Tên gọi và vị trí địa lý
Vùng đất Hà Giang không chỉ nổi tiếng với những danh lam thắng cảnh tuyệt đẹp cùng nhiều điểm du lịch hấp dẫn, mà còn được biết đến là nơi có những di tích lịch sử giá trị. Một trong những di tích lịch sử đáng chú ý đó chính là Chùa Sùng Khánh, đây là nơi lưu giữ bảo vật quốc gia với những giá tri lịch sử, văn hóa ý nghĩa.
Chùa Sùng Khánh còn được gọi là Chùa Làng Nùng hay Chùa Báo Thiên, chùa tọa lạc trên một đỉnh đồi nhỏ bên dòng sông Lô, thuộc thôn Làng Nùng, xã Đạo Đức, huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang. Chùa khá nhỏ chỉ vỏn vẹn 26m² nhưng lại có vị thế rất đẹp với lưng tựa vào núi, mặt quay về hướng Đông.
Lịch sử
Chùa Sùng Khánh được xây dựng vào năm 1356, bởi chú Phụ Đạo Nguyễn Ấn. Đây là ngôi chùa gắn liền với hệ tư tưởng Phật giáo thời Lý – Trần.
Năm 1367, tướng Tạ Thúc Ngao đi kinh lý ngang qua đây đã được nhờ soạn bài minh để khắc lên bia đá, bài minh này có nội dung viết về một Phụ đạo họ Nguyễn – quản lĩnh vùng đất này chính là người chủ xướng lập chùa Sùng Khánh – đó là Nguyễn Ấn.
Vào tháng 8 năm 1707, quan Phó Tuần phủ đồn Hà Giang là Nguyễn Văn Trân đã vận động quyên góp người dân để đúc một quả chuông lớn. Bài minh trên quả chuông mang ý nghĩa và giá trị nhân văn, nhằm nhắc nhở đồng bào các dân tộc đoàn kết, chăm lo sản xuất, giữ vững bờ cõi,…
Năm 1989, chùa Sùng Khánh được xây dựng lại trên nền cũ.
Năm 1993, chùa Sùng Khánh được xếp hạng di tích lịch sử.
Năm 1999, chùa được công nhận di tích lịch sử cấp Quốc gia.
Năm 2008, chùa Sùng Khánh đã nhận được 6 bức tượng phật do phật tử ở Hà Nội cung hiến. Bảo tàng tỉnh Hà Giang cùng phòng Văn hóa Thông tin huyện Vị Xuyên. Kết hợp với UBND xã Đạo Đức đã tổ chức lễ rước và an vị các bức thượng phật vào di tích lịch sử chùa Sùng Khánh.
Kiến trúc cảnh quan
Chùa Sùng Khánh là công trình thờ phật quý hiếm từ đời Lý – Trần với lối kiến trúc khá đơn giản. Trước đây, ngôi chùa được làm từ gỗ và lợp mái lá. Nhưng qua bao biến cố thăng trầm của thời gian, ngôi chùa nhiều lần bị đổ nát.
Sau này, chùa Sùng Khánh được xây dựng lại trên nền cũ theo hình chữ “Nhất”, chỉ có một gian chánh điện với diện tích 26m2, cao 4,3m. Chùa có một cửa chính và hai cửa phụ hai bên, vách gạch, lợp ngói và có tường bao. Cửa chính đi vào là nơi thờ phật được xây dựng bệ để đặt một số đồ thờ.
Trên bệ thờ có treo một bức tranh hình Phật Bà Quan Âm thay cho tượng Phật. Bên trái bệ thờ là tấm bia đá có giá trị to lớn, và cũng là di sản quý giá mà chùa hiện còn lưu giữ, đây cũng là nơi ghi nhớ công lao của những ai có công xây dựng chùa ngày trước.
Chùa Sùng Khánh nhiều lần bị đổ nát, tượng Phật và đồ thờ tự cũng bị mai một theo. Tuy nhiên chỉ còn 02 tấm bia đá và 01 quả chuông đồng còn tồn tại cho đến ngày nay.
Quả chuông đồng cao gần 01 mét, rộng khoảng 0.67m, được đúc vào năm 1705 thời Hậu Lê. Những hình ảnh được khắc trên chuông đồng mang đậm dấu ấn của kỹ thuật điêu khắc và đúc đồng ngày trước.
Hiện vật
Tấm bia đá được dựng vào triều vua Trần Dụ Tông vào năm 1367.
Bia được tạc bằng đá xanh nguyên khối, chiều cao 90cm, chiều rộng 47cm, dày 11cm. Đặt trên lưng rùa đá, rùa được đặt trên bệ đá màu xám. Toàn thân rùa được chạm trổ tinh tế, mềm mại, hình khối cân đối và vững chắc. Lưng rùa nhẵn và tròn trịa, giữa lưng có đục một mộng ghép hình chữ nhật để ghép chân bia.
Trán bia được trang trí hình cánh cung rộng 38cm, chia làm 3 ô hình chữ nhật tương xứng. Ô chính giữa khắc hình Phật A Di Đà toạ trên đài sen trong tư thế bán kết già, bên cạnh Phật A Di Đà có 2 hầu cận tay chắp trước ngực; hai ô bên khắc hình hai con rồng giống nhau, tựa như đối xứng, trong tư thế đang bay, đầu nghển cao hướng tới toà sen. Hình tượng con rồng cũng phản ánh ý thức sùng bái tổ tiên của người Việt (truyền thống con rồng, cháu tiên).
Toàn bộ bia toát lên dáng vẻ vững chắc về hình khối, văn bia chạm khắc sắc sảo nét chữ chân phương, đường nét trang trí tinh xảo, mềm mại và mang những đặc trưng chung của nghệ thuật điêu khắc, trang trí thời Trần.
Nội dung văn bia gồm 18 dòng với 436 chữ Hán (Trong đó có một số chữ Nôm). Nét chữ khắc sâu, còn rất rõ và không có dấu hiệu nào chứng tỏ bia khắc lại ở thời gian sau.
Bia đá chùa Sùng Khánh là một tài liệu bia ký nguyên vẹn, trang trí hình Phật, rồng, hoa dây,…chưa từng thấy trên tấm bia thời Trần nào hiện biết. Tấm bia còn giúp thêm tài liệu cho việc tìm hiểu địa danh, lịch sử, chữ viết thời Trần, đặc biệt là sự xuất hiện của chữ Nôm khắc trong văn bia.
Tấm bia còn là chứng cớ nói lên sự ảnh hưởng của Phật giáo thời Trần thời bấy giờ.
Sự kiện và lễ hội:
Hằng năm vào mỗi dịp xuân về, người dân các vùng xung quanh lại cùng nhau về chùa Sùng Khánh để tổ chức lễ hội vui xuân cùng nhiều hoạt động có ý nghĩa
Đặc biệt, vào ngày 15 tháng Giêng Âm lịch, chùa tổ chức Lễ hội Lồng Tồng của người Tày. Đây là dịp để người dân ăn mừng mùa gieo trồng mới, tạ ơn đất trời, thần Nông, thần Phục Hy, thành hoàng làng bản,… và cầu cho một năm mới đến mưa thuận gió hòa, cuộc sống yên vui, hạnh phúc.
Bài viết tham khảo:
- https://caonguyendafood.com/chua-sung-khanh-vi-xuyen-ha-giang-di-tich-lich-su-nghe-thuat.html
- https://dulichachau.com.vn/bai-viet/168/du-lich-chua-sung-khanh-ha-giang-noi-luu-giu-bao-vat-quoc-gia
- https://mia.vn/cam-nang-du-lich/chua-sung-khanh-ha-giang-bao-vat-quoc-gia-noi-vung-bien-vien-3573
- https://svhttdl.hagiang.gov.vn/tin-tuc-chi-tiet?newsId=3256
_____________________
Các ngôn ngữ khác
Tiếng Anh (English)
Sung Khanh Pagoda, also known as Lang Nung Pagoda or Bao Thien Pagoda, is located on a small hill by the Lo River, in Lang Nung hamlet, Dao Duc commune, Vi Xuyen district, Ha Giang province. Covering an area of only 26m², the pagoda enjoys an ideal location, nestled against the mountainside and facing east.
Built in 1356 by Uncle Phu Dao Nguyen An, Sung Khanh Pagoda is a rare example of Buddhist architecture from the Ly – Tran period. In 1367, General Ta Thuc Ngao inscribed an epitaph on a stone stele, recording the founding of the pagoda and the contributions of Nguyen An. A large bronze bell was cast in 1707, bearing a message of encouragement for local unity and development.
Sung Khanh Pagoda has undergone multiple renovations since 1989 and has been recognized as a historical relic since 1993, receiving national status in 1999. In 2008, six Buddha statues were added through contributions from devotees from Hanoi.
The architecture of Sung Khanh Pagoda is simple, with a main hall standing at 4.3 meters high, featuring main and side doors, brick walls, tiled roofs, and surrounding walls. Inside, a painting of Guanyin hangs in place of the Buddha statue, while two valuable ancient stone steles are preserved here.
Sung Khanh Pagoda is not only a spiritual site but also a place that preserves and affirms the cultural and historical values of the Ha Giang region. Each year, the spring festival and the Long Tong festival of the Tay people are held here, contributing to the richness and diversity of the local religious culture.
Tiếng Trung (Chinese)
船松庆寺，又名黄龙寺或宝天寺，坐落在洛江边的一座小山丘上，位于海江省韦宣县道德乡农村。寺庙面积仅26平方米，地理位置优越，背靠群山，面向东方。
船松庆寺建于1356年，由富导农阮鹰建造，是一座珍贵的历史时期的佛教建筑。1367年，将军他色牛经过这里，雕刻了石碑，记录了寺庙的创立及阮鹰的贡献。大钟铜于1707年铸造，传达了地方居民团结发展生产的信息。
船松庆寺从1989年开始多次修建和重建，并于1993年被评定为历史遗迹，并于1999年被国家评定为历史遗迹。2008年，寺庙增添了6尊佛像，这是由河内的信徒捐赠。
船松庆寺的建筑风格简约，中央殿高4.3米，有主门和两侧辅门，墙壁砖砌，屋顶覆盖着瓦片。内部挂有代替佛像的观音菩萨画像，还保留着两块重要的古石碑。
船松庆寺不仅是一处宗教场所，也是海江地区文化和历史价值的重要载体。每年春节和太乙人的“龙桶节”都在这里举行，丰富了当地宗教信仰文化的多样性和深度。
Tiếng Pháp (French)
Le temple Sung Khanh, également connu sous les noms de temple du village Nung ou temple Bao Thien, est situé sur une petite colline près de la rivière Lo, dans le village Nung, commune de Dao Duc, district de Vi Xuyen, province de Ha Giang. Avec une superficie de seulement 26 m², le temple bénéficie d’une position idéale, adossé à la montagne et orienté vers l’est.
Construit en 1356 par l’oncle Nguyen An, Sung Khanh est l’un des rares exemples d’architecture bouddhiste de l’époque des dynasties Ly et Tran. En 1367, le général Ta Thuc Ngao a gravé une inscription sur une stèle de pierre, enregistrant la fondation du temple et les mérites de Nguyen An. Une grande cloche en bronze a été coulée en 1707, portant un message d’unité et de développement pour les habitants locaux.
Depuis sa reconstruction initiale en 1989, Sung Khanh a été restauré à plusieurs reprises et a été classé monument historique en 1993 puis monument national en 1999. En 2008, six statues de Bouddha ont été ajoutées grâce aux dons de fidèles de Hanoi.
L’architecture du temple Sung Khanh est simple, avec une salle principale de 4,3 mètres de haut, des portes principales et latérales, des murs en briques, un toit en tuiles et une enceinte murale. À l’intérieur, une peinture de Guanyin remplace la statue de Bouddha, tandis que deux anciennes stèles en pierre de grande valeur sont préservées.
Sung Khanh n’est pas seulement un lieu spirituel mais aussi un gardien des valeurs culturelles et historiques de la région de Ha Giang. Chaque année, les festivals du printemps et du Long Tong des Tay sont célébrés ici, enrichissant la diversité et la richesse de la culture religieuse locale.
