung. Đến tháng 7 năm Quang Thuận thứ 6 (1465), bà được thăng Tu viên.
Tháng 9 năm Quang Thuận thứ 7 (1466), bà sinh Tống vương Lê Tung. Đây là người con trai của Lê Thánh Tông được sinh ra trong thời kỳ Phạm Thị đã có địa vị tương đối cao trong hậu cung. Đến tháng 7 năm Hồng Đức thứ nhất (1470), bà tiếp tục sinh Lan Minh công chúa Lan Khuê. Tháng 6 năm Hồng Đức thứ 2 (1471), bà được thăng Chiêu viên. Sáu năm sau, tháng 11 năm Hồng Đức thứ 8 (1477), bà được tiến phong Minh phi, ở cung Thuy Đức, trở thành một trong những cung phi có địa vị cao dưới triều Lê Thánh Tông.
Như vậy, trong hơn mười năm từ khi được tuyển vào cung, Phạm Thị lần lượt trải qua các bậc Tiệp dư, Uyển dung, Tu viên, Chiêu viên, rồi được tiến phong Minh phi. Quá trình thăng phong gắn với việc bà sinh hạ hai người con gái và một người con trai cho Lê Thánh Tông, cho thấy bà giữ vị trí tương đối quan trọng trong hậu cung của nhà vua.
Qua đời – thờ phụng
Năm Hồng Đức thứ 28 (1497), Lê Thánh Tông qua đời. Sang năm Cảnh Thống thứ nhất (1498), với tư cách là cung phi của triều trước, Minh phi Phạm Thị được chuyển đến phụng sự tại cung Thiên An. Không lâu sau, bà mắc bệnh. Đến tháng 9 cùng năm, bà qua đời, hưởng thọ 50 tuổi.
Sau khi Minh phi qua đời, triều đình ban cho 27 vạn tiền làm tiền an ủi và sai quan đến dụ tế. Thi hài bà được đưa về an táng tại cánh đồng Linh Hòa, thuộc Lương Giang.
Cuộc đời Phạm Minh phi gắn gần như trọn vẹn với triều Lê Thánh Tông. Từ một cung nhân được tuyển vào năm 1461, bà từng bước được thăng qua nhiều phẩm cấp, cuối cùng trở thành Minh phi và sinh hạ ba người con cho nhà vua. Sau khi Lê Thánh Tông mất, bà tiếp tục được triều đình sắp đặt nơi phụng sự với tư cách cung phi của tiên triều cho đến khi qua đời.
Tài liệu tham khảo
- Lê Quý Đôn (2007), Đại Việt thông sử, Nxb Văn hóa Thông tin.
Ngôn ngữ khác
Tiếng Anh (English)
Background and Life
Consort Phạm Minh was a consort of Emperor Lê Thánh Tông and came from a family of military officials. She was the granddaughter of Phạm Thánh, who was posthumously granted the rank of Đô đốc đồng tri, and the daughter of Phạm Văn Liêu, Khang Vũ bá and Đô đốc, who was himself posthumously granted additional official rank and noble title after his death. Her family had a tradition of military service, and Phạm Thị therefore possessed a certain social standing before being selected to enter the palace.
In the seventh lunar month of the second year of the Quang Thuận era (1461), she was selected to enter the palace. In the ninth lunar month of the same year, she was granted the rank of Tiệp dư. Thereafter, her position gradually rose through a number of ranks within the system of imperial consorts.
In the seventh lunar month of the fourth year of Quang Thuận (1463), she gave birth to Princess Ý, Oánh Ngọc. In the eleventh lunar month of the same year, she was promoted to Uyển dung. In the seventh lunar month of the sixth year of Quang Thuận (1465), she was further promoted to Tu viên.
In the ninth lunar month of the seventh year of Quang Thuận (1466), she gave birth to Prince Tống Lê Tung. He was one of Lê Thánh Tông’s sons and was born at a time when Phạm Thị had already attained a relatively high position within the inner palace.
In the seventh lunar month of the first year of the Hồng Đức era (1470), she gave birth to Princess Lan Minh, Lan Khuê. In the sixth lunar month of the second year of Hồng Đức (1471), she was promoted to Chiêu viên. Six years later, in the eleventh lunar month of the eighth year of Hồng Đức (1477), she was elevated to Minh phi and resided in Thuy Đức Palace, becoming one of the higher-ranking imperial consorts under Lê Thánh Tông.
Thus, over the course of more than ten years from the time she entered the palace, Phạm Thị successively held the ranks of Tiệp dư, Uyển dung, Tu viên, and Chiêu viên, before finally being elevated to Minh phi. Her advancement was associated with the birth of two daughters and one son to Lê Thánh Tông, showing that she held a relatively important position within the emperor’s inner palace.
Death and Burial
In the twenty-eighth year of the Hồng Đức era (1497), Lê Thánh Tông died. In the first year of the Cảnh Thống era (1498), as a consort of the previous reign, Consort Phạm Minh was transferred to serve at Thiên An Palace. Not long afterward, she fell ill. In the ninth lunar month of the same year, she died at the age of fifty.
After her death, the court granted 270,000 coins as a consolatory allowance and sent an official to conduct a sacrificial rite on behalf of the emperor. Her remains were taken for burial at Linh Hòa field in Lương Giang.
The life of Consort Phạm Minh was closely associated almost entirely with the reign of Lê Thánh Tông. From a palace woman selected in 1461, she gradually advanced through several ranks, ultimately becoming Minh phi and giving birth to three children for the emperor. After Lê Thánh Tông’s death, the court continued to arrange a place for her to serve as a consort of the former reign until her own death.
Tiếng Pháp (Français)
Origines et vie
Minh phi, de la famille Phạm, était une concubine du roi Lê Thánh Tông et était issue d’une famille d’officiers militaires. Elle était la petite-fille de Phạm Thánh, qui reçut à titre posthume le rang de Đô đốc đồng tri, et la fille de Phạm Văn Liêu, Đô đốc Khang Vũ bá, lequel reçut également après sa mort des titres et dignités posthumes. Sa famille possédait ainsi une tradition militaire bien établie, ce qui conférait à Phạm Thị un certain statut avant même son entrée au palais.
Au 7e mois de la deuxième année de Quang Thuận (1461), elle fut choisie pour entrer au palais. Au 9e mois de la même année, elle reçut le rang de Tiệp dư. Par la suite, sa position s’éleva progressivement à travers plusieurs degrés de la hiérarchie des concubines impériales. Au 7e mois de la quatrième année de Quang Thuận (1463), elle donna naissance à Ý công chúa Oánh Ngọc. Au 11e mois de la même année, elle reçut le rang de Uyển dung. Puis, au 7e mois de la sixième année de Quang Thuận (1465), elle fut promue Tu viên.
Au 9e mois de la septième année de Quang Thuận (1466), elle donna naissance à Tống vương Lê Tung. Ce fils de Lê Thánh Tông naquit à une époque où Phạm Thị occupait déjà une position relativement élevée dans le harem impérial. Au 7e mois de la première année de Hồng Đức (1470), elle donna encore naissance à Lan Minh công chúa Lan Khuê. Au 6e mois de la deuxième année de Hồng Đức (1471), elle fut promue Chiêu viên. Six ans plus tard, au 11e mois de la huitième année de Hồng Đức (1477), elle fut élevée au rang de Minh phi et résida au palais Thuy Đức, devenant ainsi l’une des concubines de haut rang sous le règne de Lê Thánh Tông.
Ainsi, durant les plus de dix années qui suivirent son entrée au palais, Phạm Thị passa successivement par les rangs de Tiệp dư, Uyển dung, Tu viên et Chiêu viên, avant d’être élevée au titre de Minh phi. Cette progression dans la hiérarchie fut liée à la naissance de deux filles et d’un fils de Lê Thánh Tông, ce qui montre qu’elle occupait une place relativement importante au sein du harem du souverain.
2. Mort et culte posthume
En la vingt-huitième année de Hồng Đức (1497), Lê Thánh Tông mourut. L’année suivante, en la première année de Cảnh Thống (1498), en sa qualité de concubine du règne précédent, Minh phi Phạm Thị fut transférée au palais Thiên An pour y assurer son service. Peu de temps après, elle tomba malade. Au 9e mois de la même année, elle mourut à l’âge de 50 ans.
Après sa mort, la cour accorda 270 000 pièces de monnaie à titre d’aide funéraire et envoya un fonctionnaire accomplir une cérémonie funéraire en son nom. Son corps fut ramené pour être inhumé dans la plaine de Linh Hòa, à Lương Giang.
La vie de Phạm Minh phi fut presque entièrement liée au règne de Lê Thánh Tông. Entrée au palais en 1461, elle gravit progressivement plusieurs échelons de la hiérarchie des concubines jusqu’à devenir Minh phi et donna naissance à trois enfants du souverain. Après la mort de Lê Thánh Tông, la cour continua à lui assigner une résidence et un rôle correspondant à son statut de concubine du règne précédent jusqu’à son propre décès.
Tiếng Trung (中文)
身世与生平
Minh phi，姓 Phạm，是 Lê Thánh Tông 的宫妃，出身于武官家庭。
她是获赠 Đô đốc đồng tri Phạm Thánh 官衔者的孙女，同时也是 Đô đốc Khang Vũ bá Phạm Văn Liêu 之女。Phạm Văn Liêu 去世以后，也获得了追赠官衔与爵位。
她的家族具有武职传统，因此 Phạm Thị 在入宫以前便具有一定的家世地位。
光顺二年（1461）七月，她被选入宫中。
同年九月，她被封为 Tiệp dư。
此后，她在后宫体系中的地位逐步提升。
光顺四年（1463）七月，她生下 Ý công chúa Oánh Ngọc。
同年十一月，她被封为 Uyển dung。
到光顺六年（1465）七月，她晋升为 Tu viên。
光顺七年（1466）九月，她生下 Tống vương Lê Tung。
这是 Lê Thánh Tông 的一位皇子，出生时 Phạm Thị 在后宫中已经拥有相对较高的地位。
到洪德元年（1470）七月，她又生下 Lan Minh công chúa Lan Khuê。
洪德二年（1471）六月，她晋升为 Chiêu viên。
六年以后，即洪德八年（1477）十一月，她被晋封为 Minh phi，居于 Thuy Đức 宫，由此成为 Lê Thánh Tông 朝后宫中地位较高的宫妃之一。
因此，从1461年被选入宫，到后来成为 Minh phi 的十余年间，Phạm Thị 先后经历了 Tiệp dư、Uyển dung、Tu viên、Chiêu viên 等品级，最终晋升为 Minh phi。
她的晋封过程与为 Lê Thánh Tông 生下两位皇女和一位皇子相联系，说明她在国王后宫中占有相对重要的位置。
去世与奉祀
洪德二十八年（1497），Lê Thánh Tông 去世。
到景统元年（1498），作为前朝宫妃，Minh phi Phạm Thị 被移往 Thiên An 宫 奉事。
不久以后，她患病。
同年九月，她去世，享年 50岁。
Minh phi 去世以后，朝廷赐 二十七万钱 作为抚恤，并派遣官员前往谕祭。
她的遗体被送往 Lương Giang 所属 Linh Hòa 原野 安葬。
Phạm Minh phi 的一生几乎完全与 Lê Thánh Tông 一朝相伴。
她从1461年被选入宫，逐步升迁多个品级，最终成为 Minh phi，并为皇帝生下三名子女。
Lê Thánh Tông 去世以后，她仍以先朝宫妃的身份，由朝廷安排至专门宫所奉事，直至去世。
