Niên đại: Thời Lê Trung Hưng
Chất liệu: Gỗ mít, sơn son thếp vàng
Kích thước: Chiều cao khoảng 1,5 – 1,8 m
Loại hình: Tượng tròn điêu khắc gỗ tín ngưỡng / Tượng thị vệ hầu cận chốn tự viện, đền miếu
Nơi phát hiện: Miếu Bảo Hà (Đền Bảo Hà), thôn Bảo Hà, xã Đồng Minh, huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng
Đơn vị lưu giữ: Ban Quản lý Di tích Lăng miếu Bảo Hà
Giới thiệu hiện vật
Hiện vật là pho tượng tròn bằng chất liệu gỗ phủ sơn son thếp vàng cổ kính, tạc hình một vị võ quan cận vệ túc trực đứng hầu trong tư thế uy nghiêm, đĩnh đạc. Điểm nhấn tạo hình nổi bật nhất nằm ở phong cách mang vũ khí: cánh tay trái gập tự nhiên tì sát eo giữ đốc gươm, lưỡi gươm dài dựng đứng vắt ngược lên vai ra phía sau lưng theo tư thế “vác gươm hầu cận” – một phong cách võ bị và lễ nghi cận vệ thịnh hành tại Việt Nam thời Lê và vương triều Joseon (Hàn Quốc), vừa toát lên phong thái sẵn sàng ứng chiến vừa giữ được tính mực thước, kín đáo chốn tôn nghiêm.
Nhân vật khoác áo bào đỏ sẫm phủ dài chấm gót, chạm nổi tỉ mỉ hoa văn rồng mây, sóng nước và bổ tử phía trước ngực; các nếp áo rủ uốn lượn mềm mại nhiều tầng lớp, tạo cảm giác sống động như dải lụa thực. Đầu tượng đội mũ cánh chuồn (hoặc mũ tú tài võ chức) ôm khít nếp tóc; gương mặt quắc thước, đạo mạo với ánh mắt nhìn thẳng cương nghị, sống mũi thẳng, chòm râu đen dài chấm ngực toát lên cốt cách trầm tĩnh, trung nghĩa của bậc thị thần hộ giá.
Pho tượng là sản phẩm tiêu biểu của làng nghề tạc tượng truyền thống Bảo Hà – cái nôi điêu khắc gỗ trứ danh của vùng duyên hải Bắc Bộ gắn liền với danh xưng tổ nghề Nguyễn Công Huệ. Hiện vật đã được các chuyên gia quét số hóa 3D toàn phần bằng công nghệ VR3D, giúp lưu trữ trọn vẹn thông số thể tích, kỹ thuật chạm khắc và các lớp sắc độ sơn thếp phục vụ công tác trưng bày trực tuyến và nghiên cứu di sản.
Giá trị tiêu biểu
Giá trị lịch sử: Hiện vật gắn liền với không gian lịch sử văn hóa miếu Bảo Hà – nơi thờ Linh Lang Đại Vương và cụ tổ nghề tạc tượng Nguyễn Công Huệ. Tượng phản ánh chân thực thiết chế thị vệ, phục trang võ quan triều đình thời Lê Trung Hưng, đồng thời minh chứng cho truyền thống võ trị, văn hiến và vị thế địa – văn hóa của vùng đất Vĩnh Bảo bên dòng sông Hóa trong lịch sử bảo vệ phên dậu duyên hải.
Giá trị văn hóa: Thể hiện quan niệm thờ phụng và trật tự nghi lễ tôn nghiêm trong không gian đền miếu truyền thống Việt Nam; đặc biệt, phong thái vác gươm độc đáo phản ánh sự tương đồng văn hóa võ bị thú vị giữa các quốc gia đồng văn Đông Á (Đại Việt – Triều Tiên/Joseon), mang lại cứ liệu phong phú về tập quán mang đeo vũ khí cổ truyền.
Giá trị nghệ thuật: Là đỉnh cao tiêu biểu cho kỹ thuật đục chạm gỗ dân gian thế kỷ XVII – XVIII của phường thợ danh tiếng Bảo Hà. Sự kết hợp giữa đường nét tạc hình tả thực khuôn mặt đầy thần thái và nghệ thuật xử lý khối nếp áo sơn son thếp vàng bồng bềnh đã vượt qua tính ước lệ thông thường, tạo nên một tác phẩm điêu khắc tròn vừa uy nghi vừa mang vẻ đẹp trang nhã, mực thước.
Giá trị độc đáo: Hiếm có pho tượng cận vệ gỗ nào bảo lưu được nguyên vẹn dáng đứng vác gươm độc đáo và lớp sơn son thếp vàng cổ kính cùng thần thái sống động như tại miếu Bảo Hà; việc được số hóa 3D tương tác đa chiều khẳng định vai trò là hiện vật mẫu mực đại diện cho nghệ thuật tạc tượng gỗ cổ truyền Việt Nam, phục vụ công tác bảo tồn số và quảng bá di sản mỹ thuật thời Lê đến đông đảo công chúng.
Nguồn ảnh: VR3D
