Chùa Tàm Xá (Linh Ứng tự – Đông Anh, Hà Nội)

Chùa Tàm Xá (Linh Ứng tự – Đông Anh, Hà Nội)

Vị trí địa lí – Tên gọi


Cụm di tích đình – chùa Chùa Tàm Xá hay còn gọi là chùa Tầm Xáxã Tàm Xá, huyện Đông Anh, Hà Nội.

Làng Tàm Xá (hay Tầm Xá) tên Nôm là làng Vườn Vải, nằm ven sông Hồng, giữa vùng đất bãi rộng, màu mỡ, rất thuận lợi cho việc trồng dâu nuôi tằm dệt vải. Cùng với tên Nôm, tên chữ của làng cũng phản ánh điều đó (Tàm = tằm tang).

Chùa Tàm Xá nằm ở phía nam huyện Đông Anh, Hà Nội có địa giớiː

  • phía bắc và tây bắc giáp xã Vĩnh Ngọc; góc phía tây là cầu Nhật Tân trên đất Vĩnh Ngọc;
  • phía tây nam và nam giáp các phường Phú Thượng, Nhật Tân của quận Tây Hồ với biên giới tự nhiên là bãi Tàm Xá (phần còn lại của bãi Soi) trên sông Hồng;
  • phía đông giáp xã Xuân Canh; phía đông nam tiếp giáp ngã ba sông Hồng – sông Đuống.

Phần lớn diện tích của xã Tàm Xá nằm ngoài đê, trong khi các khu dân cư của xã gồm 2 thôn là thôn Đoài và thôn Đông đều nằm trong đê và xen giữa hai xã Xuân Canh và Vĩnh Ngọc.

Lược sử


Ngôi đình làng thuộc đất thôn Đoài, thờ 5 vị thành hoàng, trong 5 vị thần được thờ thì có đến 3 vị liên quan đến Sơn thầnTản Viên, Cao Sơn, Quý Minh (anh em con chú con bác với Tản Viên). Điều này phản ánh cuộc chiến đấu chống lũ lụt và ước vọng sống yên bình của cư dân một làng ven sông. Hai vị thần còn lại là Long Linh (chưa rõ sự tích) và Cẩm Phu nhân. Tục truyền, phu nhân vốn là một cô gái đẹp của làng được tuyển vào cung. Bấy giờ, trong làng còn có một người làm Thái giám trong hoàng cung. Ông bố của viên quan Thái giám này cậy thế con đã ức hiếp dân làng. Những người bị đè nén không chịu nổi đã lập mưu giết chết ông ta. Viên Thái giám tâu vua cho giết hết tất cả gia đình những người phạm tội, song bà Cẩm Phu nhân tâu xin vua chỉ trị tội vài người chủ mưu và được vua y thuận. Nhớ công ơn của bà, dân làng Tàm Xá tôn làm thành hoàng, lập miếu thờ. Đình hiện lưu giữ được bản sắc phong năm Quang Trung thứ 5 (1792) do đó có thể đoán rằng Cẩm phu nhân từng làm cung nữ thời vua Lê – chúa Trịnh. Các sắc phong khác còn cho thấy đình đã tồn tại từ cuối thế kỷ XVI đầu thế kỷ XVII.

Kiến trúc


Đình nằm trong khuôn viên cạnh chùa Linh Ứng Tự, trước chùa là miếu Cẩm phu nhân, cổng chung nhìn ra đê ở phía tây – nam. Mặt bằng xây dựng của đình và miếu đều có hình chuôi vồ, tiền tế 3 gian, các cánh cửa chạm khắc gỗ. Trong đình bày 04 long ngai, 01 hương án với bát hương, đỉnh trầm cổ v.v.. Ngoài ra còn có những tảng đá lớn và bia, tượng, cửa võng, kiệu bát cống.

Di vật


Trải qua bao biến cố lịch sử cùng với những tác động của thiên tai, các bản sắc phong ở đình Tàm Xá còn được lưu giữ rất cẩn thận, được xem là báu vật vô giá của tiền nhân truyền lại. 72 đạo sắc phong thần của 3 triều đại phong kiến Việt Nam bắt đầu từ niên hiệu Đức Long triều Lê Trung hưng cho đến niên hiệu Khải Định triều Nguyễn, trong đó: triều Lê Trung Hưng có 44 đạo sắc phong thần với niên hiệu Đức Long ban cấp 7 đạo sắc phong, niên hiệu Dương Hòa ban cấp 9 đạo sắc phong, niên hiệu Phúc Thái ban cấp 5 đạo sắc phong, niên hiệu Thịnh Đức ban cấp 6 đạo sắc phong, niên hiệu Vĩnh Thọ ban cấp 3 đạo sắc phong, niên hiệu Cảnh Trị ban cấp 3 đạo sắc phong, niên hiệu Dương Đức ban cấp 2 đạo sắc phong, niên hiệu Chính Hòa ban cấp 2 đạo sắc phong, niên hiệu Vĩnh Thịnh ban cấp 2 đạo sắc phong, niên hiệu Cảnh Hưng ban cấp 5 đạo sắc phong, triều Tây Sơn thời vua Nguyễn Huệ niên hiệu Quang Trung ngũ niên (1792) ban cấp 4 đạo sắc phong, triều Nguyễn với 24 đạo sắc phong gồm: niên hiệu Minh Mệnh ban cấp 2 đạo sắc phong, niên hiệu Thiệu Trị ban cấp 4 đạo sắc phong, niên hiệu Tự Đức ban cấp 8 đạo sắc phong, niên hiệu Đồng Khánh ban cấp 3 đạo sắc phong, niên hiệu Duy Tân ban cấp 3 đạo sắc phong và niên hiệu Khải Định ban cấp 4 đạo sắc phong, ngoài ra còn 1 sắc sao lịch triều phong tặng thập bát đạo do các triều đại phong tặng 18 đạo sắc và gia phong mỹ tự cho thần được thờ tại đình Tàm Xá.

Trong tổng số 72 đạo sắc phong thần tại đình Tàm Xá hiện đang lưu giữ có 3 đạo sắc phong được cho là cổ nhất với niên hiệu Đức Long tứ niên (1632) dưới triều vua Lê Thần Tông. Ngoài ra, đình còn lưu giữ được 4 đạo sắc phong do nhà Tây Sơn ban cấp vào năm 1792. Khi triều Tây Sơn bị nhà Nguyễn lật đổ, Nguyễn Ánh lên ngôi vua, lấy niên hiệu Gia Long, ban hành sắc lệnh thu hồi, phá hủy, tiêu hủy toàn bộ di vật liên quan đến triều Tây Sơn, bởi vậy những dấu tích và di vật của thời Tây Sơn đến nay còn rất ít, chủ yếu tập trung tại Bình Định và Phú Xuân, do đó việc lưu giữ được 4 đạo sắc phong này mang ý nghĩa và giá trị vô cùng quý giá.

Sự kiện – Lễ hội


Năm 1992, ngôi đình Tàm Xá (và chùa Linh Ứng Tự) đã được Bộ Văn hóa – Thông tin xếp hạng là Di tích lịch sử – văn hóa quốc gia.

Trong thời kỳ vận động Cách mạng Tháng Tám 1945, Tàm Xá là một điểm trong An toàn khu của Trung ương ở bờ Bắc sông Hồng. Nhiều gia đình nuôi giấu các cán bộ cao cấp của Đảng. Cây gạo ở ngã ba đê Tàm Xá là một điểm liên lạc quan trọng của Trung ương.

Hàng năm, dân Tàm Xá mở chính hội làng Vải – hội làng Tàm Xá vào ngày 12 tháng 3 âm lịch nhưng thường kéo dài đến 14 tháng 3. Phần hội có trò bơi chải trên sông Hồng, trò múa mặt nạ. Phần lễ có các lễ rước kiệu, lễ tế nhập tịch, tế chính tiệc, tế tống tịch, tế yên vị, tế tư văn, tế thánh Tản Viên, Cao Sơn, Quý Minh, Long Linh, Cẩm phu nhân. Nhân dịp này cũng thường diễn ra các trò dân gian như đấu cờ, múa mặt nạ, bơi chải trên sông Hồng v.v…

Tham khảo


  • https://www.wikiwand.com/vi/T%C3%A0m_X%C3%A1
  • http://www.didulich.net/gia-tri-lich-su/cum-di-tich-dinh–chua-tam-xa-tho-phung-tam-23741
  • https://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%A0m_X%C3%A1
Chấm điểm
Chia sẻ
7. Chùa Tam Xà (Linh Ứng Tự, Nguồn Internet) (1)

Bài viết

Bài viết đang được cập nhật

Nội dung chính

Thờ tự
Nhân vật
Nội dung đang được cập nhật.
Lễ hội
Nội dung đang được cập nhật.
Video

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *