Vị trí
Chùa Hà Lạn có tên chữ là “Trung Quang tự” (chùa Trung Quang) xã Hải Phúc, huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định.
Kiến trúc
Chùa Hà Lạn được xây dựng trên một khu đất cao ráo với diện tích khoảng 4.000m2 quay mặt về hướng đông nam.Phía trước chùa là cánh đồng, phía sau kề sát đường giao thông 56, hai bên là khu dân cư đông đúc.
Khu di tích chùa Hà Lạn gồm nhiều hạng mục công trình như: gác chuông, chùa thờ Phật, phủ thờ Mẫu, nhà tổ, nhà khách, khu tháp mộ, vườn cây cảnh… tất cả được bảo vệ trong hệ thống tường bao kín đáo. Trải qua những biến cố của thiên nhiên và chiến tranh tàn phá chùa bị hư hại nhiều, dù thường xuyên được tu sửa. Song, nhìn chung các công trình của chùa vẫn bảo lưu được phong cách kiến trúc cổ truyền dân tộc.
Phía trước chùa là gác chuông được xây theo kiểu chồng diêm tám mái, hai bên là hai cổng ra vào được nối tiếp với hệ thống tường bao bảo vệ. Ở góc đông nam sân chùa là một giếng lớn xung quanh kè đá chắc chắn, bên trong trồng nhiều hoa súng. Ngoài ý nghĩa mang tinh thần của phong thủy mong muốn cho chốn tổ đường được hưng vượng, giếng ở đây còn làm tăng thêm sắc diện thiền môn.
Nổi bật trong tổng thể di tích là chùa thờ Phật. Đây là công trình quan trọng nhất được làm theo kiểu chữ đinh gồm tòa bái đường 5 gian và tam bảo 5 gian chủ yếu bằng gỗ lim. Các cấu kiện của công trình tuy không chạm khắc cầu kỳ nhưng các nghệ nhân đã thể hiện tài hoa của mình bằng việc tạo ra những mảng chạm lá lật cách điệu với những đường nét đục, nhấn tỉa mạch lạc.
Sau chùa thờ Phật qua khu vườn cây cảnh là nhà tổ. Nơi đây ngoài thờ các sư tổ của chùa còn thờ cụ tổ Vũ Duy Hòa. Công trình cũng được làm theo kiểu chữ đinh. Trong số các công trình phụ trợ nằm trong khuôn viên chùa như phủ Mẫu, nhà khách, tăng phòng… đáng chú ý là khu tháp mộ tọa lạc trong khu vườn phía tây chùa. Đây là nơi an nghỉ vĩnh hằng của các vị sư tổ chùa Hà Lạn. Trong số bảy ngôi tháp nổi bật là tháp mộ cụ Vũ Duy Hòa được xây riêng biệt với diện tích mặt bằng 260m2. Đây chính là sự thể hiện niềm ngưỡng mộ, tôn kính của nhân dân trong vùng với người có công đầu trong công cuộc khẩn hoang lấn biển.
Di vật
Ngoài vẻ đẹp quy mô mang phong cách kiến trúc cổ truyền dân tộc, trong chùa còn có một số đồ thờ tiêu biểu cũng góp phần làm tăng thêm giá trị nghệ thuật cho khu di tích. Đó là hệ thống 19 pho tượng Phật trên tam bảo được tạc công phu, sơn thếp lộng lẫy. Tiêu biểu nhất là ba pho tượng A di đà, tượng Phật bà và tượng Tuyết sơn. Ngoài ra còn một số di vật bằng đá cũng có giá trị về mặt nghệ thuật và lịch sử. Đặc biệt là tấm bia đá csao 0,45m rộng 0,35m có niên hiệu Khải Định thứ 9 (1924) ghi tư liệu về quá trình tham gia vào phong trào Văn Thân chống Pháp của nhà sư Trần Quang Thái – vị sư đời thứ ba trụ trì tại chùa. Chùa Hà Lạn chính là nơi nhà sư đã tuyên truyền, giáo dục tinh thần yêu nước chống ngoại xâm cho các tăng ni, tín đồ phật tử và nhân dân trong vùng.
Giá trị lịch sử
Thời kỳ kháng chiến chống Pháp, chùa Hà Lạn là cơ sở tin cậy của cách mạng, là nơi nuôi giấu cán bộ đồng thời là trụ sở của Ủy ban hành chính kháng chiến xã Hưng Đạo. Nơi đây từng là kho cất giữ lương thực phục vụ kháng chiến… Cũng từ nơi này nhiều người đã xung phong lên đường đánh giặc cứu nước, trong đó có nhà sư Thích Thanh Quảng đã anh dũng hy sinh được Nhà nước công nhận là liệt sỹ. Hai nhà sư khác cũng được nhà nước tặng thưởng huân, huy chương.
Chùa Hà Lạn còn là nơi diễn ra lễ hội vật truyền thống hàng năm vào đầu tháng giêng âm lịch. Ngoài việc dự hội, thưởng thức các màn võ vật cổ truyền, đây còn là dịp để nhân dân địa phương đi làm ăn xa về tụ họp gia đình cùng nhau thăm chùa, lễ phật, tưởng nhớ công lao khai hoang mở đất của tổ tiên. Bên cạnh hội chùa còn gắn với lễ tổ, lễ Mẫu, rước kiệu tổ… Những hoạt động tín ngưỡng này vừa đáp ứng nhu cầu tâm linh, vừa mang đạo lý truyền thống “Uống nước nhớ nguồn” của những người dân vùng đất biển.
Từ những giá trị lịch sử, kiến trúc nghệ thuật của chùa Hà Lạn và những đóng góp cho sự nghiệp cách mạng, chùa Hà Lạn được Bộ Văn hóa – Thông tin cấp bằng công nhận Di tích lịch sử – văn hóa.
Nguồn “Lịch sử Phật Giáo Nam Định” – NXB Tôn Giáo
____________________________________
Các ngôn ngữ khác
Tiếng Anh (English)
Hà Lạn Pagoda, also known as Trung Quang Pagoda, is located in Hai Phuc commune, Hai Hau district, Nam Dinh province, Vietnam. Built on elevated land covering approximately 4,000m2, the pagoda faces southeast, with a field in front and is closely bordered by Highway 56, surrounded by a dense residential area.
The architectural complex of Hà Lạn Pagoda includes structures such as the bell tower, Buddha temple, Mother Goddess shrine, ancestral house, guesthouse, tomb tower area, and ornamental garden, all protected within a well-maintained wall. Despite experiencing natural disasters and war damage, the pagoda has undergone regular renovations while preserving the traditional ethnic architectural style.
The pagoda’s frontal area features a bell tower with an eight-roof stacked candle design, flanked by two consecutive gates connected to the protective wall system. In the southeast corner of the pagoda’s courtyard, there is a large well surrounded by solid stone borders, adorned with numerous cannonball flower plants. Beyond its spiritual significance for feng shui, the well enhances the meditative atmosphere.
A notable feature within the overall historical site is the Buddha temple. This significant structure is constructed in the traditional nail-shaped architecture, consisting of a 5-bay main hall and a 5-bay three-treasure structure primarily made of ironwood. Although the components of the building are not intricately carved, the artisans showcased their talent by creating decorative leaf engravings with unique carved lines and exquisite details.
Behind the Buddha temple, through the ornamental garden, is the ancestral house where the pagoda’s patriarchs are venerated, including the revered Vũ Duy Hòa. This structure is also built in the nail-shaped style. Among the auxiliary buildings within the pagoda’s premises, the most noteworthy is the tomb tower area situated in the west garden. This is the eternal resting place of the pagoda’s patriarchs. Among the seven towers, the most prominent is the tomb tower dedicated to Vũ Duy Hòa, with a separate area covering 260m2. This reflects the admiration and respect of the local people for the leader who played a crucial role during the urgent struggle against the sea invasion.
In addition to the grandeur reflecting the traditional ethnic architectural style, the pagoda houses several significant worship items contributing to the artistic value of the historical site. This includes a sophisticatedly carved system of 19 Buddha statues on three treasures, prominently featuring the statues of Amitabha Buddha, the Mother Buddha, and the Snow Mountain Buddha. Additionally, there are stone artifacts with artistic and historical value, notably a 0.45m high and 0.35m wide stone slab with the 9th year of Khai Dinh era (1924) inscription, providing historical documentation of the participation in the Văn Thân movement against the French by the monk Trần Quang Thái, the third-generation monk in charge of the pagoda. Hà Lạn Pagoda is where this monk preached and educated the spirit of patriotism against foreign aggression for monks, Buddhist followers, and local residents.
Historically, during the resistance against the French, Hà Lạn Pagoda served as a reliable base for the revolution, hiding revolutionary officials and acting as the headquarters for the administrative resistance committee of Hưng Đạo commune. It also served as a storage facility for supplies during the resistance. Many individuals from this place bravely went into battle to save the country, including monk Thích Thanh Quảng, who heroically sacrificed and was officially recognized as a martyr by the state. Two other monks were also awarded medals and badges by the state.
Hà Lạn Pagoda is also the venue for an annual traditional wrestling festival held in the lunar New Year. Apart from participating in the festival and enjoying traditional martial arts performances, it is an opportunity for local people to return home from their businesses to gather with family, visit the pagoda, attend Buddhist ceremonies, and commemorate the pioneering efforts of their ancestors in reclaiming land. In addition to the pagoda festival, there are also ceremonies dedicated to the ancestors, Mother Goddess worship, and ancestral procession. These religious activities not only meet spiritual needs but also embody the traditional moral principle of “Remembering the Source” for the people in the coastal region.
Based on its historical and artistic values and contributions to the revolutionary cause, Hà Lạn Pagoda has been officially recognized as a Historical and Cultural Relic by the Ministry of Culture – Information of Vietnam.
Tiếng Trung (Chinese)
河兰寺，又称中广寺，位于越南南定省海后县海福社。建在海拔约4,000平方米的高地上，寺庙朝东南，前面是一片田野，紧邻56号公路，两侧是密集的居民区。
河兰寺的建筑群包括钟楼、佛殿、妈祖庙、祖堂、客房、墓塔区和观赏花园等多个项目，都受到围墙的保护。尽管经历了自然灾害和战争破坏，寺庙仍然经常进行修复，同时保留了传统的民族建筑风格。
寺庙前区设有一个钟楼，采用八层叠蜡烛式设计，两侧是两个相连的门与保护性墙体相接。在寺庙庭院的东南角，有一个大井，寓意风水灵气，增强了冥想氛围。
整体历史遗址中的一个显著特点是佛殿。这个重要的结构采用了传统的钉形建筑风格，由一个五间主殿和一个主要由铁木制成的五间三宝组成。虽然建筑组件没有精致的雕刻，但艺术家通过创造具有独特雕刻线条和精致细节的装饰性叶雕来展示了他们的才华。
在佛殿后面，穿过观赏花园，是祖堂，供奉有寺庙的祖先，包括备受尊敬的吴兑和尚。这个结构也是采用了钉形风格。在寺庙园区的附属建筑中，最值得注意的是位于西花园的墓塔区。这是寺庙祖先的永恒安息之地。在七座塔中，最显著的是吴兑和尚的墓塔，占地面积260平方米。这反映了当地人对在海啸抵抗战斗中发挥关键作用的领导人的崇敬和尊重。
除了反映传统的民族建筑风格外，寺庙还收藏了一些对历史遗址的艺术价值贡献重大的崇拜物品。其中包括一个复杂雕刻的系统，包括19尊三宝上的佛像，突出显示阿弥陀佛、母佛和雪山佛的雕像。此外，还有具有艺术和历史价值的石制品，特别是一块高0.45米、宽0.35米的石碑，刻有开定九年（1924年）的铭文，记录了由和尚陈广泰参与的文慎运动的历史文件，他是寺庙的第三代和尚。河兰寺是这位和尚传教和教育对抗外来侵略的爱国精神的地方，为僧侣、佛教信徒和当地居民提供服务。
在历史上，在反法斗争中，河兰寺是革命的可靠基地，藏匿了革命官员，同时也是雄道社反抗委员会的总部。这里曾是抵抗期间粮食储备的地方。许多人从这里勇敢地走上前线，拯救了国家，其中包括尊敬的僧人释贞光，他英勇地献身，并被国家正式认定为烈士。其他两位僧侣也被国家授予奖章和徽章。
河兰寺还是每年农历新年举办的传统摔跤节的场地。除了参加节日和欣赏传统的武术表演外，这也是当地人从事商业后返回家庭与家人聚会、访问寺庙、参加佛教仪式并纪念祖先在开垦土地方面的先驱努力的机会。除了寺庙节日外，还有献给祖先的仪式、妈祖崇拜、祖先游行等活动。这些宗教活动不仅满足了精神需求，还体现了沿海地区人们“饮水思源”的传统道德原则。
基于其历史和艺术价值以及对革命事业的贡献，河兰寺已被越南文化和信息部正式认定为历史文化遗址。
Tiếng Pháp (French)
La pagode Hà Lạn, également connue sous le nom de Trung Quang, est située dans la commune de Hai Phuc, dans le district de Hai Hau, dans la province de Nam Dinh, au Vietnam. Construite sur un terrain surélevé d’environ 4 000 mètres carrés, la pagode est orientée vers le sud-est, avec un champ devant et est étroitement bordée par la route 56, entourée d’une zone résidentielle dense.
Le complexe architectural de la pagode Hà Lạn comprend des structures telles que la tour de cloche, le temple du Bouddha, le sanctuaire de la déesse mère, la maison ancestrale, la maison d’hôtes, la zone de la tour du tombeau et le jardin d’agrément, le tout protégé par un mur bien entretenu. Malgré les catastrophes naturelles et les dommages de guerre, la pagode a fait l’objet de rénovations régulières tout en préservant le style architectural traditionnel de l’ethnie.
La zone frontale de la pagode présente une tour de cloche avec un design de huit toits de bougies empilées, flanquée de deux portes consécutives reliées au système de mur protecteur. Dans le coin sud-est de la cour de la pagode, il y a un grand puits entouré de bordures en pierre solide, orné de nombreuses plantes de fleurs boulet de canon. Au-delà de sa signification spirituelle pour le feng shui, le puits améliore l’atmosphère méditative.
Un élément notable dans l’ensemble du site historique est le temple du Bouddha. Cette structure importante est construite dans l’architecture traditionnelle en forme de clou, composée d’une salle principale de 5 travées et d’une structure de trois trésors de 5 travées principalement en bois de fer. Bien que les composants du bâtiment ne soient pas sculptés de manière complexe, les artisans ont démontré leur talent en créant des gravures décoratives de feuilles avec des lignes sculptées uniques et des détails exquis.
Derrière le temple du Bouddha, à travers le jardin d’agrément, se trouve la maison ancestrale où les patriarches de la pagode sont vénérés, y compris le vénéré Vũ Duy Hòa. Cette structure est également construite dans le style en forme de clou. Parmi les bâtiments auxiliaires dans l’enceinte de la pagode, le plus remarquable est la zone de la tour du tombeau située dans le jardin ouest. C’est le lieu de repos éternel des patriarches de la pagode. Parmi les sept tours, la plus remarquable est la tour du tombeau dédiée à Vũ Duy Hòa, avec une zone séparée de 260 mètres carrés. Cela reflète l’admiration et le respect des habitants locaux pour le leader qui a joué un rôle crucial lors de la lutte urgente contre l’invasion de la mer.
Outre la grandeur reflétant le style architectural traditionnel de l’ethnie, la pagode abrite plusieurs objets de culte significatifs contribuant à la valeur artistique du site historique. Cela inclut un système sophistiqué de 19 statues de Bouddha sur trois trésors, mettant en avant les statues d’Amitabha Bouddha, de la Mère Bouddha et du Bouddha de la Montagne de Neige. De plus, il y a des artefacts en pierre ayant une valeur artistique et historique, notamment une dalle de pierre de 0,45 m de haut et 0,35 m de large avec une inscription de la neuvième année de l’ère Khai Dinh (1924), fournissant une documentation historique de la participation au mouvement Văn Thân contre les Français par le moine Trần Quang Thái, le moine de la troisième génération en charge de la pagode. La pagode Hà Lạn est l’endroit où ce moine prêchait et éduquait l’esprit de patriotisme contre l’agression étrangère pour les moines, les fidèles bouddhistes et les résidents locaux.
Historiquement, pendant la résistance contre les Français, la pagode Hà Lạn a servi de base fiable pour la révolution, cachant des responsables révolutionnaires et servant de quartier général au comité administratif de résistance de la commune de Hưng Đạo. C’était également un lieu de stockage de fournitures pendant la résistance. De nombreuses personnes de cet endroit sont courageusement parties au combat pour sauver le pays, dont le moine Thích Thanh Quảng, qui s’est héroïquement sacrifié et a été officiellement reconnu comme martyr par l’État. Deux autres moines ont également reçu des médailles et des insignes de l’État.
La pagode Hà Lạn est également le lieu d’un festival annuel de lutte traditionnelle organisé au Nouvel An lunaire. Outre la participation au festival et l’appréciation des performances traditionnelles d’arts martiaux, c’est l’occasion pour les habitants locaux de rentrer chez eux après leurs affaires pour se réunir en famille, visiter la pagode, assister à des cérémonies bouddhistes et commémorer les efforts pionniers de leurs ancêtres dans le défrichement des terres. Outre le festival de la pagode, il existe également des cérémonies dédiées aux ancêtres, au culte de la déesse mère, à la procession des ancêtres, etc. Ces activités religieuses répondent non seulement aux besoins spirituels, mais incarnent également le principe moral traditionnel de “Se souvenir de la Source” pour les habitants de la région côtière.
Sur la base de ses valeurs historiques et artistiques et de ses contributions à la cause révolutionnaire, la pagode Hà Lạn a été officiellement reconnue comme un lieu historique et culturel par le ministère de la Culture – Information du Vietnam.
