Tên gọi và vị trí địa lý
Chùa Hương Lan, còn gọi là Hương Lan Tự, dưới sự trụ trì của thầy Thích Đàm Tiền, ngôi chùa nằm khuất trong thôn Đông Kị, thuộc xã Đông Sơn, huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội. Nằm trong khu vực đồng bằng Bắc Bộ, cách trung tâm Hà Nội khoảng 30km về phía Tây Nam, chùa Hương Lan nằm ở vị trí gần núi non và làng quê yên bình, tạo nên không gian tĩnh lặng và thiền định.
Lịch sử và nhân vật
Chùa Hương Lan có lịch sử lâu đời, được xây dựng vào khoảng thời kỳ Lý – Trần (thế kỷ XI-XIV), thời điểm mà Phật giáo phát triển mạnh mẽ ở Việt Nam. Chùa được cho là nơi gắn liền với cuộc đời và hoạt động của nhiều cao tăng nổi tiếng trong lịch sử. Trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, chùa cũng từng là nơi ẩn náu và tập hợp lực lượng của các chiến sĩ cách mạng. Theo truyền thuyết, ngôi chùa được trùng tu nhiều lần qua các triều đại Lê, Nguyễn và gần đây nhất vào những năm đầu thế kỷ XXI, với sự đóng góp của người dân địa phương.
Kiến trúc và cảnh quan
Kiến trúc của chùa Hương Lan mang đậm phong cách truyền thống của chùa Bắc Bộ. Ngôi chùa có bố cục “nội công ngoại quốc” (1), với tam quan, chánh điện, và các công trình phụ trợ bao quanh. Khuôn viên chùa rộng rãi, được bao quanh bởi các cây cổ thụ xanh tươi, tạo không gian thanh tịnh. Phía trước chùa là hồ sen lớn, góp phần làm tăng vẻ đẹp tự nhiên và linh thiêng cho nơi đây.
Do chùa bị xuống cấp theo thời gian, vào năm 2004, UBND xã Đông Sơn, thôn Đông Cựu Đồi cùng Ban trụ trì đã tiến hành trùng tu và xây mới một số hạng mục với tổng kinh phí 1,1 tỷ đồng. Toàn bộ kinh phí này được đóng góp từ nhân dân thôn Đông Cựu Đồi và Phật tử từ khắp nơi.
Năm 2009, UBND xã Đông Sơn (huyện Chương Mỹ) đã tổ chức lễ khánh thành nhà thờ tổ chùa Hương Lan tại thôn Đông Cựu Đồi. Chùa Hương Lan, nằm trên diện tích 3.600m², có bề dày lịch sử 600 năm.
Hiện vật
Chùa Hương Lan hiện đang lưu giữ nhiều hiện vật quý giá có giá trị văn hóa và tôn giáo. Đáng chú ý nhất là bức tượng Phật A Di Đà được làm bằng đồng, có niên đại từ thời Lê Trung Hưng. Ngoài ra, chùa còn có nhiều bia đá cổ khắc chữ Hán, ghi chép lại lịch sử xây dựng và trùng tu của chùa qua các thời kỳ. Các bức hoành phi, câu đối được sơn son thếp vàng, cùng những chiếc chuông đồng lớn, đều là những hiện vật đáng quý trong di sản của ngôi chùa.
Sự kiện và lễ hội
Hàng năm, chùa Hương Lan tổ chức nhiều lễ hội Phật giáo quan trọng như lễ Vu Lan, lễ Phật đản và lễ hội đầu năm, thu hút đông đảo Phật tử và du khách tham gia. Đặc biệt, lễ hội chùa Hương Lan vào rằm tháng Giêng là sự kiện lớn nhất trong năm, với nhiều hoạt động văn hóa, nghi lễ truyền thống và các chương trình biểu diễn nghệ thuật dân gian.
Ngoài ra, đã hơn năm năm nay, vào những ngày cuối tuần, chùa Hương Lan lại đón nhận tấm lòng của hơn chục thầy cô giáo thay nhau dành những ngày nghỉ quý báu của mình để lên lớp, dạy học miễn phí cho những em học sinh khuyết tật, những em có hoàn cảnh khó khăn.
Lớp học tình thương tại Chùa Hương Lan đã được xây dựng và phát triển trong hơn 10 năm, với diện tích khoảng gần 100m2. Hiện nay, lớp học đã được trang bị đầy đủ với các vật dụng giáo dục như bàn học, bảng từ, máy chiếu, tivi, tủ sách, nhằm đảm bảo môi trường học tốt nhất cho các học sinh.
Cô giáo Lê Thị Hòa, giáo viên Trường Tiểu học Đông Sơn, Chương Mỹ, đã có ý tưởng mở lớp học tình thương từ năm 2007. Ông chia sẻ, sau khi trải qua một lần lên chùa và cảm nhận được không khí yên bình, thoáng đãng, ông đã đề xuất với thầy Thích Đàm Tiền để mở lớp dạy cho trẻ khuyết tật và con em nghèo. Ý tưởng này nhận được sự đồng thuận và hỗ trợ lớn từ Ủy ban nhân dân xã Đông Sơn, Phòng giáo dục huyện Chương Mỹ và cộng đồng Phật tử trên khắp cả nước.
Ban đầu, lớp học chỉ được tổ chức tại phòng khách của chùa với diện tích 15m2. Tuy nhiên, với sự đóng góp của cộng đồng và sự gia tăng số lượng học sinh, chùa đã xây dựng một phòng học mới rộng 100m2, được trang bị đầy đủ tiện nghi giáo dục.
Lớp học ban đầu chỉ thu hút các gia đình trong xã Đông Sơn, nhưng sau đó, thông tin về lớp học tình thương đã lan xa, thu hút sự quan tâm từ các xã lân cận như Trường Yên, Đông Phương Yên. Những gia đình từ những vùng xa cũng đưa con em mình đến tham gia học.
Trong suốt hơn 10 năm, vào những ngày cuối tuần, chùa Hương Lan đã trở thành điểm đến của gần chục thầy cô giáo, cùng với sự hỗ trợ từ sinh viên tình nguyện và các nhóm từ thiện như Câu lạc bộ Nhân ái, nhóm thiện nguyện của các trường đại học, cao đẳng tại Hà Nội, tất cả họ tổ chức lớp học miễn phí, đưa đến những kiến thức hữu ích cho các em học sinh.
Xếp hạng
Với giá trị văn hóa, lịch sử và kiến trúc đặc sắc, chùa Hương Lan đã được xếp hạng là di tích lịch sử – văn hóa cấp quốc gia từ năm 1995. Đây là một trong những di tích quan trọng trong việc bảo tồn và phát huy văn hóa Phật giáo ở Hà Nội, đồng thời cũng là điểm đến thu hút du khách và Phật tử từ khắp nơi.
Chú thích
(1) Bố cục “nội công ngoại quốc” là một kiểu kiến trúc truyền thống phổ biến trong các ngôi đình, chùa ở Việt Nam. Phần “nội công” nằm ở trung tâm, với các dãy nhà chính được bố trí theo hình chữ “工” (Công), tạo không gian khép kín và trang nghiêm. Phần “ngoại quốc” bao quanh khu vực trung tâm, có hình chữ “口” (Quốc), gồm các công trình phụ như cổng tam quan, nhà tăng hoặc nhà thờ tổ. Kiểu bố cục này không chỉ tạo sự đối xứng, mà còn giúp bảo vệ không gian bên trong, mang lại cảm giác tĩnh lặng và trang nghiêm cho các công trình tôn giáo.
Tham khảo
- Chí Đạo (2009), Khánh thành nhà thờ tổ chùa Hương Lan, Giác Ngộc online.
- Đặng Ngọc Thạnh (2024), Gương sáng, việc hay, Hội cứu trợ trẻ em tàn tật Việt Nam.
________________________________________________
Các ngôn ngữ khác
-
Tiếng Anh (English)
Name and Geographical Location
Huong Lan Temple, also known as Huong Lan Tu, under the abbacy of Thich Dam Tien, is tucked away in Dong Ki Hamlet, Dong Son Commune, Chuong My District, Hanoi City. Located in the Red River Delta region, approximately 30 km southwest of central Hanoi, Huong Lan Temple is situated near mountains and tranquil rural villages, creating a serene and meditative environment.
History and Figures
Huong Lan Temple has a long history, dating back to the Ly–Tran period (11th–14th centuries), a time when Buddhism flourished in Vietnam. The temple is considered to be closely associated with the lives and activities of many renowned Buddhist monks in Vietnamese history. During the resistance against the French colonial forces, the temple also served as a refuge and gathering place for revolutionary fighters. According to local legend, the temple has undergone multiple restorations under the Le and Nguyen dynasties, with the most recent renovation occurring in the early 21st century, supported by contributions from the local community.
Architecture and Landscape
The architecture of Huong Lan Temple strongly reflects the traditional style of Northern Vietnamese temples. The temple follows the “noi cong ngoai quoc” layout (1), comprising the triple gate, main hall, and auxiliary structures surrounding the central area. The temple grounds are spacious and encircled by large, verdant trees, fostering a peaceful atmosphere. A large lotus pond in front of the temple further enhances its natural beauty and sacred ambience.
Due to gradual deterioration over time, in 2004, the People’s Committee of Dong Son Commune, Dong Cuu Doi Hamlet, together with the temple board, undertook restoration and reconstruction of several structures, with a total budget of 1.1 billion VND. The entire fund was contributed by residents of Dong Cuu Doi Hamlet and Buddhist followers nationwide.
In 2009, the People’s Committee of Dong Son Commune (Chuong My District) organized the inauguration ceremony for the Huong Lan Temple Ancestral Hall in Dong Cuu Doi Hamlet. Covering an area of 3,600 m², Huong Lan Temple boasts a 600-year-long history.
Artifacts
Huong Lan Temple currently preserves numerous valuable cultural and religious artifacts. Most notable is the bronze Amitabha Buddha statue, dating from the Later Le period. The temple also houses many ancient stone steles inscribed with Chinese characters, recording the temple’s construction and restoration history across different periods. The gilded horizontal boards, couplets, and large bronze bells are all treasured elements of the temple’s heritage.
Events and Festivals
Annually, Huong Lan Temple organizes important Buddhist festivals such as Vu Lan, Buddha’s Birthday, and Lunar New Year celebrations, attracting large numbers of devotees and visitors. Notably, the festival on the full moon of the first lunar month is the largest event of the year, featuring traditional rituals, cultural activities, and folk art performances.
In addition, for more than five years, on weekends, the temple has welcomed more than a dozen teachers who dedicate their precious days off to provide free lessons for children with disabilities or those from disadvantaged backgrounds.
The Compassionate Classroom at Huong Lan Temple has been developed over more than 10 years, covering nearly 100 m². It is now fully equipped with educational materials such as desks, magnetic boards, projectors, televisions, and bookshelves, ensuring the best learning environment for students.
Teacher Le Thi Hoa, from Dong Son Primary School, Chuong My, initiated the idea of the Compassionate Classroom in 2007. After experiencing the temple’s peaceful and open atmosphere, she proposed to Thich Dam Tien to open a class for disabled and underprivileged children. This initiative received strong support from the People’s Committee of Dong Son Commune, the Chuong My District Education Office, and Buddhist communities across Vietnam.
Initially, the classroom operated in the temple’s living room, covering only 15 m². With community contributions and the increasing number of students, the temple built a new 100 m² classroom, fully equipped with educational facilities.
Originally attracting families from Dong Son Commune only, the Compassionate Classroom gradually drew attention from neighboring communes such as Truong Yen and Dong Phuong Yen, and even families from more distant areas brought their children to attend.
For over a decade, on weekends, Huong Lan Temple has become a gathering place for nearly a dozen teachers, supported by volunteer students and charitable groups such as the Compassion Club and university volunteer groups in Hanoi, all offering free lessons and valuable knowledge to students.
Ranking and Recognition
Due to its outstanding cultural, historical, and architectural value, Huong Lan Temple was officially recognized as a national historical-cultural monument in 1995. It is one of the key sites for preserving and promoting Buddhist culture in Hanoi, and also serves as an attractive destination for both tourists and devotees.
Notes
(1) The “noi cong ngoai quoc” layout is a traditional architectural style common in Vietnamese communal houses and temples. The “noi cong” (inner gong) at the center is arranged in the shape of the character “工” (Gong), creating a closed, solemn space for the main halls. The “ngoai quoc” (outer rectangle) surrounds the central area in the shape of the character “口” (Quoc), comprising auxiliary structures such as the triple gate, monks’ quarters, or ancestral hall. This layout not only establishes symmetry but also protects the inner space, providing a sense of tranquility and solemnity for the religious complex.
2. Tiếng Trung (Chinese)
名称与地理位置
香兰寺，又称香兰庙，由释潭前法师主持，位于安阳市章美县东山社东岐村内。寺庙坐落在北部平原地区，距河内市中心约三十公里，地处近山近水的乡村环境，营造出宁静、适宜禅修的空间。
历史与人物
香兰寺历史悠久，建于李朝—陈朝时期（十一至十四世纪），正值佛教在越南繁荣发展的时期。据传，寺庙与多位历史著名高僧的生平和活动密切相关。在抗法战争时期，香兰寺亦曾是革命战士的藏身之地和集结点。传说中，寺庙历经历代黎、阮王朝多次修缮，最近一次是在二十一世纪初，由当地居民资助完成。
建筑与景观
香兰寺建筑风格深具北部佛教传统特色。寺庙布局采用“内工外国”式结构（1），包括三门、正殿及周围辅助建筑。寺庙院落宽敞，环绕着苍翠古树，营造出清净的氛围。寺前有大型莲花池，增添自然之美及神圣感。
因岁月流逝导致寺庙破损，2004年，东山社人民委员会及东旧坳村连同寺庙住持共同对部分建筑进行修复重建，总投资约1.1亿越南盾。资金全部由东旧坳村民及来自各地的佛教徒捐助。
2009年，章美县东山社人民委员会在东旧坳村举行香兰寺祖堂落成典礼。香兰寺占地约三千六百平方米，历史超过六百年。
文物
香兰寺现保存许多具有文化和宗教价值的珍贵文物。其中最重要的是一尊铜制阿弥陀佛像，年代可追溯至黎中兴时期。此外，寺内还有多块古石碑刻汉字，记录寺庙历代修建与重修历史。寺内的匾额、对联均为镶金漆彩装饰，配有大型铜钟，皆为寺庙珍贵遗产。
活动与节庆
每年，香兰寺举办多项重要佛教节庆，如盂兰节、佛诞节及新年庙会，吸引众多佛教徒及游客参与。特别是正月十五的香兰寺庙会，是全年规模最大、活动最丰富的节庆，包括传统礼仪、民间艺术表演及文化活动。
此外，过去五年来，每逢周末，香兰寺接待十余位教师，他们轮流利用宝贵休息日免费为残疾儿童及贫困学童授课。
香兰寺慈善课堂已建成并发展超过十年，占地约一百平方米。现今教室配备齐全教育设施，如书桌、白板、投影仪、电视及书柜，确保学生拥有良好的学习环境。
东山社章美县东山小学教师黎氏和女士自2007年起提出建立慈善课堂的构想。她表示，参访寺庙并感受宁静氛围后，向释潭前法师提出为残疾儿童和贫困学童开班的建议。此构想获得东山社人民委员会、章美县教育局及全国佛教徒社区的大力支持。
起初，课堂仅在寺庙客厅（约十五平方米）开设。然而，随着社区捐助及学生人数增加，寺庙新建一间约一百平方米的教室，并配备齐全教育设施。
最初课堂仅吸引东山社内部家庭，但随着信息传播，慈善课堂吸引周边社如长安社、东方安社的关注，甚至远方家庭也带子女前来学习。
十余年来，每逢周末，香兰寺成为十余位教师的教学场所，配合志愿学生及慈善团队，如仁爱俱乐部及河内高校志愿者团队，共同开设免费课程，为学生提供有益知识。
等级与保护
凭借文化、历史及建筑价值，香兰寺自1995年起被列为国家级历史文化遗址。这是河内佛教文化保护与传承的重要遗址之一，同时也是吸引佛教徒及游客的重要目的地。
注释
（1）“内工外国”布局为越南传统庙宇、祠堂常见建筑形式。内工部分位于中央，主体建筑按“工”字形排列，形成封闭、庄重空间；外国部分环绕中央区域，呈“口”字形，包括三门、僧房或祖堂等辅助建筑。此布局不仅对称美观，还能保护内部空间，使宗教建筑呈现宁静与庄严之感。
3. Tiếng Pháp (French)
Nom et situation géographique
Le temple Huong Lan, également appelé Huong Lan Tu, sous la direction du maître Thich Dam Tien, est situé à l’écart dans le village Dong Ki, commune de Dong Son, district de Chuong My, ville de Hanoi. Situé dans la plaine du Nord du Vietnam, à environ 30 km au sud-ouest du centre de Hanoi, le temple Huong Lan se trouve à proximité de collines et de villages paisibles, offrant un espace de quiétude propice à la méditation.
Histoire et personnages
Le temple Huong Lan possède une longue histoire, ayant été construit approximativement à l’époque Ly – Tran (XIe – XIVe siècles), période de fort développement du bouddhisme au Vietnam. Le temple est considéré comme ayant été lié à la vie et aux activités de nombreux moines célèbres de l’histoire. Pendant la guerre de résistance contre les Français, le temple a également servi de refuge et de lieu de rassemblement pour les combattants révolutionnaires. Selon la tradition, le temple a été restauré à plusieurs reprises sous les dynasties Le et Nguyen, et plus récemment au début du XXIe siècle, grâce à la contribution des habitants locaux.
Architecture et paysage
L’architecture du temple Huong Lan reflète fortement le style traditionnel des temples du Nord du Vietnam. Le temple présente une disposition « noi cong ngoai quoc » (1), comprenant le tam quan, le chinh dien et des constructions annexes disposées autour. L’enceinte est spacieuse et entourée d’arbres centenaires luxuriants, créant un espace serein. À l’avant du temple se trouve un grand bassin de lotus, contribuant à la beauté naturelle et à la dimension sacrée du lieu.
En raison de la détérioration progressive du temple, en 2004, l’UBND de la commune de Dong Son, le village Dong Cuu Doi et le comité de direction du temple ont entrepris des travaux de restauration et de reconstruction de certains bâtiments pour un coût total de 1,1 milliard de dongs, entièrement financé par les habitants du village Dong Cuu Doi et les bouddhistes venus de tout le pays.
En 2009, l’UBND de la commune de Dong Son (district de Chuong My) a organisé la cérémonie d’inauguration de la maison d’ancêtres du temple Huong Lan dans le village Dong Cuu Doi. Le temple Huong Lan, s’étendant sur une superficie de 3 600 m², possède une histoire de 600 ans.
Objets et artefacts
Le temple Huong Lan conserve de nombreux artefacts précieux d’une grande valeur culturelle et religieuse. Le plus remarquable est la statue en bronze du Bouddha Amitabha, datant de la période Le Trung Hung. De plus, le temple possède plusieurs stèles en pierre anciennes gravées en caractères Han, retraçant l’histoire de la construction et des restaurations du temple au fil des siècles. Les panneaux calligraphiés, les couplets en dorure et les grandes cloches en bronze sont également des artefacts précieux constituant le patrimoine du temple.
Événements et festivals
Chaque année, le temple Huong Lan organise de nombreuses fêtes bouddhistes importantes, telles que la fête Vu Lan, la fête de la naissance du Bouddha et les festivités du Nouvel An, attirant un grand nombre de bouddhistes et de visiteurs. En particulier, le festival du temple Huong Lan durant la pleine lune du premier mois lunaire est l’événement majeur de l’année, comprenant de nombreuses activités culturelles, des rituels traditionnels et des spectacles d’arts populaires.
De plus, depuis plus de cinq ans, les week-ends, le temple Huong Lan accueille bénévolement plus d’une dizaine d’enseignants, qui consacrent leurs précieux jours de repos à donner des cours gratuits aux enfants handicapés et aux enfants défavorisés.
La classe de charité du temple Huong Lan a été créée et développée pendant plus de dix ans, couvrant une superficie d’environ 100 m². Elle est désormais équipée de matériel pédagogique complet, tel que tables d’étude, tableaux magnétiques, projecteur, télévision et bibliothèque, afin de garantir un environnement d’apprentissage optimal pour les élèves.
L’enseignante Le Thi Hoa, professeur à l’école primaire Dong Son, Chuong My, a eu l’idée d’ouvrir cette classe de charité en 2007. Elle a partagé que, après sa première visite au temple et après avoir ressenti l’atmosphère paisible et aérée, elle a proposé au maître Thich Dam Tien d’ouvrir une classe pour les enfants handicapés et issus de familles pauvres. Cette initiative a reçu un large soutien de la part de l’UBND de la commune de Dong Son, du bureau de l’éducation du district de Chuong My et de la communauté bouddhiste à l’échelle nationale.
Initialement, la classe était organisée dans le salon du temple, d’une superficie de 15 m². Cependant, grâce aux contributions de la communauté et à l’augmentation du nombre d’élèves, le temple a construit une nouvelle salle de classe de 100 m², entièrement équipée avec du matériel pédagogique.
Au départ, la classe attirait principalement des familles de la commune de Dong Son, mais rapidement, l’information s’est diffusée, attirant l’intérêt des communes voisines telles que Truong Yen et Dong Phuong Yen. Des familles venant de régions plus éloignées ont également envoyé leurs enfants suivre les cours.
Pendant plus de dix ans, les week-ends, le temple Huong Lan est devenu le lieu de rassemblement d’une dizaine d’enseignants, avec l’aide d’étudiants bénévoles et de groupes caritatifs tels que le Club Nhan Ai et des associations d’universités et collèges de Hanoi. Tous organisent des cours gratuits, apportant des connaissances utiles aux élèves.
Classement
En raison de sa valeur culturelle, historique et architecturale exceptionnelle, le temple Huong Lan a été classé Monument historique et culturel national depuis 1995. Il constitue l’un des sites les plus importants pour la conservation et la promotion de la culture bouddhiste à Hanoi, tout en étant une destination attirant des visiteurs et des bouddhistes de tout le pays.
Note
(1) La disposition « noi cong ngoai quoc » est un type d’architecture traditionnelle commun aux temples et maisons communales du Vietnam. La partie « noi cong », située au centre, comprend les bâtiments principaux disposés en forme de caractère chinois « 工 » (Gong), créant un espace fermé et solennel. La partie « ngoai quoc », entourant le centre et prenant la forme du caractère « 口 » (Quoc), comprend les constructions annexes telles que le tam quan, la maison des moines ou la maison d’ancêtres. Cette disposition favorise la symétrie, protège l’espace intérieur et confère aux bâtiments religieux une atmosphère calme et solennelle.
