Tên gọi và vị trí địa lý
Lăng Trường Diễn là nơi an táng Chúa Nguyễn Phúc Nguyên (1563 – 1635), tức Hy Tông Hiếu Văn Hoàng Đế, vị chúa thứ hai trong chín đời chúa Nguyễn, thường gọi là chúa Sãi hay Nguyễn Hy Tông.
Lăng tọa lạc tại núi Hải Cát, thuộc xã Hương Thọ, thị xã Hương Trà, thành phố Huế (trước đây thuộc xã Hải Cát, huyện Hương Trà). Ban đầu, mộ được an táng tại Sơn Phận, huyện Quảng Điền; về sau mới cải táng về vị trí hiện nay.
Di tích nằm ở tả ngạn sông Hương, cách bờ sông khoảng 200m và cách trung tâm thành phố Huế chừng 6km về phía tây nam (đường chim bay). Từ lăng Trường Diễn đến lăng Trường Hưng của chúa Nguyễn Phúc Tần khoảng 650m về hướng bắc.
Lịch sử và nhân vật
Theo Đại Nam thực lục, Sãi vương Nguyễn Phúc Nguyên qua đời năm 1635, trị vì 22 năm, thọ 73 tuổi. Ban đầu, ông được an táng tại Sơn Phận, huyện Quảng Điền. Về sau, linh cữu được cải táng về núi Hải Cát, thuộc Hương Trà, Thừa Thiên (nay là thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế).
Nguyễn Phúc Nguyên là người kế tục và phát triển nền tảng mà Nguyễn Hoàng đã gây dựng, dưới thời ông, chính quyền Đàng Trong từng bước được củng cố vững chắc, hình thành một thế lực chính trị độc lập, có tổ chức và có tiềm lực riêng. Ông chú trọng chấn chỉnh bộ máy cai trị, tăng cường phòng thủ, xây dựng quân đội và biết trọng dụng người tài, nhờ đó xã hội tương đối ổn định, đời sống nhân dân được bảo đảm.
Trong cuộc Chiến tranh Trịnh – Nguyễn, Nguyễn Phúc Nguyên là người trực tiếp tổ chức và chỉ đạo công cuộc phòng thủ Đàng Trong. Ông cho củng cố hệ thống lũy phòng ngự, tăng cường binh bị và xây dựng thế trận vững chắc. Dưới sự điều hành của ông, quân Nguyễn nhiều lần ngăn chặn các cuộc tiến công từ Đàng Ngoài, giữ vững lãnh thổ phía Nam, tạo điều kiện để chính quyền Đàng Trong tồn tại và phát triển lâu dài
Sau khi qua đời, ông được an táng tại Sơn Phận (Quảng Điền), rồi cải táng về Hải Cát. Đến triều Gia Long, ông được truy tôn miếu hiệu là Hy Tông, và lăng được định danh là Trường Diễn.
Lăng Trường Diễn nằm ở vị trí khá hẻo lánh, cách xa trục giao thông chính và bị bao quanh bởi cây cối rậm rạp, nên việc tiếp cận tương đối khó khăn. Do ít người qua lại, khu lăng mộ trong thời gian dài không được chăm sóc thường xuyên.
Theo ghi nhận năm 2014, nhiều khu vực trong khuôn viên bị cỏ dại và cây bụi che phủ, có đoạn tường thành xuống cấp, sụp đổ từng phần.
Năm 2015, Ủy ban nhân dân tỉnh Thừa Thiên Huế quyết định xếp hạng lăng mộ của chúa Nguyễn Phúc Nguyên là di tích lịch sử cấp tỉnh, tạo cơ sở pháp lý cho công tác bảo tồn và quản lý di tích về sau.
Kiến trúc và cảnh quan
Lăng xoay mặt về hướng nam. Tổng thể kiến trúc gồm hai vòng tường thành bao bọc khu mộ.
-
Vòng thành ngoài: xây bằng đá bazan, phần mũ tường xây gạch vồ; chu vi 120,5m, cao 2,5m.
-
Vòng thành trong: cũng xây bằng đá bazan, phần mũ bằng gạch vồ, đây là điểm khác biệt so với nhiều lăng chúa Nguyễn khác vốn xây hoàn toàn bằng gạch. Vòng trong có chu vi 66,9m, cao 2,02m; mặt tiền có hai trụ cổng dẫn vào khu mộ.
Giữa hai cổng của hai vòng thành đặt một bình phong, hiện không còn dấu tích trang trí.
Mộ xây thấp và phẳng, gồm hai tầng hình chữ nhật:
-
Tầng trên: rộng 210cm, dài 322cm, cao 17cm.
-
Tầng dưới: rộng 259cm, dài 372cm, cao 23cm.
Phía trước là hương án thấp, hình khối đơn giản, không có trang trí cầu kỳ. Tổng thể lăng mang phong cách mộc mạc, chắc khỏe, phản ánh đặc điểm kiến trúc lăng tẩm các chúa Nguyễn thời kỳ đầu.
Hiện vật
Hiện vật còn lại tại lăng chủ yếu là các cấu kiện kiến trúc gốc như tường thành đá bazan, tường gạch vồ, trụ cổng, bình phong và khối mộ hai tầng. Các mảng trang trí sành sứ hình long mã trên bình phong mặt trước hiện không còn, chỉ lưu lại dấu vết trên nền tường.
Xếp hạng
Năm 2015, UBND tỉnh Thừa Thiên Huế có quyết định xếp hạng lăng mộ của chúa Nguyễn Phúc Nguyên là di tích lịch sử cấp tỉnh.
Tài liệu tham khảo
- Lăng mộ hoàng gia thời Nguyễn tại Huế/Royal Tombs of the Nguyễn Dynasty in Huế | Tạp chí Nghiên cứu và Phát triển
- Lăng Trường Diên – Di tích lịch sử (lưu niệm sự kiện) cấp tỉnh
Ngôn ngữ khác
Tiếng Anh (English)
Name and Geographic Location
Lang Truong Dien is the burial site of Nguyen Phuc Nguyen (1563–1635), posthumously titled Hy Tong Hieu Van Hoang De, the second of the nine Nguyen lords. He was commonly known as Chua Sai or Nguyen Hy Tong.
The mausoleum is located on Hai Cat Mountain, Huong Tho Commune, Huong Tra Town, Hue City (formerly Hai Cat Commune, Huong Tra District). Initially, Nguyen Phuc Nguyen was buried at Son Phan in Quang Dien District; his remains were later reinterred at the present location.
The site lies on the left bank of the Huong River, approximately 200 meters from the riverbank and about 6 kilometers southwest of Hue city center (in a straight line). From Lang Truong Dien to Lang Truong Hung—the tomb of Lord Nguyen Phuc Tan—is about 650 meters to the north.
History and Historical Figure
According to Dai Nam Thuc Luc, Nguyen Phuc Nguyen died in 1635 after a 22-year reign, at the age of 73. He was first buried at Son Phan (Quang Dien District). Later, his coffin was reinterred at Hai Cat Mountain in Huong Tra, Thua Thien (now Huong Tra Town, Thua Thien Hue Province). The mausoleum was named Truong Dien. During the reign of Gia Long, he was posthumously granted the temple name Hy Tong.
Nguyen Phuc Nguyen succeeded and further developed the foundations established by Nguyen Hoang. Under his leadership, the Dang Trong government was progressively consolidated into a stable and organized political entity with independent power and resources. He reformed the administrative apparatus, strengthened defenses, built up the military, and promoted capable individuals. As a result, society remained relatively stable and the people’s livelihoods were safeguarded.
During the Trinh–Nguyen War, he directly organized and commanded the defense of Dang Trong. He reinforced defensive ramparts, strengthened military preparedness, and established solid defensive formations. Under his direction, Nguyen forces repeatedly repelled attacks from Dang Ngoai (the Northern Realm), secured southern territories, and ensured the long-term survival and development of the Dang Trong regime.
After his death, he was buried at Son Phan and later reinterred at Hai Cat. Under Gia Long’s reign, he was posthumously honored with the temple name Hy Tong, and the mausoleum was formally designated Truong Dien.
Lang Truong Dien is situated in a relatively secluded location, distant from major transportation routes and surrounded by dense vegetation, making access somewhat difficult. Due to limited visitation, the site was for a long time inadequately maintained.
Records from 2014 indicate that many areas within the complex were overgrown with weeds and shrubs, and sections of the enclosure walls had deteriorated or partially collapsed.
In 2015, the People’s Committee of Thua Thien Hue Province officially classified the tomb of Nguyen Phuc Nguyen as a Provincial Historical Site, providing a legal basis for its preservation and management.
Architecture and Landscape
The mausoleum faces south. The overall layout consists of two enclosing walls surrounding the burial area.
Outer enclosure: constructed of basalt stone with brick coping; perimeter 120.5 meters; height 2.5 meters.
Inner enclosure: also built of basalt stone with brick coping—an uncommon feature compared to many other Nguyen lords’ tombs that were constructed entirely of brick. The inner wall has a perimeter of 66.9 meters and a height of 2.02 meters; its front side features two gate pillars leading into the tomb area.
Between the gates of the two enclosures stands a screen wall (binh phong), now without surviving decorative elements.
The tomb is low and flat in form, composed of two rectangular tiers:
Upper tier: 210 cm wide, 322 cm long, 17 cm high.
Lower tier: 259 cm wide, 372 cm long, 23 cm high.
In front stands a low incense altar of simple geometric form, without elaborate decoration. The overall architectural style is rustic and solid, reflecting the characteristics of early Nguyen lords’ mausoleum architecture.
Artifacts
The remaining artifacts at the site consist mainly of original architectural components: basalt enclosure walls, brick coping, gate pillars, the screen wall, and the two-tiered tomb block. Decorative porcelain inlays that may once have adorned the screen wall no longer survive, leaving only faint traces on the surface.
Classification
In 2015, the People’s Committee of Thua Thien Hue Province officially designated the tomb of Nguyen Phuc Nguyen as a Provincial Historical Site.
References
- Lăng mộ hoàng gia thời Nguyễn tại Huế/Royal Tombs of the Nguyễn Dynasty in Huế | Tạp chí Nghiên cứu và Phát triển
- Lăng Trường Diên – Di tích lịch sử (lưu niệm sự kiện) cấp tỉnh
Tiếng Pháp (Français’)
Denomination et localisation geographique
Lang Truong Dien est le lieu de sepulture de Nguyen Phuc Nguyen (1563–1635), connu sous le nom posthume Hy Tong Hieu Van Hoang De, deuxieme seigneur parmi les neuf generations de seigneurs Nguyen, communement appele chua Sai ou Nguyen Hy Tong.
Le mausolee est situe au mont Hai Cat, commune de Huong Tho, ville de Huong Tra, municipalite de Hue (anciennement commune de Hai Cat, district de Huong Tra). A l’origine, la sepulture se trouvait a Son Phan, district de Quang Dien ; elle fut ensuite transferee a son emplacement actuel.
Le site se trouve sur la rive gauche de la riviere Huong, a environ 200 metres du fleuve et a pres de 6 km au sud-ouest du centre-ville de Hue (a vol d’oiseau). La distance entre Lang Truong Dien et Lang Truong Hung, tombeau du seigneur Nguyen Phuc Tan, est d’environ 650 metres vers le nord.
Histoire et personnage
Selon le Dai Nam thuc luc, Sai vuong Nguyen Phuc Nguyen mourut en 1635, apres un regne de 22 ans, a l’age de 73 ans. Il fut d’abord inhume a Son Phan (Quang Dien), puis son cercueil fut transfere au mont Hai Cat, relevant de Huong Tra, Thua Thien (aujourd’hui Huong Tra, province de Thua Thien Hue). Le mausolee prit le nom de Truong Dien. Sous le regne de Gia Long, il fut honore a titre posthume du nom de temple Hy Tong.
Nguyen Phuc Nguyen poursuivit et developpa l’œuvre entreprise par Nguyen Hoang. Sous son autorite, le gouvernement du Dang Trong se consolida progressivement, constituant une entite politique autonome, structuree et dotee de ressources propres. Il s’attacha a reorganiser l’administration, renforcer la defense, developper l’armee et promouvoir les talents, assurant ainsi une stabilite relative et des conditions de vie favorables a la population.
Lors de la guerre Trinh–Nguyen, il organisa et dirigea directement la defense du Dang Trong. Il fit consolider les lignes de fortification, renforcer les forces armees et etablir une strategie defensive solide. Sous sa direction, les troupes Nguyen repousserent a plusieurs reprises les offensives venues du Dang Ngoai, preservant les territoires du Sud et garantissant la perennite du regime.
Apres son deces, il fut d’abord inhume a Son Phan, puis reinhume au mont Hai Cat. Sous Gia Long, il recut officiellement le nom de temple Hy Tong et le mausolee fut designe sous l’appellation Truong Dien.
Lang Truong Dien se trouve dans un emplacement relativement isole, eloigne des axes de circulation principaux et entoure d’une vegetation dense, rendant l’acces difficile. En raison du faible passage, le site ne beneficia pas d’un entretien regulier pendant une longue periode.
En 2014, il fut constate que plusieurs zones du complexe etaient envahies par les herbes et les broussailles, et que certaines sections des murs d’enceinte etaient degradees ou partiellement effondrees.
En 2015, le Comite populaire de la province de Thua Thien Hue classa le mausolee du seigneur Nguyen Phuc Nguyen comme monument historique de niveau provincial, etablissant ainsi une base juridique pour sa conservation et sa gestion.
Architecture et paysage
Le mausolee est oriente vers le sud. L’ensemble architectural comprend deux enceintes entourant le tumulus.
Enceinte exterieure : construite en pierre de basalte, avec un couronnement en briques massives (gach vo) ; perimetre de 120,5 m ; hauteur de 2,5 m.
Enceinte interieure : egalement en pierre de basalte avec un couronnement en briques massives, ce qui constitue une particularite par rapport a de nombreux autres mausolees des seigneurs Nguyen souvent construits entierement en briques. Cette enceinte a un perimetre de 66,9 m et une hauteur de 2,02 m ; la facade comporte deux piliers d’entree menant au tombeau.
Entre les deux portes des enceintes se dresse un ecran (binh phong), aujourd’hui depourvu de decoration visible.
Le tombeau, bas et plat, est compose de deux niveaux rectangulaires :
Niveau superieur : largeur 210 cm, longueur 322 cm, hauteur 17 cm.
Niveau inferieur : largeur 259 cm, longueur 372 cm, hauteur 23 cm.
A l’avant se trouve un autel d’offrande bas, de forme simple et sans ornementation complexe. L’ensemble du mausolee adopte un style rustique et solide, caracteristique des tombeaux des premiers seigneurs Nguyen.
Vestiges
Les vestiges conserves comprennent principalement les elements architecturaux d’origine : murs en pierre de basalte, murs en briques massives, piliers de porte, ecran (binh phong) et tumulus a deux niveaux. Les elements decoratifs en mosaique de porcelaine representant le long ma sur la face anterieure de l’ecran ont disparu, ne laissant que des traces sur la surface murale.
Classement
En 2015, le Comite populaire de la province de Thua Thien Hue a classe le mausolee du seigneur Nguyen Phuc Nguyen comme monument historique de niveau provincial.
Bibliographie
- Lăng mộ hoàng gia thời Nguyễn tại Huế/Royal Tombs of the Nguyễn Dynasty in Huế | Tạp chí Nghiên cứu và Phát triển
- Lăng Trường Diên – Di tích lịch sử (lưu niệm sự kiện) cấp tỉnh
Tiếng Trung (中文)
名称与地理位置
长演陵是阮福源（1563－1635）之安葬之地。阮福源即熙宗孝文皇帝，为九代阮主中的第二代，俗称僧王或阮熙宗。
陵墓位于海葛山，属香寿社，香茶市社，顺化市（旧属海葛社，香茶县）。
最初，墓葬于广田县山奋；后来迁葬至现址。
该遗址位于香江左岸，距江岸约200米，距顺化市中心约6公里（直线距离）西南方向。从长演陵至阮福濒之长兴陵约650米，方向为北。
历史与人物
据《大南实录》记载，僧王阮福源于1635年去世，在位22年，享年73岁。最初安葬于广田县山奋，后改葬于承天香茶海葛山（今属承天顺化省香茶市社）。陵名定为长演。至嘉隆朝，追尊庙号为熙宗。
阮福源继承并发展阮潢所奠定之基础。在其统治时期，南河政权逐步巩固，形成具有组织与实力之独立政治势力。他整顿行政机构，加强防务，建设军队，重用贤才，使社会相对稳定，民生得到保障。
在郑阮战争期间，阮福源亲自组织并指挥南河防御。他加固防御体系，增强军备，构建稳固防线。在其统筹之下，阮军多次阻止来自北方之进攻，守住南方疆域，为南河政权长期存在与发展创造条件。
去世后，先葬山奋，后迁葬海葛。至嘉隆朝，追尊庙号熙宗，陵名确定为长演陵。
长演陵位置较为偏僻，远离主要交通线路，周围林木茂密，进入较为困难。因人迹罕至，陵区长期缺乏定期维护。
据2014年记录，陵区多处被杂草与灌木覆盖，部分城墙出现老化与局部坍塌现象。
2015年，承天顺化省人民委员会决定将阮福源陵墓列为省级历史遗迹，为后续保护与管理提供法律依据。
建筑与景观
陵墓坐南朝南。整体由两重城墙环绕墓区。
外城墙：以玄武岩砌筑，墙顶为大砖结构；周长120.5米，高2.5米。
内城墙：亦以玄武岩砌筑，墙顶为大砖结构，此为与其他多以全砖构筑之阮主陵墓不同之处。内城周长66.9米，高2.02米；正面设两座门柱通往墓区。
两重城门之间设有屏风，现已无装饰痕迹。
墓体低平，由两层长方形台基组成：
上层：宽210厘米，长322厘米，高17厘米。
下层：宽259厘米，长372厘米，高23厘米。
墓前设低矮香案，造型简朴，无繁复装饰。整体风格质朴坚实，体现早期阮主陵寝建筑之特点。
遗存
现存遗物主要为原有建筑构件，如玄武岩城墙、大砖墙体、门柱、屏风及两层墓体。屏风原有瓷片龙马装饰已不存，仅留墙面痕迹。
等级
2015年，承天顺化省人民委员会决定将阮福源陵墓列为省级历史遗迹。
参考资料
