Tên gọi và vị trí địa lý
Đền Ông Hoàng Mười là ngôi đền nổi tiếng thờ đạo Mẫu Tứ Phủ, vị thần được thờ chính là Ông Hoàng Mười. Ông Hoàng Mười là một “Đức Thánh Minh” trong hàng các ông quan Hoàng của tín ngưỡng Đạo Mẫu, được nhiều người ngưỡng mộ và được thờ ở nhiều địa phương trong nước. Ông được giao cai quản về tâm linh – trấn giữ một vùng non nước dọc sông Lam, nên những nơi thờ Tứ phủ theo Đạo Mẫu ở Nghệ An đều thờ Ông, nhưng chỉ là phối thờ. Còn đền thờ chính Ông Hoàng Mười là ở xã Hưng Thịnh, huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An, có tên là đền Xuân Am (theo địa danh làng Xuân Am), hay Mỏ Hạc Linh từ (theo địa hình thế đất núi sông của thuyết phong thủy).
Đền nằm ở vị trí cảnh quan đẹp với phong cảnh non xanh nước biếc thật hữu tình. Trước mặt đền (hướng Nam) là dòng Lam giang như một dải lụa xanh trải rộng, thuyền bè tấp nập ngược xuôi sông Cồn Mộc quanh co, uốn khúc ôm ấp quanh đền, đôi bờ là những đồng lúa bát ngát, xanh tươi. Phía sau, bên kia sông Cần Mộc là núi Kỳ Lân, núi Dũng Quyết và Phượng Hoàng Trung Đô với những dấu tích lịch sử, những rừng thông, bạch đàn bạt ngàn tươi tốt.
Lịch sử và nhân vật
Đền ông Hoàng Mười được xây dựng từ thời Lê (thế kỷ 17). Trải qua những biến cố lịch sử, chiến tranh và thiên tai, ngôi đền bị hư hỏng nhiều. Đền mới được khôi phục lại vào những năm cuối thế kỷ 20. Thời gian qua, cùng với chính quyền, nhân dân địa phương và du khách thập phương đã hằng tâm công đức xây dựng. Đến nay cả 3 tòa chính Thượng điện, Trung điện, Hạ điện đã được xây dựng mới khang trang, các công trình kiến trúc khác như nghi môn, tắc môn, đài trung thiên, lầu cô, lầu cậu, nhà tả vu, hữu vu, lò hóa hương, khu lăng mộ tiếp tục được trùng tu, nâng cấp. Lễ hội Đền Ông Hoàng Mười đã vượt phạm vi một làng, một vùng, thu hút nhiều du khách trong Nam, ngoài Bắc về tham dự.
Ngoài cảnh đẹp kỳ thú, từ lâu, đền đã nổi tiếng linh thiêng vì ở đây ngoài thờ quan Hoàng Mười theo tín ngưỡng Đạo Mẫu, còn phối thờ các vị Song Đồng Ngọc Nữ, vị Quốc Công Thái Bảo Phúc Quận Công, Phụ Quốc Thượng Tướng quân Nguyễn Duy Lạc. Đền được xây dựng năm 1634 từ thời Hậu Lê trên diện tích hơn 1 ha. Trải qua thời gian, đền đã bị xuống cấp. Năm 1995, thể theo nguyện vọng của nhân dân, đền đã được tôn tạo, phục hồi trên cơ sở khung nhà cũ gồm
- Nhà Hạ điện
- Thượng điện
- Tả vu
- Hữu vu
- Đài Cửu Trùng
- Khu mộ Ông Hoàng Mười
Lễ hội đền Ông Hoàng Mười diễn ra từ mùng 8 đến 10/10 ÂL (chính hội là 10/10), nhưng trước đó, trong suốt tháng 9, tháng 10 âm lịch, trung bình mỗi ngày đền đã đón khoảng hàng trăm lượt du khách về làm lễ. Đông nhất vẫn là khách đến từ các tỉnh phía Bắc như Hà Nội, Cao Bằng, Lạng Sơn, Ninh Bình…
__________________________
Các ngôn ngữ khác
1. English
Name and Location
Den Ong Hoang Muoi is a renowned temple within the Dao Mau Tu Phu (Four Palaces Mother Goddess worship) tradition, dedicated to Ong Hoang Muoi, a revered deity venerated across Vietnam.
He is honored as “Duc Thanh Minh”, one of the spiritual Hoang Princes of the Mother Goddess pantheon, believed to preside over the spiritual domain along the Lam River, safeguarding both mountains and waters of this sacred region.
While Ong Hoang Muoi is worshipped throughout Dao Mau temples in Nghe An Province, these are mostly subsidiary shrines. The principal temple is located in Xuan Am Village, Hung Thinh Commune, Hung Nguyen District, Nghe An Province—known as Den Xuan Am (by locality) or Mo Hac Linh Tu (by geomantic reference to the “Crane Beak” landscape formation).
The temple occupies a spectacular natural setting. Facing south, it overlooks the shimmering Lam River, which flows like a blue silk ribbon, its meandering channel embracing the temple amidst vast green rice fields.
Behind, across the Can Moc River, rise the Ky Lan, Dung Quyet, and Phuong Hoang Trung Do mountains, rich in historical relics and evergreen pine and eucalyptus forests.
History and Worshiped Figures
The Temple of Ong Hoang Muoi was originally constructed during the Le Dynasty (17th century). Over the centuries, it endured wars and natural disasters, leading to severe damage.
It was restored in the late 20th century, with contributions from local residents and pilgrims nationwide.
Today, the temple complex includes three main sanctuaries:
-
Upper Palace
-
Middle Palace
-
Lower Palace
and auxiliary structures such as the Ceremonial Gate, Triple Gate, Central Pavilion, Princess Pavilion , Prince Pavilion, Left and Right Halls, Incense Furnace, and the Tomb Complex of Ong Hoang Muoi.
Continuous restoration and enhancement have given the site a harmonious yet solemn architectural form.
Besides its natural beauty, the temple is famed for its spiritual efficacy. In addition to Ong Hoang Muoi, it also enshrines:
-
The Twin Jade Maidens (Song Dong Ngoc Nu),
-
The nobleman Quoc Cong Thai Bao Phuc Quan Cong,
-
And Nguyen Duy Lac, titled Phu Quoc Thuong Tuong Quan (Senior General and Royal Advisor).
Built in 1634 (Later Le period) over an area of more than one hectare, the temple had fallen into disrepair over time. In 1995, responding to public devotion, the temple was reconstructed on the original frame, restoring:
-
The Lower Sanctuary,
-
The Upper Sanctuary,
-
The Side Halls,
-
The Nine-tier Tower (Dai Cuu Trung),
-
And the Tomb of Ong Hoang Muoi.
Festivals and Cultural Significance
The Ong Hoang Muoi Festival is celebrated annually from the 8th to the 10th day of the 10th lunar month (main day: 10/10).
In the weeks leading up to the festival—throughout lunar September and October—the temple receives hundreds of visitors daily, the majority from northern provinces such as Ha Noi, Cao Bang, Lang Son, and Ninh Binh.
This event has grown beyond its local origins, becoming one of the most vibrant Mother Goddess festivals in Central Vietnam, blending religious devotion, cultural heritage, and regional identity.
2. Français
Dénomination et situation
Le Temple du Prince Hoang Muoi (Den Ong Hoang Muoi) est l’un des sanctuaires les plus célèbres du culte vietnamien de la Déesse-Mère des Quatre Palais (Dao Mau Tu Phu).
La divinité principale, Ong Hoang Muoi, est vénérée comme un « Saint Minh », l’un des princes célestes de cette tradition, gardien des eaux et des montagnes le long du fleuve Lam.
Son culte est répandu dans tout le Nghê An, mais la plupart des temples n’en offrent qu’un culte associé.
Le sanctuaire principal se trouve à Xuan Am (commune de Hung Thinh, district de Hung Nguyen, province de Nghe An), connu sous les noms de Temple Xuan Am ou Mo Hac Linh Tu — selon la configuration topographique du site.
Le temple occupe un site naturel d’une grande beauté : au sud s’étend le Lam Giang, serpent bleu aux rives fertiles, bordé de rizières verdoyantes ; à l’arrière se dressent les monts Ky Lan, Dung Quyet et Phuong Hoang Trung Do, aux forêts de pins et d’eucalyptus luxuriantes.
Histoire et personnages vénérés
Le temple d’Ong Hoang Muoi fut construit au XVIIᵉ siècle, sous la dynastie des Lê.
Après des siècles de guerres et de catastrophes, il tomba en ruine, avant d’être restauré à la fin du XXᵉ siècle grâce à la ferveur des fidèles et au soutien des autorités locales.
Le complexe actuel comprend :
-
Trois palais principaux : Ha Dien (Basse salle), Trung Dien (Salle médiane), Thuong Dien (Haute salle) ;
-
Ainsi que le portique cérémoniel (Nghi Mon), la triple porte (Tac Mon), le pavillon central (Dai Trung Thien), les pavillons de la Demoiselle et du Jeune Prince (Lau Co, Lau Cau), les ailes latérales (Ta Vu, Huu Vu), le four d’encens, et le tombeau du Prince Hoang Muoi.
Outre son décor naturel, le temple est réputé pour sa puissance spirituelle.
On y honore, en plus du Prince Hoang Muoi, les Deux Filles de Jade (Song Dong Ngoc Nu), le Duc Quoc Cong Thai Bao Phuc Quan Cong, et le Général Nguyen Duy Lac.
Édifié en 1634 (période Lê postérieure) sur plus d’un hectare, le temple a été entièrement restauré en 1995 selon sa structure d’origine.
Fête et importance culturelle
La Fête du Prince Hoang Muoi se tient chaque année du 8 au 10 du dixième mois lunaire, le jour principal étant le 10/10.
Dès les mois lunaires de septembre et octobre, le sanctuaire accueille quotidiennement des centaines de pèlerins, notamment venus du nord (Hanoi, Cao Bang, Lang Son, Ninh Binh…).
Cette fête, dépassant le cadre local, est devenue l’un des grands pèlerinages du culte de la Déesse-Mère au Vietnam, alliant ferveur religieuse et patrimoine immatériel.
3. 繁體中文
名稱與地理位置
翁黃十廟，為越南四府母道信仰體系中著名之靈廟，主祀神祇為翁黃十。
其被尊為**「明聖王」，為諸黃官之一，掌理靈界，鎮守藍江**沿岸山水。
雖越南各地多有奉祀黃十之廟宇，然多為配祀。唯乂安省興原縣興盛社春菴村之廟為主祀本殿，又稱春菴靈祠，或依地勢風水名曰鶴嘴靈祠。
廟宇南向，前臨藍江，水色如綢，曲折盤旋；兩岸稻田碧綠連天。後為麒麟山、勇決山、鳳凰中都，松林蒼翠，歷史遺跡綿延。
歷史沿革與奉祀人物
翁黃十廟建於黎朝十七世紀。歷經戰亂與天災，屢遭毀損，至二十世紀末始復修。
今由地方政府與信眾同心修建，三殿——上殿、中殿、下殿——皆煥然一新，另有儀門、閘門、中央亭、姑娘樓、少爺樓、左右廂、化香爐、墓區等建築，持續修繕完善。
除主祀翁黃十外，並配祀：
-
雙童玉女、
-
國公太保福郡公、
-
輔國上將軍阮惟勒。
原廟建於後黎永祐年間（1634），佔地逾一公頃。至1995年依舊構修復，重建：
-
下殿、上殿、左右廂、九重台、翁黃十墓等。
祭典與文化價值
翁黃十廟會每年於農曆十月初八至初十舉行，正會為初十日。
自農曆九月至十月間，每日香客絡繹不絕，尤以河內、高平、諒山、寧平諸北方省份香客最眾。
廟會已超越地方範圍，成為中越地區四府母道信仰中最具影響之盛會之一，集宗教信仰、民俗文化與地域精神於一體。
