Niên đại: Khoảng 2.500–2.000 năm cách ngày nay
Văn hóa: Đông Sơn
Chất liệu: Đồng
Kích thước: Đường kính mặt 78,5 cm; đường kính chân 79,9 cm; cao 61,5 cm
Loại hiện vật: Cổ vật
Đơn vị lưu giữ: Bảo tàng Lịch sử Quốc gia
Xếp hạng: Bảo vật Quốc gia
Nơi phát hiện: Hoàng Hạ, Phú Xuyên, Hà Nội
Năm phát hiện: 1937
Giới thiệu hiện vật
Trống đồng Hoàng Hạ là một trong những hiện vật tiêu biểu của văn hóa Đông Sơn, được đánh giá cao bởi kích thước lớn, hình dáng cân đối và hệ thống hoa văn trang trí tinh xảo. Trống thuộc loại H1 – Heger, cùng nhóm với những trống Đông Sơn nổi tiếng như Ngọc Lũ, Sông Đà và Cổ Loa. Cấu trúc trống gồm bốn bộ phận chính: mặt trống, tang trống, thân trống và chân trống. Không chỉ là một hiện vật khảo cổ quý hiếm, Trống đồng Hoàng Hạ còn phản ánh sinh động đời sống vật chất, tinh thần và những quan niệm của cư dân Đông Sơn trong thời đại dựng nước.
Trống đồng Hoàng Hạ được phát hiện vào năm 1937 tại Hoàng Hạ, Phú Xuyên, Hà Nội. Ngay từ khi được biết đến, trống đã thu hút sự chú ý bởi kiểu dáng cân đối và hệ thống hoa văn đặc biệt phong phú. Trống được xếp vào nhóm những tiêu bản đẹp và đặc sắc của trống đồng Đông Sơn, có nhiều điểm tương đồng về cấu trúc và nghệ thuật trang trí với Trống đồng Ngọc Lũ. Hiện nay, Trống đồng Hoàng Hạ được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia.
Cấu tạo
Mặt trống
Mặt trống được đúc liền và chờm ra khỏi tang. Chính giữa là hình ngôi sao hay mặt trời nổi 16 tia, tạo thành trung tâm của toàn bộ bố cục trang trí. Từ tâm trống tỏa ra 15 vành hoa văn, gồm nhiều mô típ hình học, vòng tròn chấm giữa có tiếp tuyến, cùng các cảnh sinh hoạt và hình người hóa trang. Đặc biệt nổi bật là băng hoa văn mô tả sáu chiếc chiến thuyền chuyển động từ trái sang phải. Trên thuyền có người chèo thuyền và những chiến binh tay cầm vũ khí. Một số cảnh còn thể hiện việc xử tử tù binh. Xen giữa các thuyền là những hình chim, trong đó có các hình chim mỏ dài thường được gọi là chim Lạc. Những hình ảnh này được sắp xếp liên tục quanh mặt trống, tạo nên một bố cục sống động, thể hiện nhiều phương diện trong đời sống cộng đồng của cư dân Đông Sơn.
Tang, thân và chân trống
Tang trống nở phình, trên bề mặt trang trí các hình thuyền, người hóa trang, chim mỏ dài cùng nhiều mô típ hình học. Các hình ảnh trên tang tiếp nối nội dung trang trí của mặt trống, trong đó hình thuyền và con người giữ vị trí nổi bật. Qua đó, hiện vật cho thấy vai trò quan trọng của sông nước, hoạt động cộng đồng và chiến trận trong đời sống cư dân Đông Sơn. Thân trống có dạng hình trụ đứng, tạo nên phần chuyển tiếp giữa tang và chân trống. Chân trống có dạng hình nón cụt, hơi choãi ra phía ngoài, tạo thế đứng vững chắc và cân đối cho toàn bộ hiện vật.
Sự kết hợp giữa các phần tạo nên một tổng thể hài hòa cả về tỷ lệ lẫn hình thức nghệ thuật.
Những hình ảnh về đời sống cư dân Đông Sơn
Một trong những giá trị nổi bật nhất của Trống đồng Hoàng Hạ là hệ thống hoa văn có khả năng phản ánh nhiều phương diện trong đời sống của cư dân Đông Sơn. Các hình người hóa trang, chiến binh cầm vũ khí, người chèo thuyền, chiến thuyền, chim cùng nhiều mô típ hình học không chỉ mang giá trị trang trí mà còn là nguồn tư liệu trực quan quý giá về xã hội đương thời. Đặc biệt, những băng hoa văn sinh động trên trống góp phần giúp người nghiên cứu tìm hiểu rõ hơn về đời sống vật chất, sinh hoạt cộng đồng, chiến trận, tín ngưỡng và thế giới tinh thần của cư dân nông nghiệp trồng lúa nước.
Giá trị tiêu biểu
Giá trị lịch sử: Trống đồng Hoàng Hạ là hiện vật nguyên gốc của văn hóa Đông Sơn, có niên đại khoảng 2.500–2.000 năm cách ngày nay, góp phần cung cấp tư liệu quan trọng cho việc nghiên cứu xã hội Việt cổ trong thời đại dựng nước.
Giá trị nghệ thuật: Trống có hình dáng cân đối, kích thước lớn và hệ thống hoa văn phong phú, đặc biệt là các băng hình người, chiến thuyền, chim và những cảnh sinh hoạt được thể hiện sinh động.
Giá trị văn hóa: Các hoa văn trên trống phản ánh nhiều phương diện trong đời sống vật chất và tinh thần của cư dân Đông Sơn, đồng thời thể hiện sâu sắc tâm thức của cộng đồng cư dân nông nghiệp trồng lúa nước.
Giá trị kỹ thuật: Trống là minh chứng cho trình độ đúc đồng và khả năng tổ chức nghệ thuật phát triển cao của cư dân Đông Sơn.
Với những giá trị đặc biệt về lịch sử, nghệ thuật, văn hóa và kỹ thuật, Trống đồng Hoàng Hạ là một trong những tiêu bản tiêu biểu của văn hóa Đông Sơn, đồng thời là Bảo vật Quốc gia của Việt Nam.
Nguồn ảnh: Sưu tầm
