Vị trí – Tên gọi
Chùa Thiền Quang, đặt tại phố Trần Bình Trọng, phường Nguyễn Du, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội, là một phần của cụm ba ngôi chùa gồm Thiền Quang, Quang Hoa và Pháp Hoa, nằm gần nhau tại số nhà 31-33.
Nằm trên một bán đảo nhỏ phía Tây hồ, khu vực này thuộc Cụm di tích Quang Hoa, Thiền Quang và Pháp Hoa được biết đến như một địa điểm linh thiêng của Phật giáo, mang đậm đặc kiến trúc tôn giáo độc đáo và tuyệt vời. Cụm di tích Thiền Quang – Quang Hoa – Pháp Hoa đã được công nhận là di tích thắng cảnh từ năm 1989.
Lược sử
Cuối thế kỷ 19, khu vực Cụm di tích Thiền Quang – Quang Hoa – Pháp Hoa nằm ở đất thôn Liên Đường, thuộc tổng Vĩnh Xương, huyện Thọ Xương, phủ Hoài Đức, Hà Nội, được đặc trưng bởi hồ Liên Thủy chiếm phần lớn diện tích thôn.
Theo bảng thông tin “Quang Hoa Tự thập phương bi” tại chùa, cả ba chùa trước đây đều nằm ở thôn Quang Hoa, là một thôn ở phía Tây làng Thiền Quang. Cả hai thôn này hiện nằm trong khu vực Công viên Thống Nhất. Một bảng thông tin cổ khác tại chùa niên đại Tự Đức (năm 1860) ghi lại việc cư dân làng Pháp Hoa đã đóng góp tiền để xây chùa trong năm đó.
Khoảng năm 1933-1934, thời kỳ thực dân Pháp đã di tản dân cư từ ba làng Quang Hoa – Pháp Hoa – Thiền Quang. Sau sự di chuyển này, vật liệu xây dựng chỉ đủ để xây dựng hai chùa là Thiền Quang – Quang Hoa (chùa Quang Hoa phục vụ cả hai làng Quang Hoa và Pháp Hoa).
Trong giai đoạn 1928-1940, trong quá trình quy hoạch thành phố, khu vực này đã trải qua quá trình mở rộng và xây dựng. Hồ Liên Thủy đã bị ngăn đôi bởi một con đường mới. Bờ bắc của hồ được lấp đầy, trong khi bờ đông và bờ tây được làm vuông vắn thành một hồ nhỏ được gọi là hồ Thiền Quang. Một số công trình kiến trúc, trong đó có một số ngôi chùa xung quanh hồ Liên Thủy, đã bị di dời và tập trung tại phía Tây hồ Thiền Quang. Trong số này, có chùa Thiền Quang, Quang Hoa và Pháp Hoa.
Năm 1951, do xung đột giữa hai làng, dân làng Quang Hoa chiếm chùa là của làng mình. Dân làng Pháp Hoa đề xuất chính quyền Pháp để xây dựng một chùa riêng. Người Pháp giải quyết bằng cách cắt đứt dãy nhà phụ 3 gian của chùa Quang Hoa để dành cho dân làng Pháp Hoa xây dựng chùa riêng, và một bức tường ngăn cách 2 chùa Quang Hoa và Pháp Hoa được xây dựng từ thời điểm đó.
Kiến trúc
Theo bảng thông tin “Quang Hoa thiền tự sự tích bi ký” dưới thời niên đại Tự Đức (1866), Chùa Quang Hoa được mô tả như một ngôi chùa cổ, thế nhưng thời đại chính xác của nó vẫn chưa được xác định. Ban đầu, chỉ là một ngôi am nhỏ được xây dựng bằng tranh và đã trải qua nhiều lần tu bổ, chùa dần dần mở rộng và trở nên lớn mạnh. Chùa chính hướng về hướng Nam, với 7 gian Tiền đường và 5 gian Thượng điện, phía sau là 10 gian nhà Tổ và nhà Mẫu. Hai bên là hai dãy nhà Khách. Bên trái là vườn tháp được quy hoạch xen giữa các khoảng sân rộng và cây xanh. Giá trị đặc biệt của Chùa Quang Hoa tập trung chủ yếu vào trang trí kiến trúc và sưu tập cổ vật, như bức y môn và bức cốn, được chạm trổ với sự tinh tế và công phu cầu kỳ. Những họa tiết trang trí, như tứ linh, trúc lão, hoa văn thực vật, kết hợp với nghệ thuật chạm nổi và chạm thủng tỷ mỉ đến từng chi tiết, tạo ra những tác phẩm nghệ thuật độc đáo, tạo điểm nhấn đặc biệt trên cấu trúc kiến trúc.
Di vật
Hệ thống tượng phật tại Chùa Quang Hoa là một bảo tàng nghệ thuật độc đáo, đa dạng và phong phú, bao gồm đầy đủ những nhân vật quan trọng trong Phật giáo Đại thừa. Theo tấm bia “Quang Hoa thiền tự sự tích bi ký”, các pho tượng chủ yếu được tạo ra vào đầu thế kỷ 19, với điểm đặc biệt là bộ tượng Tam Thế, Di Đà Tam Tôn và Hoa Nghiêm Tam Thánh. Các tượng này được thể hiện rất đặc trưng theo các quy chuẩn tạo tượng mà vẫn giữ được sự sinh động.
Hệ thống bảng đá trong chùa cũng rất đa dạng và phong phú. Các bảng cổ nhất bao gồm tấm bia niên đại Minh Mệnh năm thứ 2 (1821), bia Minh Mệnh năm thứ 6 (1825), bia Minh Mệnh năm thứ 12 (1831), cùng với các bảng niên đại Tự Đức năm thứ 19 (1866), bia Tự Đức năm thứ 34 (1882), và bia của Bảo Đại (1938).
Do những biến động trong lịch sử, chùa không giữ được toàn bộ bộ sưu tập pho tượng như trước đây. Tuy nhiên, những pho tượng còn lại đều mang giá trị lịch sử và nghệ thuật cao. Trong số đó, pho tượng Bồ Tát và Di Đà phát quang là những tác phẩm nổi bật, mang phong cách nghệ thuật từ cuối thế kỷ XVII đến đầu thế kỷ XVIII. Tổng thể, đây là những tác phẩm điêu khắc nghệ thuật đẹp và sâu sắc.
Sự kiện – Thành tựu
Năm 1989, Chùa Quang Hoa được Bộ Văn Hóa và Thông tin xếp hạng là Di tích thắng cảnh, thể hiện giá trị lịch sử và nghệ thuật đặc sắc của nó.
Điều độc đáo của chùa không chỉ nằm ở kiến trúc và nghệ thuật tinh tế mà còn ở việc tại cùng một khuôn viên không lớn, có đến ba ngôi chùa độc lập. Sự hiện diện đồng thời của ba ngôi chùa này không chỉ là một di sản văn hóa và tôn giáo quan trọng mà còn là một nguồn tư liệu quan trọng giúp nghiên cứu và hiểu rõ về lịch sử của Thăng Long – Hà Nội. Chúng đại diện cho sự đa dạng và sâu sắc của di sản văn hóa tại khu vực này, làm phong phú thêm nguồn thông tin và kiến thức về quá khứ của đất đai nơi đây.
_____________________________________
Các ngôn ngữ khác
Tiếng Anh (English)
Chùa Thiền Quang, located at Trần Bình Trọng street, Nguyễn Du ward, Hai Bà Trưng district, Hanoi, is part of a cluster of three temples including Thiền Quang, Quang Hoa, and Pháp Hoa, situated close to each other at the address 31-33.
Situated on a small peninsula west of the lake, this area belongs to the Heritage Cluster of Quang Hoa, Thiền Quang, and Pháp Hoa, renowned as a sacred Buddhist site with distinctive and exquisite religious architecture. The Heritage Cluster of Thiền Quang – Quang Hoa – Pháp Hoa was recognized as a scenic heritage site in 1989.
Tiếng Trung (Chinese)
禅光寺位于河内Hai Bà Trưng区Nguyễn Du街的Trần Bình Trọng街，是包括禅光、广化和法华在内的三座寺庙的一部分，彼此靠近，地址在31-33号。
座落在湖西的一个小半岛上，该地区属于广化、禅光和法华的文化遗产集群，以其独特而精致的宗教建筑而闻名。 Thiền Quang – Quang Hoa – Pháp Hoa的文化遗产群于1989年被认定为风景名胜。
Tiếng Pháp (French)
Le temple Thiền Quang, situé dans la rue Trần Bình Trọng, quartier Nguyễn Du, district de Hai Bà Trưng, à Hanoï, fait partie d’un ensemble de trois temples comprenant Thiền Quang, Quang Hoa et Pháp Hoa, situés à proximité l’un de l’autre à l’adresse 31-33.
Situé sur une petite péninsule à l’ouest du lac, cet endroit fait partie du groupe patrimonial de Quang Hoa, Thiền Quang et Pháp Hoa, reconnu comme un site bouddhiste sacré avec une architecture religieuse distinctive et exquise. Le groupe patrimonial de Thiền Quang – Quang Hoa – Pháp Hoa a été reconnu comme un site patrimonial pittoresque en 1989.
