Chùa Thung Sơn (Chùa Thông – Nga Sơn, Thanh Hoá)

Chùa Thung Sơn (Chùa Thông – Nga Sơn, Thanh Hoá)

Chùa Thung Sơn (Thung Sơn tự, nghĩa là chùa trong núi) còn có tên gọi là chùa Thông hay chùa Báo Văn theo tên làng ở xã Nga Lĩnh, huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa. Chùa được xây dựng từ đời Lê trung hưng, đến đời Nguyễn chùa được trùng tu lại, khởi sáng trụ trì đầu tiên là Hòa thượng Thích Vĩnh Phát.

Lịch sử

Nga Lĩnh là vùng đất phía tây huyện, nơi đây có núi, có sông, có cánh đồng phì nhiêu thích hợp thâm canh cây lúa nước. Từ đời nhà Trần, chùa Thông và chùa Vân Lỗi đã được Phạm Sư Mạnh viết trong bài minh: “Nơi đây, đông có xóm làng, cửa nhà đông đúc có thể làm nơi chung đỉnh của hào gia; nam gần sông lớn, chảy tới biển khơi, có thể làm chốn mênh mông cho thế giới; tây có sông Kinh len lỏi hương Đại Lỵ, núi Ma Ni có thể làm cảnh tráng quan cho các vùng cận huyện; bắc kề đường lớn ăn thông tới Thần Đầu hải khẩu, có thể làm nơi nghỉ tốt cho kẻ lại người qua”.

Trong phong trào Cần vương kháng Pháp thế kỷ thứ XIX, để bảo vệ căn cứ chống giặc, núi Thông và chùa Thông đã trở thành vọng gác quan trọng của nghĩa quân Ba Đình. Trong lịch sử đấu tranh cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam, núi Thông, chùa Thông là nơi nuôi giấu cán bộ. Trước và trong khi xây dựng cơ sở cách mạng ở làng Thượng, làng Sến (Nga Thắng), Tứ Thôn (Nga Vịnh), Nga Thành… thuộc huyện Nga Sơn, các ông Tố Hữu, Trịnh Ngọc Điệt, Lê Tất Đắc, Hoàng Xung Phong và nhiều cán bộ tiền khởi nghĩa khác đã lấy chùa Thông làm nơi trú chân liên lạc và hoạt động. Chùa Thông được cấp bằng Di tích Lịch sử – Văn hóa và Cách mạng cấp tỉnh ngày 30 tháng 12 năm 1999.

Kiến trúc

Chùa gồm nhà thờ chính, cung thờ Mẫu, nhà thờ Tổ 4 vị tổ sư đã trụ trì tại ngôi chùa, các công trình phụ, vườn cây ăn quả, giếng nước, bồn hoa, cây cảnh trên lưng chừng núi Thông. Chùa Thông không những là nơi thờ Phật, nơi các tín đồ Phật giáo đến tu hành, mà còn là nơi sinh hoạt văn hóa tâm linh của bà con trong làng, ngoài xã và trong vùng từ nhiều đời nay. Hiện chùa còn giữ được các bức đại tự chữ Hán, chuông đồng và các pho tượng cổ như tượng Hộ pháp, tượng Đức Ông, tượng Bà và nhiều pho tượng Phật cùng với các bức chạm khắc có giá trị nghệ thuật cao và còn được bảo quản khá tốt. Chùa Thông còn thờ vua Hùng, lễ hội chùa vào mồng 10/3 âm lịch ngày giỗ tổ Hùng Vương. Ngoài ra còn các ngày lễ: 8 tháng Chạp, ngày Đức Phật Thích Ca thành đạo; rằm tháng Giêng, lễ Thượng nguyên; 15/4 ngày Phật đản, 15/7 âm lịch ngày lễ Vu lan – Báo hiếu, lễ cuối năm…

Thiên nhiên

Chùa Thông nằm trong khung cảnh thiên nhiên đẹp, gần núi, gần sông, gần đường quốc lộ, tỉnh lộ. Ngoài nhu cầu tín ngưỡng của nhân dân, ngôi chùa còn có giá trị về lịch sử và văn hóa. Tuy nhiên do thời gian xây dựng đã lâu, do ảnh hưởng của thời tiết và kết cấu vật liệu xây dựng không đảm bảo, hiện nay chùa đang xuống cấp nghiêm trọng. Hầu hết các bức tường xây đã nứt rã, nhiều mái ngói đã võng dột, có ngôi nhà đã sập đổ tan hoang, khuôn viên chật hẹp không đủ điều kiện cho du khách đến tham quan, tế lễ.

Từ Phú Nhi (xã Hưng Lộc), xã Đa Lộc, xã Quang Lộc của huyện Hậu Lộc qua đò Yên Ổn trên sông Sung (một nhánh của sông Mã) sang; hay từ Đò Lèn đi trên đường 13 qua cầu Báo Văn vào Nga Sơn đầu tiên là đến đất Nga Lĩnh, chừng nửa km là đến di tích chùa Thông. Ở đây còn có tụ điểm thương mại chợ Cầu và nhà máy gạch Tuynel vừa mới được đầu tư xây dựng. Chùa Thông với chùa Vân Lỗi của Nga Lĩnh liền kề và chùa Thạch Tuyền (Nga Thạch), chùa Kim Quy (thị trấn Nga Sơn), đền Xuân Đài (Nga Thuỷ), nghè Hậu (Nga Bạch), động Từ Thức, bia Thần, động Bạch Á (Nga Thiện), chùa Tiên (Nga An) chùa Mai An Tiêm (Nga Phú), những di tích và danh thắng cùng nhà thờ Tam Tổng (Nga Liên), nhà thờ Điền Hộ (Nga Điền), du lịch đồng cói, làng nghề dệt chiếu cói, làng đầm ven biển lầy thụt của Nga Sơn nối liền với đảo Nẹ tạo cảnh quan đẹp của huyện Nga Sơn. Đây là tua du lịch hấp dẫn không chỉ nhân dân trong tỉnh mà cả khách thập phương trong và ngoài nước. Mong sao một ngày không xa Di tích Lịch sử Văn hóa và Cách mạng chùa Thông sẽ được tôn tạo lại thật khang trang và có quy hoạch tôn tạo để xứng đáng với tầm vóc và giá trị của ngôi chùa ngự ở một xã anh hùng trong thời kỳ chống Mỹ.

Để chùa Thông rộng thoáng hơn cùng tồn tại với thời gian, rất mong các cấp, các ngành chức năng cần có kế hoạch đầu tư, tôn tạo lại kịp thời, nhằm đáp ứng nhu cầu văn hóa, tinh thần ngày càng cao của thiện nam tín nữ, đồng bào mộ Phật và khách du lịch trong và ngoài nước.

Tham khảo

  • Chùa Xứ Thanh (Tập I), Nguyễn Bá Dung
Chấm điểm
Chia sẻ
chua-chon-thieng-thanh-hoa

Bài viết

Bài viết đang được cập nhật

Nội dung chính

Thờ tự
Nhân vật
Nội dung đang được cập nhật.
Lễ hội
Nội dung đang được cập nhật.
Hình ảnh
Video

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *