Vị trí:
Chùa Mía (Sùng Nghiêm tự), Sơn Tây, Hà Nội
Mô tả:
Tượng đội chiếc mũ khăn vải thắt nút đặc trưng của người già thời xưa, chính giữa có đính một mảnh ngọc (hoặc khuy) tròn. Thân mặc chiếc áo sồng rộng rãi, các nếp áo được người thợ xưa đục đẽo chảy tràn mềm mại, tự nhiên.
Thông tin:
Giám Trai Sứ Giả còn gọi là Giám Trai Bồ Tát, là một vị thần trông nom việc ăn uống cho chúng Tăng trong chùa, thường thờ ở nhà bếp. Vị thần này thường có hình dạng mặt xanh tóc đỏ.
Vào ngày 23 tháng 12 âm lịch là ngày Thánh Đản đức Giám Trai. Ngài là một vị Bồ Tát hóa hiện thân hình Khẩn Na La Vương. Ngài là một trong tám vị thần Hộ Pháp.
Trong truyền thống Phật Giáo Ấn Độ có vẽ hình tượng Giám Trai Bồ Tát ở nhà bếp, sự việc này trong kinh điển nhà Phật ghi chép rất rõ ràng. Theo sử liệu về Giám Trai Sứ Giả, có rất nhiều quan niệm khác nhau.
– Giám Trai là hiện thân của La Hán Tân Đầu Lô Phả La Đọa. Theo quyển Hạ Bộ Thích Thị Yếu Lãm và Đạo An truyện thì việc thờ Thánh Tăng Tân Đầu Lô trong Trai Đường bắt nguồn từ ngài Đạo An (312-385 ): “Đạo An Pháp Sư mộng thấy nhà sư người nước Hồ tóc bạc mày dài, nói rằng: Hằng ngày dọn cơm cho ta ăn, về sau sẽ có Luật Thập Tụng. Ngài Đạo An biết ngay rằng đó là La Hán Tân Đầu Lô bèn dựng bệ thờ trong nhà ăn, đặt thức ăn cúng dường. Về sau, các chùa lấy đó làm phép tắc.”
– Trong truyện cổ Phật Giáo có đề cập đến câu chuyện Hai Con Cọp Tinh Ở Hoành Sơn. Trong nhà Trai thờ tượng cốt một vị Tăng, lông mày trắng rũ dài, hiệu Giám Trai Sứ Giả Tân Đầu Lô Phả La Đọa Xà Tôn Giả.
– Quan niệm này ngoài Đạo An truyện, có thể ảnh hưởng từ danh hiệu đệ nhất ứng cúng và tư tưởng của bộ Pháp Trụ Ký cho rằng : La Hán Tân Đầu Lô phụng ý chỉ của Phật, ở lại trần gian ủng hộ, xiển dương Phật Pháp. La Hán “mày trắng” đã thị hiện ứng cúng trong lễ cúng dường của vua A Dục, hóa độ Lương Võ Đế và xác chứng sự nghiệp phiên dịch kinh điển của Đạo An .v.v…
Tuy vậy, theo Tăng Nhứt a Hàm 1 và Tăng Chi Bộ 1 thì tôn giả Tân Đầu Lô chỉ là vị Thánh đệ tử bậc nhất về hàng phục ngoại Đạo và rống tiếng rống sư tử.
– Sách Tiễn Đăng Dư Thoại, Thính Kinh Viên Ký chép: “Có một người tú tài họ Viên, thích vui đùa nhảy nhót, làm trò hề trẻ con. Có lần anh lấy phấn xanh bôi lên mặt, sau đó vào trong khám ngồi duỗi hai chân, những người làm bếp tưởng là thần xuất hiện, nên nói một cách rất cung kính: Đây chính là Hồng Sơn Đại Thánh Giám Trai. Từ đó về sau, các nhà bếp trong chùa thường thờ vị này.”
– Ngoài ra, còn có thuyết cho rằng: Giám trai chính là Đại Giám Thiền Sư Lục Tổ Huệ Năng được thờ ở nhà bếp, nơi gần nấu nướng củi lửa, trên đầu đội khăn, tay cầm cái búa đang ngồi.
Lấy ý rằng, khi Lục Tổ đến Huỳnh Mai gặp Ngũ Tổ Hoàng Nhẫn thì Tổ đưa ra phía sau bửa củi, giã gạo. Suốt tám tháng làm việc nặng nhọc, không hề được sự quan tâm dạy dỗ của Tổ Sư nhưng ngài không hề phiền hà, trách móc. Chỉ biết chăm chỉ làm việc, phụng sự Tam Bảo mà thôi.
