Chùa Liên Hoa (Liên Hoa Tự – Hoằng Hoá, Thanh Hoá)

Chùa Liên Hoa (Liên Hoa Tự – Hoằng Hoá, Thanh Hoá)

Chùa Liên Hoa làng Phượng Mao, xã Hoằng Phượng, huyện Hoằng Hóa là ngôi chùa cổ được xây dựng từ cuối thế kỷ XVI. Chùa tọa lạc bên đường Cống Sen phía Đông của làng, trên diện tích khoảng 1,3 mẫu. Chùa tọa lạc ở vị trí thuận lợi, phía trước có đường giao thông liên xã, liên huyện đi qua; có cảnh quan đẹp với 3 hồ nước nhỏ; cây cối xanh tươi rợp bóng mát quanh năm như: cây đa, thông, nhãn, chòi mòi, sung,… trong suốt một thời gian dài chùa Liên Hoa là nơi sinh hoạt văn hóa tâm linh của người dân làng Phượng Mao và tín đồ Phật tử xa gần. Đến khoảng những năm 1960 do bị bom Mỹ tàn phá và cũng do chùa không có người trông coi chăm sóc nên đến năm 1965 chùa bị hủy hoại hoàn toàn, dấu vết còn lại là nền móng cũ và một số hiện vật liên quan như: gạch, ngói, chân tảng đá…

Lịch sử xây dựng chùa

Về lịch sử xây dựng chùa Liên Hoa, đến nay không còn chứng tích, di vật, tư liệu để chứng minh thời điểm xây dựng sớm nhất của chùa. Nhưng theo các cụ cao niên trong làng Phượng Mao kể lại chùa được xây dựng vào cuối thế kỷ XVI. Trải qua nhiều lần trùng tu tôn tạo, ban đầu chỉ là ngôi chùa 3 gian lợp bằng lá cọ, lá tranh, vách nứa. Đến đầu thời Nguyễn thì được xây dựng lại một cách quy mô bằng những vật liệu kiên cố. Về mặt quy mô kiến trúc, khi ấy chùa gồm 3 công trình chính: Tam quan, sân vườn và Chính điện.

Tam quan chùa Liên Hoa được xây dựng theo kiểu 2 tầng mái, gồm một cổng chính và hai cổng phụ. Cổng chính là hệ thống cửa gỗ bốn cánh theo kiểu Thượng song hạ bản, hai cổng phụ là cửa gỗ hai cánh. Tầng 2 là gác chuông có cầu thang gỗ lên xuống, có 4 cửa cuốn vòm nhìn ra 4 phía.

Qua Tam quan là khung cảnh sân chùa, xung quanh khuôn viên được che mát bởi hệ thống cây xanh. Bóng cây cổ thụ, cây ăn trái, hoa lá thấp thoáng như tạo thêm chất cổ kính của ngôi chùa. Giữa sân chùa là hòn non bộ; bên trái là ban thờ chúng sinh.

Chính điện chùa Liên Hoa là một ngôi nhà 3 gian lợp ngói, được kiến trúc theo lối chữ Đinh (丁), Tiền đường 3 gian và Hậu cung 2 gian dọc. Tượng thờ được bố trí thành 5 lớp, theo trình tự như sau:

Ban dưới cùng, là tòa Cửu Long với Thích Ca sơ sinh ngồi giữa. Đó là hình tượng một cậu bé bụ bẫm, tay phải (dương) chỉ lên trời, tay trái (âm) chỉ xuống đất, ý nói rằng: “Thiên thượng thiên hạ, duy ngã độc tôn” (trên là trời dưới là trời, chỉ có Phật tính trong ta là tôn quý duy nhất). Bao quanh đức Phật có 9 con rồng uốn khúc phun nước thơm tắm cho Ngài. Xung quanh Ngài là chư Thiên, chư Phật cùng chầu. Tòa Cửu Long là biểu tượng cho Phật điện thu nhỏ.

Lớp tượng thứ 2, là bộ tượng Quan Âm thiên thủ thiên nhãn ở giữa hai bên nhích về phía trước là hai đệ tử Thiện đại đồng tử ở bên trái và Long nữ ở bên phải.

Lớp tượng thứ 3, là bộ tượng Nhất Phật nhị tôn giả gồm: Đức Phật Thích Ca Mâu Ni được gọi là Phật Thế Tôn hoặc Phật Niêm Hoa. Tay phải Phật cầm bông hoa sen giơ lên thay cho việc thuyết pháp bằng lời, có đệ tử Ca Diếp và A Nan thị giả hai bên.

Lớp tượng thứ 4, là bộ tượng Di Đà tam tôn, gồm tượng Đức Phật A Di Đà ở giữa, bên trái là tượng Bồ Tát Quan Thế Âm, bên phải là Bồ Tát Đại Thế Chí.

Lớp tượng thứ 5, (trên tầng cao nhất), gồm 3 pho tượng, đó là tượng Tam Thế.

Tất cả tượng Phật trong chùa Liên Hoa đều trong tư thế thiền, trên tòa sen gồm 3 lớp cánh sen, đây là những tác phẩm khắc gỗ rất công phu, đẹp.

Hai bên đầu hồi nhà Tiền đường là tượng và ban thờ Long thần và Thổ địa.

Công trình tôn giáo mới

Đến năm 2014, thể theo nguyện vọng của nhân dân trong làng, được sự đồng ý của chính quyền các cấp xã Hoằng Phượng. Ngôi chùa Liên Hoa mới được xây dựng trong quần thể di tích Đình làng và phủ Mẫu. Ngày nay đến chùa Liên Hoa, tín đồ Phật tử có thể cùng lúc tham quan 3 di tích văn hóa tâm linh của làng Phượng Mao, gồm chùa Liên Hoa – Đình làng – Phủ Mẫu.

Chùa Liên Hoa mới được xây dựng theo lối kiến trúc chữ Đinh (丁), gồm 3 gian Tiền đường và 1 gian Hậu cung. Về bài trí tượng thờ, chùa Liên Hoa mới được bài trí hệ thống thờ gồm 3 cấp thờ:

Trên cao nhất, là 3 pho tượng Tam Thế gồm các vị: Phật Ca Diếp hiện thân của thời quá khứ; Phật Thích Ca hiện thân của hiện tại và Phật Di Lặc hiện thân của thời vị lai, ba pho tượng được tạo tác bằng gỗ, ngồi trên đài sen, tóc kết xoắn ốc, khoác áo cà sa, để lộ ngực trần.

Cấp thứ 2. Là tượng Quan Âm thiên thủ thiên nhãn được diễn tả bằng hình tướng nữ, có muôn cánh tay đang giương lên cao như nói lên mong muốn có thể cứu giúp chúng sinh thoát khỏi bể khổ trầm luân; đôi mắt nhắm hờ để có thể tập trung nghe thấy hết thảy mọi nỗi khổ của chúng sinh.

Cấp thứ 3, là tòa Cửu Long với biểu tượng đức Thích Ca sơ sinh tay phải chỉ lên trời, tay trái chỉ xuống đất cùng 9 con rồng đang phun nước thơm tắm cho ngài. Xung quanh là hình tượng muôn ngàn vị Phật tượng trưng cho Tam thiên Phật. Tòa Cửu Long tượng trưng cho Phật điện thu nhỏ được chạm khắc tinh xảo đẹp mắt.

Ngoài hiên Tiền đường, hai bên là tượng hai vị Hộ pháp được đắp nổi vào tường.

Đình làng Phượng Mao thờ 2 vị Thành hoàng làng là Linh Thông tôn thần (Lê Công Trinh) và Linh Quang tôn thần (Lê Công Phụ). Về sự tích của hai vị thần này đến nay các tài liệu viết về hai vị thần này đều đã không còn đầy đủ, duy chỉ còn lại 23 đạo sắc phong của các triều đại Cảnh Thống, Cảnh Hưng, Minh Mệnh, Thiệu Trị, Tự Đức, Khải Định. Qua nội dung các bản sắc phong cho biết: Hai vị tướng Lê Công Phụ và Lê Công Trinh là người có nhiều công lao trong cuộc kháng chiến chống giặc Minh, sau lại phò vua Nhân Tông có công lớn trong dẹp giặc Đồn Bàn ông được triều đình ban thưởng và cho phép lập đồn điền, khai khẩn đất hoang, chiêu dân lập ấp. Hai ông bèn xin đến vùng đất xã Phượng Mao khai hoang lập làng, chiêu dụ dân ly tán tứ phương hình thành nên một vùng thôn quê trù phú.

Sách Thanh Hóa chư thần lục ghi tóm tắt về sự tích của 2 thần như sau: Thời vua Lê Nhân Tông có giặc Đồn Bàn vào thành làm loạn. Thần có công dẹp loạn, sau đó đón vua Thánh Tông nối ngôi, dân chúng vì thế mà được yên ổn, bèn phong làm Sùng Quốc Công. Sau khi mất thường hiển linh, vua lệnh cho dân các xã lập đền phụng tự.

Đình làng Phượng Mao do dân trong làng lập năm 1556 để tưởng nhớ hai vị tướng quân đã có công đánh giặc giữ nước, có công khai thiên lập ấp. Buổi ban đầu Đình là một ngôi nhà nhỏ được làm bằng các vật liệu đơn sơ có tại địa phương như tranh, tre, luồng, kè,… Về sau Đình được xây dựng lại với Tiền đường dài 12m, rộng 5m bằng các vật liệu tranh, tre, luồng, gỗ,… Năm 1994 nhân dân làng Phượng Mao và con cháu xa gần đã đóng góp sức người, sức của xây dựng lại ngôi đình làng bằng các vật liệu kiên cố vững chắc, đình có kiến trúc hình chữ Đinh (丁), Tiền đường 5 gian dài 12m, rộng 4,8m; Hậu cung rộng 5m, chiều dọc 3m. Đến năm 1991 đình làng Phượng Mao được công nhận là Di tích lịch sử – văn hóa cấp Tỉnh.

Phủ Mẫu làng Phượng Mao là công trình kiến trúc kiểu chữ Đinh (丁), Tiền đường 5 gian, Hậu cung 2 gian dọc. Phủ Mẫu thờ Tam tòa Thánh Mẫu: gồm mẫu Thượng Thiên, mẫu Thượng Ngàn và Mẫu Thoải Phủ

Quần thể di tích lịch sử – văn hóa – tâm linh làng Phượng Mao với trung tâm là Đình làng, bên phải là chùa Liên Hoa, bên trái là phủ Mẫu. Đây là một cụm công trình có kiến trúc liên hoàn, các công trình cùng tọa lạc kề sát nhau trong cùng một khuôn viên đã tạo nên một quần thể di tích đáp ứng đầy đủ các nhu cầu về sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng của người dân làng Phượng Mao. Tuy nhiên, hiện nay các công trình kiến trúc này đã và đang xuống cấp, cần được sự quan tâm đầu tư của các cấp chính quyền trong việc trùng tu tôn tạo.

Cửa Không (Không môn, Không Giải Thoát môn): Phải quán sát tất cả các pháp đều không có tự tính, do nhân duyên hòa hợp mà sinh ra, nếu thông đạt được như thế thì tự tại đối với các pháp. 

Cửa Vô Tướng (Vô Tướng môn): Đã hiểu biết được tất cả các pháp đều không, liền quan đến các tướng như nam, nữ, nhất nhị,… thì chắc chắn là không có thật tướng như vậy. Nếu thông đạt được các pháp đều vô tướng như thế thì xa lìa tướng sai biệt và được tự tại. 

Cửa Vô Nguyện (Vô Nguyện môn, Vô Tác môn, Vô Dục môn): khi biết rõ tất cả các pháp đều vô tướng thì không mong cầu điều gì trong 3 cõi nữa, nếu không mong cầu thì không tạo tác các nghiệp sinh tử, nếu không có nghiệp sinh tử thì không có khổ quả báo và được tự tại. Do đó mà cổng chùa dù xây một cửa cũng vẫn gọi là Tam quan hay Tam môn, nhưng hầu hết đều xây 3 cửa.

Tham khảo

  • Chùa Xứ Thanh (Tập IV), CN. Lê Thành Hiểu
Chấm điểm
Chia sẻ
chua-chon-thieng-thanh-hoa

Bài viết

Bài viết đang được cập nhật

Nội dung chính

Thờ tự
Nhân vật
Nội dung đang được cập nhật.
Lễ hội
Nội dung đang được cập nhật.
Hình ảnh
Video

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

pexels4035926