Tên gọi và vị trí địa lý
Chùa Mỹ Cụ (hay còn gọi là Linh Sơn tự) thuộc địa phận thôn Mỹ Cụ, xã Chính Mỹ, huyện Thủy Nguyên, TP Hải Phòng.
Chùa quay hướng nam trong một địa thế rất đẹp hai bên có “Hổ phục Quy chầu”. Tổng thể chùa được thiết kế theo ba tầng cao dần từ chân núi lên. Nằm ở vị trí đắc địa trên dãy núi Phượng Hoàng thuộc làng Mỹ Cụ nên chùa được nhân dân địa phương lấy tên làng làm tên cho dễ gọi, dễ nhớ.
Lịch sử và nhân vật
Chùa Mỹ Cụ là một ngôi chùa cổ kính, nơi từng lưu dấu chân Phật Hoàng Trần Nhân Tông và Đệ Tam Sư Tổ Huyền Quang, gắn liền với hành trình tu học và hoằng pháp của Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử.
Theo truyền ngôn, Phật Hoàng Trần Nhân Tông (1258-1308), sinh thời đã theo học đạo Phật tại trường của Tuệ Trung Thượng Sĩ Trần Tung ở ấp Dưỡng Chân. Phật Hoàng đã lưu lại một thời gian ở chùa Mỹ Cụ. Cũng theo truyền ngôn, Đệ Tam Sư Tổ của Tam Quan Yên Tử là Huyền Quang cũng đã từng hoằng pháp tại chùa.(1)
Theo thần phả và truyền miệng của người xưa thì chùa Linh Sơn in đậm dấu ấn các thời kỳ lịch sử: cổ đại, cận đại và hiện đại. Theo bút ký của Cố đại lão Hòa Thượng Kim Cương Tử nguyên viện trưởng viện nghiên cứu Phật học Việt Nam thì thân mẫu Lê Hoàn đã đến chùa Linh Sơn cầu tự, sinh ra Lê Hoàn – vị vua khai lập Triều Lê.
Bài viết Chùa Mỹ Cụ, xã Chính Mỹ, huyện Thuỷ Nguyên có viết:
Là một xã vốn có người Việt Cổ sớm định cư về đây khai sơn phá thạch, san gò lấp trũng lập nên cộng đồng làng xã từ thuở xa xưa, vì vậy đến nay xã Chính Mỹ có một quần thể di tích lịch sử, văn hoá tín ngưỡng đa dạng và phong phú, đã tồn tại và phát triển hàng ngàn năm cùng với sự phát triển làng xã Việt Nam với 5 đình, 5 chùa và nhiều đền, miếu cổ và các cơ sở thờ tự khác. Đặc biệt trong đó có ngôi chùa cổ tên chữ là “Linh Sơn”, có từ đời nhà Đinh (thế kỷ thứ X).(2)
Dưới thời Trần, danh tướng kiêm thiền gia Trần Tung (Tuệ Trung Thượng Sĩ) đã lập tịnh xá tại vùng này. Ông là một bậc thầy được ba vị tổ của Thiền phái Trúc Lâm – Điều Ngự Giác Hoàng, Pháp Loa, Huyền Quang – tôn kính. Từ năm 1300-1304, vua Trần Nhân Tông, khi đã xuất gia với pháp hiệu Điều Ngự Giác Hoàng, thường lui tới chùa Linh Sơn để luận bàn về đạo pháp với Tuệ Trung Thượng Sĩ, góp phần quan trọng vào sự phát triển của Phật giáo Việt Nam.
Trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, chùa Mỹ Cụ không chỉ là một trung tâm sinh hoạt tôn giáo mà còn đóng vai trò quan trọng trong phong trào cách mạng. Nơi đây từng che giấu các chiến sĩ cách mạng, đồng thời là địa điểm tổ chức hội họp của các tăng già cứu quốc. Đặc biệt, tại chùa, tăng sư Nguyễn Văn Tưởng đã sớm giác ngộ tinh thần yêu nước, tự nguyện lên đường tham gia kháng chiến bảo vệ Tổ quốc và anh dũng hy sinh.
Đến cuộc kháng chiến chống Mỹ, chùa Mỹ Cụ một lần nữa trở thành hậu phương vững chắc, là nơi ẩn náu của trận địa tên lửa thuộc Sư đoàn 363, góp phần vào công cuộc bảo vệ bầu trời miền Bắc.
Kiến trúc cảnh quan
Chùa Linh Sơn xã Chính Mỹ tọa lạc trên núi Phượng Hoàng thuộc Mỹ Cát Trang (Mỹ Cụ ngày nay). Phía trước chùa bên phải là núi con Hổ, bên trái là núi con Rùa, phía sau là một dải núi đá xanh ôm lấy lưng chùa gọi là dãy rồng xanh, phía trước mặt xa xa là núi Voi (An Lão) phục về chính cửa Tam Bảo.
Chùa Linh Sơn trải qua nhiều lần trùng tu nhưng vẫn giữ nguyên kiến trúc ban đầu, mang đậm nét cổ kính. Cách bố cục truyền thống được bảo tồn nguyên vẹn với ba khu vực chính: Thượng – Trung – Hạ. Trên cao là chùa Cao, thấp hơn là nhà Tổ, phía trước nhà Tổ là Tiền đường và điện Phật, gồm năm gian tiền đường và ba gian hậu cung.
Không gian chùa còn nổi bật với một cây thông cổ thụ hơn 800 năm tuổi cùng nhiều ngọn tháp rêu phong, minh chứng cho sự hiện diện của nhiều đời cao tăng từng trụ trì tại đây.
Hiện vật
Chùa Mỹ Cụ với vị trí danh lam cổ tự cộng thêm nhiều dấu ấn lịch sử xưa và nay, có ưu thế gần gũi với danh lam Yên Tử Sơn. Chùa còn lưu giữ nhiều tượng cũng như hiện vật quý.
Các tượng Phật và đồ thờ trong chùa vẫn được lưu giữ với những hoa văn cổ đặc trưng. Ấn tượng nhất trong chùa là các bức tượng Phật. Tổng cộng các tượng pháp trong chùa gồm 27 pho, tạc bằng gỗ, đúc bằng đồng… Độc đáo nhất là tượng phật A Di Đà có kích cỡ lớn nhất trong số tượng hiện có ở chùa (cao 2,3 m, đường kính tòa sen 1,4 m), được tạc bằng một thân cây gỗ lim mọc trong chùa, vì thế không thể di chuyển được. Dưới chân núi, phía trước tiền đường là vườn tháp cổ gồm có 2 tháp bằng đá, 8 tháp xây gạch.
Đáng chú ý, chùa còn bảo tồn một cây Thạch Trụ Đài được dựng vào thời Chính Hòa (1680-1705) dưới triều vua Lê Hy Tông, đặt ngay trước cửa chùa Cao, cùng với một quả chuông đồng ghi niên hiệu “Hoàng Triều Minh Mạng” năm 1836. Trong Tam Bảo có nhiều tượng Phật quý, trong đó pho tượng A Di Đà cao 2,3m, tọa trên tòa sen rộng 1,4m, được đắp trực tiếp trên thân một cây gỗ lim mọc ngay tại chùa.
Sự kiện và lễ hội
Chùa Linh Sơn từ xưa là chùa thờ Phật theo phái Tịnh độ tông. Đây là một trong phải giáo Phật giáo kết hợp giữa Phật giáo và tín ngưỡng dân gian, đề cao mới quan hệ giữa đạo với đời, giữa thế tục nhân gian và giáo lý Phật giáo. Các vị sư kế tiếp trụ trì chùa là: Đinh Dương Liễu, Thích Pháp Phục, Thích Thiệu Hoa, Mai Thanh Hóa, Pháp Hiển, Tư Phúc Hiển, sư La, sư Quý, sư Song, sư Sỹ…
Hằng năm, vào ngày mồng 6 tháng Giêng âm lịch, chùa tổ chức lễ hội truyền thống, một sự kiện quan trọng của địa phương đã được duy trì qua nhiều thế hệ. Dù trải qua những biến động lịch sử, kể cả trong thời kỳ chiến tranh, lễ hội vẫn không gián đoạn, thu hút đông đảo nhân dân trong vùng đến tham gia, góp phần gìn giữ nét đẹp văn hóa tín ngưỡng lâu đời.
Chú thích
- Thích Thanh Giác (2017), Chùa Mỹ Cụ, Chùa cổ Hải Phòng, tập 1, Nxb Hải Phòng.
- Thành đoàn Hải Phòng, Chùa Mỹ Cụ, xã Chính Mỹ, huyện Thuỷ Nguyên, website https://thanhdoanhaiphong.gov.vn/, số ra ngày 08.04.2023.
Tham khảo
- Thích Thanh Giác, Chùa Mỹ Cụ, Chùa cổ Hải Phòng, tập 1, Nxb Hải Phòng, 2017.
- Thành đoàn Hải Phòng, Chùa Mỹ Cụ, xã Chính Mỹ, huyện Thuỷ Nguyên, website https://thanhdoanhaiphong.gov.vn/, số ra ngày 08.04.2023.
_________________
Các ngôn ngữ khác
1. Tiếng Anh (English)
Name and Geographical Location
My Cu Pagoda (also called Linh Son Tu) is located in My Cu village, Chinh My commune, Thuy Nguyen district, Hai Phong city.
The pagoda faces south on a scenic site framed by “Tiger Crouching, Tortoise Prostrating” geomancy. The overall layout rises in three ascending tiers from the mountain foot. Standing on the Phuong Hoang (Phoenix) range above My Cu, the shrine has long been popularly called by the village name for ease of reference.
History and Figures
My Cu is an ancient pagoda associated with the footsteps of King–Monk Tran Nhan Tong and the Third Patriarch Huyen Quang, linked to the cultivation and propagation of the Truc Lam Yen Tu Zen school.
According to tradition, Tran Nhan Tong (1258–1308) studied Buddhism under Tue Trung Thuong Si (Tran Tung) at Duong Chan hamlet and stayed for a time at My Cu Pagoda. It is also said that Huyen Quang—the Third Patriarch of the Yen Tu lineage—preached here.(1)
Legends and local annals hold that Linh Son Pagoda bears imprints from ancient, early-modern, and modern periods. Notes by the late Most Venerable Kim Cuong Tu (former Director, Vietnam Buddhist Studies Institute) state that the mother of Le Hoan once prayed for a child at Linh Son Pagoda and later gave birth to Le Hoan, the founder of the Early Le dynasty.
A local article, My Cu Pagoda, Chinh My Commune, Thuy Nguyen District, records that Chinh My—an early Việt settlement—retains a rich complex of historical and spiritual sites (five communal halls, five pagodas, multiple temples and shrines). Among them is the ancient pagoda formally named “Linh Son,” dating to the Dinh dynasty (10th century).(2)
During the Tran, the general-and-Zen master Tran Tung (Tue Trung Thuong Si) established a hermitage here. He was revered by all three Truc Lam Patriarchs—Dieu Ngu Giac Hoang (Tran Nhan Tong), Phap Loa, and Huyen Quang. From 1300–1304, after ordination as Dieu Ngu Giac Hoang, King Tran Nhan Tong often visited Linh Son to discuss the Dharma with Tue Trung, contributing significantly to Vietnamese Buddhism.
In the anti-French resistance, My Cu Pagoda served not only religious life but also the revolution—sheltering fighters and hosting meetings of the Buddhist Salvation Association. Notably, the monk Nguyen Van Tuong awakened early to patriotic duty, joined the resistance, and fell in battle.
During the anti-US war, the pagoda again became a secure rear base, hiding a missile position of Division 363 and helping defend the northern skies.
Architecture and Landscape
Linh Son Pagoda stands on the Phuong Hoang range in My Cat Trang (present-day My Cu). To the right is “Tiger Hill,” to the left “Tortoise Hill”; a green stone ridge (the “Azure Dragon” range) embraces the rear, while in front, in the distance, Nui Voi (An Lao) aligns with the central Tam Bao entrance.
Despite multiple restorations, the pagoda preserves its original, time-worn character and traditional tripartite scheme—Upper, Middle, Lower courts. Above is the Upper Pagoda (Chua Cao), below it the Ancestral Hall; in front of the Ancestral Hall are the Fore Hall and Buddha Hall (five-bay fore hall, three-bay rear sanctuary).
The grounds feature an over-800-year-old pine and many moss-covered stupas, attesting to generations of eminent abbots.
Artefacts
With its status as a venerable scenic pagoda and ties to Yen Tu, My Cu retains many statues and precious objects. The Buddhist icons and ritual furnishings preserve archaic motifs. There are 27 principal images (carved wood, cast bronze, etc.). Most striking is the large Amitabha statue (height 2.3 m; lotus base Ø 1.4 m), carved directly from a single ironwood trunk that grew within the grounds—hence immovable. At the mountain foot before the fore hall lies an ancient stupa garden with two stone stupas and eight brick stupas.
Remarkably, the pagoda preserves a Thach Tru Dai (Stone Pillar Terrace) erected in the Chinh Hoa era (1680–1705) under King Le Hy Tong, set before the Upper Pagoda, and a bronze bell inscribed “Hoang Trieu Minh Mang,” dated 1836. Within the Tam Bao stand many valuable images, including the 2.3-m Amitabha seated on a 1.4-m lotus, modeled directly upon the ironwood trunk on site.
Events and Festivals
Linh Son has long followed Pure Land practice, reflecting the synthesis of Buddhism and folk belief and emphasizing the linkage of Dharma and daily life. Successive abbots include Dinh Duong Lieu, Thich Phap Phuc, Thich Thieu Hoa, Mai Thanh Hoa, Phap Hien, Tu Phuc Hien, and the monks La, Quy, Song, Sy, etc.
Each year on the 6th day of the first lunar month, the pagoda holds its traditional festival—an enduring community event that persisted even through wartime, drawing large crowds and preserving time-honored spiritual culture.
Notes
(1) Thich Thanh Giac (2017), My Cu Pagoda, in Ancient Pagodas of Hai Phong, Vol. 1, Hai Phong Publishing House.
(2) Hai Phong Youth Union, “My Cu Pagoda, Chinh My Commune, Thuy Nguyen District,” 08.04.2023.
References
- Thich Thanh Giac, Ancient Pagodas of Hai Phong, Vol. 1, Hai Phong Publishing House, 2017.
- Hai Phong Youth Union, “My Cu Pagoda, Chinh My Commune, Thuy Nguyen District,” 08.04.2023.
2. Tiếng Pháp (Français)
Nom et Situation Géographique
La Pagode My Cu (également appelée Linh Son Tu) se trouve au village My Cu, commune Chinh My, district Thuy Nguyen, ville de Hai Phong.
Orientée au sud, elle occupe un très beau site, encadrée par la géomancie « Tigre accroupi – Tortue agenouillée ». L’ensemble s’élève en trois niveaux depuis le pied de la montagne. Située sur la chaîne de Phuong Hoang (Phénix) au-dessus de My Cu, la pagode est communément désignée par le nom du village.
Histoire et Personnages
Ancienne pagode, My Cu est liée au passage du roi-moine Tran Nhan Tong et du troisième patriarche Huyen Quang, dans le contexte du bouddhisme Truc Lam d’Yen Tu.
Selon la tradition, Tran Nhan Tong (1258–1308) étudia le bouddhisme auprès de Tue Trung Thuong Si (Tran Tung) à Duong Chan et résida un temps à My Cu. On dit aussi que Huyen Quang, troisième patriarche de la lignée d’Yen Tu, y prêcha.(1)
Les légendes et chroniques locales affirment que la Pagode Linh Son porte l’empreinte des périodes ancienne, moderne et contemporaine. Des notes du vénérable Kim Cuong Tu (ancien directeur de l’Institut d’Études Bouddhiques du Vietnam) relatent que la mère de Le Hoan serait venue prier ici pour enfanter—et donna naissance au fondateur de la première dynastie Le.
Un article intitulé Pagode My Cu, commune Chinh My, district Thuy Nguyen rappelle que Chinh My, ancien foyer des Viet, conserve un ensemble varié de monuments (cinq đình, cinq pagodes, de nombreux temples et sanctuaires). On y compte notamment l’ancienne pagode « Linh Son » datant de la dynastie Dinh (Xe siècle).(2)
Sous les Tran, le général et maître zen Tran Tung (Tue Trung Thuong Si) fonda un ermitage ici. Révéré par les trois patriarches de Truc Lam—Dieu Ngu Giac Hoang (Tran Nhan Tong), Phap Loa, Huyen Quang—il échangea souvent, entre 1300 et 1304, avec le roi-moine sur la doctrine, contribuant au bouddhisme vietnamien.
Durant la résistance anti-française, la pagode servit aussi la révolution : refuge de combattants, lieu de réunions des « moines pour le salut national ». Le moine Nguyen Van Tuong partit combattre et tomba au champ d’honneur.
Pendant la guerre contre les États-Unis, la pagode abrita une position de missiles de la 363e Division, contribuant à la défense du Nord.
Architecture et Paysage
La Pagode Linh Son se dresse sur la chaîne de Phuong Hoang, à My Cat Trang (actuelle My Cu). À droite, la « colline du Tigre » ; à gauche, la « colline de la Tortue » ; à l’arrière, une crête de pierre verte embrasse le dos du monastère (le « Dragon azur ») ; au loin, en axe, le mont Éléphant (An Lao) fait face au portail du Tam Bao.
Malgré plusieurs restaurations, l’architecture ancienne est préservée, avec la tripartition traditionnelle Haut – Milieu – Bas. Au sommet se trouve la Pagode Haute (Chua Cao), plus bas la Maison des ancêtres ; devant celle-ci, le Tien Duong et le sanctuaire du Bouddha (cinq travées à l’avant, trois à l’arrière).
Le site se distingue par un pin pluricentenaire (plus de 800 ans) et de nombreuses stūpas moussues, témoins des générations d’abbés.
Objets
Lieu ancien proche d’Yen Tu, My Cu conserve de nombreuses statues et objets précieux. Le décor rituel garde des motifs archaïques. On compte 27 statues principales (bois sculpté, bronze…). La plus remarquable est l’énorme Amitabha (2,3 m de haut ; lotus Ø 1,4 m), taillée directement dans un tronc de bois de fer ayant poussé dans l’enceinte—donc inamovible. Au pied de la montagne, devant le Tien Duong, un jardin de stūpas comprend deux stūpas en pierre et huit en brique.
La pagode conserve aussi un Thach Tru Dai (plate-forme à pilier de pierre) érigé sous l’ère Chinh Hoa (1680–1705, roi Le Hy Tong), devant la Pagode Haute, ainsi qu’une cloche de bronze datée de 1836 (inscription « Hoang Trieu Minh Mang »). Dans le Tam Bao, plusieurs images précieuses, dont l’Amitabha de 2,3 m assis sur un lotus de 1,4 m, modelé directement sur le tronc de bois de fer in situ.
Événements et Fêtes
La pagode suit de longue date la pratique de la Terre Pure, illustrant l’articulation du bouddhisme et des croyances populaires. Les abbés successifs incluent Dinh Duong Lieu, Thich Phap Phuc, Thich Thieu Hoa, Mai Thanh Hoa, Phap Hien, Tu Phuc Hien, ainsi que les moines La, Quy, Song, Sy…
Chaque année, le 6e jour du 1er mois lunaire, s’y tient la fête traditionnelle—événement communautaire ininterrompu même en temps de guerre—rassemblant de nombreux fidèles et préservant un patrimoine spirituel séculaire.
Notes
(1) Thich Thanh Giac (2017), Pagode My Cu, in Pagodes anciennes de Hai Phong, vol. 1, Éditions Hai Phong.
(2) Union de la Jeunesse de Hai Phong, « Pagode My Cu, commune Chinh My, district Thuy Nguyen », 08.04.2023.
Références
- Thich Thanh Giac, Pagodes anciennes de Hai Phong, vol. 1, Éditions Hai Phong, 2017.
- Union de la Jeunesse de Hai Phong, « Pagode My Cu, commune Chinh My, district Thuy Nguyen », 08.04.2023.
3. Tiếng Trung (中文)
名称与地理位置
美具寺（亦名「灵山寺」）位于海防市水原县正美社美具村。
寺院坐南朝北，地势优美，呈“虎伏、龟俯”之格局。整体自山脚起分三层递升。因其处凤凰山脉之要地、在美具村境内，民间遂以村名相称，便于记忆。
历史与人物
美具寺为古刹，相传曾留有陈仁宗皇帝出家行脚之迹，亦与第三祖玄光有关，皆属安子山竹林禅派的修学与弘法之路。
据传陈仁宗（1258–1308）少时从惠中上士（陈嵩）习佛，于养真社设教，曾驻锡美具寺。又传安子山三祖玄光亦在此弘化。(1)
按神谱与口述传统，灵山寺历经古代、近代与现代诸期。越南佛学研究院前院长金刚子长老之笔记称：黎桓之母曾至灵山寺祈子，后生黎桓，开创前黎。
《美具寺，正美社水原县》一文载：正美自古为古越先民开拓定居之地，今存多元遗迹群：五 đình、五寺及诸多庙祠。其间以古寺“灵山”最著，肇始于丁朝（十世纪）。(2)
陈朝时，将领兼禅者陈嵩（惠中上士）于此建静舍，受三祖（调御觉皇＝陈仁宗、法螺、玄光）所尊。1300–1304年间，陈仁宗出家号“调御觉皇”，屡来灵山与惠中上士论法，促进越南佛教之兴。
抗法时期，美具寺既为宗教中心，亦为革命据点：藏匿革命者、召开僧侣救国会议。其僧阮文想早怀爱国之志，参战殉国。
抗美战争中，寺院再为坚固后方，曾隐蔽第363师导弹阵地，助守北方天空。
建筑与景观
正美社灵山寺坐落美吉庄（今美具）之凤凰山上。寺右为虎峰，左为龟峰；后有青石山脊环抱，称“青龙岭”；远望安老象山，正对三宝门。
屡经修葺仍保古制，遵三段式格局：上院—中院—下院。其上为“高寺”，下为祖堂；祖堂之前为前殿与佛殿（前殿五间，后殿三间）。
寺域古松一株，龄逾八百，兼有多座覆苔古塔，见证历代高僧住持。
文物
美具寺与安子名山相近，古迹累累，文物甚丰。寺内佛像与供器多存古式纹样。全寺计佛教造像二十七尊（木雕、铜铸等）。最为独特者，为巨型阿弥陀佛（高2.3米，莲座径1.4米），直接以寺中所生铁力木巨干雕成，故不可移。山脚前殿之前为古塔园：石塔二、砖塔八。
尤值一提者：寺前“高寺”门外立有“石柱台”，建于黎熙宗正和年间（1680–1705）；寺藏一口铜钟，铭“皇朝明命”，纪年1836年。三宝殿内珍像甚多，其中阿弥陀佛高2.3米、莲座1.4米，即就地铁力木干直接塑成。
活动与节庆
灵山寺素奉净土宗之修持，体现佛教与民间信仰相融、重视入世之道。历任住持包括：丁阳柳、释法复、释绍花、梅清化、法显、资福显，及罗、贵、双、仕诸师等。
每年农历正月初六举行传统庙会，延续至今，即便战火亦未中断，吸引乡民踊跃参加，维系久远的信仰文化。
注释
(1) 释清觉（2017）：“美具寺”，载《海防古寺》第一卷，海防出版社。
(2) 海防市团委：“美具寺，正美社水原县”，2023年04月08日。
参考文献
-
释清觉，《海防古寺》第一卷，海防出版社，2017年。
-
海防市团委，“美具寺，正美社水原县”，2023年04月08日。
