Sơn thôn minh điền/Giới bạ lưu truyền/Vạn đại vi cứ

Sơn thôn minh điền/Giới bạ lưu truyền/Vạn đại vi cứ
山村銘田/界薄留傳/萬代為據
Kí hiệu: 1946/1947/1948
Thác bản bia thôn Sơn xã Tử Trầm huyện Yên Sơn phủ Quốc Oai 國威府安山縣紫沉社山村, sưu tầm tại thôn Sơn xã Long Châu tổng Bất Lạm phủ Quốc Oai tỉnh Sơn Tây
Thác bản 3 mặt, khổ 42 x 90 cm, gồm 55 dòng chữ Hán và Nôm, toàn văn ước khoảng 1800 chữ, không có hoa văn, có chữ húy: Đề
Niên đại: Vĩnh Thịnh thứ 2 (1706)
Người soạn: Nguyễn Thiện Sĩ 阮善士; quê quán: Hoan Châu xứ Nghệ An; học vị: Giám sinh
Chủ đề:
Công văn triều đình (sắc, lệnh, chỉ dụ)
Sinh hoạt làng xã
Tóm lược nội dung:
Năm Vĩnh Thịnh 2, dân thôn Sơn xã Tử Trầm nhân thắng kiện trong vụ xã Hoa Bản đầu đơn kiện thôn này tranh cướp đất đai khu thung lũng núi Tử Trầm vào năm Đức Nguyên, bèn dựng bia khắc lại các văn bản xét xử của nha môn để ghi lại sự việc và khẳng định ranh giới địa phận đất đai của thôn lưu truyền lại lâu dài Có 4 văn bản xét xử của nha môn các cấp: 1) Văn bản xét xử của nha môn huyện Yên Sơn đề năm Đức Nguyên thứ 2 (1675), cho biết dân xã Hoa Bản đệ đơn kiện thôn Sơn xã Tử Trầm cậy đông kéo đến ẩu đả, phá hoại hoa màu để tranh giành khu đất thung lũng nguyên của xã mình trồng trọt từ triều trước; phía bị cáo là thôn Sơn cũng trình đơn nói đó là phần đất của thôn bị xã Hoa Bản tranh chiếm Huyện quan đến thực địa tra khám, lại tra trong sổ Tu tri có ghi xã Hoa Bản có 1 khu đất thung lũng, từ đó xét xử giữ nguyên tình trạng hiện tại, xã Hoa Bản và thôn Sơn đều có 1 phần đất ở khu thung lũng; 2) Văn bản xét xử của nha môn phủ Quốc Oai đề năm Vĩnh Trị 1 (1676) cho rằng phán xử của huyện Yên Sơn là có phần chưa đúng lý Xét thấy trong sổ Tu tri tuy có ghi xã Hoa Bản có đất thung lũng nhưng trên bia chùa Vô Vi ở thung lũng này lại không ghi tên xã, từ đó phán xét xã Hoa Bản phải trả lại cho thôn Sơn những thửa ruộng xung quanh thung lũng, chỉ được sở hữu một khoảng đất xứ Thông Bưởi ở cửa thung lũng mà thôi; 3) Văn bản xét xử của nha môn Thừa chính sứ ty xứ Sơn Tây phán rằng chứng lí trong sổ Tu tri sự thực là dân thôn Sơn trải các đời thuộc tiền triều đã lập nghiệp sinh sống ở chân núi và đã hình thành tên gọi của thôn là “Sơn thôn”, từ đó phán xử toàn bộ khu đất thung lũng là thuộc địa phận thôn Sơn Tuy vậy xã Hoa Bản chưa phục, còn cố xin cho dân thôn Sơn phải đến đền Tam Linh cắt máu thề nguyền, trong vòng 100 ngày nếu trong thôn này không có ai bị chết thì họ mới chịu trả đất Thôn Sơn bằng lòng đến đền thề nguyện, quá hạn không ai bị chết Vì vậy nha môm xứ Sơn Tây quyết định phía thôn Sơn thắng kiện, phía xã Hoa Bản phải trả lại số đất lấn chiếm và không được tranh giành kiện tụng nữa; 4) Văn bản của xứ Sơn Tây (văn bản này trên thác bản còn dở dang, không rõ niên đại và chưa rõ xét xử thế nào)
Ghi chú: Trong nội dung có ghi rõ bia có 4 mặt, nhưng trên thác bản chỉ có 3 mặt, chứng tỏ thác bản còn thiếu 1 mặt chưa in dập