Tên gọi và vị trí địa lý
Đình Quán Giá hay còn có tên khác là Đình Yên Sở, đền Giá, Quán Diễm Xá, đình nằm ở làng Yên Sở, xã Dương Hòa, thành phố Hà Nội là di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia. Đình là nơi thờ Tướng quân Lý Phục Man, có công giúp Lý Nam Đế đánh đuổi quân Lâm Ấp lập lên nhà nước Vạn Xuân. Làng Yên Sở xưa gọi là làng Cổ Sở, còn có tên Nôm là làng Giá Lụa, vì vậy đình còn gọi là đình Giá. Người Yên Sở quen gọi là Quán Giá.
Tương truyền, đình được xây dựng từ tiền Lý, đến nay đã hơn nghìn tuổi, trải qua nhiều cung bậc thăng trầm của lịch sử, đình vẫn còn lưu lại nhiều di vật quý giá mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc và tính thời đại.
Lịch sử và nhân vật
Đình Quán Giá được bao quanh bởi rừng Giá, theo tương truyền đã tồn tại được hơn nghìn năm. Tương truyền làng Giá là quê hương sinh ra vị tướng quân họ Phạm, người có công lớn giúp vua Lý Nam Đế lập ra Nhà nước độc lập đầu tiên, sau đó ông được ban quốc tính, đổi thành Lý Phục Man. Đến nay những câu chuyện và sử sách vẫn còn ghi lại những chiến công hiển hách của ông.
Trong cuộc khởi nghĩa ngày mùng 10 tháng 3 năm Nhâm Tuất (542), tướng quân Lý Phục Man đã có công lớn đánh đuổi giặc Lương ra khỏi bờ cõi, giúp vua Lý Nam Đế lên ngôi và lập ra nhà nước Vạn Xuân. Sau khi giúp vua lập nước, ông được vua giao cho trấn thủ phía Nam. Danh tướng Lý Phục Man còn giúp vua Lý Nam Đế đánh tan giặc Lâm Ấp, sau đó được vua gả con gái cho. Trong trận chiến với giặc Lương ở thành Tô Lịch vào năm Giáp Tý (544), ông đã anh dũng hy sinh để bảo vệ nhân dân và thành trì.
Cảm kích công lao to lớn của vị tướng quân tài ba, nhân dân đã chôn cất ông tại khu Mả Thánh, gần với hồ Mã thuộc xã Yên Sở. Trải qua nhiều năm tháng, khu vực xung quanh mộ của ông cây cối mọc lên thành rừng, được người dân gọi là rừng cấm và sau đó đã lập một miếu thờ bên cạnh mộ ông.
Dọc theo con sông Đáy, các vùng khác cũng thuộc xứ Đoài xưa đều thờ danh tướng Lý Phục Man. Các làng thờ ông làm Thành hoàng làng đều còn lại những dấu vết của người Champa khá rõ nét như: Dương Liễu, Đại Thần, Mậu Hòa, Phương Bảng, Quế Dương và Tiền Lệ (huyện Hoài Đức); Phượng Cách và Bình Phú (huyện Quốc Oai); Liên Hiệp (huyện Phúc Thọ) và xa nhất là làng Giàn (phường Xuân Đỉnh, quận Bắc Từ Liêm).
Kiến trúc cảnh quan
Theo sách “Việt điện u linh” của Lý Tế Xuyên “năm 1016, vua Lý Thái Tổ đã đi kinh lý qua đây và cho lập đền thờ tướng Lý Phục Man”. Giữa thế kỷ 13, dưới thời vua Trần Nhân Tông cho xây dựng nhà tiền đường. Đến thế kỷ 17 các kiến trúc liên tiếp được xây dựng như: Hai dãy hành lang (1668), Tam quan nội (1672), Tam quan ngoại là các cột đồng trụ (1682).
Năm 1947, đình Quán Giá bị đốt phá, chỉ còn cổng nghi môn, tam quan nội, hai bức tường và hậu cung. Dân làng sau đó đã trùng tu, tôn tạo đình. Cho tới nay, đình Quán Giá đã trải qua rất nhiều lần tu sửa, nhưng tổng thể kiến trúc hiện tại được giữ nguyên với khu vực thờ tự chính hình chữ “Công”, kết hợp với các kiến trúc phụ trợ và tường bao tạo thành kiểu kiến trúc “Nội Công, ngoại Quốc”. Kiến trúc đình Quán Giá hiện nay vẫn giữ được nguyên những kết cấu, kiến trúc và cảnh quan bao gồm: Hai Nghi môn (Tam quan ngoại và Tam quan nội); sân; chạy dọc theo sân là hai dãy nhà Tả mạc và Hữu mạc; nối tiếp sân dẫn tới nhà Tiền tế, nhà Đại bái, Hậu cung; nhà bia nằm phía bên phải kiến trúc chính; ngoài ra, còn nhiều kiến trúc phụ trợ khác được xây dựng trong khuôn viên đình.
Diện mạo kiến trúc của quán Giá ngày nay chủ yếu mang phong cách nghệ thuật thời Nguyễn, thể hiện qua cách bố trí không gian, hình thức cổng, tường bao và các chi tiết trang trí. Bên ngoài cùng của khu di tích là tam quan ngoại, được tạo thành từ hai cột đồng trụ lớn nối liền với hai bức tường gạch hai bên, tạo nên lối vào trang nghiêm và bề thế. Qua tam quan ngoại là một khoảng sân cỏ rộng, tạo không gian thoáng đãng trước khi bước vào khu vực chính của di tích.
Tiếp theo là tam quan nội, được thiết kế theo kiểu cổng có mái che, đặt trên nền cao khoảng 80 cm so với mặt sân. Kiểu kiến trúc này vừa tạo sự tôn nghiêm vừa làm nổi bật trục không gian dẫn vào khu trung tâm. Trên các bức tường bao xung quanh vẫn còn lưu giữ 43 mảng chạm trang trí bằng đất nung, thể hiện nhiều đề tài phong phú như hình lân, rồng, hoa sen cùng các cảnh sinh hoạt đời thường của người dân. Những mảng chạm này không chỉ có giá trị nghệ thuật mà còn phản ánh đời sống văn hóa và quan niệm thẩm mỹ của người xưa.
Từ tam quan ngoại, đi qua tam quan nội vào đến sân rồng là một trục đường chính (chính đạo) được lát bằng gạch cổ, tạo thành lối đi trung tâm xuyên suốt toàn bộ khu di tích. Hai bên sân là hai dãy nhà giải vũ gồm tổng cộng 12 gian, vốn là nơi phục vụ các hoạt động chuẩn bị lễ nghi, đón tiếp và sinh hoạt của dân làng trong những dịp tế lễ hoặc hội hè.
Khu kiến trúc trung tâm của quán Giá được bố cục theo kiểu chữ “Công” (工), một dạng bố cục thường thấy trong các công trình kiến trúc tín ngưỡng quy mô lớn. Cấu trúc này gồm ba tòa nhà chính nối tiếp nhau theo trục dọc là: Đại đình, Trung đình và Thượng đình. Sự sắp xếp này tạo nên một không gian vừa bề thế, vừa trang nghiêm, trong đó mỗi tòa nhà đảm nhận một chức năng riêng, đồng thời góp phần tạo nên tổng thể kiến trúc hài hòa và mang đậm dấu ấn truyền thống.
Đại đình gồm 5 gian, xây kiểu tường hồi bít đốc; các bộ vì kèo được làm đơn giản với 2 hàng cột đỡ mái. Trung đình gồm 3 gian, nằm trên nền cao hơn đại đình 50cm, mái lợp tôn kiểu vòm cuốn. Nối trung đình và thượng điện là dãy nhà dọc 3 gian. Tiếp đến là tòa thượng điện gồm 5 gian, với các bộ vì kèo có kết cấu kiểu chồng rường giá chiêng và vì kèo quá giang. Ba gian giữa là khám, bên trong đặt 3 pho tượng gỗ: Chính giữa là tượng thành hoàng làng, hai bên là tượng Phương Dung và Ả Nương công chúa.
Hiện vật
Dọc theo hai dãy nhà Tả mạc và Hữu mạc là hàng chục chân tảng đá cổ có niên đại thế kỷ 18 – 19. Trong nhà bia của đình vẫn còn lưu lại 5 tấm bia đá có niên đại khác nhau trải dài từ thế kỷ 17 tới 19; các tấm bia lần lượt có niên đại dựng bia vào các năm: Canh Thân (1620), Tân Hợi (1671), Tân Dậu (1681), Mậu Thân (1728) và Quý Hợi (1803). Các bia đá ghi chép về cuộc đời, công trạng của ông với nhà Tiền Lý, được vua gả công chúa và ban quốc tính, đồng thời ghi chép về các lần trùng tu, được các vua ban tặng gia phong mỹ tự và ban sắc.
Đặc biệt, trong đình Quán Giá còn lưu giữ được 3 pho tượng thờ cổ, pho tượng danh tướng Lý Phục Man được đặt chính giữa, hai bên là hai pho Phương Dung và Ả Nương. Ngoài ra còn có một số hiện vật tiêu biểu và có giá trị như: Hương án, kiệu gỗ và tượng ngựa gỗ có niên đại thời Nguyễn và ngựa đồng được đúc năm Vĩnh Thịnh thứ 3 (1707).
Lễ hội
Hội làng Giá là một trong những lễ hội truyền thống lớn và nổi tiếng của vùng xứ Đoài xưa, thu hút đông đảo người dân trong vùng tham gia. Lễ hội được tổ chức hằng năm vào ngày mùng 10 tháng Ba âm lịch, vừa là dịp tưởng nhớ công lao của các bậc tiền nhân, vừa là sinh hoạt văn hóa – tín ngưỡng quan trọng của cộng đồng làng Yên Sở. Ngoài hội lệ diễn ra mỗi năm, cứ 5 năm một lần, làng lại tổ chức đại đám với quy mô lớn hơn, chuẩn bị công phu hơn và có nhiều nghi thức, hoạt động đặc sắc hơn so với các năm thường lệ.
Trong những ngày diễn ra lễ hội, phần lễ được tổ chức trang nghiêm tại di tích, với các nghi thức dâng hương, rước lễ và tế Thành hoàng nhằm bày tỏ lòng biết ơn đối với vị anh hùng được nhân dân tôn thờ là Lý Phục Man. Đây là nhân vật lịch sử gắn liền với cuộc khởi nghĩa chống ách đô hộ phương Bắc vào thế kỷ VI và được nhân dân trong vùng suy tôn, thờ phụng từ lâu đời. Các nghi lễ được tiến hành theo nghi thức truyền thống, có sự tham gia của các bô lão, đại diện các dòng họ và đông đảo dân làng, tạo nên không khí trang nghiêm nhưng cũng rất gắn kết cộng đồng.
Điểm đặc sắc và nổi bật nhất của lễ hội là màn tái hiện tích “nghiềm quân” – một hoạt động mang tính diễn xướng lịch sử độc đáo. Hoạt động này có sự tham gia của hàng trăm người dân trong làng, được tổ chức thành từng đội hình, tái hiện lại cảnh nhân dân và nghĩa quân đoàn kết một lòng dưới sự chỉ huy của tướng Lý Phục Man trong cuộc chiến đấu chống quân xâm lược vào năm Nhâm Tuất (542). Thông qua màn diễn này, người xem có thể hình dung phần nào bối cảnh lịch sử, tinh thần chiến đấu cũng như sự gắn bó chặt chẽ giữa vị tướng lĩnh với nhân dân địa phương.
Không chỉ mang ý nghĩa tưởng niệm lịch sử, màn tái hiện này còn thể hiện truyền thống đoàn kết, lòng tự hào và ý thức gìn giữ di sản văn hóa của cộng đồng. Chính vì vậy, hội làng Giá không chỉ là một lễ hội tín ngưỡng đơn thuần mà còn là một sự kiện văn hóa lớn của cả vùng, góp phần bảo tồn và truyền lại những giá trị lịch sử – văn hóa quý báu qua nhiều thế hệ.
Xếp hạng
Với những nét đặc sắc trong văn hóa dân gian, đình Quán Giá còn là một trong những di tích còn lưu giữ được những lối kiến trúc truyền thống của các công trình tín ngưỡng tôn giáo. Ngày 4.4.1994, Bộ Văn hóa, Thông tin – Thể thao đã quyết định xếp hạng đình Quán Giá là Di tích lịch sử – văn hóa cấp Quốc gia.
Tài liệu tham khảo
- Trường Giang, 2020, Độc đáo Quán Giá Yên Sở, UBND TP. Hà Nội, truy cập tại: https://hanoi.gov.vn/di-tich-danh-thang/doc-dao-quan-gia-yen-so-42838717.htm
- Tâm Phúc, 2024, Đình Quán Giá – nơi thờ phụng vị tướng quân thời Tiền Lý, Báo Người Lao Động, truy cập tại: https://laodong.vn/lao-dong-cuoi-tuan/dinh-quan-gia-noi-tho-phung-vi-tuong-quan-thoi-tien-ly-1441577.ldo
Ngôn ngữ khác
Tiếng Anh
Quan Gia Communal House (Duong Hoa Commune, Hanoi)
Location and Name
Quan Gia Communal House, also known as Yen So Communal House, Gia Temple, or Quan Diem Xa, is located in Yen So village, Duong Hoa commune, Hanoi. It is recognized as a National Historical and Cultural Relic. The communal house is dedicated to General Ly Phuc Man, who assisted Ly Nam De in defeating the Lam Ap forces and establishing the state of Van Xuan.
Yen So village was formerly called Co So village, and it also had the vernacular name Gia Lua village; therefore, the communal house is also called Gia Communal House. Local residents of Yen So commonly refer to it as Quan Gia.
According to tradition, the communal house was originally built in the Pre-Ly period and is now over one thousand years old. Despite undergoing many historical changes and upheavals, it still preserves numerous valuable artifacts that reflect the cultural identity of the nation and the characteristics of different historical periods.
History and Worshipped Figure
Quan Gia Communal House is surrounded by Gia forest, which according to tradition has existed for more than a thousand years. It is believed that Gia village was the birthplace of a general of the Pham family, who made great contributions in assisting King Ly Nam De in establishing the first independent state of Vietnam. Later, he was granted the royal surname and became known as Ly Phuc Man. Historical records and local legends still preserve accounts of his remarkable achievements.
During the uprising on the 10th day of the third lunar month in the year Nham Tuat (542), General Ly Phuc Man made significant contributions in driving the Liang invaders out of the country, helping Ly Nam De ascend the throne and establish the state of Van Xuan. After assisting in the founding of the state, he was assigned by the king to guard the southern region. Ly Phuc Man also helped Ly Nam De defeat the Lam Ap forces and was later married to a royal princess. In the battle against the Liang forces at To Lich citadel in the year Giap Ty (544), he heroically sacrificed his life to protect the people and the fortress.
In gratitude for the great merits of this talented general, local people buried him at Ma Thanh area near Ma Lake in Yen So commune. Over time, trees grew densely around his tomb, forming a forest that locals called a sacred forest, and a shrine was later built beside his grave.
Along the Day River, many other areas of the former Xu Doai region also worship General Ly Phuc Man. Villages that revere him as their tutelary deity still retain traces related to Champa people, such as Duong Lieu, Dai Than, Mau Hoa, Phuong Bang, Que Duong, and Tien Le (Hoai Duc district); Phuong Cach and Binh Phu (Quoc Oai district); Lien Hiep (Phuc Tho district); and the farthest village, Gian village (Xuan Dinh ward, Bac Tu Liem district).
Architecture and Landscape
According to the book Viet Dien U Linh by Ly Te Xuyen, in 1016 King Ly Thai To passed through this area and ordered the establishment of a temple dedicated to General Ly Phuc Man. In the mid-13th century, during the reign of King Tran Nhan Tong, the front hall was built. In the 17th century, several structures were successively constructed, including the two side corridors (1668), the inner triple gate (1672), and the outer triple gate consisting of large ceremonial pillars (1682).
In 1947, Quan Gia Communal House was burned down, leaving only the ceremonial gate, the inner triple gate, two walls, and the rear sanctuary. The villagers later restored and renovated the communal house. Up to the present, it has undergone many repairs, but the overall architectural layout has been preserved. The main worship area follows the “Cong”-shaped layout combined with auxiliary structures and enclosing walls, forming the architectural style known as “Noi Cong, Ngoai Quoc.”
The current architectural complex of Quan Gia includes: two ceremonial gates (outer and inner triple gates), the courtyard, two rows of Ta mac and Huu mac buildings running along the courtyard, leading to the Tien te hall, the Dai bai hall, and the Hau cung sanctuary; the stele house located on the right side of the main structure; as well as several other auxiliary constructions within the compound.
The present architectural appearance of Quan Gia mainly reflects the artistic style of the Nguyen period, expressed in spatial arrangement, gate design, enclosure walls, and decorative details. The outermost part of the complex is the outer triple gate formed by two large ceremonial pillars connected with brick walls on both sides, creating a solemn and imposing entrance. Beyond it is a wide grassy courtyard providing an open space before entering the main area.
Next is the inner triple gate designed as a roofed gate built on a platform about 80 cm higher than the courtyard surface, emphasizing the central axis leading into the core of the complex. The surrounding walls still preserve 43 decorative terracotta relief panels depicting various themes such as lions, dragons, lotus flowers, and scenes of everyday life. These reliefs hold artistic value and reflect the cultural life and aesthetic concepts of earlier generations.
From the outer gate through the inner gate to the dragon courtyard runs a central path paved with ancient bricks, forming the main axis of the entire complex. On both sides of the courtyard are two rows of auxiliary buildings with a total of twelve compartments, used for ceremonial preparations, reception, and communal activities during rituals and festivals.
The central architectural complex follows the “Cong” (工) layout, commonly seen in large-scale religious structures. It consists of three main buildings arranged along the main axis: the Great Hall, the Middle Hall, and the Upper Hall. This arrangement creates a space that is both imposing and solemn, where each building has its own function while contributing to a harmonious overall composition.
The Great Hall consists of five compartments built with gable walls; the roof structure is relatively simple with two rows of columns supporting the roof. The Middle Hall has three compartments and stands on a platform 50 cm higher than the Great Hall, with a curved roof. Connecting the Middle Hall to the Upper Hall is a three-compartment longitudinal building. The Upper Hall has five compartments with wooden frameworks constructed in the traditional stacked-beam style. The three central compartments contain shrines with three wooden statues: the tutelary deity in the center and statues of Phuong Dung and A Nuong Princess on both sides.
Artifacts
Along the two rows of auxiliary buildings are dozens of ancient stone column bases dating from the 18th–19th centuries. In the stele house, five stone steles remain, dating from the 17th to the 19th centuries, erected in the years: Canh Than (1620), Tan Hoi (1671), Tan Dau (1681), Mau Than (1728), and Quy Hoi (1803). These steles record the life and achievements of the general under the Early Ly dynasty, his marriage to a royal princess, the granting of the royal surname, and various restoration activities as well as royal titles and edicts granted by different kings.
Notably, the communal house still preserves three ancient worship statues: the statue of General Ly Phuc Man placed in the center, with statues of Phuong Dung and A Nuong on both sides. Other valuable objects include incense altars, wooden palanquins, wooden horse statues dating to the Nguyen period, and a bronze horse cast in the third year of the Vinh Thinh reign (1707).
Festival
The Gia Village Festival is one of the large and famous traditional festivals of the former Xu Doai region, attracting many participants from surrounding areas. It is held annually on the 10th day of the third lunar month to commemorate the merits of the ancestors and serves as an important cultural and religious activity of the Yen So community. Every five years, a larger festival is organized with more elaborate preparations and richer rituals and activities.
During the festival days, solemn ceremonies are held at the site, including incense offerings, processions, and rituals honoring the tutelary deity Ly Phuc Man. The ceremonies follow traditional procedures and involve village elders, representatives of clans, and a large number of villagers, creating an atmosphere that is both solemn and community-oriented.
The most distinctive feature of the festival is the reenactment of the historical episode known as the “military drill.” This performance involves hundreds of villagers forming organized groups to recreate the scene of the people and insurgent forces uniting under the command of General Ly Phuc Man in the struggle against invading forces in the year 542. Through this performance, spectators can better understand the historical context, the spirit of resistance, and the close relationship between the general and the local people.
Beyond commemorating history, this reenactment also reflects the spirit of solidarity, pride, and the community’s commitment to preserving cultural heritage. Therefore, the Gia Village Festival is not only a religious celebration but also a major cultural event of the region, contributing to the preservation and transmission of valuable historical and cultural traditions across generations.
Classification
With its distinctive features of folk culture, Quan Gia Communal House is also one of the sites that still preserves traditional architectural forms of religious structures. On April 4, 1994, the Ministry of Culture, Information and Sports officially recognized Quan Gia Communal House as a National Historical and Cultural Relic.
References
- Trường Giang, 2020, Độc đáo Quán Giá Yên Sở, UBND TP. Hà Nội, truy cập tại: https://hanoi.gov.vn/di-tich-danh-thang/doc-dao-quan-gia-yen-so-42838717.htm
- Tâm Phúc, 2024, Đình Quán Giá – nơi thờ phụng vị tướng quân thời Tiền Lý, Báo Người Lao Động, truy cập tại: https://laodong.vn/lao-dong-cuoi-tuan/dinh-quan-gia-noi-tho-phung-vi-tuong-quan-thoi-tien-ly-1441577.ldo
Tiếng Pháp
Quan Gia Communal House (Duong Hoa Commune, Ha Noi)
Location and Name
Quan Gia Communal House, also known by other names such as Yen So Communal House, Gia Temple, or Quan Diem Xa, is located in Yen So Village, Duong Hoa Commune, Ha Noi. It is a National Historical and Cultural Relic. The communal house is dedicated to General Ly Phuc Man, who helped Ly Nam De defeat the Lam Ap forces and establish the state of Van Xuan.
In the past, Yen So Village was called Co So Village and also had the vernacular name Gia Lua Village, which is why the communal house is also called Gia Communal House. Local residents of Yen So commonly refer to it as Quan Gia.
According to tradition, the communal house was first constructed during the Pre-Ly period and is now more than a thousand years old. Despite experiencing many historical changes, the site still preserves numerous valuable artifacts that strongly reflect national cultural identity and the characteristics of different historical periods.
History and Worshipped Figure
Quan Gia Communal House is surrounded by the Gia forest, which according to tradition has existed for over a thousand years. It is believed that Gia Village was the birthplace of a general from the Pham family who made great contributions in assisting King Ly Nam De in establishing the first independent state. Later, he was granted the royal surname and became known as Ly Phuc Man. To this day, historical accounts and local traditions still record his outstanding military achievements.
During the uprising on the tenth day of the third lunar month of the year Nham Tuat (542), General Ly Phuc Man played an important role in driving the Liang invaders out of the country, helping Ly Nam De ascend the throne and found the state of Van Xuan. After the establishment of the kingdom, he was entrusted by the king with defending the southern frontier. The famous general also assisted Ly Nam De in defeating the Lam Ap forces, and afterwards he was given the king’s daughter in marriage. In the battle against the Liang army at To Lich Citadel in the year Giap Ty (544), he heroically sacrificed his life to protect the people and the fortress.
Deeply moved by his great contributions, the local people buried him at the area known as Ma Thanh, near Ma Lake in Yen So Commune. Over time, trees grew densely around his tomb, forming what people called the sacred forest, and a shrine was later established beside his grave.
Along the Day River, many other places in the former Xu Doai region also worship the renowned general Ly Phuc Man. Villages that honor him as their tutelary deity still retain traces associated with the Cham people, including Duong Lieu, Dai Than, Mau Hoa, Phuong Bang, Que Duong, and Tien Le (in Hoai Duc District); Phuong Cach and Binh Phu (in Quoc Oai District); Lien Hiep (in Phuc Tho District); and the farthest village of Gian (in Xuan Dinh Ward, Bac Tu Liem District).
Architecture and Landscape
According to the book Viet Dien U Linh by Ly Te Xuyen, in 1016 King Ly Thai To passed through this area during an inspection tour and ordered the establishment of a temple to worship General Ly Phuc Man. In the mid-thirteenth century, during the reign of King Tran Nhan Tong, the front hall was built. By the seventeenth century, several architectural structures were added, including two corridors (1668), the inner triple gate (1672), and the outer triple gate formed by large pillar towers (1682).
In 1947, Quan Gia Communal House was burned and largely destroyed, leaving only the ceremonial gate, the inner triple gate, two walls, and the rear sanctuary. The villagers later restored and renovated the complex. Up to the present day, the communal house has undergone many repairs, but the overall layout has been preserved with the main worship area arranged in the shape of the character Cong (工), combined with auxiliary structures and surrounding walls to form the architectural style known as “Noi Cong, Ngoai Quoc.”
Today, the complex still retains its structural system, architectural arrangement, and landscape, including two ceremonial gates (the outer and inner triple gates), the courtyard, two rows of buildings called Ta Mac and Huu Mac along the sides of the courtyard, followed by the Tien Te Hall, the Dai Bai Hall, and the Hau Cung sanctuary. A stele house stands to the right of the main architectural complex, and several other auxiliary buildings are also present within the compound.
The architectural appearance of Quan Gia today mainly reflects the artistic style of the Nguyen dynasty. This can be seen in the spatial arrangement, the gate design, the surrounding walls, and decorative details. At the outermost part of the complex stands the outer triple gate, formed by two large pillar towers connected to brick walls on both sides, creating a solemn and imposing entrance. Passing through this gate, visitors encounter a wide grassy courtyard that creates an open space before entering the main area of the site.
Next comes the inner triple gate, designed as a roofed gate built on a platform about 80 centimeters higher than the courtyard surface. This design enhances the sense of solemnity and emphasizes the central axis leading into the core area of the monument. On the surrounding walls, there remain 43 terracotta decorative panels depicting a variety of themes such as qilin, dragons, lotus flowers, and scenes of daily life. These carvings not only have artistic value but also reflect the cultural life and aesthetic concepts of past generations.
From the outer gate, passing through the inner gate to the dragon courtyard, a central path paved with ancient bricks runs along the main axis through the entire complex. On both sides of the courtyard are two rows of service buildings with a total of twelve compartments, which were traditionally used for preparations, receptions, and village activities during ceremonies and festivals.
The central architectural complex of Quan Gia is arranged in the Cong-shaped layout (工), a layout often seen in large-scale religious architecture. It consists of three main halls aligned along a longitudinal axis: the Dai Dinh (main hall), the Trung Dinh (middle hall), and the Thuong Dinh (upper sanctuary). This arrangement creates a space that is both grand and solemn, with each building serving a distinct function while contributing to a harmonious overall composition rich in traditional characteristics.
The Dai Dinh consists of five compartments built with gable walls; the roof structure is relatively simple with two rows of columns supporting the roof. The Trung Dinh has three compartments and stands on a platform about 50 centimeters higher than the Dai Dinh, with a vaulted metal roof. Connecting the middle hall and the upper sanctuary is a longitudinal building of three compartments. The Thuong Dien (upper sanctuary) has five compartments with roof frames constructed in the traditional chong ruong gia chieng and qua giang structural styles. In the central three compartments are altars housing three wooden statues: the central statue represents the village tutelary deity, while the two side statues depict Princess Phuong Dung and Princess A Nuong.
Artifacts
Along the Ta Mac and Huu Mac buildings are dozens of ancient stone column bases dating from the eighteenth to nineteenth centuries. In the stele house of the communal house, five stone steles with different dates ranging from the seventeenth to nineteenth centuries are still preserved. These steles were erected in the years Canh Than (1620), Tan Hoi (1671), Tan Dau (1681), Mau Than (1728), and Quy Hoi (1803). They record the life and merits of the general in service to the Early Ly dynasty, his marriage to a princess, the granting of the royal surname, and various restorations as well as honorary titles and royal decrees bestowed upon the site.
Notably, Quan Gia Communal House still preserves three ancient worship statues. The statue of the renowned general Ly Phuc Man stands in the center, flanked by statues of Phuong Dung and A Nuong. Other valuable objects include an incense altar, wooden palanquins, wooden horse statues dating to the Nguyen dynasty, and a bronze horse cast in the third year of the Vinh Thinh reign (1707).
Festival
The Gia Village Festival is one of the largest and most famous traditional festivals of the former Xu Doai region, attracting many participants from surrounding areas. It is held annually on the tenth day of the third lunar month, serving both as a time to commemorate the contributions of ancestors and as an important cultural and religious activity of the Yen So community. In addition to the annual celebration, every five years the village organizes a grand festival on a larger scale with more elaborate preparations and distinctive rituals and activities.
During the festival days, the ceremonial part is conducted solemnly at the monument, including incense offerings, processions, and rituals honoring the village tutelary deity to express gratitude toward the hero revered by the community—Ly Phuc Man. This historical figure is closely associated with the uprising against northern domination in the sixth century and has long been venerated by the local people. The rituals follow traditional procedures and involve village elders, representatives of clans, and numerous villagers, creating an atmosphere that is both solemn and strongly communal.
The most distinctive highlight of the festival is the reenactment known as “nghiem quan,” a unique historical performance activity. Hundreds of villagers participate, forming organized groups that recreate the scene of the people and insurgent forces uniting under the command of General Ly Phuc Man in the struggle against invading forces in the year 542. Through this performance, spectators can gain a vivid impression of the historical context, the fighting spirit, and the close bond between the general and the local community.
Beyond commemorating history, this reenactment also expresses the spirit of solidarity, pride, and the community’s determination to preserve cultural heritage. Therefore, the Gia Village Festival is not merely a religious celebration but also a major cultural event of the entire region, helping to preserve and pass down valuable historical and cultural values across generations.
Classification
With its distinctive features of folk culture and its preservation of traditional religious architecture, Quan Gia Communal House is considered one of the notable heritage sites in the region. On April 4, 1994, the Ministry of Culture, Information, and Sports officially recognized Quan Gia Communal House as a National Historical and Cultural Relic.
References
- Trường Giang, 2020, Độc đáo Quán Giá Yên Sở, UBND TP. Hà Nội, truy cập tại: https://hanoi.gov.vn/di-tich-danh-thang/doc-dao-quan-gia-yen-so-42838717.htm
- Tâm Phúc, 2024, Đình Quán Giá – nơi thờ phụng vị tướng quân thời Tiền Lý, Báo Người Lao Động, truy cập tại: https://laodong.vn/lao-dong-cuoi-tuan/dinh-quan-gia-noi-tho-phung-vi-tuong-quan-thoi-tien-ly-1441577.ldo
Tiếng Trung
價館亭（河內市應和社）
名稱與地理位置
價館亭又名安所亭、價廟、艷舍館。此亭位於越南河內市應和社安所村，為國家級歷史文化遺跡。亭中供奉將軍李復蠻，曾輔佐李南帝擊退林邑軍，建立萬春國。安所村古稱古所村，又有喃名價綢村，故此亭亦稱價亭，而當地百姓習稱價館。
相傳此亭始建於前李朝時期，迄今已有千餘年歷史。歷經興衰變遷，亭內仍保存多件珍貴文物，具有鮮明民族文化特色與時代風貌。
歷史與祭祀人物
價館亭四周環以價林，相傳此林已有千年。傳說價村為范姓將軍之出生地，其人曾為李南帝建立越南歷史上第一個獨立國家立下大功，後賜國姓，改名李復蠻。至今仍有諸多傳說與史籍記錄其顯赫戰功。
壬戌年三月初十（五四二年）起義之時，將軍李復蠻立大功，擊退梁軍，助李南帝即位並建立萬春國。建國之後，奉命鎮守南方。此名將亦曾助李南帝擊敗林邑軍，並受賜公主。至甲子年（五四四年），於蘇歷城與梁軍交戰時英勇殉國，以護百姓與城池。
為紀念此功勳卓著之將軍，百姓將其葬於聖墓區，近安所社馬湖。經年之後，墓地周圍林木繁茂成林，鄉人稱為禁林，遂於墓旁建祠以奉祀。
沿底江流域，昔屬乂外地區諸地亦奉祀名將李復蠻。以其為城隍之村落，至今尚可見較明顯之占婆文化痕跡，如楊柳村、大神村、茂和村、芳榜村、桂陽村、前例村（懷德縣）；鳳格村、平富村（國威縣）；聯協村（福壽縣）；以及最遠之阮村𡗶（春頂坊，北慈廉郡）。
建築與景觀
據李濟川所著《越殿幽靈》記載：「一〇一六年，李太祖巡行至此，下令建祠以祀李復蠻將軍。」十三世紀中葉陳仁宗時期修建前堂。至十七世紀，又陸續增建兩側廊房（一六六八年）、內三關（一六七二年）及銅柱外三關（一六八二年）。
一九四七年，價館亭遭焚毀，僅存儀門、內三關、部分圍牆與後宮。其後村民重加修復。至今雖歷多次修繕，然整體格局仍基本保持原貌：主祭區呈「工」字形佈局，並與附屬建築及圍牆結合，形成典型「內工外國」之建築形式。
今之遺跡仍保存完整建築景觀，包括外三關、內三關、庭院、左右廊房，以及前祭堂、大拜堂與後宮依次相連；碑亭位於主建築右側，院內尚有多處附屬建築。
現存建築面貌多體現阮朝藝術風格，表現在空間佈局、門樓形式、圍牆及裝飾細節之中。最外為外三關，以高大銅柱與兩側磚牆相連，形成莊嚴入口。其後為寬闊草坪庭院。
再進為內三關，為有屋頂之門樓式建築，基座高於庭院約八十厘米。圍牆上仍存四十三塊陶製浮雕裝飾，題材有麒麟、龍、蓮花及民間生活場景。
由外三關經內三關入龍庭，一條古磚鋪成之中軸道路貫穿整個遺跡。庭院兩側為解宇廊房，共十二間，昔用以備禮、接賓及村民節慶活動。
中心建築群採「工」字形佈局，由三座主要建築沿中軸排列：大亭、中亭、上亭。大亭五間；中亭三間，地基高出大亭約五十厘米；後為上殿五間，中三間設神龕，供奉三尊木雕神像：中央為城隍李復蠻，左右為芳容公主與阿娘公主。
文物
左右廊房排列數十塊十八至十九世紀石柱礎。碑亭保存五塊古碑，年代自十七世紀至十九世紀，分別立於庚申年（一六二〇）、辛亥年（一六七一）、辛酉年（一六八一）、戊申年（一七二八）及癸亥年（一八〇三）。碑文記載其輔佐前李朝之功績、受賜公主與國姓，以及歷次修繕與朝廷封號等事。
此外，亭內仍保存三尊古神像，並有阮朝時期香案、木轎、木馬及鑄於永盛三年（一七〇七年）之銅馬。
節會
價村會為昔日乂外地區規模甚大且頗具聲望之傳統節慶，每年農曆三月初十舉行，以紀念李復蠻將軍之功績。每五年更舉行一次盛大節會。
節慶期間舉行迎神、祭祀城隍與上香等儀式，其中最具特色者為重現古代閱軍之活動，數百村民參與，重現壬戌年起義之歷史場景。
遺跡等級
以其獨特民間文化價值及保存較完整之傳統建築形式，價館亭成為重要歷史遺跡。一九九四年四月四日，越南文化信息體育部將其列為國家級歷史文化遺跡。
参考资料。
- Trường Giang, 2020, Độc đáo Quán Giá Yên Sở, UBND TP. Hà Nội, truy cập tại: https://hanoi.gov.vn/di-tich-danh-thang/doc-dao-quan-gia-yen-so-42838717.htm
- Tâm Phúc, 2024, Đình Quán Giá – nơi thờ phụng vị tướng quân thời Tiền Lý, Báo Người Lao Động, truy cập tại: https://laodong.vn/lao-dong-cuoi-tuan/dinh-quan-gia-noi-tho-phung-vi-tuong-quan-thoi-tien-ly-1441577.ldo
