Tiểu sử
Ni trưởng húy Tâm Đạo hiệu Thanh Quang, thế danh Bùi thị Lệ, sinh năm Canh Thân (1920). Ni trưởng nguyên quán Vĩnh Thanh tỉnh Nghệ An, thuộc gia đình khá giả. Thân phụ là cụ ông Bùi Định.
Năm 20 tuổi, Ni trưởng xuất gia tu học tại Ni viện Diệu Đức đầu sư với Ni trưởng huý Trừng Ninh hiệu Diệu Hương. Sư là người ưa tham thiền và thích làm việc từ thiện xã hội.
Năm 29 tuổi được Bổn sư cho phép, Ni trưởng thọ Tỷ-kheo-ni giới tại Giới đàn Hộ Quốc mở tại Tổ đình Báo Quốc Huế vào Năm 1949 do Hòa thượng Tịnh Khiết làm Đường đầu Hòa thượng. Từ đây, Ni trưởng chuyên tinh nghiêm trì tu học Kinh Luật Luận và theo học các lớp Sơ Trung cấp tại Ni viện Diệu Đức.
Năm 1963, phong trào đấu tranh của Phật giáo đồ chống chính sách kỳ thị của chính quyền Ngô Đình Diệm nổ ra và lang rộng ra cả miền Nam. Ni trưởng đã hăng hái tham gia cùng Tăng Ni Phật tử tại Huế trong phong trào đấu tranh chống lại các chế độ kỳ thị tôn giáo này.
Ngày 12-3-1966, hàng vạn tín đồ Phật giáo đã vân tập về chùa Diệu Đế để làm một cuộc metting lớn, và sau đó chùa Diệu Đế trở thành một trong những trung tâm của cuộc vận động đấu tranh đòi hỏi một chính phủ dân cử qua bầu cử Quốc hội lập hiến. Lúc đầu Ni trưởng định tự thiêu trước tồ Lãnh Sự Mỹ ở tại Huế. Nhưng hồn cảnh không thuận lơị. Khi Cao trào tranh đấu đã chín mùi, 4 giờ sáng ngày 26 tháng 5 năm 1966 tức 09.04 năm Bính Ngọ Ni trưởng đã tự thiêu tại chùa Diệu Đế. (10-4-1966 tại chùa Diệu Đế), Ni trưởng phát nguyện tự thiêu thân mình để góp phần vào ngọn lửa tranh đấu của đồng bào Phật giáo. Sau khi tự tay châm lửa Ni trưởng đã được hàng vạn Tăng Ni Phật tử hộ niệm cầu nguyện cho tâm nguyện của Ni trưởng được thành tựu.
Ni trưởng có để lại 4 bức thư:
- Một bức dâng lên Đức Tăng Thống.
- Một bức dâng lên Viện Hố Đạo.
- Một bức gửi cho Trung tướng Chủ tịch Uỷ ban Lãnh đạo Quốc gia.
- Một bức gửi cho Tổng Thống Mỹ.
Sau khi đại hạnh đã được toại nguyện, nhục thân của Ni trưởng được đưa về an táng tại khuôn viên chùa Viên Thông, sau đó cải táng về nghĩa trang Tổ đình Tây Thiên – Huế. Ni trưởng thọ 46 tuổi và 17 hạ lạp.
Nguồn: Thích Trung Hậu-Thích Hải Ấn, Chư Tôn Thiện Đức & Cư sĩ Hữu Công Phật giáo Thuận Hóa – Tập 1, xuất bản 2011.
