Tên gọi và vị trí địa lý
Lăng Hiếu Đông là di tích lăng mộ của Tá Thiên Nhân Hoàng hậu Hồ Thị Hoa, nguyên phối chính thê của vua Minh Mạng. Bà là thân mẫu của vua Thiệu Trị, nên sau khi Thiệu Trị lên ngôi, lăng mộ của bà được tôn tạo và đặt trong không gian với khu sơn lăng của vua Thiệu Trị.
Lăng tọa lạc trên phần sườn núi thuộc làng Cư Chính xưa, nay thuộc phường Thủy Xuân, thành phố Huế. Vị trí này nằm dựa lưng vào triền núi, phía trước hướng về vùng đồng bằng và hệ thống thủy đạo của lưu vực sông Hương. Thế đất sơn thủy tương giao, vừa kín đáo vừa trang nghiêm, phù hợp với nguyên tắc phong thủy của kiến trúc lăng tẩm hoàng gia triều Nguyễn.
Lịch sử và nhân vật
Tá Thiên Nhân Hoàng hậu Hồ Thị Hoa, quê ở huyện Bình An, tỉnh Biên Hòa, là ái nữ của Phúc Quốc Công. Xuất thân trong gia đình thế tộc, bà được tuyển chọn nhập cung năm 1806, khi mới 16 tuổi, trở thành chính thất của Hoàng thái tử Nguyễn Phúc Đảm, tức vua Minh Mạng sau này. Việc tuyển lựa do vua Gia Long cùng Thuận Thiên Cao Hoàng hậu định đoạt, thể hiện vị thế đặc biệt của bà ngay từ buổi đầu vào chốn nội đình.
Ngày 16 tháng 6 năm 1807 (năm Gia Long thứ 6), bà sinh Hoàng trưởng tử Nguyễn Phúc Miên Tông (vua Thiệu Trị sau này). Tuy nhiên, chỉ 13 ngày sau khi lâm bồn, bà qua đời vì bệnh hậu sản, hưởng dương 17 tuổi. Sự mất mát quá sớm khiến việc an táng ban đầu chưa tương xứng với địa vị của một chính thất Đông cung và thân mẫu hoàng đế tương lai.
Đến năm Minh Mạng thứ 19 (1838), vào tháng 10 mùa đông, triều đình cho dựng đền thờ bà tại xã Vạn Xuân, phía tây sông Hộ Thành, đồng thời rước linh cữu về phụng thờ trang trọng.
Năm đầu niên hiệu Thiệu Trị (1841), tháng 3, tân quân Thiệu Trị đã xin ý kiến Nhân Tuyên Thái hoàng thái hậu về việc gia tôn tôn hiệu cho thân mẫu và được chấp thuận. Ngày 16 tháng 4 cùng năm, bà được truy phong thụy hiệu: Tá Thiên Lệ Thánh Đoan Chính Cung Hòa Đốc Khánh Từ Huy Minh Hiền Thuận Đức Nhân Hoàng hậu.
Từ đó, Hiếu Đông lăng được khởi dựng với quy mô hoàn chỉnh và bề thế hơn, công trình kéo dài đến năm Thiệu Trị thứ 3 (1843) mới cơ bản hoàn tất, chính thức định hình diện mạo kiến trúc như còn thấy ngày nay.
Hiện nay, bài vị của bà được phụng thờ tại điện Sùng Ân – chính tẩm trong lăng của Minh Mạng, khẳng định địa vị Hoàng hậu trong hệ thống thờ tự hoàng gia triều Nguyễn.
Kiến trúc cảnh quan
Lăng được quy hoạch theo trục thần đạo, phân thành ba lớp không gian: ngoại lăng, nội lăng và khu tẩm phụ thuộc, đồng thời mang quy thức tương đồng với lăng các chúa Nguyễn, nổi bật ở kết cấu hai vòng bảo thành xây gạch bao bọc mộ phần bên trong.
Khu ngoại lăng
Bến Ngự tọa lạc bên bờ sông Hương, là nơi ngự thuyền cập bến mỗi khi nhà vua cùng đoàn tùy tùng quang lâm hành lễ. Từ bến sông ấy, Ngự lộ rộng chừng 3 mét mở ra thẳng tắp, dẫn trực tiếp vào khu lăng, hình thành trục thần đạo trang nghiêm và xuyên suốt toàn bộ không gian kiến trúc.
Phía trước nội khu là hồ bán nguyệt rộng hơn 2.000m², giữ vai trò minh đường tụ thủy theo quan niệm phong thủy truyền thống. Bên kia hồ, hai trụ biểu xây gạch cao khoảng 15m được dựng đối xứng, đánh dấu giới hạn linh địa. Bên trái trục đạo trước đây có đài Công Sở – tòa nhà năm gian làm nơi trú trực của lính hộ lăng; hiện công trình này đã bị hủy hoại hoàn toàn.
Khu nội lăng
Qua hồ là hệ thống sân bái đình gồm ba tầng sân lát gạch, hai bên có lan can; phía ngoài còn thêm một tầng sân lát gạch nữa, tạo thành bốn cấp không gian chuyển tiếp trước khi vào trung tâm. Sân tế lát gạch Bát Tràng, riêng lối trung đạo lát đá Thanh.
Cổng bửu thành xây bằng đá, phần phía trên có trang trí với dải đường diềm hoa văn hình cánh phượng, tiếp giáp là các đường diềm nối hoa văn dây uyển chuyển, phía trên cùng ở chính diện có hình tròn kiểu vân sơn tụ được đặt ở vị trí cao nhất, kết hợp các dải hoa lá bao quanh chạy dài vươn ra hai đầu của cổng tạo sự tiếp nối và chứa đựng nhiều ý nghĩa triết lý nhân sinh sâu sắc.
Trung tâm nội lăng là Bảo thành, thiết kế hai vòng tường bao:
- Vòng tường ngoài: phía trước cao 3,6m, phía sau cao 3,2m, chu vi khoảng 85m; mặt trước mở một cửa vòm, cánh cửa bằng đồng.
- Vòng tường trong: cao 2,5m, chu vi gần 60m; trước cửa có bình phong xây gạch làm tiền án che chắn.
Bên trong là mộ phần xây theo kiểu nhà đá có mái, tương tự thức lăng các chúa Nguyễn. Bảo phong bằng đá Thanh kiểu thức như lăng Thiên Thọ, dài 4m, rộng 3,12m, cao 1,3m; phía trước có hương án bằng đá; trước sau đều có bình phong che chắn; tạo thế “tiền án – hậu chẩm”, đảm bảo sự kín đáo và trang nghiêm tuyệt đối.
Khu tẩm phụ thuộc
Bao quanh khu chính là các lăng mộ phụ, nơi an táng những hoàng tử, công chúa mất sớm gồm lăng cố Hoàng Nữ, lăng Tảo Thương và lăng Chư Công; được bố trí hài hòa trong tổng thể cảnh quan, hoàn chỉnh cấu trúc gia tộc của quần thể.
Tổng thể lăng tạo nên bố cục đăng đối, khép kín mà vẫn hài hòa với địa thế tự nhiên: trước có thủy tụ, sau tựa sơn, các lớp sân – hồ – trụ biểu – bảo thành liên tiếp nâng dần cao độ và tính chất thiêng liêng, phản ánh rõ tư duy kiến trúc – phong thủy đặc trưng của lăng tẩm triều Nguyễn.
Xếp hạng
Hiếu Đông Lăng nằm trong Lăng Thiệu Trị (Xương Lăng) là một di tích trong Quần thể di tích cố đô Huế được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới ngày 11 tháng 12 năm 1993.
Tài liệu tham khảo
- TS. Phan Thanh Hải, “Lăng mộ hoàng gia thời Nguyễn tại Huế”, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế.
- Lăng Hiếu Đông – Cổng thông tin điện tử Thành phố Huế
- Quốc sử quán triều Nguyễn (2006), Đại Nam liệt truyện, Tập 3, Viện sử học dịch, Nxb Thuận Hóa.
Ngôn ngữ khác
Tiếng Anh (English)
Name and Geographic Location
Lang Hieu Dong is the mausoleum of Ta Thien Nhan Hoang hau Ho Thi Hoa, the principal consort of Minh Mang. She was the mother of Emperor Thieu Tri; therefore, after Thieu Tri ascended the throne, her tomb was elevated and integrated into the spatial complex of the emperor’s imperial mausoleum.
The mausoleum is located on a mountainside formerly belonging to Cu Chanh Village, now within Thuy Xuan Ward, Hue City. The site leans against the mountain slope, facing the lowlands and the water system of the Huong River basin. The terrain embodies the harmonious interplay of mountain and water (son thuy tuong giao), both secluded and solemn, in accordance with the feng shui principles of Nguyen Dynasty royal funerary architecture.
History and Historical Figure
Ta Thien Nhan Hoang hau Ho Thi Hoa, a native of Binh An District, Bien Hoa Province, was the daughter of Phuc Quoc Cong. Born into an aristocratic family, she was selected to enter the imperial court in 1806 at the age of 16, becoming the principal consort of Crown Prince Nguyen Phuc Dam (later Emperor Minh Mang). The selection was personally decided by Emperor Gia Long and Thuan Thien Cao Hoang hau, reflecting her distinguished status from the outset of her life within the inner court.
On the 16th day of the 6th lunar month in 1807 (the 6th year of Gia Long), she gave birth to the imperial first-born son Nguyen Phuc Mien Tong (later Emperor Thieu Tri). However, only 13 days after childbirth, she passed away from postpartum illness at the age of 17. Her premature death meant that her initial burial did not fully correspond to the status of a principal Eastern Palace consort and mother of a future emperor.
In the 19th year of Minh Mang (1838), in the 10th lunar month of winter, the court ordered the construction of a temple in her honor in Van Xuan Commune, west of the Ho Thanh River, and ceremonially transferred her remains for proper enshrinement.
In the first year of the Thieu Tri reign (1841), in the 3rd lunar month, the newly enthroned emperor sought the approval of Nhan Tuyen Thai hoang thai hau to elevate his mother’s posthumous honorific title, which was granted. On the 16th day of the 4th lunar month of that year, she was posthumously conferred the full title: Ta Thien Le Thanh Doan Chinh Cung Hoa Doc Khanh Tu Huy Minh Hien Thuan Duc Nhan Hoang hau.
Thereafter, Lang Hieu Dong was constructed on a more complete and grand scale. The project continued until the 3rd year of Thieu Tri (1843), when the architectural form as seen today was essentially completed.
Her spirit tablet is currently enshrined in Dien Sung An — the main sanctuary within the mausoleum of Minh Mang — affirming her status as Empress within the Nguyen Dynasty’s imperial ancestral worship system.
The mausoleum is planned along a sacred axis (than dao), divided into three spatial layers: the outer precinct (ngoai lang), the inner precinct (noi lang), and the subsidiary temple area. Its configuration resembles that of the Nguyen lords’ mausoleums, particularly in the dual brick enclosure walls surrounding the burial site.
Outer Precinct
Ben Ngu lies along the bank of the Huong River, serving as the landing point for the royal barge whenever the emperor and his retinue arrived to perform rites. From the river landing, a royal pathway (ngu lo), approximately 3 meters wide, extends straight toward the mausoleum, forming a solemn and continuous sacred axis throughout the complex.
In front of the inner precinct is a semicircular lake of over 2,000 m², functioning as a “minh duong tu thuy” (bright hall gathering water) according to traditional feng shui concepts. Across the lake stand two symmetrical brick ceremonial pillars (tru bieu), about 15 meters high, marking the boundary of the sacred domain. On the left side of the axial path formerly stood the Cong So Pavilion — a five-bay structure serving as quarters for the mausoleum guards — now completely destroyed.
Inner Precinct
Beyond the lake lies the bai dinh courtyard system, composed of three brick-paved terraces with side railings; outside them is an additional paved terrace, forming four transitional levels before reaching the central zone. The ritual courtyard is paved with Bat Trang bricks, while the central path is paved with Thanh stone.
The gate of the burial enclosure (buu thanh) is constructed of stone. The upper section is decorated with phoenix-wing patterned borders, adjoining flowing vine motifs; at the top center of the facade is a circular “van son tu” motif placed at the highest point, combined with floral bands extending along both ends of the gate, forming a continuous composition imbued with philosophical symbolism.
At the heart of the inner precinct stands the Bao thanh (protective enclosure), designed with two concentric walls:
Outer wall: 3.6 meters high at the front, 3.2 meters at the rear, with a circumference of approximately 85 meters; the front features a single arched gate with bronze doors.
Inner wall: 2.5 meters high, nearly 60 meters in circumference; in front of its entrance stands a brick screen wall serving as a protective fore-screen.
Inside is the tomb structure built in the style of a roofed stone chamber, similar to the mausoleums of the Nguyen lords. The stone burial mound (bao phong), made of Thanh stone in a style comparable to Lang Thien Tho, measures 4 meters long, 3.12 meters wide, and 1.3 meters high. A stone incense altar stands in front; both front and rear are shielded by screen walls, creating a “tien an – hau cham” configuration that ensures absolute solemnity and seclusion.
Subsidiary Burial Area
Surrounding the main complex are auxiliary tombs, the burial places of princes and princesses who died young, including Lang Co Hoang Nu, Lang Tao Thuong, and Lang Chu Cong. These are harmoniously arranged within the overall landscape, completing the familial structure of the mausoleum complex.
Overall, the mausoleum presents a symmetrical and enclosed composition while remaining harmonized with the natural terrain: water gathers in front, mountains rise behind, and successive layers of courtyard – lake – ceremonial pillars – protective enclosure gradually elevate both physical height and sacred character, clearly reflecting the architectural and feng shui principles characteristic of Nguyen Dynasty royal mausoleums.
Classification
Lang Hieu Dong forms part of the Thieu Tri Mausoleum (Xuong Lang), a component of the Complex of Hue Monuments, recognized by UNESCO as a World Cultural Heritage Site on December 11, 1993.
References
- TS. Phan Thanh Hải, “Lăng mộ hoàng gia thời Nguyễn tại Huế”, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế.
- Lăng Hiếu Đông – Cổng thông tin điện tử Thành phố Huế
- Quốc sử quán triều Nguyễn (2006), Đại Nam liệt truyện, Tập 3, Viện sử học dịch, Nxb Thuận Hóa.
Tiếng Pháp (Français’)
Nom et situation géographique
Le Lang Hieu Dong est le mausolée de Ta Thien Nhan Hoang hau Ho Thi Hoa, épouse principale originelle de l’empereur Minh Mang. Mère de l’empereur Thieu Tri, sa tombe fut restaurée et intégrée à l’espace du complexe funéraire (son lang) de Thieu Tri après l’accession de ce dernier au trône.
Le mausolée est situé sur le versant d’une montagne appartenant autrefois au village de Cu Chanh, aujourd’hui rattaché au quartier Thuy Xuan, ville de Hue. Le site est adossé à la montagne et orienté vers la plaine ainsi que vers le réseau hydraulique du bassin de la rivière Huong. Cette configuration paysagère associant montagne et eau, à la fois discrète et solennelle, répond aux principes de geomancie (phong thuy) propres à l’architecture funéraire royale de la dynastie Nguyen.
Histoire et personnage
Ta Thien Nhan Hoang hau Ho Thi Hoa, originaire du district de Binh An, province de Bien Hoa, était la fille de Phuc Quoc Cong. Issue d’une grande lignée aristocratique, elle fut sélectionnée pour entrer au palais en 1806, à l’âge de seize ans, devenant l’épouse principale du prince héritier Nguyen Phuc Dam (le futur empereur Minh Mang). Son choix fut décidé par l’empereur Gia Long et Thuan Thien Cao Hoang hau, attestant de son statut privilégié dès son entrée à la cour.
Le 16 juin 1807 (sixième année de Gia Long), elle donna naissance au prince héritier Nguyen Phuc Mien Tong (le futur empereur Thieu Tri). Cependant, treize jours seulement après l’accouchement, elle décéda des suites de complications post-partum, à l’âge de dix-sept ans. Sa disparition prématurée fit que son inhumation initiale ne fut pas à la hauteur du rang d’une épouse principale du prince héritier et mère d’un futur souverain.
En la dix-neuvième année de Minh Mang (1838), au dixième mois d’hiver, la cour ordonna l’édification d’un sanctuaire en son honneur dans la commune de Van Xuan, à l’ouest du Ho Thanh, et fit transférer solennellement son cercueil.
En la première année du règne de Thieu Tri (1841), au troisième mois, le nouvel empereur sollicita l’avis de Nhan Tuyen Thai hoang thai hau afin d’élever le titre honorifique de sa mère, ce qui fut approuvé. Le 16 avril de la même année, elle reçut à titre posthume le long titre de : Ta Thien Le Thanh Doan Chinh Cung Hoa Doc Khanh Tu Huy Minh Hien Thuan Duc Nhan Hoang hau.
À partir de ce moment, le Lang Hieu Dong fut édifié dans une forme plus complète et monumentale. Les travaux se prolongèrent jusqu’à la troisième année de Thieu Tri (1843), date à laquelle l’ensemble prit l’aspect architectural qu’il conserve aujourd’hui.
Actuellement, sa tablette funéraire est vénérée au dien Sung An — sanctuaire principal du mausolée de Minh Mang — affirmant ainsi son rang d’impératrice dans le système cultuel royal de la dynastie Nguyen.
Architecture et paysage
Le mausolée est organisé selon l’axe sacré (than dao) et structuré en trois zones : le secteur externe (ngoai lang), le secteur interne (noi lang) et les tombes annexes. Il présente une disposition comparable à celle des mausolées des seigneurs Nguyen, notamment par son système de double enceinte en brique protégeant la sépulture centrale.
Secteur externe
Le Ben Ngu, situé sur la rive de la rivière Huong, constituait le débarcadère réservé à l’embarcation impériale lors des visites rituelles du souverain. De là part une voie royale (ngu lo) d’environ trois mètres de large, rectiligne, conduisant directement au mausolée et formant l’axe solennel structurant l’ensemble architectural.
À l’avant du noyau interne s’étend un lac en demi-lune de plus de 2 000 m², jouant le rôle de minh duong tu thuy selon la conception geomantique traditionnelle. De l’autre côté du lac se dressent deux piliers monumentaux en brique, hauts d’environ 15 m, disposés symétriquement et marquant l’entrée du domaine sacré. À gauche de l’axe se trouvait autrefois le pavillon Cong So, bâtiment de cinq travées servant de poste de garde ; il a aujourd’hui totalement disparu.
Secteur interne
Au-delà du lac s’ouvre un ensemble de cours cérémonielles (bai dinh) composées de trois terrasses pavées de briques, bordées de balustrades ; une quatrième terrasse pavée se situe à l’extérieur, créant ainsi quatre niveaux de transition avant d’atteindre le centre. La cour rituelle est pavée de briques Bat Trang, tandis que l’axe central est dallé de pierre Thanh.
La porte du buu thanh est construite en pierre. Sa partie supérieure est ornée de frises décoratives à motifs d’ailes de phénix, prolongées par des rinceaux floraux stylisés ; au sommet de la façade principale figure un médaillon circulaire de type van son tu, placé au point le plus élevé, encadré de motifs végétaux s’étirant vers les extrémités, exprimant une symbolique philosophique profonde.
Au centre du secteur interne se trouve le Bao thanh, composé de deux enceintes :
Enceinte extérieure : hauteur de 3,6 m à l’avant et 3,2 m à l’arrière, périmètre d’environ 85 m ; une porte voûtée en façade avec battants en bronze.
Enceinte intérieure : hauteur de 2,5 m, périmètre d’environ 60 m ; un écran mural (binh phong) en brique placé devant la porte forme un écran protecteur.
À l’intérieur se trouve la tombe, construite en pierre avec toiture, selon un modèle comparable à celui des mausolées des seigneurs Nguyen. Le bao phong en pierre Thanh, de type analogue à celui du Lang Thien Tho, mesure 4 m de long, 3,12 m de large et 1,3 m de haut. À l’avant se trouve une table d’offrandes en pierre ; des écrans muraux protègent à la fois l’avant et l’arrière, réalisant la disposition dite « tien an – hau cham », garantissant discrétion et solennité absolues.
Tombes annexes
Autour du noyau principal se répartissent des tombes secondaires, où reposent des princes et princesses décédés prématurément, notamment le tombeau Co Hoang Nu, le tombeau Tao Thuong et le tombeau Chu Cong. Leur implantation harmonieuse complète la structure lignagère de l’ensemble.
Dans son ensemble, le mausolée présente une composition symétrique et fermée tout en restant en harmonie avec le site naturel : l’eau à l’avant, la montagne en appui à l’arrière ; la succession des cours, du lac, des piliers monumentaux et des enceintes élève progressivement le niveau et le caractère sacré de l’espace, illustrant clairement la pensée architecturale et geomantique propre aux mausolées de la dynastie Nguyen.
Classement
Le Lang Hieu Dong fait partie du Lang Thieu Tri (Xuong Lang), intégré au Complexe des monuments de l’ancienne capitale de Hue, inscrit par l’UNESCO au patrimoine culturel mondial le 11 décembre 1993.
Références
- TS. Phan Thanh Hải, “Lăng mộ hoàng gia thời Nguyễn tại Huế”, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế.
- Lăng Hiếu Đông – Cổng thông tin điện tử Thành phố Huế
- Quốc sử quán triều Nguyễn (2006), Đại Nam liệt truyện, Tập 3, Viện sử học dịch, Nxb Thuận Hóa.
Tiếng Trung (中文)
名称与地理位置
孝东陵是佐天仁皇后胡氏花之陵墓遗迹。她是明命皇帝的元配正妻，同时为绍治皇帝之生母。因此在绍治即位后，其陵墓得到重修，并被纳入绍治皇帝山陵体系之中。
陵墓坐落于旧居正村山麓地带，今属顺化市水春坊。其地背靠山坡，前望平原与香江流域水系。山水相依之势既隐秘又庄严，契合阮朝皇陵建筑之风水原则。
历史与人物
佐天仁皇后胡氏花，籍贯边和省平安县，为福国公之女。出身世族之家，1806年年仅16岁入选入宫，成为皇太子阮福胆（即后来的明命皇帝）的正室。其婚选由嘉隆皇帝与顺天高皇后亲自定夺，显示其自入宫之初即具特殊地位。
1807年6月16日（嘉隆六年），她诞下皇长子阮福绵宗（即后来的绍治皇帝）。然而产后仅13日，因产后疾病去世，享年17岁。其过早离世，使最初安葬规格未能与东宫正室及未来皇帝生母之身份相称。
明命十九年（1838年）冬十月，朝廷在万春社护城河以西为其建祠，并迎灵柩回祀。
绍治元年（1841年）三月，新君绍治奏请仁宣太皇太后同意加尊母后尊号，并获准。1841年4月16日，追谥为：佐天丽圣端正恭和笃庆慈惠明贤顺德仁皇后。
自此，孝东陵正式兴建，规模完备而宏整。工程至绍治三年（1843年）基本竣工，形成今日所见之建筑格局。
现今，其神位奉祀于明命陵正寝崇恩殿，确立其在阮朝皇室祭祀体系中的皇后地位。
建筑与景观
陵区沿神道轴线规划，分为外陵、内陵及附属寝区三重空间结构，整体形制与阮主陵寝相似，尤以双重砖筑宝城环绕墓区为显著特征。
外陵区
御码头位于香江岸边，为皇帝行祭时御舟停泊之处。由此向内，一条约3米宽之御道笔直延伸，直通陵区核心，构成庄严贯通的神道轴线。
内区前方设半月形水池，面积逾2,000平方米，象征风水中“明堂聚水”。湖对岸对称建有两座高约15米之砖筑表柱，界定陵域神圣空间。神道左侧原有公所台，为五间建筑，供守陵兵丁驻守，现已毁失。
内陵区
越湖而入，为三层拜庭砖铺平台，两侧设栏杆；外侧另加一层砖铺庭院，共形成四级空间过渡。祭庭铺八场砖，中道铺青石。
宝城门以石材建成，门额饰凤凰翼形花纹带，与卷草纹饰相连；正面最高处饰以圆形“云山聚”纹样，配以两侧延展花叶纹饰，蕴含深刻人生哲理意涵。
内陵中心为宝城，设双重围墙：
外墙：前高3.6米，后高3.2米，周长约85米；前开拱门，铜门扇。
内墙：高2.5米，周长近60米；门前建砖屏风作前案遮挡。
其内为石构屋顶式墓葬，形制近似阮主陵寝。宝峰以青石雕成，形制仿天授陵，长4米，宽3.12米，高1.3米；前设石香案；前后各置屏风，形成“前案—后枕”之势，确保绝对肃穆与隐秘。
附属寝区
主陵周围设附属墓区，安葬早逝皇子、公主，包括故皇女陵、早殇陵及诸公陵。其布局与主陵景观协调统一，构成完整的皇族家族结构体系。
整体陵区布局对称严整而不失与自然地势之和谐：前有水聚，后依山势；庭院—水池—表柱—宝城层层递进，逐步提升空间高度与神圣属性，充分体现阮朝陵寝建筑与风水思想之特征。
等级认定
孝东陵位于绍治陵（昌陵）范围内，隶属于顺化古都遗迹群体。该遗迹群已于1993年12月11日被联合国教科文组织列入世界文化遗产名录。
参考资料
- TS. Phan Thanh Hải, “Lăng mộ hoàng gia thời Nguyễn tại Huế”, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế.
- Lăng Hiếu Đông – Cổng thông tin điện tử Thành phố Huế
- Quốc sử quán triều Nguyễn (2006), Đại Nam liệt truyện, Tập 3, Viện sử học dịch, Nxb Thuận Hóa.
