VIỆC NHƯỢNG ĐẤT, KHẨN HOANG Ở BẮC KỲ TỪ 1919 ĐẾN 1945
Tác giả: TS. Tạ Thị Thúy
Nhà xuất bản Thế giới, 2001
Công trình thuộc đề tài khoa học do Quỹ Toyota Foundation tài trợ.
Việc nhượng đất, khẩn hoang ở Bắc Kỳ từ 1919 đến 1945 là một công trình nghiên cứu sử học kinh tế chuyên sâu, tiếp nối cuốn Đồn điền của người Pháp ở Bắc Kỳ 1884–1918 của cùng tác giả. Tác phẩm khảo sát quá trình nhượng đất, khai khẩn, lập đồn điền và tác động của nó đến kinh tế – xã hội Bắc Kỳ giai đoạn nửa đầu thế kỷ XX, khi xã hội Việt Nam chuyển từ thời phong kiến sang chế độ thuộc địa nửa phong kiến.
Nội dung chính:
-
Bối cảnh lịch sử – kinh tế – chính trị sau Thế chiến I, những biến động dẫn đến thay đổi chính sách khẩn hoang.
-
Chính sách nhượng đất và khẩn hoang của người Pháp ở Bắc Kỳ: mục tiêu, phương thức thực hiện.
-
Phân tích các loại hình khẩn hoang:
-
Khẩn hoang theo quy chế nhượng đất chung
-
Khẩn hoang của các “công dân, thần dân và dân bảo hộ Pháp”
-
Khẩn hoang theo quy chế quản lý đất rừng
-
Khẩn hoang theo quy chế tiểu đồn điền
-
Khẩn hoang di dân tập thể
-
Khai khẩn ven biển.
-
-
Vai trò và hình thức tham gia của người Việt trong quá trình khẩn hoang.
-
Phân tích tác động xã hội, kinh tế:
-
Tình trạng dân số đông, thiếu đất ở đồng bằng Bắc Kỳ
-
Chính sách di dân, lập làng mới
-
Tác động của khẩn hoang đối với nông thôn Việt Nam.
-
-
Sử dụng nguồn tư liệu lưu trữ phong phú từ Việt Nam và Pháp, nhiều tư liệu quý chưa từng được công bố.
Giá trị nổi bật:
-
Bổ khuyết cho lịch sử kinh tế Việt Nam giai đoạn cận đại.
-
Cho thấy rõ vai trò của chính sách đất đai, khẩn hoang trong việc tái cấu trúc nông thôn Bắc Kỳ thời thuộc địa.
-
Cung cấp cái nhìn khách quan, khoa học về sự chuyển biến của xã hội nông thôn Bắc Kỳ dưới tác động của thực dân Pháp.
-
Là một trong số ít công trình nghiên cứu nghiêm túc về kinh tế nông nghiệp Việt Nam giai đoạn 1919–1945, sử dụng nguồn tư liệu nguyên bản phong phú.
Ý nghĩa:
-
Tài liệu tham khảo quý giá cho giới sử học, nghiên cứu kinh tế, văn hóa, xã hội học nông thôn.
-
Giúp hiểu sâu hơn về lịch sử đất đai, nông thôn Việt Nam, phục vụ công tác bảo tồn văn hóa và nghiên cứu chính sách hiện nay.
-
Là nguồn tư liệu cần thiết cho các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và giảng viên đại học về lịch sử, kinh tế Việt Nam
