Tên gọi và vị trí địa lý
Chùa Nứa, tên chữ là “Linh Sơn tự” thuộc địa phận thôn Áng Sơn, xã Thái Sơn, huyện An Lão, thành phố Hải Phòng. Chùa Nứa là cái tên gắn với rừng nứa xưa kia. Ngôi cổ tự được xây dựng trên sườn núi Vua trong lòng thung lũng hẹp, lưng chùa dựa vào núi, mặt trước chùa quay hướng tây nam nhìn xuống xóm làng, xa xa là dòng sông Đa Độ trong xanh lững lờ với đôi bờ dạt dào sóng lúa.
Dưới con mắt phong thuỷ, chùa Linh Sơn tọa lạc trên khu đất mang thế “Tay ngai” là nơi địa linh hiếm thấy, nằm ẩn mình dưới những tán cây cổ thụ, cây ăn quả lâu đời đã tạo cho chùa có một phong cảnh sơn thuỷ hữu tình vào hàng nhất nhì của huyện An Lão.
Lịch sử và nhân vật
Sách “Hải Dương toàn hạt địa dư địa chí” cho biết, chùa Nứa xưa thuộc huyện An Lão, phủ Kiến Thụy, tỉnh Hải Dương. Đến trước năm 1945 chùa thuộc xã Áng Sơn, tổng Đại Hoàng, huyện An Lão, tỉnh Kiến An và sau năm 1945 là xã Thái Sơn, huyện An Lão. Linh Sơn tự được xây dựng từ bao giờ thì không còn ai nhớ rõ và cũng không có nhiều tài liệu còn lưu lại.
Theo tấm bia duy nhất lưu lại tại chùa mang niên hiệu Diên Thành sơ niên, đời vua Mạc Mậu Hợp (1578) có ghi việc năm 1578 ngôi chùa đã được tu sửa với sự tham gia đóng góp của nhiều chức sắc trong vương triều Mạc và nhân dân địa phương:
Thái hoàng Thái hậu, Khiêm Thái vương cùng nhân dân quanh vùng có tấm lòng, hằng tâm, hằng sản góp tu tròn quả phúc tại bản tự.
Như vậy, có nghĩa chùa được xây dựng từ trước đó (trước thế kỷ XVI).
Xưa kia, chùa Nứa được dựng ở giữa cánh đồng mênh mông lúa, cách xa làng mạc, cạnh miếu vua Bà, sau đó được chuyển về Quán Gốc (thôn Nhất Thượng, Thái Sơn hiện nay) và đến năm 1650 được chuyển lên núi Vua thôn Áng Sơn.
Trong Cách mạng Tháng Tám năm 1945, vườn chùa là nơi tập kết vũ khí của lực lượng Việt Minh, là địa điểm an toàn để bố trí hầm bí mật nuôi giấu cán bộ, in ấn truyền đơn. Từ tháng 8 năm 1945 đến cuối năm 1948, chính quyền cách mạng lâm thời của xã Minh Tân (gồm các thôn: Áng Sơn, Lai Thị, Phù Liễn), xã Thiết Tâm, khu Hoàng Tràng, An Tràng, Văn Tràng, Xuân Áng (xã Trường Sơn hiện nay).. .được thành lập tại chùa.
Kiến trúc cảnh quan
Đi qua đền Cao Sơn (đền thờ Cao Sơn Đại vương) rồi đến tam quan được xây cất theo lối 2 tầng mái đao với dòng chữ ở chính giữa “Linh Sơn tự”. Trên diện tích 2.480m2, tổng thể kiến trúc của chùa gồm 5 gian Tam Bảo, 3 gian thờ các vị sư tổ, 5 gian thờ Mẫu, 3 gian nhà khách.
Sự kiện và lễ hội
Chùa từ khi được dựng xây đến nay có 6 đời các vị tu hành như sư tổ Nguyễn Thị Cô Đà, sư Dù, sư Dần, sư Nghinh, sư Ngô Huy Cơ. Ngày mùng 7 tháng Giêng âm lịch hằng năm được lấy là ngày giỗ Tổ. Ngày 28 tháng 3 âm lịch là ngày kỵ giỗ tổ Cô Đà; ngày 15 tháng 4 là ngày Phật Đản; ngày mùng 9 tháng 10 âm lịch hội làng thu hút được đông đảo nhân dân cùng du khách thập phương.
Hiện vật
Chùa còn lưu giữ được nhiều di vật giá trị gồm các pho tượng và bia đá. Tượng Phật được tạo tác mang dấu ấn của nghệ thuật cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX. Tượng Phật được bài trí trên Phật đài gồm 21 pho tượng các loại bằng gỗ, phủ sơn thếp như tượng Tam Thế, Đức Ông, A Di Đà, Ca Diếp, Quán Âm Bồ Tát, Quán Âm Nam Hải…Bộ tượng Tam Thế cao 105cm, rộng vai 35cm, rộng gối là 60cm. Tượng ngồi trên tòa sen, mặc áo cà sa nhiều lớp với tư thế kiết già, kiết tường, tóc xoắn bụt ốc, trên đỉnh đầu có nhục kháo.
Ngoài ra chùa còn có bia đá “Trùng tu Linh Sơn tự bia ký” dựng năm Diên Thành lục niên (1583). Bia có diềm trang trí hoa dây mướp, trán bia hình tam sơn, giữa trán hình vòng tròn đồng tâm, xung quanh tạo dải vân cụm, bị mờ và xước.
Theo sách Chùa cổ Hải Phòng:
Chùa Nứa có quả chuông đồng, trọng lượng 80kg, cao 1,29m2, đường kính 0,80m, đúc năm 25042 Phật lịch, tức năm 2004.
Xếp hạng
Ngày 24 tháng 8 năm 2006, Uỷ ban nhân dân thành phố ra quyết định số 1903-QĐ/UBND công nhận Chùa Linh Sơn là Di tích Lịch sử Kháng chiến cấp thành phố.
Tham khảo
- Thích Thanh Giác (2017), Chùa cổ Hải Phòng, tập 1, Nxb Hải Phòng.
- Đài Phát thanh huyện An Lão, Chùa Linh Sơn dấu ấn lịch sử văn hoá, Website Cổng thông tin điện tử huyện An Lão, số ra ngày 12/03/2012.
