Tên gọi và vị trí địa lý
Được xem là một trong ba chốn tổ lớn của vùng Kinh Bắc, chùa Kim Tràng đến nay vẫn gìn giữ gần như trọn vẹn những giá trị văn hóa, tín ngưỡng truyền thống cùng hệ thống kiến trúc nghệ thuật đặc sắc. Ngôi chùa từng là niềm tự hào của người dân địa phương, đặc biệt trong bối cảnh Bắc Giang từ lâu vốn nổi tiếng là vùng đất có nhiều chùa cổ và trung tâm sinh hoạt Phật giáo quan trọng.
Theo địa giới hành chính xưa, chùa Kim Tràng thuộc xã Kim Tràng, tổng Tuy Lộc Sơn, huyện Yên Thế. Ngày nay, địa điểm này nằm trên địa bàn xã Cao Thượng, tỉnh Bắc Ninh.
Lịch sử và nhân vật
Theo truyền thuyết dân gian, vào thời Lê Trung Hưng (khoảng thế kỷ XVII – XVIII), có một vị sư tăng tu hành tại chùa Vĩnh Nghiêm thuộc huyện Phượng Nhãn (nay là Yên Dũng, tỉnh Bắc Ninh). Trong một lần vân du qua làng Kim Tràng, nhà sư bắt gặp một cảnh tượng khá đặc biệt: những đứa trẻ chăn trâu trong làng thường lấy cành cây, đắp đất để dựng thành hình một ngôi chùa nhỏ, rồi hái hoa quả trên núi mang về đặt làm lễ trước “bàn thờ Phật”. Dù chỉ là trò chơi trẻ con, nhưng cách các em bày biện hương hoa, lễ bái lại thể hiện sự thành kính và niềm vui hồn nhiên đối với việc thờ Phật.
Nhìn thấy cảnh tượng ấy, vị sư dừng lại quan sát và bắt đầu xem xét thế đất của khu vực. Sau khi khảo sát địa hình, ông nhận thấy núi Dinh tuy không cao nhưng lại nằm ở vị trí khá đặc biệt, án ngữ giữa khu vực cầu Cần và cầu Quận. Phía trước mỏm núi có dòng Nhâm Ngao chảy từ vùng cầu Vồng xuôi về Phú Khê. Hai bên mỏm núi lại có nhiều dãy núi nhỏ uốn lượn, tạo thành thế đất vòng cung bao bọc. Tổng thể địa hình khiến khu đất trông giống như một đóa hoa sen đang nở, hướng mặt ra phía dòng nước. Phần đài và cuống hoa kéo dài qua làng Đông và làng Um, nối với dãy núi Dành hùng vĩ phía xa, tạo thành một thế đất đẹp theo quan niệm phong thủy truyền thống.
Nhận thấy đây là vùng đất linh thiêng, có thế núi thế sông hài hòa, vị sư đã vào làng khuyên bảo và vận động người dân cùng chung sức dựng chùa để làm nơi thờ Phật và tu hành. Người dân trong vùng đồng lòng hưởng ứng, cùng nhau góp công, góp của để xây dựng chùa. Ban đầu, thôn Đông tiến hành dựng chùa trước, sau đó làng Kim Tràng tiếp tục mở rộng và hoàn thiện công trình.
Sau khi chùa được xây dựng xong, dân làng đã cung thỉnh vị sư về trụ trì và đặt tên chùa là “Chân Linh Ứng Tự”, với ý nghĩa là ngôi chùa linh thiêng, nơi hội tụ sự linh ứng của đất trời. Ngôi chùa khi hoàn thành có quy mô khá lớn, được xây dựng theo kiểu kiến trúc “nội công ngoại quốc”, một kiểu bố cục truyền thống thường thấy ở các ngôi chùa lớn thời bấy giờ, tương tự như mô thức kiến trúc của chùa Vĩnh Nghiêm.
Từ khi chùa được dựng lên, người dân trong vùng và các khu vực lân cận thường xuyên đến dâng hương lễ Phật, khiến nơi đây dần trở thành một trung tâm sinh hoạt tín ngưỡng quan trọng của địa phương. Sau khi viên tịch, vị sư khai sơn được an táng tại tháp ở phía trước chùa. Để tưởng nhớ công lao dựng chùa và khai mở Phật pháp tại vùng đất này, người dân đã tạc tượng thờ ông trong chùa và tôn làm sư tổ đầu tiên của chùa Kim Tràng.
Đến năm Cảnh Thịnh thứ 8 (1800) dưới thời Tây Sơn, người dân trong vùng tiếp tục quyên góp tiền của để trùng tu, tôn tạo chùa. Trong đợt tu sửa này, một quả chuông đồng lớn đã được đúc và một tòa gác chuông cũng được dựng lên, góp phần hoàn thiện thêm quy mô kiến trúc của ngôi chùa.
Trải qua hơn hai trăm năm tồn tại và phát triển, chùa Kim Tràng đã có bảy đời sư trụ trì kế tiếp nhau trông coi, duy trì việc hương khói và truyền bá Phật pháp. Nhờ đó, ngôi chùa không chỉ là nơi thờ tự linh thiêng mà còn là trung tâm sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng quan trọng của cộng đồng cư dân trong vùng.
Kiến trúc cảnh quan
Trải qua nhiều thế kỷ tồn tại, chùa Kim Tràng đã nhiều lần được tu sửa và tôn tạo để giữ gìn diện mạo của một ngôi chùa cổ trong vùng. Vào năm Cảnh Thịnh thứ 8 (1800), nhân dân địa phương đã cùng nhau hưng công đúc một quả chuông đồng lớn để treo tại chùa. Trong dịp này, nhiều thiện nam tín nữ và khách thập phương đã phát tâm công đức tiền của để góp phần xây dựng chùa. Tên tuổi và quê quán của những người đóng góp vẫn còn được khắc lại trên thân chuông, trở thành những tư liệu quý phản ánh đời sống tín ngưỡng của cộng đồng lúc bấy giờ.
Đến năm 1939, chùa Kim Tràng tiếp tục được tiến hành một đợt đại trùng tu. Trong lần sửa chữa này, một số chi tiết kiến trúc cũ đã có sự thay đổi, như việc bỏ các đao tàu ở mái và xây bít phần đầu hồi của công trình. Tuy vậy, nhìn tổng thể, quy mô của chùa vẫn được bảo tồn khá đầy đủ cho đến ngày nay.
Hiện nay, quần thể chùa Kim Tràng vẫn giữ được diện tích và bố cục tương đối rộng lớn, gồm nhiều hạng mục công trình như: sân trước, sân sau, tòa tiền đường, tam bảo, Phật điện, hậu cung, nhà tổ cùng các công trình phụ trợ như nhà khách và khu vườn tháp – nơi an táng xá lỵ của các vị sư từng trụ trì tại chùa. Bao quanh toàn bộ khuôn viên là hệ thống cây cối xanh tốt và hồ nước rộng, tạo nên không gian thanh tĩnh, thâm nghiêm, phù hợp với cảnh quan của một ngôi chùa cổ.
Về hệ thống tượng thờ, phần lớn các pho tượng Phật trong chùa được tạc bằng gỗ mít, mang dáng vẻ cổ kính, được sơn son thếp vàng và phủ hoàn kim toàn bộ nên rất lộng lẫy. Cách bài trí tượng trong chùa Kim Tràng có nhiều điểm tương đồng với hệ thống thờ tự tại Phật điện của chùa tổ Đức La (chùa Vĩnh Nghiêm). Tại tòa tiền đường đặt hai pho tượng hộ pháp đứng với kích thước khá lớn, thể hiện dáng vẻ uy nghiêm. Bên cạnh đó là tượng Đức Thánh Hiền và tượng Đức Ông, đều được sơn son thếp vàng, ngồi trên ngai trong tư thế trang trọng. Tiến vào tòa tam bảo là hệ thống tượng Phật được bài trí trang nghiêm, tạo nên một không gian thờ tự đông đảo chư Phật quần tụ trên Phật điện.
Một điểm đặc biệt của chùa Kim Tràng là tượng bảy vị sư tổ đặt ở hậu đường. Các pho tượng này đều là tượng chân dung, được tạc theo hình dáng rất riêng, không pho nào giống pho nào. Hình tượng các vị sư được thể hiện gần gũi với dáng vẻ của người đời, khác với nhiều quy thức tượng Phật giáo thường thấy. Chính sự độc đáo này đã tạo nên nét riêng hiếm gặp trong hệ thống tượng thờ của chùa Kim Tràng.
Ngoài ra, tại ban thờ Mẫu trong chùa còn có tượng Mẫu Sơn được tạc bằng gỗ, sơn thếp vàng rất tinh xảo. Tượng thể hiện hình ảnh Mẫu trong tư thế ngồi, cổ cao ba ngấn, gương mặt phúc hậu, đầu đội mũ phượng, mang vẻ đẹp trang nghiêm và thanh tú.
Với lịch sử lâu đời cùng hệ thống kiến trúc và tượng thờ phong phú, chùa Kim Tràng không chỉ là một ngôi chùa tổ có ý nghĩa quan trọng trong đời sống tâm linh của người dân địa phương mà còn là một nguồn tư liệu quý, phản ánh nhiều giá trị đặc sắc về lịch sử, kiến trúc và nghệ thuật tôn giáo của vùng đất Bắc Giang.
Lễ hội
Hàng năm xuân thu nhị kỳ một năm 2 tiết vào ngày mùng 10 tháng giêng và 15/9 âm lịch nhân dân 2 thôn Kim Tràng và Hàng Cơm lại tổ chức lễ hội cầu cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, nhà nhà no ấm hạnh phúc.
Xếp hạng
Chùa Kim Tràng được Sở Văn hóa thể thao tỉnh xếp hạng vào năm 2016.
Tài liệu tham khảo
- Cục du lịch Việt Nam, 2023, Chùa Kim Tràng, truy cập tại: https://csdl.vietnamtourism.gov.vn/dest/?item=783
- Sở văn hóa thể thao và du lịch tỉnh Bắc Giang, 2019, Non nước Bắc Giang, Nxb Văn hóa Dân tộc
Ngôn ngữ khác
Tiếng Anh
Kim Trang Pagoda (Cao Thuong Commune, Bac Ninh Province)
Geographical Location and Name
Considered one of the three major ancestral Buddhist centers of the Kinh Bac region, Kim Trang Pagoda has preserved almost intact many traditional cultural and religious values as well as a distinctive system of architectural and artistic features. The pagoda has long been a source of pride for local residents, especially since Bac Giang has historically been known as a land rich in ancient pagodas and important centers of Buddhist activity.
According to the former administrative divisions, Kim Trang Pagoda belonged to Kim Trang commune, Tuy Loc Son canton, Yen The district. Today, the site is located in Viet Lap commune, Tan Yen district, Bac Giang province.
History and Worshipped Figures
According to local folklore, during the Le Trung Hung period (approximately the seventeenth to eighteenth centuries), there was a monk who practiced at Vinh Nghiem Pagoda in Phuong Nhan district (now Yen Dung district, Bac Giang province). During one of his travels through Kim Trang village, the monk encountered a rather unusual scene: the village buffalo-herding children often gathered branches and earth to build a small model of a pagoda, then picked fruits and flowers from the mountains to place as offerings before their “Buddha altar.” Although it was merely a children’s game, the way they arranged the offerings and performed their rituals reflected a sincere devotion and innocent joy in worshipping the Buddha.
Observing this scene, the monk stopped to study the terrain of the area. After examining the local topography, he noticed that Mount Dinh, although not very high, occupied a particularly strategic position between Can Bridge and Quan Bridge. In front of the mountain outcrop flowed the Nham Ngao stream, running from the Vong Bridge area toward Phu Khe. On both sides of the outcrop were many smaller mountain ranges curving around the area. The overall terrain resembled a lotus blossom opening toward the water. The pedestal and stem of the “lotus” stretched through Dong village and Um village and connected with the majestic Danh mountain range in the distance, forming an auspicious landscape according to traditional feng shui concepts.
Recognizing the sacred character of this land, where mountains and water harmonized, the monk entered the village to encourage the inhabitants to join together in building a pagoda as a place for Buddhist worship and religious practice. The villagers enthusiastically supported the idea, contributing labor and resources to construct the pagoda. Initially, Dong hamlet began building the pagoda, after which Kim Trang village continued to expand and complete the structure.
After the construction was finished, the villagers invited the monk to serve as abbot and named the temple Chan Linh Ung Tu, meaning a sacred pagoda where the spiritual power of heaven and earth converges. The completed pagoda was relatively large in scale and built according to the architectural layout known as “noi cong ngoai quoc,” a traditional arrangement commonly seen in major temples of that period, similar to the architectural model of Vinh Nghiem Pagoda.
From the time the pagoda was established, local inhabitants and people from neighboring regions frequently came to burn incense and worship the Buddha, gradually turning the site into an important center of religious activity in the region. After the founding monk passed away, he was buried in a stupa in front of the pagoda. To commemorate his contribution to founding the temple and spreading the Dharma in this region, the villagers sculpted his statue and placed it in the pagoda, honoring him as the first patriarch of Kim Trang Pagoda.
In the eighth year of the Canh Thinh reign (1800) during the Tay Son period, local residents once again raised funds to restore and renovate the pagoda. During this renovation, a large bronze bell was cast and a bell tower was constructed, further enhancing the architectural scale of the pagoda.
Over more than two centuries of existence and development, Kim Trang Pagoda has been maintained by seven successive generations of abbots who have overseen its rituals and continued the propagation of Buddhist teachings. Thanks to this continuity, the pagoda has served not only as a sacred place of worship but also as an important cultural and religious center for the local community.
Architectural Landscape
Throughout many centuries of existence, Kim Trang Pagoda has undergone several restorations to preserve the appearance of an ancient regional temple. In the eighth year of the Canh Thinh reign (1800), local residents collaborated to cast a large bronze bell for the pagoda. During this time, numerous male and female devotees and visitors from various places made donations to support the construction and maintenance of the temple. The names and places of origin of these contributors were engraved on the bell, forming valuable historical records reflecting the religious life of the community at that time.
In 1939, Kim Trang Pagoda underwent another major restoration. During this renovation, certain architectural details were altered, such as the removal of the curved roof blades and the closing of the gable ends. Nevertheless, the overall scale and layout of the pagoda have been largely preserved up to the present day.
Today, the Kim Trang Pagoda complex still maintains a relatively spacious layout with numerous structures, including the front courtyard, rear courtyard, the tien duong hall, the tam bao, the Buddha hall, the rear sanctuary, the patriarch hall, and auxiliary structures such as the guest house and the stupa garden—where the relics of former abbots are interred. The entire compound is surrounded by lush trees and a large pond, creating a tranquil and solemn environment appropriate to the landscape of an ancient pagoda.
Regarding the system of statues, most of the Buddha statues in the pagoda are carved from jackfruit wood. They possess an ancient appearance and are lacquered in red and gilded with gold leaf, giving them a magnificent and radiant character. The arrangement of statues in Kim Trang Pagoda shares many similarities with the worship system in the Buddha hall of Duc La Pagoda (Vinh Nghiem Pagoda). In the front hall stand two large guardian statues displaying a dignified and imposing posture. Nearby are the statues of Duc Thanh Hien and Duc Ong, both lacquered and gilded, seated solemnly upon thrones.
Proceeding into the Tam Bao hall, one encounters an elaborate system of Buddha statues arranged with great solemnity, creating a sacred space where numerous Buddhas appear to gather upon the Buddha altar.
A particularly distinctive feature of Kim Trang Pagoda is the set of statues of seven patriarch monks placed in the rear hall. These statues are portrait sculptures, each carved with unique characteristics so that no two are alike. The figures of the monks are represented in a manner closely resembling ordinary human appearance, differing from many conventional Buddhist sculptural styles. This uniqueness creates a rare and distinctive feature within the system of statues of Kim Trang Pagoda.
In addition, the Mother Goddess altar within the pagoda houses a statue of Mau Son carved from wood and finely gilded. The statue depicts the Mother Goddess seated gracefully, with a three-fold neck, a benevolent face, and a phoenix crown upon her head, conveying both dignity and elegance.
With its long history and rich system of architecture and sculptures, Kim Trang Pagoda is not only an ancestral pagoda of great significance in the spiritual life of the local people but also a valuable source of historical material reflecting many remarkable aspects of the history, architecture, and religious art of the Bac Giang region.
Heritage Status and Festival
Kim Trang communal house was classified by the Provincial Department of Culture and Sports in 2016. Every year, according to the traditional cycle of spring and autumn ceremonies, two major ritual occasions are held on the 10th day of the first lunar month and the 15th day of the ninth lunar month. On these days, the inhabitants of Kim Trang and Hang Com hamlets organize ceremonies to worship the deity, praying for national peace and prosperity, favorable weather, and prosperity and happiness for every household.
References
- Cục du lịch Việt Nam, 2023, Chùa Kim Tràng, truy cập tại: https://csdl.vietnamtourism.gov.vn/dest/?item=783
- Sở văn hóa thể thao và du lịch tỉnh Bắc Giang, 2019, Non nước Bắc Giang, Nxb Văn hóa Dân tộc
Tiếng Pháp
Pagode Kim Trang (commune de Cao Thuong, province de Bac Ninh)
Situation géographique et appellation
Considérée comme l’un des trois grands temples d’origine de la région de Kinh Bac, la pagode Kim Trang conserve jusqu’à aujourd’hui presque intactes ses valeurs culturelles et religieuses traditionnelles ainsi qu’un remarquable système architectural et artistique. Le temple fut autrefois une grande fierté pour les habitants locaux, surtout dans le contexte où Bac Giang est depuis longtemps réputée comme une région possédant de nombreuses pagodes anciennes et d’importants centres d’activités bouddhiques.
Selon les anciennes divisions administratives, la pagode Kim Trang appartenait à la commune de Kim Trang, canton de Tuy Loc Son, district de Yen The. Aujourd’hui, cet endroit se situe sur le territoire de la commune de Viet Lap, district de Tan Yen, province de Bac Giang.
Histoire et personnages vénérés
D’après la tradition populaire, à l’époque du Le Trung Hung (environ XVIIe – XVIIIe siècles), un moine pratiquait à la pagode Vinh Nghiem située dans le district de Phuong Nhan (aujourd’hui district de Yen Dung, province de Bac Giang). Lors d’un voyage à travers le village de Kim Trang, il observa une scène assez particulière : les enfants gardant les buffles du village prenaient des branches d’arbres et de la terre pour construire la forme d’une petite pagode, puis cueillaient des fleurs et des fruits dans la montagne afin de les déposer comme offrandes devant un « autel du Bouddha ». Bien qu’il ne s’agît que d’un jeu d’enfants, la manière dont ils arrangeaient les fleurs et accomplissaient les gestes de dévotion révélait une sincérité et une joie innocente envers le culte du Bouddha.
Touché par cette scène, le moine s’arrêta pour observer les lieux et commença à examiner la configuration géomantique du terrain. Après avoir étudié la topographie, il constata que la montagne Dinh, bien que peu élevée, occupait une position particulière, située entre le pont Can et le pont Quan. Devant le promontoire coulait la rivière Nham Ngao, venant de la région du pont Vong vers Phu Khe. De part et d’autre du promontoire s’étendaient plusieurs chaînes de petites montagnes ondulantes formant une configuration en arc protecteur. L’ensemble du paysage donnait l’impression d’une fleur de lotus en pleine éclosion, tournée vers le cours d’eau. Le réceptacle et la tige de cette « fleur » s’étendaient à travers les villages de Dong et Um, rejoignant au loin la majestueuse chaîne montagneuse Danh, créant ainsi un site particulièrement favorable selon les conceptions traditionnelles du feng shui.
Considérant cet endroit comme une terre sacrée où montagnes et eaux formaient une harmonie parfaite, le moine entra dans le village pour conseiller et mobiliser les habitants afin de construire une pagode destinée au culte du Bouddha et à la pratique religieuse. Les habitants de la région acceptèrent volontiers et unirent leurs efforts et leurs ressources pour édifier la pagode. Le hameau de Dong entreprit d’abord la construction initiale, puis le village de Kim Trang poursuivit l’agrandissement et l’achèvement de l’édifice.
Une fois la pagode achevée, les habitants invitèrent le moine à y résider en tant qu’abbé et lui donnèrent le nom de Chan Linh Ung Tu, signifiant une pagode sacrée où se manifeste la puissance spirituelle du ciel et de la terre. L’édifice possédait alors une envergure considérable et fut construit selon le style architectural traditionnel dit « noi cong ngoai quoc », un type de disposition fréquemment rencontré dans les grandes pagodes de l’époque, similaire à celui de la pagode Vinh Nghiem.
Depuis son édification, les habitants de la région ainsi que ceux des zones voisines se rendaient fréquemment à la pagode pour offrir de l’encens et rendre hommage au Bouddha, faisant progressivement de ce lieu un important centre de vie religieuse locale. Après son décès, le moine fondateur fut enterré dans une tour située devant la pagode. Pour commémorer son mérite dans la fondation du temple et la diffusion du bouddhisme dans cette région, les habitants firent sculpter sa statue et l’honorèrent comme le premier patriarche de la pagode Kim Trang.
En l’an Canh Thinh 8 (1800) sous la dynastie Tay Son, les habitants réunirent à nouveau des contributions financières afin de restaurer et d’embellir la pagode. À cette occasion, une grande cloche en bronze fut fondue et un pavillon de cloche fut également construit, complétant davantage l’ensemble architectural du temple.
Au cours de plus de deux cents ans d’existence et de développement, la pagode Kim Trang a connu sept générations successives d’abbés chargés de l’entretien du culte et de la diffusion de l’enseignement bouddhique. Grâce à cette continuité, la pagode est devenue non seulement un lieu de culte sacré, mais aussi un centre important de vie culturelle et religieuse pour la communauté locale.
Architecture et paysage
Au fil des siècles, la pagode Kim Trang a fait l’objet de nombreuses restaurations et embellissements afin de préserver l’apparence d’un ancien temple de la région. En l’an Canh Thinh 8 (1800), les habitants de la localité se réunirent pour faire fondre une grande cloche en bronze destinée à être suspendue dans la pagode. À cette occasion, de nombreux fidèles et donateurs venus de diverses régions offrirent des contributions financières pour soutenir la construction. Les noms et lieux d’origine de ces bienfaiteurs sont encore gravés sur le corps de la cloche, constituant aujourd’hui de précieux témoignages sur la vie religieuse de la communauté à cette époque.
En 1939, la pagode Kim Trang fit l’objet d’une importante restauration. Lors de ces travaux, certains éléments architecturaux anciens furent modifiés, notamment la suppression des arêtes décoratives du toit et la fermeture des pignons du bâtiment. Malgré ces changements, l’ensemble de la pagode a néanmoins conservé jusqu’à aujourd’hui l’essentiel de son ampleur architecturale.
Actuellement, le complexe de la pagode Kim Trang conserve encore une superficie et une organisation relativement vastes, comprenant plusieurs éléments architecturaux tels que la cour avant, la cour arrière, la salle du tien duong, le tam bao, le sanctuaire du Bouddha, l’arrière-sanctuaire, la maison des patriarches, ainsi que diverses constructions auxiliaires comme la maison d’accueil des visiteurs et le jardin de tours où reposent les reliques des moines ayant autrefois dirigé la pagode. L’ensemble est entouré d’une végétation abondante et d’un large étang, créant un espace calme, solennel et propice à la méditation, caractéristique du paysage d’une ancienne pagode.
Concernant les statues cultuelles, la plupart des statues du Bouddha de la pagode sont sculptées en bois de jaquier, présentant un style ancien. Elles sont recouvertes de laque rouge et dorées à la feuille d’or, ce qui leur confère une grande splendeur. L’organisation des statues dans la pagode Kim Trang présente de nombreuses similitudes avec le système de culte du sanctuaire bouddhique de la pagode Duc La (pagode Vinh Nghiem). Dans la salle du tien duong se trouvent deux grandes statues de gardiens protecteurs debout, au visage imposant et solennel. À leurs côtés se trouvent les statues de Duc Thanh Hien et de Duc Ong, également dorées, assises sur des trônes dans une posture majestueuse. En pénétrant dans le tam bao, on découvre un ensemble de statues bouddhiques disposées avec solennité, formant un espace sacré où de nombreuses figures du Bouddha sont rassemblées.
Un élément particulièrement remarquable de la pagode Kim Trang est la présence des statues de sept patriarches placées dans le sanctuaire arrière. Ces statues sont des portraits individualisés, chacune présentant une physionomie distincte. Les figures des moines sont représentées de manière proche de l’apparence humaine, ce qui diffère de nombreuses conventions iconographiques bouddhiques habituelles. Cette originalité constitue une particularité rare dans l’ensemble des statues de la pagode Kim Trang.
Par ailleurs, sur l’autel dédié à la Mau dans la pagode se trouve également une statue de Mau Son, sculptée en bois et finement dorée. La statue représente la déesse assise, au cou marqué de trois plis, au visage bienveillant et coiffée d’une couronne en forme de phénix, exprimant une beauté à la fois solennelle et délicate.
Avec sa longue histoire ainsi que la richesse de son architecture et de ses statues cultuelles, la pagode Kim Trang n’est pas seulement un temple patriarcal important dans la vie spirituelle des habitants de la région, mais aussi une source précieuse de documentation reflétant de nombreuses valeurs remarquables concernant l’histoire, l’architecture et l’art religieux de la région de Bac Giang.
Classement et fêtes
Le dinh Kim Trang a été classé en 2016 par le Service de la Culture et des Sports de la province. Chaque année, deux cérémonies rituelles sont organisées au printemps et à l’automne, respectivement le 10 du premier mois lunaire et le 15 du neuvième mois lunaire. À ces occasions, les habitants des deux villages Kim Trang et Hang Com organisent des rites de sacrifice en l’honneur des divinités afin de prier pour la paix du pays et du peuple, des pluies favorables, des vents propices et une vie prospère et heureuse pour chaque famille.
Documents de référence
- Cục du lịch Việt Nam, 2023, Chùa Kim Tràng, truy cập tại: https://csdl.vietnamtourism.gov.vn/dest/?item=783
- Sở văn hóa thể thao và du lịch tỉnh Bắc Giang, 2019, Non nước Bắc Giang, Nxb Văn hóa Dân tộc
Tiếng Trung
金庄寺（北宁省高上社）
地理位置与名称
金庄寺被认为是京北地区三大祖庭之一。直到今天，这座寺庙仍几乎完整地保存着传统文化与信仰价值，以及独具特色的建筑与艺术体系。金庄寺一直是当地居民的骄傲，尤其是在北江地区自古以来以古寺众多、佛教活动兴盛而著称的背景下，更显其重要地位。
按照旧时行政区划，金庄寺隶属于金庄社、遂禄山总、安世县。如今，该地点位于北江省新安县越立社境内。
历史与供奉人物
根据民间传说，在黎中兴时期（约十七至十八世纪），有一位僧人在凤眼县永严寺（今北江省安勇县）修行。某次云游经过金庄村时，这位僧人看见一幅颇为有趣的景象：村中放牛的孩子们常常用树枝和泥土堆起一个小小的“寺庙”，然后从山上摘来花果，摆在“佛坛”前作礼拜。虽然只是孩童的游戏，但他们摆设香花、礼拜佛像的方式却流露出一种纯真的虔诚与欢乐。
看到这一情景后，僧人停下脚步仔细观察，并开始勘察当地的地势。经过考察，他发现丁山（Núi Dinh）虽不高，却处在颇为特殊的位置，位于勤桥（Cầu Cần）与郡桥（Cầu Quận）之间。山前有任鳌河（Nhâm Ngao）从虹桥（Cầu Vồng）一带流向富溪（Phú Khê）。山体两侧又分布着多条起伏蜿蜒的小山脉，形成环抱之势。从整体地形来看，这片土地宛如一朵盛开的莲花，面向水流而展。莲台与花梗延伸经过东村与乌村，并与远处雄伟的嶄山（Dãy núi Dành）相连，构成了传统风水观念中十分优美的地形格局。
这位僧人认为此地山水相依、气势和谐，是一处灵地，于是进入村中劝说并发动村民共同出力建寺，以供奉佛陀并作为修行之所。当地百姓纷纷响应，合力出资出力修建寺庙。最初由东村率先兴建寺院，随后金庄村继续扩建并完善整座寺庙。
寺庙建成之后，村民恭请这位僧人前来住持，并为寺庙取名为**“真灵应寺”**（Chân Linh Ứng Tự），寓意为一座汇聚天地灵应、神圣庄严的佛寺。寺庙规模较大，建筑采用“内工外国”式布局，这是一种当时大型寺庙常见的传统结构，与永严寺的建筑格局颇为相似。
自寺庙建立以来，周边地区的百姓常常前来焚香礼佛，使这里逐渐成为当地重要的宗教信仰中心。那位开山僧圆寂后，被安葬在寺前的塔中。为了纪念他创建寺院、弘扬佛法的功绩，村民在寺内塑像供奉，并尊其为金庄寺的第一代祖师。
到西山朝景盛八年（1800年）时，当地百姓再次募捐资金，对寺庙进行修缮与扩建。在这一时期，人们铸造了一口大型铜钟，并修建了钟楼，使寺庙建筑更加完善。
在此后的两百多年间，金庄寺共有七代住持相继管理寺院，维持香火并弘扬佛法。因此，这座寺庙不仅是神圣的宗教场所，也是当地社区重要的文化与信仰中心。
建筑与景观
历经数百年的发展，金庄寺曾多次修缮，以保持其古寺风貌。景盛八年（1800年），当地百姓共同出资铸造了一口大型铜钟悬挂于寺中。在这一过程中，许多善男信女和各地信众捐资修寺。捐献者的姓名与籍贯至今仍刻在钟身之上，成为研究当时社会信仰生活的重要历史资料。
1939年，金庄寺又进行了一次大规模修缮。在这次修复中，一些旧有建筑细节有所改变，例如屋顶不再保留刀尾翘角，并封闭了山墙部分。但总体而言，寺庙的规模仍然较为完整地保存至今。
如今，金庄寺建筑群依然保持较为宽广的面积与传统布局，包括前院、后院、前堂、三宝殿、佛殿、后殿、祖堂，以及接待室等附属建筑。此外，还有塔园——安葬历代住持舍利之地。整个寺院被茂盛的树木与宽阔的水池环绕，环境清幽肃穆，十分符合古寺的景观格局。
在佛像系统方面，寺中大多数佛像以木棉树（mít）木雕刻而成，造型古朴，并以朱漆贴金、整体鎏金装饰，显得十分华丽。其佛像布局与德罗祖寺——永严寺（Vĩnh Nghiêm）佛殿中的供奉体系颇为相似。
在前堂内，安放着两尊体量较大的护法神像，姿态威严。旁边还有圣贤像与德翁像，均为朱漆贴金，端坐于宝座之上。进入三宝殿后，佛像系统庄严排列，形成诸佛云集的庄重佛殿空间。
金庄寺的一大特色，是后殿供奉的七位祖师像。这些雕像皆为写实肖像雕塑，每尊形态各异，没有两尊完全相同。祖师形象呈现出接近世俗人物的面貌，与许多佛教传统造像的规范不同。这种独特的表现方式，使金庄寺的祖师像在寺庙雕塑体系中显得十分罕见而珍贵。
此外，在寺内的母神祭坛上，还供奉一尊山母像，以木雕刻并精细贴金。神像呈端坐姿态，颈部三道纹线分明，面容慈祥，头戴凤冠，整体形象端庄秀丽。
凭借悠久的历史以及丰富的建筑与雕塑体系，金庄寺不仅是当地居民精神生活中的重要祖庭，也是一份珍贵的文化遗产，反映出北江地区在历史、建筑与宗教艺术方面的独特价值。
文物等级与节庆活动
金庄亭由省文化体育厅于2016年列为文物保护单位。每年春秋两季举行两次祭祀活动，分别在农历正月初十和九月十五日。届时，金庄村与行饭村（Hàng Cơm）的居民都会共同举行祭神仪式，祈愿国泰民安、风调雨顺、家家富足幸福。
参考资料
- Cục du lịch Việt Nam, 2023, Chùa Kim Tràng, truy cập tại: https://csdl.vietnamtourism.gov.vn/dest/?item=783
- Sở văn hóa thể thao và du lịch tỉnh Bắc Giang, 2019, Non nước Bắc Giang, Nxb Văn hóa Dân tộc
