Giới Thiệu
Chùa Nam Nhã là một điểm đặc biệt nổi tiếng trong khu vực, không chỉ bởi vẻ đẹp của kiến trúc thanh nhã và không gian yên bình giúp tâm hồn trở nên an lạc, mà còn vì quá khứ của nó với những hoạt động thúc đẩy nhận thức và đạo đức cho người dân Nam Bộ, biến nó thành một điểm du lịch ý nghĩa tại Cần Thơ. Mặc dù không nổi tiếng hay ồn ào, chùa Nam Nhã vẫn thu hút những du khách đến thăm thường xuyên, kính phục trước ngôi chùa vững chãi đã đứng vững hơn 100 năm qua những biến cố lịch sử và thời gian.
Nằm tại số 612 đường Cách Mạng Tháng Tám, phường An Thới, quận Bình Thủy, thành phố Cần Thơ, chùa tạo điều kiện thuận lợi để thăm quan, nhìn qua sông là Đình Bình Thủy.
Lịch Sử
Năm 1890, Nguyễn Giác Nguyên (học trò của Thủ khoa Bùi Hữu Nghĩa) thành lập một tiệm thuốc Bắc mang tên Nam Nhã Đường tại bờ sông Bình Thủy, đối diện với đình Bình Thủy (vị trí hiện nay). Theo truyền thuyết, đây không chỉ là nơi bán thuốc, mà còn là nơi giao lưu và tụ tập của những người yêu nước, để xây dựng phong trào chống Pháp. Đến năm 1895, đạo Minh Sư từ Trung Quốc lan truyền đến miền Nam Việt Nam, Nguyên quyết định tháo bỏ tiệm thuốc Bắc và xây dựng một ngôi chùa trên nền đất đó, còn được biết đến là Nam Nhã Phật Đường hay chùa Minh Sư.
Từ cuối thế kỷ XIX đến đầu thế kỷ XX, chùa Nam Nhã trở thành căn cứ hoạt động cách mạng của các sĩ phu yêu nước như Nguyễn Thần Hiến, Nguyễn Hào Vĩnh, Nguyễn Giác Nguyên… Năm 1905, hưởng ứng phong trào Đông Du do Phan Bội Châu khởi xướng, chùa tự tổ chức nhiều cơ sở kinh tài, đóng góp tiền nuôi học sinh du học. Tại đây, nhiều cuộc bình thơ và họa thơ cũng được tổ chức. Văn phẩm Đạo Nam kinh do chùa Nam Nhã phổ biến, thời kỳ này bị chính quyền Pháp cấm. Bởi vì nội dung của sách ca ngợi vai trò của học vấn, tiến bộ khoa học kỹ thuật… và đồng thời chống lại sự ngu muội, mê tín… Theo tài liệu, Phan Bội Châu và Cường Để cũng đã từng đến đây để bàn bạc và cổ vũ cho phong trào. Sau đó, Đặc ủy Hậu Giang và Xứ ủy Nam Kỳ cũng đã chọn nơi đây làm điểm liên lạc với các tổ chức cách mạng trong toàn miền.
Chùa Nam Nhã được xây dựng vào năm 1895 và từ năm 1905, chùa bắt đầu chịu ảnh hưởng của phong trào Đông Du, là lúc bắt đầu truyền thống yêu nước của các lão sư và Phật tử được kích thích. Chùa trở thành trụ sở kinh tài, hỗ trợ học sinh du học chống lại chính sách nô lệ của thực dân Pháp, đồng thời truyền bá văn thơ yêu nước. Trong những năm khó khăn của cách mạng, Đặc ủy Hậu Giang và Xứ ủy Nam Kỳ đã chọn chùa Nam Nhã làm điểm liên lạc với các tổ chức cách mạng trên toàn khu vực. Vào ngày 25 tháng 01 năm 1991, Bộ Văn hóa Thông tin đã công nhận chùa Nam Nhã là Di tích Lịch sử Cách mạng.
Kiến Trúc
Chùa Nam Nhã nằm trong một khuôn viên rộng và xanh. Ban đầu, chùa chỉ có 3 gian với cột gỗ, cổng và mái lợp ngói rất đơn giản, bao gồm Diêu Trì Bửu Điện (chính điện gian giữa) và Càn Đạo Đường và Khôn Đạo Đường (hai gian bên). Năm 1905, chùa được mở rộng với 5 căn và 2 chái. Năm 1917, Thái Lão Sư Nguyễn Đạo Cơ (Nguyễn Giác Nguyên) và đệ tử là Lão Tiên Sanh Nguyễn Xương Lượng, cùng với ban chủ sự chùa, gồm Lão Sư Trương Vận Đạt, Lão Sư Trần Vận Phát, Đại Lão Tiên Sanh Đặng Vĩnh Giám, Đại Tiên Sanh Phạm Minh Đạt, Tiên Sanh Mai Đình Hy, Tiên Sanh Bùi Huệ Đức (Bùi Hữu Sanh – con trai Thủ khoa Bùi Hữu Nghĩa), Thái Cô Mai Kim Lan, Thái Cô Nguyễn Mỹ Đức… đã chung tay xây dựng ngôi Phật Đường. Đến năm 1923, chùa lại được tu bổ và hoàn thiện thêm một lần nữa, có quy mô to lớn như ngày nay.
Cổng chùa Nam Nhã làm bằng gạch lợp ngói, hai bên cột có câu liễn đối, chào đón người thiện tâm tu đạo và mời gọi những người cùng chí hướng yêu nước. Sân chùa lát gạch tàu, giữa sân là hòn non bộ cao trên 2m, đặt trong bồn nước xây bằng gạch.
Chánh điện chùa là một ngôi nhà gạch kiên cố, gồm 5 gian, mái lợp ngói âm dương, trên có tượng lưỡng long tranh châu. Mặt tiền chánh điện được xây theo kiểu kiến trúc Á-Âu kết hợp hồi đầu thế kỷ 20, khác biệt nhiều so với kiểu chùa truyền thống ở Nam Bộ thời kỳ đó. Bên trong chánh điện, gian trung tâm rất trang trọng, là nơi đặt bàn thờ tam giáo thể hiện triết lý tam giáo đồng nguyên: Phật giáo, Nho giáo, Lão giáo. Ý nghĩa là mỗi triết lý đạo giáo đều dạy con người sống đạo đẹp, đời hướng đến chân thiện mỹ. Sau chánh điện là một hành lang dài, có 2 căn phòng tiếp khách. Bên phải và bên trái chùa là 2 dãy nhà lợp ngói là Càn Đạo Đường (dãy nhà Đông Lang) dành cho nam giới và Khôn Đạo Đường (dãy nhà Tây Lang) dành cho nữ giới, nối thông với nhà bếp. Phía sau chùa là vườn cây ăn trái phong phú.
Chùa Nam Nhã tôn trọng chủ trương ăn chay và niệm Phật, trang phục giản dị nhưng không cạo đầu. Điều này phản ánh tinh thần bình dị và tập trung tâm, hướng đạo đức. Hàng năm, chùa tổ chức các lễ hội lớn như cúng rằm tháng Giêng, rằm tháng Bảy, rằm tháng Mười và kỷ niệm ngày Phật Đản (Đản sanh). Những lễ hội được tổ chức theo nghi thức truyền thống tôn giáo, duy trì bản sắc văn hóa dân tộc.
______________________________________________
