Tên gọi và vị trí địa lý
Lăng Trường Diên là nơi an táng và thờ phụng Nguyễn Phúc Lan, tức Thần Tôn Hiếu Chiêu Hoàng Đế, vị chúa thứ ba của chính quyền Đàng Trong, thường được gọi là chúa Thượng.
Khu lăng tọa lạc tại vùng núi An Bằng, xưa thuộc phủ Thừa Thiên; nay thuộc thôn Kim Ngọc, xã Hương Thọ, thị xã Hương Trà, thành phố Huế. Công trình nằm ở tả ngạn dòng Tả Trạch, cách bờ sông khoảng 2 km và cách trung tâm thành phố Huế chừng 11 km.
Vị trí này thuộc khu vực thượng nguồn sông Hương, nơi địa hình đồi núi thấp xen kẽ sông suối, tạo nên không gian sơn thủy đặc trưng của hệ thống lăng tẩm các chúa Nguyễn.
Lịch sử và nhân vật
Lịch sử hình thành và trùng tu
Chúa Nguyễn Phúc Lan trị vì 13 năm (1635 – 1648), thọ 48 tuổi. Sau khi qua đời, ông được an táng tại vùng núi Yên (An) Bằng, huyện Hương Trà, phủ Thừa Thiên; nay thuộc thôn Liên Bằng, xã Hương Thọ, thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế. Khu vực này vốn là không gian sơn thủy quan trọng ở thượng nguồn sông Hương, nơi tập trung nhiều lăng tẩm của các chúa Nguyễn.
Đến năm 1790, trong bối cảnh biến động dưới thời Tây Sơn, lăng bị phá hủy. Sau khi giành được đại thống, vua Gia Long cho phục dựng lại lăng vào năm thứ 5 (1806) tại vị trí cũ và chính thức đặt tên là Lăng Trường Diên.
Dưới triều Nguyễn, công trình tiếp tục được trùng tu nhiều lần: vào năm Minh Mạng thứ 8 (1827), Minh Mạng thứ 21 (1840) và năm Thiệu Trị thứ nhất (1841). Những lần sửa chữa này cho thấy triều đình vẫn duy trì việc chăm lo, bảo tồn hệ thống lăng tẩm các chúa tiền triều như một phần của chính thống vương quyền.
Sau năm 1945, do chiến tranh và thiếu điều kiện bảo tồn, lăng Trường Diên rơi vào tình trạng xuống cấp nghiêm trọng, được xem là công trình hư hại nặng nề nhất trong hệ thống lăng mộ chín đời chúa Nguyễn. Ghi nhận vào cuối tháng 8 năm 2014 cho thấy nhiều hạng mục đã đổ nát, tường thành sạt lở nghiêm trọng, khuôn viên bị cây cỏ dại xâm lấn, gần như mất đi diện mạo kiến trúc ban đầu.
Nhân vật
Nguyễn Phúc Lan (1601 – 1648), quê Gia Miêu (Thanh Hóa), là con thứ hai của chúa Sãi Nguyễn Phúc Nguyên; mẹ là Mạc Thị Giai, thuộc hoàng tộc nhà Mạc. Từ nhỏ ông đã tham gia việc quân chính, được phong Phó tướng Nhân Lộc hầu.
Năm 1631, sau khi anh trai qua đời, ông được lập làm Thế tử. Đến năm 1635, khi chúa Sãi mất, ông kế vị, nắm quyền với các chức trọng yếu về quân sự và chính sự, được xưng là Chúa Thượng.
Ngay khi lên ngôi, ông phải đối mặt với nội biến do em ruột Nguyễn Phúc Anh nổi loạn, cấu kết với họ Trịnh. Chúa Phúc Lan quyết đoán dẹp loạn, xử tử Phúc Anh, nhanh chóng ổn định triều chính.
Đối với họ Trịnh, ông áp dụng sách lược linh hoạt: vừa quân sự, vừa ngoại giao. Ông từng chiếm Bắc Bố Chính nhưng sau đó chấp thuận trả lại để giữ thế cân bằng chiến lược, tránh leo thang xung đột khi chưa thuận lợi.
- Ông dời thủ phủ từ Phước Yên về Kim Long (Huế), xây dựng trung tâm chính trị mới cho Đàng Trong. Kim Long trở thành đầu não quyền lực và một điểm giao thương quan trọng, thúc đẩy kinh tế, thương mại phát triển.
- Ông kiện toàn hệ thống quan lại, tăng cường quyền lực tập trung vào phủ Chúa, hạn chế cát cứ địa phương.
- Lần đầu tiên tổ chức thi chính đồ và hoa văn, đặt nền móng cho chế độ khoa cử ở Đàng Trong, thúc đẩy quá trình Nho giáo hóa bộ máy cai trị.
- Xung đột với Hà Lan (1643): Quân Nguyễn đánh bại hạm đội Công ty Đông Ấn Hà Lan tại cửa Thuận An, buộc họ chấm dứt hoạt động quân sự ở Đàng Trong.
- Chiến tranh Trịnh – Nguyễn: Ông trực tiếp chỉ huy phòng thủ, giành thắng lợi đáng kể, đặc biệt năm 1648. Sau chiến thắng, ông cho tù binh vào khai khẩn phương Nam, góp phần mở rộng lãnh thổ và củng cố nguồn lực cho Nam tiến.
Nguyễn Phúc Lan là vị chúa có vai trò quan trọng trong giai đoạn củng cố và phát triển Đàng Trong giữa thế kỷ XVII. Ông vừa ổn định nội bộ, vừa duy trì thế cân bằng với họ Trịnh, đồng thời đặt nền tảng hành chính, quân sự và kinh tế cho sự phát triển lâu dài của chính quyền họ Nguyễn.
Kiến trúc cảnh quan
Lăng Trường Diên quay mặt về hướng Bắc, đây là một lựa chọn định hướng tương đối hiếm trong hệ thống lăng tẩm Huế, gắn với thế núi và dòng chảy thủy văn tại khu vực An Bằng. Tổng thể công trình mang quy mô vừa phải, bố cục đơn giản, thiên về tính trang nghiêm.
Hệ thống thành bao
Lăng được bao bọc bởi hai vòng thành hình chữ nhật đồng tâm, tạo nên cấu trúc phòng hộ hai lớp:
- Vòng thành ngoài: xây bằng đá bazan, phần mũ tường bằng gạch vồ. Chu vi theo tư liệu cũ ghi “36 trượng 9 thước 2 tấc”, đo thực tế khoảng 156,5 m. Thành cao khoảng 2,6 m. Việc sử dụng đá bazan cho phần chân tường cho thấy chú trọng đến độ bền và khả năng chịu lực, trong khi gạch vồ ở phần trên giúp giảm tải trọng công trình.
- Vòng thành trong: xây hoàn toàn bằng gạch vồ, chu vi khoảng 69,5 m, cao chừng 2,05 m. Lớp thành này khoanh vùng trực tiếp khu mộ, tạo không gian nội cấm mang tính tĩnh tại và biệt lập.
Cấu trúc hai lớp thành phản ánh quan niệm phong thủy và nghi thức tang chế thời Nguyễn: phân tách rõ ràng giữa không gian ngoại vi và khu vực tôn nghiêm trung tâm.
Kiến trúc phần mộ
Mộ xây bằng gạch vồ liên kết vôi vữa truyền thống. Tổng thể thấp, phẳng, chia làm hai tầng hình chữ nhật giật cấp:
- Tầng trên nhỏ hơn (rộng 1,72 m; dài 2,48 m; cao 0,25 m).
- Tầng dưới mở rộng (rộng 2,22 m; dài 3,03 m; cao 0,30 m).
Kiểu thức mộ giật hai cấp với tỷ lệ vừa phải tạo cảm giác vững chãi nhưng không đồ sộ. Phía trước mộ đặt hương án chân quỳ, cao 0,9 m, dài 2,14 m; đây là yếu tố quan trọng trong nghi lễ tế tự, đồng thời là trục thị giác dẫn vào phần huyệt mộ.
Bình phong và trang trí
Lăng có một cửa chính ở mặt trước, ngay sau cửa dựng bình phong tiền án, mặt trước trang trí hình long mã ghép sành sứ mang kỹ thuật trang trí đặc trưng của mỹ thuật cung đình Huế. Long mã là linh vật kết hợp giữa rồng và ngựa, biểu tượng cho điềm lành và sự hiển đạt.
Phía sau lưng mộ cũng có bình phong hậu chẩm, trang trí hình rồng. Cặp bình phong trước sau vừa có chức năng phong thủy (chắn gió, tụ khí), vừa tạo thế “tiền án – hậu chẩm” trong bố cục lăng mộ truyền thống.
Xếp hạng
Ngày 4/6/2018, lăng Trường Diên được công nhận là di tích lịch sử cấp tỉnh theo Quyết định số 1224/QĐ-UBND của UBND tỉnh Thừa Thiên Huế.
Tài liệu tham khảo
- TS. Phan Thanh Hải, “Lăng mộ hoàng gia thời Nguyễn tại Huế”, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế.
- Quốc Lê, “Lăng mộ ít biết của 9 chúa Nguyễn: Lăng Trường Diên”, Báo Tri thức và Cuộc sống, Ngày 09/10/2014.
Ngôn ngữ khác
Tiếng Anh (English)
Name and Geographical Location
Lang Truong Dien is the burial and worship site of Nguyen Phuc Lan, posthumously honored as Than Ton Hieu Chieu Hoang De, the third lord of the Dang Trong regime, commonly known as Chua Thuong.
The mausoleum complex is located in the mountainous area of An Bang, formerly under Thua Thien prefecture; today it belongs to Kim Ngoc hamlet, Huong Tho commune, Huong Tra town, Hue city. The structure lies on the left bank of the Ta Trach River, approximately 2 km from the riverbank and about 11 km from the center of Hue city.
This location belongs to the upstream region of the Huong River, characterized by low hills interspersed with rivers and streams, forming the distinctive mountainous–riverine landscape typical of the Nguyen Lords’ mausoleum system.
History and Historical Figure
Formation and Restoration History
Lord Nguyen Phuc Lan reigned for 13 years (1635–1648) and died at the age of 48. After his death, he was buried in the Yen (An) Bang mountainous region, Huong Tra district, Thua Thien prefecture; today part of Lien Bang hamlet, Huong Tho commune, Huong Tra town, Thua Thien Hue province. This area was an important mountainous–riverine landscape in the upper reaches of the Huong River, where many mausoleums of the Nguyen Lords were concentrated.
In 1790, during the political upheavals under the Tay Son regime, the mausoleum was destroyed. After attaining supreme power, Emperor Gia Long ordered its reconstruction in the fifth year of his reign (1806) at the original site and officially named it Lang Truong Dien.
Under the Nguyen dynasty, the structure underwent multiple restorations: in the 8th year of Minh Mang (1827), the 21st year of Minh Mang (1840), and the first year of Thieu Tri (1841). These restorations demonstrate that the court continued to preserve and maintain the mausoleum system of the earlier Nguyen Lords as part of dynastic legitimacy.
After 1945, due to war and the lack of preservation conditions, Lang Truong Dien fell into severe deterioration and was considered the most heavily damaged monument among the mausoleums of the nine generations of Nguyen Lords. Records from late August 2014 indicate that many structural components had collapsed, the surrounding walls had seriously eroded, and the grounds were overgrown with vegetation, almost completely losing their original architectural appearance.
Historical Figure
Nguyen Phuc Lan (1601–1648), born in Gia Mieu (Thanh Hoa), was the second son of Lord Sai Nguyen Phuc Nguyen; his mother was Mac Thi Giai, a member of the Mac royal lineage. From a young age, he participated in military and governmental affairs and was granted the title Pho Tuong Nhan Loc hau.
In 1631, after the death of his elder brother, he was appointed Crown Prince. In 1635, upon the death of Lord Sai, he succeeded to power, assuming key military and administrative authority and was styled Chua Thuong.
Immediately upon his accession, he faced internal rebellion led by his younger brother Nguyen Phuc Anh, who colluded with the Trinh clan. Nguyen Phuc Lan decisively suppressed the revolt, executed Phuc Anh, and swiftly stabilized the administration.
Toward the Trinh clan, he adopted a flexible strategy combining military and diplomatic measures. He once seized Bac Bo Chinh but later agreed to return it in order to maintain strategic balance and avoid escalation under unfavorable conditions.
He relocated the capital from Phuoc Yen to Kim Long (Hue), establishing a new political center for Dang Trong. Kim Long became the administrative nucleus and a major commercial hub, stimulating economic and trade development.
He restructured the mandarin system, strengthened centralized authority under the Lord’s government, and limited local separatism.
For the first time, he organized examinations in political doctrine and literary composition, laying the foundation for the civil service examination system in Dang Trong and promoting the Confucianization of the governing apparatus.
Conflict with the Dutch (1643): Nguyen forces defeated the fleet of the Dutch East India Company at Thuan An estuary, compelling them to cease military operations in Dang Trong.
Trinh–Nguyen War: He personally directed defensive campaigns, achieving significant victories, particularly in 1648. After victory, he assigned prisoners of war to reclaim southern lands, contributing to territorial expansion and reinforcing resources for the southward expansion (Nam tien).
Nguyen Phuc Lan was a crucial ruler in the consolidation and development of Dang Trong in the mid-17th century. He stabilized internal governance, maintained strategic balance with the Trinh, and established administrative, military, and economic foundations for the long-term development of Nguyen rule.
Landscape Architecture
Lang Truong Dien faces north, a relatively rare orientation within the Hue mausoleum system, associated with the mountain configuration and hydrological flow of the An Bang area. The overall scale is moderate, with a simple layout emphasizing solemnity.
Enclosing Wall System
The mausoleum is surrounded by two concentric rectangular enclosure walls, forming a double defensive structure:
Outer enclosure: Constructed of basalt stone with brick coping. Historical records note a perimeter of “36 truong 9 thuoc 2 tac,” equivalent in modern measurement to approximately 156.5 meters. The wall height is about 2.6 meters. The use of basalt for the foundation reflects attention to durability and load-bearing capacity, while brickwork above reduces structural weight.
Inner enclosure: Built entirely of brick, with a perimeter of approximately 69.5 meters and a height of about 2.05 meters. This enclosure directly surrounds the tomb area, creating a restricted and secluded sacred space.
The dual-wall structure reflects Nguyen-era geomantic principles and funerary ritual concepts, clearly distinguishing between the outer precinct and the central sacred zone.
Tomb Structure
The tomb is constructed of brick bonded with traditional lime mortar. It is generally low and flat, consisting of two superimposed rectangular tiers:
Upper tier: smaller (1.72 m wide; 2.48 m long; 0.25 m high).
Lower tier: broader (2.22 m wide; 3.03 m long; 0.30 m high).
The two-tiered recessed design with balanced proportions creates a sense of solidity without monumentality. In front of the tomb stands a kneeling incense altar (huong an chan quy), 0.9 m high and 2.14 m long; this is an essential element in sacrificial rituals and serves as the visual axis leading to the burial chamber.
Screen Walls and Decoration
The mausoleum has a single main entrance at the front. Immediately behind the gate stands a front screen wall (binh phong tien an), whose facade is decorated with a long ma motif in porcelain mosaic, a technique characteristic of Hue court art. The long ma, a mythical creature combining dragon and horse, symbolizes auspiciousness and distinction.
Behind the tomb stands a rear screen wall (binh phong hau cham), decorated with dragon imagery. The pair of front and rear screen walls serves both geomantic functions (blocking wind and gathering vital energy) and establishes the traditional “front screen – rear support” arrangement in Vietnamese funerary architecture.
Classification
On June 4, 2018, Lang Truong Dien was officially recognized as a provincial-level historical monument under Decision No. 1224/QD-UBND issued by the People’s Committee of Thua Thien Hue province.
References
- TS. Phan Thanh Hải, “Lăng mộ hoàng gia thời Nguyễn tại Huế”, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế.
- Quốc Lê, “Lăng mộ ít biết của 9 chúa Nguyễn: Lăng Trường Diên”, Báo Tri thức và Cuộc sống, Ngày 09/10/2014.
Tiếng Pháp (Français’)
Nom et situation géographique
Le mausolée Truong Dien est le lieu d’inhumation et de culte de Nguyen Phuc Lan, également connu sous le titre posthume de Than Ton Hieu Chieu Hoang De, troisième seigneur du gouvernement de Dang Trong, communément appelé Chua Thuong.
Le complexe funéraire est situé dans la région montagneuse d’An Bang, autrefois relevant du phủ Thua Thien ; il appartient aujourd’hui au hameau Kim Ngoc, commune Huong Tho, ville de Huong Tra, province de Thua Thien Hue. Le monument se trouve sur la rive gauche du bras Ta Trach, à environ 2 km du fleuve et à près de 11 km du centre-ville de Hue.
Cette implantation relève de la zone amont du fleuve Huong, où le relief de collines basses alternant avec rivières et ruisseaux compose un paysage caractéristique de type « sơn thủy », propre au système des mausolées des seigneurs Nguyen.
Histoire et personnage
Histoire de la fondation et des restaurations
Le seigneur Nguyen Phuc Lan régna pendant 13 ans (1635–1648) et mourut à l’âge de 48 ans. Après son décès, il fut inhumé dans la région montagneuse de Yen (An) Bang, district de Huong Tra, phủ Thua Thien ; aujourd’hui rattachée au hameau Lien Bang, commune Huong Tho, ville de Huong Tra, province de Thua Thien Hue. Cette zone constituait un espace paysager majeur en amont du fleuve Huong, où se concentraient de nombreux mausolées des seigneurs Nguyen.
En 1790, dans le contexte des troubles survenus sous la periode Tay Son, le tombeau fut détruit. Après avoir unifié le pays, l’empereur Gia Long ordonna sa reconstruction à l’emplacement originel en la cinquième année de son règne (1806) et lui donna officiellement le nom de mausolée Truong Dien.
Sous la dynastie Nguyen, l’édifice fit l’objet de plusieurs restaurations : la 8e année de Minh Mang (1827), la 21e année de Minh Mang (1840) et la première année de Thieu Tri (1841). Ces interventions témoignent du maintien par la cour de l’entretien et de la préservation des mausolées des seigneurs antérieurs, considérés comme partie intégrante de la légitimité dynastique.
Après 1945, en raison des guerres et du manque de conditions de conservation, le mausolée Truong Dien connut une dégradation sévère, étant considéré comme l’édifice le plus endommagé parmi les tombeaux des neuf générations de seigneurs Nguyen. Des relevés effectués fin août 2014 montrent que de nombreux éléments étaient effondrés, que les murailles étaient gravement érodées, et que l’enceinte était envahie par la végétation, perdant presque entièrement son apparence architecturale originelle.
Personnage
Nguyen Phuc Lan (1601–1648), originaire de Gia Mieu (Thanh Hoa), était le second fils du seigneur Sai Nguyen Phuc Nguyen ; sa mère, Mac Thi Giai, appartenait à la famille royale Mac. Dès son jeune âge, il participa aux affaires militaires et administratives, recevant le titre de Pho tuong Nhan Loc hau.
En 1631, après le décès de son frère aîné, il fut désigné héritier présomptif. En 1635, à la mort du seigneur Sai, il lui succéda, assumant les principales charges militaires et civiles et prenant le titre de Chua Thuong.
Dès son avènement, il dut faire face à une rébellion interne menée par son frère cadet Nguyen Phuc Anh, allié aux Trinh. Il réprima rapidement l’insurrection, fit exécuter Phuc Anh et rétablit la stabilité politique.
À l’égard des Trinh, il adopta une stratégie flexible, combinant action militaire et diplomatie. Il occupa un temps Bac Bo Chinh, avant d’accepter de le restituer afin de maintenir un équilibre stratégique et d’éviter une escalade prématurée du conflit.
Il transféra la capitale de Phuoc Yen à Kim Long (Hue), établissant un nouveau centre politique pour Dang Trong. Kim Long devint le cœur du pouvoir et un pôle commercial majeur, favorisant le développement économique.
Il réorganisa le système administratif, renforça la centralisation autour du Phu Chua et limita les autonomies locales.
Il institua pour la première fois des concours administratifs (thi chinh do et hoa van), posant les bases du système des examens mandariniques à Dang Trong et favorisant la confucianisation de l’appareil d’État.
Conflit avec les Hollandais (1643) : les forces Nguyen défirent la flotte de la Compagnie néerlandaise des Indes orientales à l’embouchure de Thuan An, les contraignant à cesser leurs activités militaires à Dang Trong.
Guerre Trinh–Nguyen : il dirigea personnellement la défense et remporta des victoires significatives, notamment en 1648. Après ces succès, il installa des prisonniers de guerre dans les régions méridionales pour les travaux de mise en valeur agricole, contribuant à l’expansion territoriale et au renforcement des ressources dans le cadre de la marche vers le Sud.
Nguyen Phuc Lan fut un seigneur déterminant dans la phase de consolidation et de développement de Dang Trong au milieu du XVIIe siècle. Il stabilisa la situation interne, maintint un équilibre avec les Trinh et posa les fondements administratifs, militaires et économiques du développement durable du pouvoir des Nguyen.
Architecture et paysage
Le mausolée Truong Dien est orienté vers le nord, un choix relativement rare dans le système des tombeaux de Hue, lié à la configuration montagneuse et au réseau hydrographique de la région d’An Bang. L’ensemble présente une échelle modérée, un plan simple et un caractère solennel.
Système d’enceintes
Le mausolée est entouré de deux enceintes rectangulaires concentriques formant une structure défensive à double niveau :
Enceinte extérieure : construite en pierre basaltique, avec un couronnement en briques massives (gach vo). Le périmètre, selon les anciennes sources, est de « 36 truong 9 thuoc 2 tac », soit environ 156,5 m en mesure actuelle. La hauteur est d’environ 2,6 m. L’usage du basalte pour la base assure solidité et résistance, tandis que la brique allège la structure supérieure.
Enceinte intérieure : entièrement édifiée en briques massives, avec un périmètre d’environ 69,5 m et une hauteur d’environ 2,05 m. Elle délimite directement la zone sépulcrale, créant un espace sacré intérieur, calme et isolé.
La double enceinte reflète les conceptions geomantiques et les rites funéraires de l’époque Nguyen, distinguant nettement l’espace périphérique de la zone centrale sacrée.
Architecture de la tombe
La tombe est construite en briques massives liées par un mortier traditionnel à la chaux. L’ensemble est bas et plat, composé de deux niveaux rectangulaires en gradins :
Niveau supérieur : plus petit (largeur 1,72 m ; longueur 2,48 m ; hauteur 0,25 m).
Niveau inférieur : plus large (largeur 2,22 m ; longueur 3,03 m ; hauteur 0,30 m).
Cette typologie à deux degrés crée une impression de stabilité sans monumentalité excessive. Devant la tombe se trouve un autel à genoux (huong an chan quy), haut de 0,9 m et long de 2,14 m, élément essentiel du rituel sacrificiel et axe visuel conduisant au tertre funéraire.
Écran et décor
Le mausolée possède une porte principale en façade ; immédiatement derrière se dresse un écran (binh phong) antérieur, dont la face avant est ornée d’un long ma (créature mythique mi-dragon, mi-cheval) réalisé en mosaïque de porcelaines, technique décorative caractéristique de l’art de cour de Hue. Le long ma symbolise les auspices favorables et la réussite.
À l’arrière de la tombe se trouve un écran postérieur (hau cham) décoré d’un dragon. Cette paire d’écrans assure à la fois une fonction geomantique (protection contre les vents, concentration du souffle vital) et la configuration traditionnelle « tien an – hau cham » dans la composition des mausolées.
Classement patrimonial
Le 4 juin 2018, le mausolée Truong Dien a été reconnu monument historique de niveau provincial par la Décision n° 1224/QD-UBND du Comité populaire de la province de Thua Thien Hue.
Références
- TS. Phan Thanh Hải, “Lăng mộ hoàng gia thời Nguyễn tại Huế”, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế.
- Quốc Lê, “Lăng mộ ít biết của 9 chúa Nguyễn: Lăng Trường Diên”, Báo Tri thức và Cuộc sống, Ngày 09/10/2014.
Tiếng Trung (中文)
名称与地理位置
长延陵是阮福澜（即神宗孝昭皇帝）的安葬与祭祀之所。阮福澜是南方政权（Dang Trong）的第三位阮主，通常被称为“上主”。
陵区坐落于安邦山地区，旧属承天府；现属承天顺化省香茶市香寿社金玉村。该建筑位于左泽河左岸，距河岸约2公里，距顺化市中心约11公里。
此地属于香江上游区域，地形以低丘陵与河溪交错为主，形成了阮主陵寝体系典型的山水空间格局。
历史与人物
形成与修缮历史
阮福澜在位13年（1635—1648），享年48岁。去世后葬于承天府香茶县安邦山区（旧称安山地区），今属承天顺化省香茶市香寿社联邦村。该区域原为香江上游重要的山水空间，也是多座阮主陵寝集中之地。
1790年，在西山时期动荡背景下，陵墓遭到破坏。阮朝建立统一政权后，嘉隆帝于嘉隆五年（1806年）在原址重建陵墓，并正式命名为“长延陵”。
阮朝时期，该陵多次修缮：明命八年（1827年）、明命二十一年（1840年）及绍治元年（1841年）。这些修缮表明朝廷持续关注并维护前代阮主陵寝体系，将其视为王权正统的重要组成部分。
1945年以后，由于战争及缺乏保护条件，长延陵严重损毁，被认为是九代阮主陵墓体系中受损最严重的一座。2014年8月底的记录显示，多处建筑坍塌，城墙严重塌陷，园区被野草侵占，几乎失去原有建筑面貌。
人物
阮福澜（1601—1648），原籍嘉苗（清化），为阮福源（阮主）次子；母亲为莫氏姣，出身莫朝皇族。自幼参与军政事务，被封为仁禄侯副将。
1631年兄长去世后，被立为世子。1635年阮福源去世后继位，掌握军政重权，被尊称为“上主”。
即位之初，面临其弟阮福英勾结郑氏叛乱。阮福澜果断平乱，处决阮福英，迅速稳定政局。
对郑氏采取灵活策略：兼用军事与外交手段。曾占领北布政地区，后为维持战略平衡而归还，以避免在条件不利时扩大冲突。
他将首府从福安迁至金龙（顺化），建立南方新政治中心。金龙成为权力核心与重要贸易枢纽，推动经济与商业发展。
他整顿官僚体系，加强权力集中于主府，限制地方割据。
首次组织“正途科”与“华文科”考试，为南方科举制度奠定基础，推动儒家思想在统治机构中的制度化。
1643年与荷兰冲突：阮军在顺安口击败荷兰东印度公司舰队，迫使其停止在南方的军事活动。
郑阮战争期间，他亲自指挥防御并取得显著胜利，尤其在1648年。战后将俘虏安置于南方垦殖，促进领土扩展并增强南进资源基础。
阮福澜是17世纪中期巩固与发展南方政权的重要统治者。他既稳定内部局势，又维持与郑氏的战略平衡，同时为阮氏政权的长期行政、军事与经济发展奠定基础。
建筑与景观
长延陵朝北而建，这在顺化陵寝体系中较为少见，与安邦地区山势与水系走向有关。整体规模适中，布局简洁，强调庄严肃穆。
城墙体系
陵墓由两道同心矩形城墙围合，形成双层防护结构：
外城：以玄武岩砌筑，下部为石基，上部为大砖砌筑。旧资料记载周长“三十六丈九尺二寸”，实测约156.5米。城高约2.6米。玄武岩用于墙基以增强耐久与承重性能，上部大砖结构则有助于减轻整体荷载。
内城：全部以大砖砌筑，周长约69.5米，高约2.05米。该层直接围合墓区，形成静谧、独立的内禁空间。
双层城墙结构体现了阮朝时期风水观念与丧葬礼制：明确区分外围空间与核心尊严区域。
墓体结构
墓体以大砖结合传统石灰砂浆砌筑。整体低平，呈两级递进矩形结构：
上层较小（宽1.72米；长2.48米；高0.25米）。
下层较大（宽2.22米；长3.03米；高0.30米）。
两级台式墓制比例适中，显得稳固而不宏大。墓前设跪足式香案，高0.9米，长2.14米，是祭祀仪式的重要组成部分，同时形成视觉轴线，引导视线至墓穴中心。
屏风与装饰
陵前设一正门，门后立前案屏风，正面以龙马图案镶嵌瓷片装饰，体现顺化宫廷美术的典型工艺。龙马为龙与马结合之瑞兽，象征吉祥与显达。
墓后亦设后枕屏风，装饰龙纹。前后屏风既具风水功能（挡风聚气），又形成传统陵墓布局中的“前案—后枕”格局。
等级认定
2018年6月4日，长延陵依据承天顺化省人民委员会第1224/QĐ-UBND号决定，被认定为省级历史遗迹。
参考资料
- TS. Phan Thanh Hải, “Lăng mộ hoàng gia thời Nguyễn tại Huế”, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế.
- Quốc Lê, “Lăng mộ ít biết của 9 chúa Nguyễn: Lăng Trường Diên”, Báo Tri thức và Cuộc sống, Ngày 09/10/2014.
