Tên gọi và vị trí địa lý
Chùa Hang – Kim Sơn Tự nằm ở trung tâm phường Chùa Hang, cách trung tâm thành phố Thái Nguyên 3km về phía bắc, bên trái quốc lộ 1B, hướng Thái Nguyên đi Lạng Sơn. Tương truyền Chùa Hang có từ thời nhà Lý (thế kỷ XI), được coi là thời kỳ rất hưng thịnh của Phật giáo. Chùa còn có tên chữ “Kim Sơn Tự”, hay được gọi là “Tiên Lữ Phật Động”.
Lịch sử và nhân vật
Chùa Hang – Kim sơn Tự với huyền thoại “Động tiên lữ” một bức tranh thủy mạc đã say đắm bao tâm hồn của nhiều danh sĩ thuộc hàng “tao nhân mặc khách” từ đời Lê sơ đến Hậu nguyễn, hiện còn nhiều văn bia thơ phú bằng chữ hán khắc trên vách hang, ca ngợi cảnh đẹp thiên tạo vô song khi đến vãng cảnh nơi đây. Di tích thắng cảnh Chùa Hang có ba ngọn núi đá lớn, độc lập trên vùng đất bằng phẳng. Ngọn núi đứng giữa có tên là “Huyền Vũ” cao to vững trãi, hai bên là hai ngọn “Thanh Long – Bạch Hổ” vươn cao uy nghi, ba ngọn kết nối nhau bởi dải yên ngựa.
Tương truyền “Chùa Hang” có từ thời nhà Lý (thế kỷ XI), được coi là thời kỳ rất hưng thịnh của Phật giáo. Chuyện rằng: vào một buổi sáng mùa xuân năm Nhâm Tuất, vua Lý Thánh Tông thức dậy đã kể lại giấc mơ của mình cho Nguyên Phi Ỷ Lan chuyện đêm qua nằm mộng, được Phật dắt lên vùng đất địa linh ở Đồng Hỷ, Thái Nguyên. Bà Nguyên Phi lập tức thực hiện chuyến kinh lí tham quan, thấy phong cảnh hữu tình, núi non kỳ vĩ, hang động rộng lớn, bèn cho lấy hang dựng chùa thờ Phật. Có lẽ “Kim Sơn Tự” ra đời từ đây, nhưng nhân dân thường gọi nôm là Chùa Hang vì chùa ở trong hang.
Kiến trúc cảnh quan
Chùa Hang nằm trong lòng ba ngọn núi lớn, tọa lạc trên vùng đất bằng phẳng, phía trước là dòng sông Cầu uốn lượn. Ngọn núi đứng giữa có tên Huyền Vũ, hai bên là hai ngọn Thanh Long – Bạch Hổ vươn cao uy nghi, ba ngọn kết nối nhau bởi dải yên ngựa chừng 1000m, diện tích chân núi khoảng 2,7ha.
Qua tam quan Chùa Hang, hai bên trái phải có hai tượng Hộ pháp Khuyến thiện – Trừng ác, cưỡi voi cưỡi hổ uy nghi. Trong hang có nhiều ngóc ngách, dân gian ví rằng có đường lên trời, đường xuống âm phủ, và có cửa trước sau nên không khí thông thoáng, cảnh quan u tịch thâm nghiêm.
Vào sâu chùa Hang càng rộng dần, trên vòm là những nhũ đá buông rũ, dưới nền có nhiều cột đá vươn cao như trụ chống trời, vách hang còn có các nhũ đá nhô ra, tạo thành các bệ thờ tự nhiên… Đặc biệt, trên vách đá vẫn còn lưu bút tích thơ phú bằng chữ hán có từ thời Lê Sơ – Hậu Nguyễn.
Hiện nay, chùa Hang đã được trùng tu và xây dựng thêm các công trình như: Chính điện Tam Bảo, tam quan nội, tam quan ngoại, lầu chuông, lầu trống… Và tương lai gần sẽ mở rộng thêm: nhà thờ tổ, giảng đường hoằng pháp, bảo tháp, thiền viện chuyên tu, trung tâm từ thiện, sân bãi để phục vụ lễ hội…
Sự kiện và lễ hội
Hàng năm, từ ngày 19 đến ngày 21 tháng giêng âm lịch, diễn ra lễ hội Chùa Hang ở Thái Nguyên nhằm tạ ơn trời đất, cầu cho mưa thuận gió hòa, bản làng ấm no, cây cối tốt tươi, đâm chồi nẩy lộc. Phần lễ gồm dâng hương, rước kiệu, tạ ơn các vị thần đất, thần sông, thần suối… Phần hội có các trò chơi dân gian đặc sắc như: tung còn, đi cầu kiều, bắn cung, đẩy gậy, bắt trạch trong chum, chọi gà, tung vòng cổ vịt … cùng các tiết mục văn nghệ, liên hoan văn hóa trà…
Xếp hạng
Ngày 26/2/1999, chùa Hang Thái Nguyên đã được công nhận là Di tích Lịch sử – Văn hóa, Danh lam thắng cảnh cấp Quốc gia.
Tham khảo
- https://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%C3%B9a_Hang_(Kim_S%C6%A1n_T%E1%BB%B1)
- https://www.vamvo.com/ChuaHangThaiNguyen.aspx
- https://scr.vn/thuyet-minh-ve-chua-hang.html#Dan_Y_Thuyet_Minh_Ve_Chua_Hang
_____________________
Các ngôn ngữ khác
Tiếng Anh (English)
Hang Pagoda, also known as Kim Son Tu or Tien Lu Buddha Cave, is located in Chua Hang ward, 3km north of the center of Thai Nguyen city, next to National Highway 1B. Legend has it that the pagoda has existed since the Ly dynasty (11th century), a flourishing period for Vietnamese Buddhism. Hang Pagoda was built by King Ly Thanh Tong after a dream in which Buddha led him to the sacred land of Dong Hy, Thai Nguyen. Queen Mother Y Lan organized the construction of the pagoda here. The pagoda is renowned for its beautiful natural landscape painting, which has captivated many scholars from the Le So to the Hau Nguyen periods. Currently, the Chinese-character inscriptions of poems and prose on the cave walls still exist, praising the unparalleled natural beauty of the pagoda. Hang Pagoda is situated in a large cave, surrounded by three mountains: Huyen Vu, Thanh Long, and Bach Ho. The architecture of the pagoda is harmoniously integrated with nature, from the three-entrance gate with guardian statues to the natural stalactites and stone columns inside the cave. Notably, the pagoda still preserves many cultural relics from the Le So and Hau Nguyen periods. Every year, the Hang Pagoda festival takes place from the 19th to the 21st day of the first lunar month, providing an occasion for people to pray for favorable weather, abundant crops, and to participate in traditional cultural activities.
Tiếng Trung (Chinese)
杭寺，又称金山寺或仙旅佛洞，位于越南泰宁市中心以北3公里处的杭寺区，靠近1B国道。据传，该寺始建于李朝（11世纪），是越南佛教繁荣时期的遗迹。杭寺由李圣宗国王梦见佛陀引领他到泰宁东溪一带的灵地后修建。阮飞Ỷ Lan女士在此组织了寺庙的建设。杭寺以其自然山水画闻名，自吸引了从黎朝到后阮时期的许多文人墨客。现今，刻有汉字的诗碑仍然存在于洞壁上，赞美寺庙周围的自然美景。杭寺坐落在一座大型洞穴内，被幻雨、青龙和白虎三座山包围。寺庙的建筑与自然和谐融合，从守护神像的三道门到洞内的石钟乳和石柱。特别是，寺庙还保存了许多黎朝和后阮时期的文化遗迹。每年，杭寺庙会在农历正月19日至21日举行，民众祈祷风调雨顺、五谷丰登，并参与传统文化活动。
Tiếng Pháp (French)
Le Chua Hang, aussi connu sous le nom de Kim Son Tu ou Tien Lu Phat Dong, est situe dans le quartier de Chua Hang, a 3 km au nord du centre-ville de Thai Nguyen, le long de la nationale 1B. Selon la tradition, le temple existe depuis l’epoque des Ly (XIe siecle), une periode prospere pour le bouddhisme vietnamien. Le roi Ly Thanh Tong aurait construit le temple apres avoir reve que le Bouddha le guidait vers cette terre sacree a Dong Hy, Thai Nguyen. Madame Nguyen Phi Y Lan a supervise la construction du temple a cet endroit. Le temple est celebre pour ses peintures rupestres naturelles d’une beaute exceptionnelle, qui ont attire de nombreux erudits depuis les premiers temps des Le jusqu’a la periode Hau Nguyen. Aujourd’hui, les steles poetiques en caracteres chinois gravees sur les parois de la grotte sont toujours presentes, louant la beaute unique de la nature environnante du temple. Le Chua Hang est niche dans une grande grotte, entouree par les montagnes Huyen Vu, Thanh Long et Bach Ho. Son architecture est harmonieusement integree a la nature, depuis les trois portes avec les statues des gardiens jusqu’aux stalactites et aux colonnes de pierre naturelle a l’interieur de la grotte. En particulier, le temple conserve de nombreux vestiges culturels des periodes Le et Hau Nguyen. Chaque annee, le festival du Chua Hang a lieu du 19 au 21 janvier du calendrier lunaire, offrant aux habitants l’occasion de prier pour des pluies benefiques, des vents favorables, une abondante recolte et de participer a des activites culturelles traditionnelles.
