Tên gọi và vị trí địa lý
Chùa Kim Lâu thuộc địa phận xã Tân Liên – huyện Vĩnh Bảo, ngoại thành Hải Phòng, di tích cách trung tâm Hải Phòng 38km. Ngoài tên gọi theo địa danh nơi di tích tồn tại thì chùa còn có tên chữ là “Kim Liên tự’ với ý nghĩa là bông sen vàng – biểu tượng của nhà Phật, giống tên với một số ngôi chùa cổ ở đất Thăng Long.
Lịch sử – Kiến trúc
Chùa Kim Lâu có lịch sử hình thành lâu đời. Qua nghiên cứu di vật, tượng, chuông đồng tại chùa, chùa Kim Lâu có thể được xây dựng vào thời Lê Trung Hưng (thế kỷ XVIII).
Chùa có kiến trúc kiểu chữ Đinh (J) gồm 3 gian, tiền đường 2 gian cung chuôi vồ. Kết cấu vì nóc mái kiểu “kẻ chồng – đấu kê”. Phần vì gỗ, cột cái, cột quân xà nóc, xà gian, đều kết cấu bằng loại gỗ tứ thiết được gia công cẩn thận, để nguyên không trang trí gì. Từ vì trung tâm, nối liền các vì bên 3-4 và hai phía hồi tường được xây cất theo lối bít đốc. Từ hàng vì cột gian trung tâm có những thanh kẻ nách đặt so le qua 3 trụ đấu kề đặt so le nhau, tạo thành kết cấu vì góc và gian bên trái.
Nhìn chung chất lượng bộ vì gỗ gồm: Cột, xà hoành, dui kẻ nách, xà gian, tàu lá mái đỡ hiện phía trước còn tốt. Mái chùa lợp ngói ta 2 lớp, tường hồi bổ trụ chữ nhật, hợp với thềm bậc hiện có ngưỡng bệ lắp bộ cửa gỗ kiểu bức bàn, trụ xoay. Góp phần liên kết phần vì gỗ của ngôi chùa, còn có hệ thống bẩy, giống như một số ngôi chùa trong vùng như chùa Linh Sơn (Thượng Điền, Vinh Quang), chùa Sẻ (Tứ Duy),… cùng huyện Vĩnh Bảo.
Mặt chính của ngôi chùa Kim Lâu quay hướng Tây Nam, nơi có con đường giao thông liên xã chạy qua.
Hiện vật
Chùa Kim Lâu còn bảo lưu được nhiều di vật là đồ thờ tự, tượng Phật, chuông đồng có giá trị lịch sử, nghệ thuật, đánh dấu quá trình tồn tại của chùa.
- Bộ tượng Tam Thế gồm: 3 pho tượng được đặt tại vị trí cao nhất, tượng trưng cho sự tồn tại vĩnh hằng của Đức Phật ở cả 3 thời quá khứ, hiện tại, tương lai. Ba bộ tượng này có kích thước và hình dáng giống nhau: tư thế ngồi thiền tọa trên đài sen, tượng mặc áo để hở ngực, hai bàn tay tượng lồng vào nhau, để khum trên hông đùi tóc xoắn hình ốc. Toàn thân từng pho tượng rực rỡ như ánh hoàng kim. Đây là bộ tượng có kích thước trung bình, tỷ lệ cân đối, niên đại nghệ thuật thời Nguyễn (cuối thế kỷ 19).
- Bộ Di Đà Tam Tôn gồm: ba pho tượng: A Di Đà, hai bên là Quán Âm Niêm Hoa và Quán Âm Tống Tử, niên đại thời Nguyễn.
- Bộ tượng Ngọc Hoàng, Nam Tào, Bắc Đẩu: vô cùng (lạc sắc, qua nét thể hiện của nghệ thuật nơi thôn dã: từ nét mặt, thế tay, tư thế ngồi đến trang phục mang nét nghệ thuật của làng tượng Bảo Hà – Đồng Minh. Bộ tượng này có niên đại thời Lê Trung Hưng (thế kỷ XVIII).
- Cuối cùng là tượng Thích Ca Sơ Sinh có niên đại (thời Nguyễn).
Ngoài những bức tượng đặt trong Phật điện còn có một số pho tượng khác cũng có giá trị nghệ thuật cao như: ban thờ phía bên phải tiền đường có tượng Đức Ông được coi là vị thần cai quản đất chùa, bên trái tiền đường có ban thờ Tam Tòa Thánh Mẫu (Ba vị thánh cai quản vùng trời, vùng đất, vùng biển) và tượng Quán Thế Âm Bồ Tát đứng ngoài trời trong tư thế tay cầm cành dương liễu, tay cầm bình nước cam lồ. Tượng mang phong cách Nam Trung Bộ đã có mặt trong một số chùa ở Hải Phòng và một pho tượng vị Sư tổ có công trụ trì tại chùa đểu có niên đại thời Nguyễn.
Ngoài hệ thống tượng Phật, trong chùa còn lưu giữ chuông đồng treo tại đầu hồi tòa Phật điện. Chuông có ghi rõ tên chùa Kim Liên và niên hiệu Thiệu Trị thứ 5 (1845). Vườn tháp, còn duy nhất một ngôi mộ tháp đặt xá lợi vị Sư tổ hóa thân bồ tát ngay tại chùa.
Xếp hạng
Chùa Kim Lâu là trung tâm Phật giáo của người dân địa phương. Hằng năm, tại chùa có tổ chức các ngày lễ liên quan đến Phật giáo như: Lễ Phật Đản, lễ cúng Thượng nguyên, lễ cúng Trung nguyên… Chùa Kim Lâu được xếp hạng là Di tích Lịch sử Văn hóa cấp Thành phố năm 2005.
Tài liệu tham khảo
- Thành đoàn Hải Phòng, Di tích Lịch sử cấp thành phố, chùa Kim Lâu, xã Tân Liên, huyện Vĩnh Bảo, Số ra ngày 11/04/2023.
- Chùa cổ Hải Phòng, tập 2, Nxb Hải Phòng, 2017, tr 17-20.
___________________
Các ngôn ngữ khác
1. English
Name and Geographical Location
Kim Lau Pagoda, located in Tan Lien Commune, Vinh Bao District, Hai Phong City (38 km from the city center), is an ancient Buddhist temple in the rural outskirts of Hai Phong. The pagoda’s formal name is Kim Lien Tu, meaning “Golden Lotus Temple” — symbolizing purity and enlightenment in Buddhism — a name also shared by several ancient temples in Thang Long (Hanoi).
History and Architecture
Kim Lau Pagoda has a long history. Based on artifacts, statues, and the bronze bell preserved at the site, the pagoda likely dates to the Restored Le Dynasty (18th century).
Architecturally, the pagoda follows the “Dinh” (丁) plan with three front bays (Tien Duong) and two rear bays (Hau Cung). The roof structure uses the ke chong – dau ke system. The main timber frame — including pillars, beams, rafters, and trusses — is made of four types of durable hardwood, meticulously finished yet unadorned. From the central truss extending to the side bays, the roof is enclosed with bit doc (sealed gable walls). The naves are connected by interlocking braces forming angled trusses on both sides.
The roof is double-tiled with traditional terracotta tiles. The front walls and doors follow the “bức bàn” (rotating wood panels) style. The structure shares stylistic similarities with regional temples such as Linh Son Pagoda (Thuong Dien, Vinh Quang) and Se Pagoda (Tu Duy) in the same district.
The pagoda faces southwest, overlooking an inter-commune road that passes nearby.
Artifacts
Kim Lau Pagoda preserves numerous religious relics and artworks of high historical and artistic value:
- Three Buddhas (Tam The) — three life-size statues representing the eternal presence of the Buddha in the past, present, and future. Each statue is seated in meditation posture on a lotus pedestal, hands clasped in the Dhyana mudra, wearing an open-chested robe and snail-shell curls. The polished golden surface and harmonious proportions mark Nguyen Dynasty (late 19th century) craftsmanship.
- Amitabha Trinity (Di Da Tam Ton) — Amitabha Buddha flanked by Avalokiteśvara “Holding the Lotus” and Guanyin “Bestowing Children”, also dating to the Nguyen period.
- Jade Emperor, Nam Tao, Bac Dau — rustic yet expressive statues showing the distinctive folk artistry of Bao Ha – Dong Minh sculpture village; stylistically Restored Le Dynasty (18th century).
- Infant Shakyamuni (Thich Ca So Sinh) — from the Nguyen era.
In addition, side altars house:
- A statue of Duc Ong, guardian of the temple grounds (right altar);
- A shrine to the Three Mother Goddesses (Tam Toa Thanh Mau) governing heaven, earth, and water (left altar);
- An outdoor Avalokiteśvara Bodhisattva statue holding a willow branch and a nectar vase, typical of South-Central Vietnamese Buddhist sculpture found in several Hai Phong pagodas;
- A statue of a founding Zen master, the temple’s abbot, from the Nguyen dynasty.
Other relics include a bronze bell hung at the end of the Buddha Hall, inscribed with “Kim Lien Tu” and dated Thieu Tri 5 (1845), and a funerary stupa enshrining the relics of a Bodhisattva-like abbot in the pagoda courtyard.
Classification
Kim Lau Pagoda remains a Buddhist center for local residents. Annual ceremonies include Vesak (Buddha’s Birthday), Thượng Nguyên (First Full Moon), and Trung Nguyên (Ghost Festival).
The pagoda was officially recognized as a City-level Historical and Cultural Site in 2005.
References
- Hai Phong Youth Union (2023), City-level Historical Site – Kim Lau Pagoda, Tan Lien Commune, Vinh Bao District, April 11, 2023.
- Ancient Pagodas of Hai Phong, Vol. 2, Hai Phong Publishing House, 2017, pp. 17–20.
2. Français
Nom et localisation géographique
La pagode Kim Lau, située dans la commune de Tan Lien, district de Vinh Bao, à 38 km du centre de Hai Phong, est un ancien temple bouddhique rural. Son nom officiel, Kim Lien Tu (« Temple du Lotus d’or »), symbolise la pureté et l’illumination bouddhiques, à l’instar d’autres pagodes historiques portant le même nom à Thang Long (Hanoï).
Histoire et architecture
La pagode Kim Lau possède une histoire ancienne. Les objets, statues et cloche en bronze conservés sur place permettent de dater sa fondation de l’époque des Le restaurés (XVIIIe siècle).
L’édifice adopte un plan en « Dinh » (丁) avec trois travées antérieures (Tien Duong) et deux travées postérieures (Hau Cung). La charpente suit le système ke chong – dau ke. Les poutres et colonnes en bois précieux sont soigneusement assemblées sans décor superflu. Le toit à double couverture de tuiles, les murs latéraux fermés (bit doc) et les portes à panneaux pivotants (« bức bàn ») confèrent à l’ensemble un caractère sobre et solide.
L’orientation principale est sud-ouest, face à la route intercommunale.
L’ensemble présente des similitudes stylistiques avec d’autres pagodes du district telles que Linh Son (Thuong Dien, Vinh Quang) et Se (Tu Duy).
Objets et reliques
La pagode conserve de précieuses œuvres d’art religieux :
- Triade des Trois Bouddhas (Tam The) — trois statues symbolisant la présence éternelle du Bouddha dans le passé, le présent et le futur, de style Nguyen (XIXe s.).
- Triade d’Amitabha (Di Da Tam Ton) — Amitabha, Avalokiteśvara tenant la fleur de lotus et Guanyin dispensant des enfants, également de l’époque Nguyen.
- Empereur de jade, Nam Tao, Bac Dau — statues rustiques caractéristiques de l’école de sculpture populaire de Bao Ha – Dong Minh, datées des Le restaurés (XVIIIe s.).
- Bouddha nouveau-né (Thich Ca So Sinh) — période Nguyen.
Autres statues remarquables :
- Duc Ong, protecteur du temple (autel droit) ;
- Les Trois Déesses-Mères (Tam Toa Thanh Mau), souveraines du ciel, de la terre et de la mer (autel gauche) ;
- Guanyin debout en plein air, tenant rameau de saule et vase de nectar, d’inspiration Sud-Centre Vietnam ;
- Statue du maître fondateur (abbé du temple), époque Nguyen.
Les autres objets incluent une cloche en bronze datée Thieu Tri 5 (1845) portant le nom « Kim Lien Tu » et une stupa funéraire contenant les reliques d’un abbé déifié.
Classement
Centre spirituel des habitants, la pagode célèbre chaque année le Vesak (naissance du Bouddha), la fête de la première pleine lune (Thượng Nguyên) et la fête des âmes errantes (Trung Nguyên).
Elle a été classée site historique et culturel de niveau municipal en 2005.
Sources
-
Union de la jeunesse de Hai Phong (2023), Site historique municipal – Pagode Kim Lau, commune de Tan Lien, district de Vinh Bao, 11 avril 2023.
-
Pagodes anciennes de Hai Phong, t. 2, Éditions de Hai Phong, 2017, p. 17–20.
3. 中文（繁體）
名稱與地理位置
金樓寺，字「金蓮寺」，位於海防市永保縣新聯社，距市中心三十八公里。寺名「金蓮」意為「黃蓮花」，象徵佛門清淨光明，與昇龍（今河內）諸古寺同名。
歷史與建築
金樓寺歷史悠久。據寺內遺物、佛像及銅鐘考證，寺創建於黎中興時期（十八世紀）。
建築平面為「丁」字形，前殿三間，後殿二間。屋架採「枋拱 – 鬥承」制。梁柱桁椽皆以名木精製，未施雕飾。中央屋架連接兩側三四架，兩端封閉「壁堵」。屋頂覆雙層瓦，牆壁嵌矩柱，門為「版扇旋樞」式。結構與永保縣之靈山寺（上田，榮光）、**舍寺（四維）**相似。寺坐西南，臨鄉間道路。
文物
寺中保存諸多歷史與藝術價值之遺物：
- 三世佛三尊，象徵佛陀於過去、現在、未來之永恆。佛結跏趺坐於蓮座，雙手禪印，袒胸披衣，髮卷螺髻，全身金光燦然，屬**阮朝（十九世紀）**作品。
- 阿彌陀三尊（阿彌陀佛、觀音拈花、送子觀音），亦屬阮代。
- 玉皇、南斗、北斗三像，風格質樸，具保河–同明民間雕刻特徵，年代為黎中興（十八世紀）。
- 釋迦初生像，屬阮朝。
另有：
- 德翁像（右壇），為寺地主神；
- 三座聖母壇（左壇），主掌天、地、水三界；
- 戶外觀世音菩薩像，手持楊枝與淨瓶，風格近越南南中部佛像；
- 一尊開山祖師像，為寺首住持，阮朝製。
此外，尚存銅鐘一口，懸於佛殿後廊，鐘銘「金蓮寺」，紀年紹治五年（1845）；並有祖師塔一座，供奉化身菩薩之舍利。
等級與認定
金樓寺為當地佛教中心。每歲舉行佛誕、上元、中元等法會。
於2005年列為市級歷史文化遺跡。
資料來源
- 海防市團委，《市級歷史遺跡——永保縣新聯社金樓寺》，2023年4月11日。
- 《海防古寺》，第二冊，海防出版社，2017年，第17–20頁。
