Lễ hội Đình Hùng Lô

Thời gian

Lễ hội truyền thống đình Hùng Lô (xã Hùng Lô, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ) gắn liền với tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương. Mỗi năm, lễ hội này được tổ chức 2 lần vào ngày giỗ Tổ Hùng Vương (mùng 10 tháng 3) và lễ tiệc Thánh hóa vào ngày 12 tháng 9 âm lịch.

Địa điểm

Lễ hội truyền thống đình Hùng Lô thuộc xã Hùng Lô, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ.

Lịch sử và di vật

Làng cổ Hùng Lô (xã Hùng Lô, tỉnh Phú Thọ) nằm bên bờ sông Lô, cách trung tâm thành phố Việt Trì khoảng 5 km. Quần thể di tích lịch sử – văn hóa đình Hùng Lô được xây dựng trên khu đất rộng khoảng 5.000 m². Theo truyền thuyết, vào năm 1697, dưới triều vua Lê Hy Tông, người dân địa phương đã dựng miếu thờ Vua Hùng đời thứ 18, quay mặt về núi Nghĩa Lĩnh – trung tâm linh thiêng của tín ngưỡng thờ Hùng Vương.

Đình Hùng Lô là một quần thể kiến trúc quy mô, gồm nhiều hạng mục như đại đình, phương đình, nhà tiền tế, lầu chuông, lầu trống, nhà Văn Chỉ, nhà Yến Lão, nhà thờ Phật và bệ thờ Thần Nông. Các công trình chủ yếu được dựng bằng những loại gỗ quý như lim, đinh, sến, táu… Trong đó, tòa đại đình là hạng mục quan trọng và giá trị nhất, còn giữ được gần như nguyên vẹn cả về kiến trúc lẫn nghệ thuật điêu khắc.

Đại đình được xây theo kiểu kiến trúc truyền thống chữ “nhất”, gồm ba gian hai chái, mái lợp ngói mũi hài thời Hậu Lê. Hệ thống cột, kèo, đầu bẩy đều được chạm khắc tinh xảo, phủ sơn son thếp vàng. Các mảng chạm tập trung chủ yếu ở gian giữa và gian bên, phản ánh sinh động đời sống văn hóa – tín ngưỡng dân gian, tiêu biểu như các tích Đinh Bộ Lĩnh tập trận cờ lau, Đường Tăng thỉnh kinh và Bát Tiên quá hải.

Về lịch sử, đình được khởi dựng năm 1697 dưới triều Lê Chính Hòa, sau đó được trùng tu lớn vào thời Nguyễn, tạo nên sự giao thoa hài hòa giữa hai phong cách chạm khắc Lê – Nguyễn. Trong các cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, dù làng mạc nhiều lần bị tàn phá, ngôi đình vẫn giữ được cấu trúc cơ bản; một số hạng mục như nhà Văn Chỉ và nhà Yến Lão được phục dựng lại vào năm 2007.

Đình Hùng Lô được xây trên thế đất “mão long”, quay về núi Nghĩa Lĩnh, hai bên là các xóm dân cư được dân gian ví như thế “tả Thanh Long – hữu Bạch Hổ”. Bên trong đình hiện còn lưu giữ nhiều di vật quý, đặc biệt là hệ thống 43 câu đối cổ và nhiều đồ thờ có niên đại trên 300 năm, trong đó nổi bật là các cỗ kiệu sơn son thếp vàng dùng trong lễ hội.

Không chỉ có giá trị kiến trúc – nghệ thuật, đình Hùng Lô còn nổi tiếng với truyền thống rước kiệu trong lễ hội Đền Hùng. Từ đầu thế kỷ XX, đình đã được ghi nhận là một trong những đơn vị có đóng góp tiêu biểu cho lễ hội, với quy mô rước lớn và nghi thức trang trọng, thu hút đông đảo cộng đồng tham gia.

Với tổng thể kiến trúc hài hòa, nghệ thuật chạm khắc đặc sắc và giá trị văn hóa – tín ngưỡng sâu sắc, đình Hùng Lô được xem là một trong những ngôi đình tiêu biểu của Phú Thọ và là đại diện đặc trưng cho nghệ thuật đình làng vùng xứ Đoài cuối thế kỷ XVII.

Lễ hội Đình Hùng Lô

Tháng 1/2021, UBND xã Hùng Lô xây dựng hồ sơ khoa học đề nghị Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận Lễ hội truyền thống Đình Hùng Lô; ngày 12/01/2022, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ký Quyết định số 70 công nhận Lễ hội truyền thống Đình Hùng Lô, xã Hùng Lô vào danh mục xếp hạng Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia

Lễ hội Đình Hùng Lô được tổ chức tại làng cổ Hùng Lô – nơi có lịch sử hơn 300 năm, gắn liền với tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương. Phần lễ giữ vai trò trung tâm, thể hiện sâu sắc đạo lý “uống nước nhớ nguồn” và lòng thành kính của cộng đồng đối với các bậc Thánh Vương. Toàn bộ nghi lễ được tiến hành theo trình tự chặt chẽ, trang nghiêm, kế thừa và duy trì liên tục qua nhiều thế hệ.

Theo nghi thức truyền thống, lễ hội gồm bảy nghi lễ chính. Mở đầu là Lễ mở cửa đình, trong đó dân làng tiến hành dâng hương cáo yết, quét dọn khuôn viên đình, lau chùi đồ thờ tự, chuẩn bị không gian thanh tịnh để đón các nghi lễ tiếp theo. Đây là nghi lễ mang ý nghĩa khởi đầu, thể hiện sự kính cẩn và tinh thần trách nhiệm của cộng đồng đối với di tích linh thiêng.

Tiếp theo là Lễ mộc dục, nghi thức lấy nước từ giếng cổ của đình mang vào sử dụng cho các công việc thờ tự. Nước giếng được coi là nguồn nước thiêng, tượng trưng cho sự tinh khiết, trong lành, dùng để tẩy uế, làm sạch đồ thờ và không gian tế lễ.

Sau đó là Lễ tế ra quan, hay còn gọi là lễ khoác áo mũ cho bài vị của các vị thần. Trong nghi lễ này, bài vị được cung thỉnh, chỉnh trang áo mũ, thể hiện sự tôn kính, coi các bậc Thánh Vương như đang “xuất giá” để chứng giám lòng thành của con cháu.

Nghi lễ trọng tâm và có quy mô lớn nhất là Lễ rước thần. Kiệu thờ các vị Thánh Vương được rước trang trọng từ đình đi qua các khu dân cư rồi trở về đình theo lộ trình đã định. Đoàn rước gồm hàng trăm người tham gia, từ các bô lão, chức sắc, ban tế lễ đến trai tráng trong làng. Trước ngày rước, cả cộng đồng cùng chung tay chuẩn bị: dọn dẹp đường làng, sửa soạn lễ vật, tuyển chọn chủ tế và các thành viên đoàn rước. Không khí vừa trang nghiêm, vừa rộn ràng, thể hiện tinh thần cố kết cộng đồng và niềm tự hào của dân làng đối với lễ hội truyền thống.

Sau lễ rước là Lễ nhập tịch, nghi thức cung thỉnh các vị Thánh Vương an vị tại đình, chính thức “mời” các ngài về ngự để dự lễ hội và chứng giám cho đời sống tinh thần của dân làng.

Tiếp đến là Đại lễ, nghi lễ quan trọng nhất trong phần lễ. Tại đây, lễ vật được dâng cúng trang trọng, bài văn tế được đọc to, nêu rõ sự tích, công lao dựng nước và giữ nước của các vua Hùng cùng các vị thần được thờ phụng. Đại lễ là thời khắc thiêng liêng, kết nối quá khứ với hiện tại, thể hiện lòng tri ân sâu sắc của hậu thế.

Kết thúc phần lễ là Lễ tạ, trong đó ban tổ chức xin phép các thần cho hạ lễ, thu dọn đồ thờ tự và chính thức khép lại các nghi thức tế lễ, đánh dấu sự viên mãn của phần lễ hội.

Song hành với phần lễ trang nghiêm là phần hội mang không khí vui tươi, rộn ràng, phản ánh sinh hoạt văn hóa dân gian phong phú của cộng đồng làng Hùng Lô. Phần hội không chỉ tạo sân chơi tinh thần cho người dân mà còn góp phần bảo tồn và lan tỏa các giá trị văn hóa truyền thống.

Điểm nhấn nổi bật trong phần hội những năm gần đây, đặc biệt là lễ hội năm 2024, là việc mở rộng quy mô rước kiệu. Ban tổ chức đã phục dựng và đưa vào rước một cỗ kiệu Bát Công, bốn cỗ kiệu văn cùng một cỗ kiệu rước sản vật địa phương, đi qua năm khu dân cư trong xã. Các sản vật được lựa chọn tiêu biểu cho đời sống nông nghiệp và lao động của người dân, thể hiện ước vọng về mùa màng tươi tốt, cuộc sống ấm no.

Bên cạnh đó, nhiều trò chơi dân gian truyền thống được khôi phục và tổ chức xuyên suốt thời gian lễ hội như chọi gà, thi đấu cờ tướng, kéo co, bịt mắt đập niêu. Đặc biệt, các cuộc thi gói và nấu bánh chưng, thi lễ gà giữa các khu dân cư không chỉ tạo không khí thi đua sôi nổi mà còn góp phần gìn giữ những phong tục ẩm thực truyền thống gắn với tín ngưỡng thờ Hùng Vương.

Một nét đặc sắc khác của phần hội là việc khôi phục nghi thức “thiết yến” tại đình. Sau nghi lễ, ban tổ chức trang trọng mời các cụ cao niên từ 70 tuổi trở lên về đình dự yến tiệc. Đây là hoạt động mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, thể hiện sự kính trọng người cao tuổi, đề cao đạo lý tôn kính bậc lão niên trong cộng đồng làng xã Việt Nam.

Với sự kết hợp hài hòa giữa phần lễ trang nghiêm và phần hội sinh động, lễ hội Đình Hùng Lô không chỉ là dịp sinh hoạt tín ngưỡng mà còn là không gian bảo tồn, trao truyền các giá trị văn hóa truyền thống, góp phần củng cố bản sắc cộng đồng và giáo dục thế hệ trẻ về cội nguồn dân tộc.

Tài liệu tham khảo

Đặng Đình Thuận, 2014, Lễ hội truyền thống vùng đất tổ, Nxb Văn hóa Thông tin
Phạm Bá Khiêm, 2018, Về miền Lễ Hội cội nguồn dân tộc Việt Nam, Nxb Hội nhà văn.
Cao Thị Vân, 2018, Nghệ thuật kiến trúc và chạm khắc đình Hùng Lô, Tạp chí VHNT số 410, tháng 8-2018

Ngôn ngữ khác

Tiếng Anh

Hung Lo Communal House Festival

Time

The traditional festival of Hung Lo Communal House (Hung Lo Commune, Viet Tri City, Phu Tho Province) is closely associated with the belief in the worship of the Hung Kings. Each year, the festival is held twice: on the Hung Kings’ Death Anniversary (the 10th day of the third lunar month) and on the Thanh Hoa ceremonial feast on the 12th day of the ninth lunar month.

Location

The traditional Hung Lo Communal House Festival takes place in Hung Lo Commune, Viet Tri City, Phu Tho Province.

History and Artifacts

The ancient village of Hung Lo (Hung Lo Commune, Phu Tho Province) lies along the Lo River, about 5 km from the center of Viet Tri City. The Hung Lo Communal House historical–cultural complex was built on an area of approximately 5,000 square meters. According to legend, in 1697, during the reign of King Le Hy Tong, local residents erected a shrine to worship the 18th Hung King, facing Nghia Linh Mountain—the sacred center of the Hung King worship belief.

Hung Lo Communal House is a large architectural complex comprising many structures, including the main hall, square pavilion, forecourt ritual house, bell tower, drum tower, Van Chi House, Yen Lao House, a Buddhist worship house, and an altar platform dedicated to Than Nong. Most structures were built with precious timbers such as lim, dinh, sen, and tau. Among them, the main hall is the most important and valuable component, preserving almost intact both its architectural form and sculptural artistry.

The main hall follows the traditional “nhat” (single-line) layout, consisting of three bays with two lean-tos, and is roofed with “mui hai” tiles from the Later Le period. The system of columns, beams, and bracket ends is exquisitely carved and finished with vermilion lacquer and gold gilding. Decorative carvings are concentrated mainly in the central and side bays, vividly reflecting folk cultural and religious life, with representative scenes such as Dinh Bo Linh practicing military drills with reed flags, Duong Tang seeking Buddhist scriptures, and the Eight Immortals crossing the sea.

Historically, the communal house was first constructed in 1697 during the Le Chinh Hoa era, and later underwent major restoration in the Nguyen dynasty, creating a harmonious fusion of Le and Nguyen carving styles. During the wars against the French and the Americans, although the village was repeatedly devastated, the communal house retained its basic structure; several components, such as the Van Chi House and the Yen Lao House, were reconstructed in 2007.

Hung Lo Communal House was built on a site described as the “mao long” geomantic formation, facing Nghia Linh Mountain, with residential hamlets on both sides, popularly likened to the configuration of “left Green Dragon – right White Tiger.” Inside, many valuable artifacts are still preserved, notably a set of 43 ancient parallel sentences and numerous ritual objects over 300 years old, including lacquered and gilded palanquins used during festivals.

Beyond its architectural and artistic value, Hung Lo Communal House is also renowned for its tradition of palanquin processions during the Hung Temple Festival. Since the early 20th century, it has been recognized as one of the units making significant contributions to the festival, with large-scale processions and solemn rituals that attract broad community participation.

With its harmonious architectural ensemble, distinctive carving art, and profound cultural and religious significance, Hung Lo Communal House is regarded as one of the most representative communal houses of Phu Tho Province and a typical exemplar of village communal-house art in the Xu Doai region in the late 17th century.

Hung Lo Communal House Festival

In January 2021, the People’s Committee of Hung Lo Commune prepared a scientific dossier proposing the recognition of the Traditional Hung Lo Communal House Festival. On January 12, 2022, the Minister of Culture, Sports and Tourism signed Decision No. 70 to inscribe the Traditional Hung Lo Communal House Festival of Hung Lo Commune on the National List of Intangible Cultural Heritage.

The Hung Lo Communal House Festival is held in the ancient village of Hung Lo—over 300 years old and closely associated with the belief in the worship of the Hung Kings. The ritual segment plays a central role, deeply expressing the moral principle of “remembering the source when drinking water” and the community’s reverence for the Holy Kings. All rituals are conducted in a strict and solemn sequence, continuously inherited and maintained across generations.

According to traditional practice, the festival comprises seven main rites. It begins with the Opening of the Communal House rite, during which villagers offer incense, clean the grounds, polish ritual objects, and prepare a pure space for subsequent ceremonies. This opening rite signifies reverence and the community’s sense of responsibility toward the sacred monument.

Next is the Moc Duc rite, in which water is drawn from the communal house’s ancient well for ritual use. This well water is regarded as sacred, symbolizing purity and cleanliness, and is used to purify ritual objects and the ceremonial space.

This is followed by the Te Ra Quan rite, also known as the rite of dressing the spirit tablets with ceremonial robes and headgear. In this ceremony, the tablets are respectfully presented and properly attired, symbolizing the Holy Kings’ “procession” to witness the devotion of their descendants.

The most central and largest-scale ritual is the Procession of the Deities. Palanquins bearing the Holy Kings are solemnly carried from the communal house through residential areas and back along a predetermined route. The procession includes hundreds of participants, from village elders and dignitaries to ritual officials and young men. Prior to the procession day, the entire community collaborates to prepare: cleaning village roads, arranging offerings, and selecting the chief officiant and procession members. The atmosphere is both solemn and festive, reflecting strong community cohesion and pride in the traditional festival.

Following the procession is the Nhap Tich rite, which respectfully invites the Holy Kings to be re-enshrined in the communal house, formally welcoming them to preside over the festival and witness the villagers’ spiritual life.

Next comes the Grand Ceremony, the most important rite of the ritual segment. Here, offerings are presented with due solemnity, and the ritual oration is read aloud, recounting the origins and merits of the Hung Kings in founding and defending the nation, along with the deities being worshipped. This ceremony is a sacred moment linking past and present and expressing profound gratitude from later generations.

The ritual segment concludes with the Thanksgiving rite, in which the organizers request permission from the deities to lower the offerings, tidy ritual objects, and officially close the ceremonial proceedings, marking the completion of the ritual cycle.

Alongside the solemn rituals is the festive segment, characterized by a joyful and lively atmosphere that reflects the rich folk cultural life of the Hung Lo community. This segment not only provides spiritual recreation for residents but also contributes to preserving and disseminating traditional cultural values.

A notable highlight in recent years—particularly in the 2024 festival—has been the expansion of the palanquin procession. The organizing committee restored and introduced a Bat Cong palanquin, four literary palanquins, and one palanquin carrying local products, parading through five residential areas of the commune. The selected products represent agricultural life and labor, expressing aspirations for bountiful harvests and prosperous living.

In addition, many traditional folk games have been revived and organized throughout the festival, such as cockfighting, Chinese chess competitions, tug-of-war, and blindfolded pot smashing. Notably, competitions in wrapping and cooking banh chung, as well as ceremonial chicken offerings among residential areas, not only create a vibrant competitive spirit but also help preserve culinary customs associated with the Hung King worship belief.

Another distinctive feature of the festive segment is the restoration of the “thiet yen” banquet ritual at the communal house. After the ceremonies, the organizers respectfully invite elders aged 70 and above to the communal house to attend a banquet. This activity carries profound humanistic meaning, expressing respect for the elderly and upholding the moral value of honoring seniors in Vietnamese village communities.

With the harmonious integration of solemn rituals and lively festivities, the Hung Lo Communal House Festival is not only an occasion for religious practice but also a space for preserving and transmitting traditional cultural values, strengthening community identity, and educating younger generations about national origins.

References

Đặng Đình Thuận, 2014, Lễ hội truyền thống vùng đất tổ, Nxb Văn hóa Thông tin
Phạm Bá Khiêm, 2018, Về miền Lễ Hội cội nguồn dân tộc Việt Nam, Nxb Hội nhà văn.
Cao Thị Vân, 2018, Nghệ thuật kiến trúc và chạm khắc đình Hùng Lô, Tạp chí VHNT số 410, tháng 8-2018

Tiếng Pháp

La fete du Dinh Hung Lo

Temps

La fete traditionnelle du Dinh Hung Lo (commune de Hung Lo, ville de Viet Tri, province de Phu Tho) est etroitement liee au culte des rois Hung. Chaque annee, cette fete est organisee deux fois : a l’occasion de l’anniversaire de la mort des rois Hung (le 10e jour du 3e mois lunaire) et lors de la ceremonie de sacralisation des Saints, le 12e jour du 9e mois lunaire.

Lieu

La fete traditionnelle du Dinh Hung Lo se deroule dans la commune de Hung Lo, ville de Viet Tri, province de Phu Tho.

Histoire et vestiges

L’ancien village de Hung Lo (commune de Hung Lo, province de Phu Tho) est situe sur la rive de la riviere Lo, a environ 5 km du centre de la ville de Viet Tri. L’ensemble de monuments historiques et culturels du Dinh Hung Lo est edifie sur un terrain d’environ 5 000 m². Selon la tradition orale, en 1697, sous le regne du roi Le Hy Tong, les habitants locaux ont erige un sanctuaire pour venerer le 18e roi Hung, oriente vers le mont Nghia Linh, centre sacre du culte des rois Hung.

Le Dinh Hung Lo constitue un ensemble architectural de grande envergure, comprenant de nombreux elements tels que le grand batiment principal, le pavillon central, la maison des offrandes, le clocher, le tambourin, la maison Van Chi, la maison Yen Lao, le sanctuaire bouddhique et l’autel dedie a Than Nong. Les edifices sont principalement construits en bois precieux tels que le lim, le dinh, le sen et le tau. Parmi eux, le grand batiment principal est l’element le plus important et le plus precieux, conserve presque intact tant du point de vue architectural que de l’art de la sculpture.

Le grand batiment est construit selon le plan traditionnel en forme de “nhat”, comprenant trois traves et deux ailes laterales, avec une toiture couverte de tuiles en forme de sabot datant de l’epoque des Le posterieurs. Le systeme de colonnes, de poutres et de consoles est richement sculpte et dore a la feuille d’or. Les reliefs, principalement concentres dans la trave centrale et les traves laterales, illustrent de maniere vivante la vie culturelle et religieuse populaire, avec des scenes celebres telles que Dinh Bo Linh s’exercant aux jeux de guerre avec des drapeaux de roseaux, Duong Tang allant chercher les ecritures sacrees, ou encore les Huit Immortels traversant la mer.

Sur le plan historique, le dinh fut fonde en 1697 sous le regne Le Chinh Hoa, puis fit l’objet d’importantes restaurations a l’epoque Nguyen, creant une harmonieuse fusion entre les styles de sculpture des dynasties Le et Nguyen. Durant les guerres de resistance contre la France et contre les Etats-Unis, bien que le village ait ete a plusieurs reprises ravage, le dinh a conserve sa structure essentielle ; certains edifices, comme la maison Van Chi et la maison Yen Lao, ont ete reconstruits en 2007.

Le Dinh Hung Lo est implante sur un site considere comme un “mao long”, oriente vers le mont Nghia Linh, avec de part et d’autre des quartiers d’habitation que la tradition compare a la configuration symbolique du “Dragon Vert a gauche et du Tigre Blanc a droite”. A l’interieur, sont conserves de nombreux objets precieux, notamment un ensemble de 43 distiques anciens et de nombreux objets de culte datant de plus de 300 ans, parmi lesquels se distinguent les palanquins laques et dores utilises lors des fetes.

Outre sa valeur architecturale et artistique, le Dinh Hung Lo est egalement celebre pour sa tradition de procession de palanquins lors de la fete du Den Hung. Des le debut du XXe siecle, le dinh a ete reconnu comme l’une des entites apportant une contribution remarquable a cette fete, avec des processions de grande ampleur et des rites solennels attirant une large participation communautaire.

Grace a l’harmonie de son ensemble architectural, a la richesse de son art sculptural et a la profondeur de ses valeurs culturelles et religieuses, le Dinh Hung Lo est considere comme l’un des dinh les plus representatifs de la province de Phu Tho et comme un exemple typique de l’art des maisons communales de la region de Xu Doai a la fin du XVIIe siecle.

La fete du Dinh Hung Lo

En janvier 2021, le Comite populaire de la commune de Hung Lo a elabore un dossier scientifique proposant la reconnaissance de la fete traditionnelle du Dinh Hung Lo par le Ministere de la Culture, des Sports et du Tourisme. Le 12 janvier 2022, le ministre a signe la Decision no 70 inscrivant officiellement la fete traditionnelle du Dinh Hung Lo, commune de Hung Lo, sur la liste du patrimoine culturel immateriel national.

La fete du Dinh Hung Lo se tient dans l’ancien village de Hung Lo, dont l’histoire remonte a plus de 300 ans, et est intimement liee au culte des rois Hung. La partie rituelle occupe une place centrale, exprimant profondement la morale traditionnelle du “souvenir de la source apres avoir bu l’eau” ainsi que la devotion sincere de la communaute envers les Saints Rois. L’ensemble des rites est execute selon un ordre rigoureux et solennel, transmis et maintenu de generation en generation.

Selon la tradition, la fete comprend sept rites principaux. Elle debute par la ceremonie d’ouverture du dinh, au cours de laquelle les villageois offrent de l’encens, annoncent rituellement la fete, nettoient l’enceinte du dinh, purifient les objets de culte et preparent un espace sacre pour les ceremonies suivantes. Ce rite inaugural symbolise le respect et le sens des responsabilites de la communaute envers le monument sacre.

Vient ensuite la ceremonie de mộc duc, qui consiste a puiser l’eau du puits ancien du dinh pour l’utiliser dans les pratiques cultuelles. Cette eau est consideree comme sacree, symbole de purete et de clarte, servant a purifier les objets de culte et l’espace rituel.

Suit la ceremonie dite te ra quan, egalement appelee ceremonie de revetement des habits et coiffes pour les tablettes votives des divinites. Au cours de ce rite, les tablettes sont solennellement installees et parees, exprimant le respect profond envers les Saints Rois, consideres comme sortant en procession pour recevoir la devotion de leurs descendants.

Le rite central et le plus spectaculaire est la procession des divinites. Les palanquins des Saints Rois sont portes solennellement depuis le dinh a travers les quartiers d’habitation avant de revenir au dinh selon un itineraire determine. La procession rassemble des centaines de participants, incluant les anciens, les dignitaires, les officiants rituels et les jeunes hommes du village. Avant le jour de la procession, toute la communaute se mobilise pour preparer les routes, les offrandes, et selectionner le maitre de ceremonie ainsi que les membres du cortege. L’atmosphere est a la fois solennelle et festive, illustrant la cohesion communautaire et la fierte des habitants pour leur fete traditionnelle.

Apres la procession se deroule la ceremonie d’installation, au cours de laquelle les Saints Rois sont invites a reprendre place dans le dinh afin de participer a la fete et de veiller sur la vie spirituelle du village.

Vient ensuite la grande ceremonie, rite le plus important de la partie rituelle. Les offrandes y sont presentees avec solennite, et le texte sacrificiel est lu a haute voix, rappelant l’origine, les merites fondateurs et les exploits de defense du pays des rois Hung ainsi que des divinites venerees. Ce moment sacre relie le passe au present et exprime la profonde gratitude des generations actuelles.

La partie rituelle s’acheve par la ceremonie de remerciement, au cours de laquelle les organisateurs demandent l’autorisation de clore les rites, de retirer les offrandes et de mettre fin officiellement aux ceremonies, marquant l’accomplissement de la fete rituelle.

Parallelement aux rites solennels, la partie festive cree une atmosphere joyeuse et animee, reflet de la richesse de la vie culturelle populaire de la communaute de Hung Lo. Elle constitue non seulement un espace de loisirs spirituels pour les habitants, mais contribue egalement a la preservation et a la diffusion des valeurs culturelles traditionnelles.

Un temps fort recent de la partie festive, notamment lors de l’edition 2024, est l’extension de l’ampleur des processions. Le comite d’organisation a restaure et integre une palanquin Bat Cong, quatre palanquins van et un palanquin transportant les produits locaux, traversant cinq quartiers de la commune. Les produits selectionnes representent symboliquement l’agriculture et le travail quotidien des habitants, exprimant l’espoir de recoltes abondantes et d’une vie prospere.

En outre, de nombreux jeux traditionnels ont ete reintroduits et organises tout au long de la fete, tels que les combats de coqs, les tournois d’echecs chinois, le tir a la corde et le jeu du pot en argile les yeux bandes. En particulier, les concours de confection et de cuisson de banh chung, ainsi que les competitions rituelles de presentation de poulets entre les quartiers, creent une emulation animee tout en preservant les traditions culinaires liees au culte des rois Hung.

Un autre aspect remarquable de la partie festive est la restauration du rituel de “thiet yen” au dinh. Apres les ceremonies, les organisateurs invitent solennellement les personnes agees de 70 ans et plus a participer a un banquet. Cette activite porte une profonde signification humaniste, exprimant le respect envers les aines et valorisant la tradition vietnamienne de venerer les personnes agees au sein de la communaute villageoise.

Grace a l’harmonie entre rites solennels et festivites vivantes, la fete du Dinh Hung Lo constitue non seulement un evenement religieux, mais aussi un espace de conservation et de transmission des valeurs culturelles traditionnelles, contribuant au renforcement de l’identite communautaire et a l’education des jeunes generations sur les origines nationales.

Références

Đặng Đình Thuận, 2014, Lễ hội truyền thống vùng đất tổ, Nxb Văn hóa Thông tin
Phạm Bá Khiêm, 2018, Về miền Lễ Hội cội nguồn dân tộc Việt Nam, Nxb Hội nhà văn.
Cao Thị Vân, 2018, Nghệ thuật kiến trúc và chạm khắc đình Hùng Lô, Tạp chí VHNT số 410, tháng 8-2018

Tiếng Trung

雄娄亭会（Le hoi Dinh Hung Lo）

时间

雄娄亭传统庙会（位于雄娄社（Hung Lo）、越池市（Viet Tri）、富寿省（Phu Tho））与雄王崇祀信仰紧密相连。每年举行两次：

农历三月初十——雄王忌日；

农历九月十二——圣化宴礼日。

地点

雄娄亭传统庙会位于富寿省越池市雄娄社。

历史与遗存

古村雄娄（Hung Lo）坐落于泸江畔，距越池市中心约5公里。雄娄亭历史—文化遗址群建于约5,000平方米的台地之上。相传1697年，黎熙宗（Le Hy Tong）年间，当地居民建庙奉祀第十八代雄王，庙向义岭山（Nghia Linh），为雄王信仰的核心圣地。

雄娄亭为规模宏大的建筑群，包含：大亭、方亭、前祭堂、钟楼、鼓楼、文祠、燕老堂、佛殿及神农祭坛等。主要构件以名贵木材（如柃木、丁木、榉木、梓木等）营建。其中大亭为核心与价值最高的单体，建筑形制与雕刻艺术保存近乎完整。

大亭采用传统“一”字形制，三间两厦，覆以后黎时期的履头瓦。柱、梁、拱、撑皆精雕细刻，并施朱漆贴金。雕刻多集中于中间与侧间，生动呈现民间文化与信仰生活，如**丁部领（Dinh Bo Linh）**草旗练兵、**唐僧（Duong Tang）**取经、八仙过海等题材。

史载该亭始建于1697年（黎正和年间），阮朝曾大规模重修，形成黎—阮两代雕刻风格的和谐交融。抗法、抗美战争期间，尽管村落屡遭破坏，雄娄亭主体结构仍得以保存；文祠与燕老堂等建筑于2007年复建。

雄娄亭坐落于“卯龙”之势，朝向义岭山，两侧民居被民间喻为“左青龙—右白虎”。亭内现存多件珍贵遗物，尤以43副古对联及多件逾300年历史的祭器为代表，其中用于庙会的朱漆贴金神轿尤为醒目。

除建筑与艺术价值外，雄娄亭还以雄王庙会迎轿传统闻名。自20世纪初起，即被认定为对雄王庙会作出重要贡献的单位之一，其迎轿规模宏大、仪式庄严，广泛动员社区参与。

凭借整体格局的和谐、精湛的雕刻艺术与深厚的文化—信仰内涵，雄娄亭被视为富寿省最具代表性的乡亭之一，也是17世纪末**西都地区（Xu Doai）**乡亭艺术的典型范例。

雄娄亭会

2021年1月，雄娄社人民委员会编制科学档案，提请文化、体育与旅游部认定雄娄亭传统庙会；2022年1月12日，文化、体育与旅游部部长签署第70号决定，将雄娄亭传统庙会（雄娄社）列入国家级非物质文化遗产名录。

雄娄亭会在拥有300多年历史的雄娄古村举行，与雄王崇祀信仰密不可分。礼仪部分居于核心地位，深刻体现“饮水思源”的伦理与社区对历代圣王的虔敬。全部礼仪依循严谨次序，代代相承、绵延不绝。

依传统，庙会包含七项主要仪式：

开亭礼：上香告谒、清扫庭院、拂拭祭器，营造清净之境，象征庙会启幕；

沐浴礼：取亭内古井之水，作为圣水用于净秽与清洁祭器；

出官祭（着冠服礼）：为神位更衣整冠，象征圣王出行临鉴；

迎神大巡游：规模最大、最为隆重。神轿自亭出发，巡行各居民区后按既定路线返亭。数百人参与，事前全村协力整治道路、备办供品、遴选主祭与迎轿成员，气氛庄严而热烈；

入籍礼：恭请诸圣王安座亭内，正式降临主祭；

大祭礼：奉献供品、诵读祭文，颂扬雄王建国卫国之功，为连接古今的神圣时刻；

谢礼：请神退位、撤供收器，圆满结束礼仪。

与庄严礼仪相伴的是会场活动，洋溢着欢快热闹的民俗气息，不仅丰富社区精神生活，也促进传统文化的传承。

近年（尤以2024年庙会为代表），迎轿规模进一步扩大：复原并启用八功轿一乘、文轿四乘及农产轿一乘，巡行社内五个居民区。所选农产体现地方农业与劳动生活，寄寓五谷丰登、安居富足之愿。

此外，斗鸡、象棋、拔河、蒙眼击瓮等传统游戏贯穿其间；包煮粽饼（Banh chung）比赛与献鸡礼竞赛，不仅营造竞赛氛围，更守护与雄王信仰相连的饮食习俗。

会场另一大亮点是恢复**“设宴”仪式：礼成后，隆重邀请70岁以上**长者入亭赴宴，彰显尊老敬贤的人文精神，体现越南乡社对长者的崇敬传统。

通过庄严礼仪与生动会场的有机结合，雄娄亭会不仅是信仰实践的时刻，更是传统文化保存与传递的空间，有力巩固社区认同，并教育青年一代铭记民族根源。

参考文献

Đặng Đình Thuận, 2014, Lễ hội truyền thống vùng đất tổ, Nxb Văn hóa Thông tin
Phạm Bá Khiêm, 2018, Về miền Lễ Hội cội nguồn dân tộc Việt Nam, Nxb Hội nhà văn.
Cao Thị Vân, 2018, Nghệ thuật kiến trúc và chạm khắc đình Hùng Lô, Tạp chí VHNT số 410, tháng 8-2018