Vị trí địa lí
Đền An Cư tọa lạc tại xã Xuân Vinh, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định là di tích được nhân dân địa phương xây dựng để ghi dấu công lao khai hoang lấn biển do vị thủy tổ Phúc Diễn khởi xướng vào những năm cuối thế kỷ XIV.
Lược sử
Theo cuốn thần phả hiện lưu giữ tại di tích thì vị thủy tổ Phúc Diễn thuộc dòng dõi Vũ Hồn quê gốc ở Mộ Trạch, tỉnh Hải Dương. Ông là con trai cụ Phúc Điền, người có công khai sáng ra mảnh đất Bình Cư nay là xã Xuân Ngọc huyện Xuân Trường. Thủy tổ Phúc Diễn là người thuộc dòng dõi trâm anh được học hành lại có trí thông minh hơn người. Ông nhận thấy mảnh đất Bình Cư khó có thể làm ăn khá giả nên cần phải khai phá xuống vùng biển phía nam. Trong nhiều năm liền, dưới sự chỉ đạo của thủy tổ Phúc Diễn cùng với sự cố gắng của nhân dân nên đã khai khẩn được một vùng đất rộng lớn. Dân làng đặt tên cho vùng đất mới là An Cư với hàm ý ăn ở ổn định. Công lao của thủy tổ Phúc Diễn đối với nhân dân nơi đây vô cùng to lớn, bởi vậy sau khi mất ông được suy tôn là “Khai cơ tổ” ( ông tổ mở mang miền đất mới). Nhân dân thờ phụng ông như một vị thần ở trong đền. Hiện nay tại đền còn lưu giữ được đôi câu đối ghi lại công trạng của ông:
“Linh địa khởi lâu đài, lễ nhạc y quan kim cổ thịnh
An Cư hưng miếu vũ thanh danh phong vật địa nhân long “.
(Dựng lâu đài ở đất linh thiêng, lễ nhạc áo mũ xưa nay đều hưng thịnh.
Chấn hưng miếu vũ tại An Cư, thanh danh phong vật, đất người đều phồn thịnh).
Kiến trúc
Đền An Cư hiện nay được làm quay về hướng đông nam gồm nhiều hạng mục xây dựng đăng đối. Trước đền là hệ thống nghi môn tạo thành ba cổng ra vào. Cổng giữa tạo dáng bởi hai đồng trụ cao trên 7 mét, hai cổng bên xây đối xứng kiểu chồng diêm tám mái lợp giả ngói ống.
Công trình chính của đền xây thành ba lớp tạo thành mặt bằng hình chữ tam bao gồm: tiền đường, trung đường và hậu cung. Tòa tiền đường có 5 gian cao rộng, tất cả các cấu kiện gồm: xà, vì kèo, câu đầu đều làm bằng gỗ lim. Nâng đỡ bộ mái là tường xây và hệ thống cột xây gạch chắc chắn. Tại gian chính giữa tiền đường đắp nổi bức cuốn thư trên viết ba chữ Hán “Khai cơ tổ”(ông tổ mở mang miền đất mới). Tiếp đến là 5 gian trung đường được xây liền với tiền đường. Bộ mái trung đường làm kiểu cuốn vòm gắn ngói nam. Gian giữa trung đường treo bức cửa võng sơn son thếp vàng chạm đề tài long, ly, quy, phượng cùng hoa lá mang phong cách nghệ thuật thời Nguyễn. Cung cấm đền An Cư thiết kế kiểu chồng diêm tám mái có ba gian. Đây là nơi thờ tự trang nghiêm của di tích. Ngay tại bệ thờ gian giữa của đền đặt ngai cùng bài vị thờ thủy tổ Phúc Diễn và hai vị thần: Nam Hải Đại vương, Linh Lang Đại vương.
Sự kiện – Lễ hội
Bên cạnh các giá trị tiêu biểu về lịch sử, kiến trúc, hàng năm vào các ngày 6, 7 tháng giêng nhân dân thôn An Cư lại tưng bừng tổ chức lễ hội. Để tỏ lòng biết ơn đối với các liệt tổ khai sáng và khai thác các giá trị văn hóa truyền thống của quê hương, hội làng An Cư ngoài các nghi thức tế lễ, rước kiệu, làng còn tổ chức nhiều trò chơi như: đấu vật, bơi chải, cờ tướng, tổ tôm điếm… Đặc biệt trong hội làng An Cư trò chơi đấu vật và bơi chải thì không năm nào thiếu. Đây là hình thức để dân làng rèn luyện sức khỏe, hăng say lao động sản xuất. Từ xa xưa sới vật An Cư đã rất nổi tiếng, vào ngày hội làng có nhiều đô vật từ nhiều địa phương về đăng ký tham gia thi đấu như: Bắc Ninh, Thanh Hóa, Hà Tây, Hải Phòng… Do đó hội làng An Cư luôn luôn náo nhiệt mang tinh thần thượng võ của một làng quê ven biển. Đến với xới vật An Cư, các đô vật ở mọi miền đất nước đều biết đến miếng “đánh gồng”. Đó là miếng võ hiểm duy chỉ có An Cư mới áp dụng thành công. Trước đó vào thời Nguyễn, An Cư có đô vật Kình đã dùng miếng đánh gồng để thi đấu ở Thanh Hóa và hạ đo ván nhiều đối thủ, giành được chức quán quân khiến cho các đô vật khác phải nể phục.
Hiện nay tinh thần thượng võ trong dân làng vẫn luôn được địa phương duy trì và phát triển. Toàn thôn An Cư hiện có trên 30 đô vật, trong đó xới vật xóm 4, xóm 16 là nổi tiếng nhất, hàng năm đóng góp cho thể thao tỉnh Nam Định nhiều vận động viên tiêu biểu.
Lễ hội truyền thống tại đền An Cư là một nét sinh hoạt văn hóa rất thiết thực, có ý nghĩa giáo dục truyền thống, động viên quần chúng nhân dân hăng say lao động sản xuất. Chắc chắn lễ hội truyền thống tại đền An Cư sẽ lôi cuốn được sự quan tâm của đông đảo nhân dân xa gần góp phần phát huy tốt giá trị của một di tích đã được Nhà nước công nhận.
____________________________
Tiếng Anh (English)
An Cu Temple is located in Xuan Vinh commune, Xuan Truong district, Nam Dinh province, and is an important historical site built to commemorate the efforts of Phuc Dien, the founder of the temple, in reclaiming land from the sea at the end of the 14th century. According to historical records, Phuc Dien hailed from the Vu Hon lineage in Mo Trach, Hai Duong province, and was the son of Phuc Dien, who was credited with opening up the Binh Cu land (now Xuan Ngoc commune, Xuan Truong district). Phuc Dien, with his intelligence and foresight, led the villagers in exploring the southern sea area, creating a new land known as An Cu. For his significant contributions, he was posthumously honored as the “Pioneer Founder.” An Cu Temple was constructed with distinctive architecture, including structures such as the forecourt, main hall, and rear hall, adorned with statues and ceremonial objects. Every year, on the 6th and 7th of January, the An Cu village holds a festival to commemorate and honor the ancestors, while also providing an opportunity for the villagers to engage in traditional games such as wrestling and swimming. The traditional festival at An Cu Temple is not only a cultural celebration but also serves as an educational and motivational event for the community to develop their livelihoods.
Tiếng Trung (Chinese)
安居庙位于南定省春长县春永乡，是一处重要的历史遗迹，建造的目的是为了纪念水祖福远在十四世纪末开拓海域的功绩。据史书记载，福远出身于海阳墓托的武魂族，是福田的子孙，后者曾在平居地（现为春长县春玉乡）有过开荒的贡献。福远水祖凭借着智慧和远见，带领村民开发了南部海域，创造了一个被称为安居的新土地。凭借着巨大的功劳，他去世后被尊称为“开基祖”。安居庙建筑风格独特，包括前殿、中殿和后殿等建筑物，还有供奉的雕像和器物。每年农历正月初六、初七，安居村举行庆祝活动，以纪念和感谢先祖，同时也是村民通过传统游戏如摔跤、游泳来锻炼身体的机会。安居庙的传统节日不仅是文化活动的美丽景观，还具有教育意义，鼓励人们发展生产劳动。
Tiếng Pháp (French)
Le temple An Cu est situé dans la commune de Xuan Vinh, district de Xuan Truong, province de Nam Dinh, et est un site historique important construit pour commémorer les efforts de Phuc Dien, le fondateur du temple, dans la reconquête de terres sur la mer à la fin du XIVe siècle. Selon les archives historiques, Phuc Dien est issu de la lignée Vu Hon à Mo Trach, province de Hai Duong, et était le fils de Phuc Dien, crédité d’avoir ouvert les terres de Binh Cu (aujourd’hui la commune de Xuan Ngoc, district de Xuan Truong). Phuc Dien, avec son intelligence et sa vision, a guidé les villageois dans l’exploration de la région sud de la mer, créant ainsi une nouvelle terre appelée An Cu. Pour ses contributions significatives, il a été honoré à titre posthume en tant que “Fondateur pionnier”. Le temple An Cu a été construit avec une architecture distinctive, comprenant des structures telles que la cour, la salle principale et la salle arrière, ornées de statues et d’objets cérémoniels. Chaque année, les 6 et 7 janvier, le village d’An Cu organise un festival pour commémorer et honorer les ancêtres, tout en offrant également aux villageois l’occasion de participer à des jeux traditionnels tels que la lutte et la natation. Le festival traditionnel au temple An Cu n’est pas seulement une célébration culturelle, mais sert également d’événement éducatif et motivant pour la communauté afin de développer leurs moyens de subsistance.
