Về tác giả
KTS Vũ Tam Lang có trải nghiệm 30 năm trong lĩnh vực giảng dạy và đào tạo kiến trúc sư. Ngoài việc giảng dạy các môn học như “Kiến trúc cơ sở,” ông còn đảm nhiệm vai trò hướng dẫn thiết kế cho các đồ án về công trình kiến trúc, đồng thời chịu trách nhiệm trực tiếp trong quá trình xây dựng và sơ thảo giáo trình “Lịch sử kiến trúc Việt Nam” và “Lịch sử kiến trúc thế giới.”
Ngoài công việc giảng dạy, ông Vũ Tam Lang còn có niềm đam mê sưu tầm tư liệu và thực hiện nghiên cứu khoa học về các đề tài liên quan đến lý luận và lịch sử kiến trúc nói chung, cũng như kiến trúc dân tộc Việt Nam nói riêng. Bước đầu, ông đã hoàn thành việc biên soạn cuốn “Kiến trúc cổ Việt Nam,” một phần quan trọng của bộ sách “Lịch sử kiến trúc Việt Nam.”
Chúng tôi trân trọng giới thiệu và phát hành cuốn sách này, đây là một dự án nghiên cứu khoa học của tác giả, nhằm đáp ứng nhu cầu tìm hiểu môn học “Lịch sử kiến trúc Việt Nam” của sinh viên Trường Đại học Kiến trúc. Cuốn sách cung cấp tư liệu tham khảo hữu ích cho những người đang tham gia công tác thiết kế kiến trúc cũng như những độc giả yêu thích nghệ thuật kiến trúc, giúp họ khám phá và hiểu rõ hơn về di sản kiến trúc cổ truyền của dân tộc Việt Nam.
Mục lục
CHƯƠNG I: HOÀN CẢNH SẢN SINH VÀ LƯỢC TRÌNH PHÁT TRIỂN NỀN KIẾN TRÚC CỔ TRUYỀN DÂN TỘC VIỆT NAM
I – Hoàn cảnh thiên nhiên: Vị trí – Địa lý và khí hậu
II – Hoàn cảnh kinh tế xã hội
III – Sơ lược quá trình phát triển nền kiến trúc dân tộc cổ truyền Việt Nam
CHƯƠNG II: CÁC LOẠI HÌNH KIẾN TRÚC CỔ VÀ DÂN GIAN VIỆT NAM
I – Kiến trúc quân sự – quốc phòng: Thành lũy, Pháo đài, Đồn, Điêm…
A – Thành cổ Loa
B – Thành Hoa Lư
c – Thành Thăng Long – Đông Đô – Hà Nội
D- Thành Huê
II – Kiến trúc cung điện – dinh thự
III – Kiến trúc tôn giáo và tín ngưỡng
A – Chùa tháp (Kiến trúc Phật giáo)
B – Đền – miếu (Đạo giáo – Tín ngưỡng dân gian)
C – Văn miếu – Văn chỉ (Khổng giáo)
D – Lăng mộ (Kiến trúc tín ngưỡng dân gian)
Đ – Đình làng (Kiến trúc tín ngưỡng và công cộng dân gian)
E – Tháp Chăm (Kiến trúc tín ngưỡng dân tộc Chăm)
IV – Kiến trúc dân gian
A – Nhà ở dân gian (các dân tộc, các miền địa lí…)
B – Kiến trúc công cộng dân gian
1 – Cầu kiều
2 – Quân điếm
3 – Cổng làng
V – Kiến trúc vườn cảnh
1 – Vườn cảnh trong ngôi nhà ở (tư gia)
2 – Vườn cảnh trong các công trình kiến trúc tôn giáo tín ngưỡng
3 – Vườn cảnh của triều đình (vườn Thượng uyển)
CHƯƠNG III: VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG THỨC XÂY DỰNG KIẾN TRÚC CỔ VÀ DÂN GIAN VIỆT NAM
I – Vật liệu xây dựng (tre, gỗ, gạch ngói v.v…)
II – Phương thức kết cấu và cấu tạo xây dựng
A – Kết cấu đất
B- Kết cấu tranh – tre – nứa – lá và gỗ vườn
C – Kết cấu gạch – ngói – gỗ – đá
III – Thức kiến trúc Việt Nam và các Thước tầm (Rui mực)
IV – Trình tự xây dựng kiến trúc cổ truyền Việt Nam
A – Chuẩn bị nguyên vật liệu xây dựng
B- Lựa chọn vị trí và hướng công trình
c – Quá trình thi công xây cất kiến trúc cổ truyền
CHƯƠNG IV: NGHỆ THUẬT TRANG TRÍ, ĐIÊU KHẮC VÀ MÀU SẮC TRONG KIẾN TRÚC CỔ VIỆT NAM
I – Trang trí và điêu khắc
II – Màu sắc trong các kiến trúc cổ Việt Nam
CHƯƠNG V: NGHỆ THUẬT BỐ CỤC TẠO HÌNH VÀ NHỮNG ĐẶC TRUNG CƠ BẢN CỦA NỀN KIẾN TRÚC TRUYỀN THỐNG VIỆT NAM
I – Tính nghệ thuật trong bô cục tạo hình kiến trúc truyền thống
A – Thông nhất và biến hóa
1 – Tương phản và dị biến
2 – Vần luật và nhịp điệu
3 – Chủ yếu, thứ yếu và trọng điểm
4 – Liên hệ và phân cách
B – Cân bằng và ổn định
C – Tỉ lệ và tầm thước
II – Tính khoa học – kĩ thuật và kinh tế – xã hội trong bô cục tạo hình kiến trúc truyền thông
III – Những đặc trưng cơ bản của kiến trúc truyền thống Việt Nam
1 – Kiến trúc có tính dân tộc và tính địa phương phong phú có bản sắc riêng biệt
2 – Phong cách kiến trúc giản dị, khiêm tôn, nhẹ nhàng và khoáng đạt; phù họp phong tục tập quán dân tộc và khí hậu nhiệt đới Việt Nam
3 – Vị trí địa hình kết họp chặt chẽ với cảnh quan thiên nhiên
4 – Bô cục cân xứng – hài hòa, tỉ lệ tương xứng
5 – Màu sắc trang trí đẹp mắt và giàu tính dân gian
6 – Khai thác và sử dụng vật liệu địa phương là chủ yếu, hệ thông cấu trúc vững vàng, có tính khoa học – kinh tê cao
