Niên đại: Triều vua Lê Nhân Tông
Chất liệu: Kim loại đồng / hợp kim đồng
Kích thước: Đường kính: 24,8 – 26,2 mm; độ dày: 1,6 – 1,8 mm; trọng lượng: 3,6 – 3,9 gram
Loại hình: Tiền lưu hành
Nơi phát hiện: Hoàng thành Thăng Long
Đơn vị lưu giữ: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
Giới thiệu hiện vật
Đồng tiền có dáng hình tròn, tâm đục lỗ vuông, thể hiện cấu trúc trời tròn đất vuông kinh điển của hệ thống tiền tệ cổ truyền phương Đông. Tiền được đúc rất đẹp, thân tiền dày dặn, đanh chắc và bề mặt được xử lý phẳng phiu. Gờ viền mép ngoài cùng gờ viền quanh lỗ vuông ở cả mặt trước và mặt sau đều tương đối hẹp nhưng đúc nổi cao, sắc nét, tạo khung bảo vệ vững vàng cho mặt chữ bên trong.
Mặt trước tiền đúc nổi 4 chữ Hán: Diên Ninh thông bảo 延寧通寳, bố cục theo thể Chân thư đối đọc chéo (trên – dưới, phải – trái). Khổ chữ to, bố cục cân xứng quanh lỗ vuông trung tâm, đường nét chữ dứt khoát và rõ ràng. Hiện vật thuộc loại hình thứ nhất trong hệ thống tiền Diên Ninh: bộ Đinh (丁) nằm trong cấu trúc chữ “Ninh” (寧) được khắc theo lối nét thẳng vuông vức, hoàn toàn không có nét móc đá ở chân.
Mặt sau lưng tiền để trơn hoàn toàn, không đúc hoa văn hay ký tự phụ trợ, để lộ bề mặt hợp kim đồng cổ sẫm màu tự nhiên.
Hiện vật là đơn vị tiền tệ chính thức được triều đình đúc và lưu hành sau khi vua Lê Nhân Tông đổi niên hiệu từ Thái Hòa sang Diên Ninh (1454), phục vụ lưu thông tiền tệ và giao thương buôn bán trong giai đoạn cuối của triều vua trẻ tuổi này.
Giá trị tiêu biểu
Giá trị lịch sử: Là hiện vật tiền tệ quan trọng phản ánh giai đoạn trị vì độc lập thứ hai của hoàng đế Lê Nhân Tông sau khi tự mình thân chính nắm quyền bính triều đình. Sự hiện diện của đồng tiền ghi dấu nỗ lực duy trì kỷ cương tài chính và nền kinh tế tiền tệ hưng thịnh của vương triều Lê Sơ trước khi nổ ra biến cố chính trị năm Kỷ Mão (1459).
Giá trị văn hóa: Niên hiệu “Diên Ninh” mang ý nghĩa sâu sắc về sự kéo dài nền thái bình, an ninh thịnh vượng lâu bền cho đất nước và bách tính; minh văn đúc trên tiền là công cụ biểu đạt tư tưởng vương quyền chính thống và khẳng định sự độc lập tuyệt đối về chủ quyền tiền tệ của nước Đại Việt.
Giá trị nghệ thuật: Thể hiện trình độ đúc đồng đạt độ tinh xảo cao qua thân tiền dày dặn, biên viền thanh mảnh nhưng đúc nổi sắc gọn; nghệ thuật thư pháp Chân thư với nét chữ đanh thép, đĩnh đạc và khổ chữ to khoáng đạt, tạo nên nét đẹp cổ kính, mực thước đặc trưng của tiền tệ thế kỷ XV.
Giá trị độc đáo: Đại diện tiêu biểu cho phân loại thứ nhất của tiền Diên Ninh thông bảo với đặc điểm thư pháp học dị biệt ở bộ Đinh (丁) không nét đá trong chữ “Ninh”; hiện vật được phát hiện tại trung tâm quyền lực Hoàng thành Thăng Long, sở hữu giá trị giám định và khảo cổ học tiền tệ rất đặc sắc.
Nguồn ảnh: Sưu tầm
