Tên gọi và vị trí địa lý
Chùa Thượng Khánh tọa lạc tại thôn Võ Lao, xã Văn Võ, huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội.
Lịch sử và nhân vật
Chùa Thượng Khánh là một ngôi chùa cổ có lịch sử lâu đời, minh chứng rõ ràng nhất là tấm bia đá lập vào ngày 12 tháng 9 năm Hồng Thuận thứ 2 (1511) hiện vẫn còn được lưu giữ tại chùa. Trải qua nhiều biến thiên của thời gian, các hạng mục trong chùa dần xuống cấp, đặc biệt là khu vực nhà thờ Tổ và các công trình phụ cận, gây ảnh hưởng đến sự tôn nghiêm cũng như sinh hoạt tín ngưỡng của nhân dân và Phật tử. Trước thực trạng đó, Đại đức Thích Viên Hải cùng nhân dân, Phật tử đã đồng lòng phát tâm công đức, góp sức người, sức của để khởi công xây dựng ngôi Tổ đường. Công trình được động thổ vào ngày 2 tháng 2 năm Quý Mão, với tổng diện tích 283 m², thiết kế theo lối chữ Nhị, gồm ba gian thờ. Gian giữa thờ Tam Tổ Trúc Lâm cùng tam vị cố Đại lão Hòa thượng Pháp chủ và Trưởng lão Hòa thượng Thích Thanh Kiểm; hai gian bên thờ chư vị lịch đại Tổ sư có công khai sơn, tạo tự, trụ trì chùa; phía ngoài gian giữa thờ Tổ Bồ Đề Đạt Ma cùng chư Phật, Bồ-tát. Ngôi Tổ đường được xây dựng kiên cố với năm gian hai dãy, hai phòng, đủ không gian để đón tiếp chư Tăng và khách thập phương. Song song với đó, Đại đức trụ trì cùng nhân dân địa phương còn tiến hành trùng tu Đại hùng Bảo điện, hệ thống thờ tự và xây dựng thêm các hạng mục phụ trợ như kho, bếp, sân bãi và tiểu cảnh, góp phần tạo nên không gian thoáng đãng, thanh tịnh cho chùa. Ngày 25 tháng 8 năm 2024, chùa Thượng Khánh đã trang trọng tổ chức lễ tưởng niệm hiệp kỵ chư vị lịch đại Tổ sư, đồng thời khánh thành Tổ đường sau một thời gian dài kiến tạo.
Kiến trúc và cảnh quan
Chùa Thượng Khánh là một ngôi cổ tự lâu đời, mang đậm nét kiến trúc truyền thống của vùng nông thôn Bắc Bộ, tạo nên một không gian tâm linh trang nghiêm và thanh tịnh. Trong quần thể kiến trúc, nổi bật nhất là nhà thờ Tổ (Tổ đường) – hạng mục quan trọng được khởi công xây dựng vào ngày 2 tháng 2 năm Quý Mão. Công trình có tổng diện tích 283 m², thiết kế theo lối chữ Nhị, gồm ba gian thờ: gian giữa thờ Tam Tổ Trúc Lâm cùng tam vị cố Đại lão Hòa thượng Pháp chủ và Trưởng lão Hòa thượng Thích Thanh Kiểm; hai gian bên thờ chư vị lịch đại Tổ sư đã có công khai sơn, tạo tự, trụ trì chùa; phía ngoài gian giữa thờ Tổ Bồ Đề Đạt Ma cùng chư Phật và Bồ-tát. Ngôi Tổ đường được xây dựng kiên cố, gồm năm gian hai dãy, kèm theo hai phòng, đủ không gian để đón tiếp chư Tăng và khách thập phương. Ngoài ra, Đại đức trụ trì cùng nhân dân địa phương còn tiến hành trùng tu ngôi Đại hùng Bảo điện, chỉnh trang hệ thống thờ phụng và xây dựng thêm nhiều hạng mục phụ cận như kho, bếp, sân bãi và tiểu cảnh, góp phần hoàn thiện cảnh quan chung.
Hiện vật
Chùa Thượng Khánh lưu giữ nhiều hiện vật quý giá, góp phần làm nên giá trị lịch sử và văn hóa sâu sắc của ngôi cổ tự này. Nổi bật trong đó là bộ tượng cổ, chuông đồng, cùng nhiều bộ kinh sách được bảo tồn cẩn trọng qua thời gian. Đặc biệt, chùa còn có tấm bia lập ngày 12 tháng 9 năm Hồng Thuận thứ 2 (1511), khẳng định rằng làng Đồng Lệ – nơi chùa tọa lạc đã có lịch sử lâu đời. Ngoài ra, chùa còn trưng bày nhiều vật phẩm thờ cúng truyền thống, cùng hệ thống hoành phi, câu đối, bia đá. Trong đó, bài minh trên một tấm bia tại văn chỉ đã ghi:
” Chương Mỹ linh địa
Đồng Lệ danh hương
Cửu ngư chầu phục
Cá lặn chim sa
Cát tường thế đất
Văn từ xây dựng
Xuân thu bốn mùa
Cúng lễ uy nghi
Tâm thành sáng rạng
Đạo ngời cổ kim
Dựng xây hoàn hảo
Thiên lý nhân tâm
Tư văn phúc lộc
Truyền nối khoa danh
Muôn năm hậu thế
Phúc mãi ơn nhờ”.
Bài minh không chỉ ca ngợi cảnh sắc linh thiêng, đất đai cát tường, mà còn tôn vinh truyền thống văn học, khoa bảng, và phúc lộc lâu bền của vùng đất Đồng Lệ.
Sự kiện và lễ hội
Chùa Thượng Khánh là nơi thường xuyên diễn ra nhiều sự kiện và lễ hội Phật giáo quan trọng, đặc biệt gắn liền với các nghi lễ tri ân, báo hiếu và tưởng niệm. Trong đó, nổi bật là lễ tưởng niệm hiệp kỵ chư vị lịch đại Tổ sư và khánh thành Tổ đường diễn ra vào sáng ngày 25 tháng 8 năm 2024 (tức ngày 22 tháng 7 năm Giáp Thìn). Đây là một buổi lễ long trọng đánh dấu sự hoàn thành ngôi Tổ đường sau thời gian dài xây dựng. Chư tôn đức Tăng Ni cùng đại diện chính quyền các cấp đã cử hành nghi thức cắt băng khánh thành, dâng hương tại Tổ đường, đồng thời ban tổ chức còn trao tặng 40 phần quà cho các gia đình có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn xã, thể hiện tinh thần “thương người như thể thương thân” của Đạo Phật.
Bên cạnh đó, Đại lễ Vu Lan Báo Hiếu cũng được chùa tổ chức thường niên để tri ân và báo ân cha mẹ, đồng thời tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ. Một trong những kỳ lễ Vu Lan nổi bật diễn ra ngày 18 tháng 8 năm 2022 (tức ngày 21 tháng 7 năm Nhâm Dần), với nhiều hoạt động phong phú như: cúng thỉnh Phật, tụng kinh cầu siêu Giác linh Sư Tổ, cầu siêu cho anh hùng liệt sĩ và vong linh bá tánh; thực hiện nghi thức phóng sinh; đêm văn nghệ cúng dường Tam Bảo với sự tham gia của nhân dân Phật tử và nghệ sĩ khách mời; nghi thức cài hoa hồng hiếu hạnh; đọc lời cảm niệm Vu Lan; cùng nghi lễ niêm hương bạch Phật, thắp nến hoa đăng cầu nguyện quốc thái dân an, thế giới hòa bình, muôn dân an lạc. Trong dịp này, đại diện chùa và chính quyền cũng trao quà tri ân đến thân nhân gia đình liệt sĩ, thấm đượm tinh thần uống nước nhớ nguồn.
Ngoài ra, chùa Thượng Khánh còn duy trì lễ húy kỵ Tổ sư, tưởng niệm công đức các vị Tổ khai sơn, trụ trì. Những sự kiện và lễ hội này không chỉ khẳng định vai trò tâm linh quan trọng của chùa đối với đời sống tinh thần cộng đồng, mà còn góp phần giáo dục truyền thống đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, “ăn quả nhớ kẻ trồng cây” cho các thế hệ.
Xếp hạng
Chùa đã được công nhận là Di tích lịch sử và văn hóa cấp quốc gia.
Tham khảo
- Ban TTTT Phật giáo Hà Nội, Hà Nội: Tưởng niệm lịch đại Tổ sư và khánh thành Tổ đường chùa Thượng Khánh, Báo Giác Ngộ, đăng tải ngày 25/08/2024.
- Ban TTTT Phật giáo Hà Nội, Hà Nội: Lễ hiệp kỵ chư vị lịch đại Tổ sư và khánh thành nhà thờ Tổ chùa Thượng Khánh, Phật sự Online, đăng tải ngày 25/08/2024.
- Ban TTTT Phật giáo Hà Nội, Hà Nội: Đêm văn nghệ và thắp nến hoa đăng tri ân cha mẹ tại chùa Thượng Khánh, Phật sự Online, đăng tải ngày 25/08/2024.
- Diệu Tường (2022), Hà Nội: Trang nghiêm Đại lễ Vu Lan Báo Hiếu PL.2566 tại chùa Thượng Khánh, Phật giáo Hà Nội.
